Το ισχύον σύστημα εκτιμάται ότι δημιουργεί σημαντικές στρεβλώσεις, κυρίως σε βάρος των νεότερων ασφαλισμένων. Για όσους ασφαλίστηκαν τα τελευταία χρόνια, το εφάπαξ ουσιαστικά περιορίζεται στην επιστροφή των εισφορών που κατέβαλαν κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου, χωρίς να προκύπτει ουσιαστική ανταποδοτικότητα ή πρόσθετη προσαύξηση του τελικού ποσού.

Με βάση το σημερινό καθεστώς, ο υπολογισμός του βοηθήματος γίνεται σε δύο διακριτές ασφαλιστικές περιόδους. Για τα χρόνια έως και το 2013, το εφάπαξ προσδιορίζεται με βάση το 60% του μέσου όρου των αποδοχών της ευνοϊκότερης πενταετίας μεταξύ 2009 και 2013. Αντίθετα, για τον ασφαλιστικό χρόνο από το 2014 και μετά εφαρμόζεται διαφορετικός τρόπος υπολογισμού, ο οποίος δεν διαθέτει τον ίδιο ανταποδοτικό χαρακτήρα, οδηγώντας σταδιακά σε χαμηλότερα ποσά για τους νέους συνταξιούχους.

Ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης επισημαίνουν ότι το τμήμα του εφάπαξ που αφορά τα χρόνια μετά το 2014 λειτουργεί στην πράξη ως άτοκη επιστροφή των εισφορών. Ως αποτέλεσμα, οι συνολικές μειώσεις μπορούν να φτάσουν ακόμη και το 23% σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, ενώ οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφονται όσο αυξάνεται η χρονική απόσταση από την περίοδο αναφοράς 2009-2013.

Οι αλλαγές που επεξεργάζεται το υπουργείο και αναμένεται να λάβουν την τελική τους μορφή έως το φθινόπωρο επικεντρώνονται στην επέκταση της περιόδου αναφοράς που χρησιμοποιείται σήμερα για τον υπολογισμό του ευνοϊκότερου τμήματος του εφάπαξ. Στόχος είναι να προσαρμοστεί το σύστημα στα σημερινά ασφαλιστικά δεδομένα και να περιοριστούν οι στρεβλώσεις που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια.

Παράλληλα, σχεδιάζεται η θέσπιση νέας μεθόδου υπολογισμού για όσους αποχωρήσουν από την εργασία μετά το 2026, με σκοπό να διαμορφωθεί ένα δικαιότερο και περισσότερο ανταποδοτικό πλαίσιο. Η φιλοσοφία της μεταρρύθμισης είναι να μειωθούν οι μεγάλες διαφορές μεταξύ παλαιών και νέων συνταξιούχων, εξασφαλίζοντας πιο ισορροπημένη αντιμετώπιση για όλες τις κατηγορίες ασφαλισμένων.

Τα στοιχεία του ΕΦΚΑ για το πρώτο δίμηνο του 2026 καταγράφουν ήδη σημαντικές διαφοροποιήσεις στα ποσά του εφάπαξ ανά ασφαλιστικό κλάδο, επιβεβαιώνοντας ότι εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των επιμέρους ταμείων.

Στο Δημόσιο, το μέσο εφάπαξ για τους πολιτικούς υπαλλήλους διαμορφώθηκε στις 24.600 ευρώ, παρουσιάζοντας μικρή υποχώρηση σε σύγκριση με το 2025. Αντίθετα, για τους δημοτικούς υπαλλήλους το μέσο ποσό έφτασε τις 21.200 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά περίπου 960 ευρώ.

Σημαντική βελτίωση καταγράφηκε στα Σώματα Ασφαλείας, όπου ανήλθε στις 24.500 ευρώ, αυξημένο κατά περίπου 11.000 ευρώ. Αντίθετα, οι εκπαιδευτικοί έλαβαν κατά μέσο όρο το ίδιο ποσό, αλλά με αισθητή μείωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Για τους υπαλλήλους των ειδικών μισθολογίων, όπως δικαστικούς λειτουργούς, γιατρούς του ΕΣΥ και πανεπιστημιακούς, το μέσο εφάπαξ περιορίστηκε στις 40.100 ευρώ, εμφανίζοντας πτώση περίπου 2.000 ευρώ.

Στον χώρο της δημόσιας υγείας, οι συνταξιούχοι των νοσοκομείων εισέπραξαν κατά μέσο όρο 23.226 ευρώ, ποσό μειωμένο κατά 3.103 ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.

Στον αντίποδα, ιδιαίτερα υψηλά παρέμειναν τα ποσά για τους συνταξιούχους του ΟΣΕ, οι οποίοι έλαβαν κατά μέσο όρο 103.000 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση περίπου 30.000 ευρώ. Αντίστοιχα, οι συνταξιούχοι του ΟΤΕ εισέπραξαν μέσο εφάπαξ 52.300 ευρώ, αυξημένο κατά περίπου 10.000 ευρώ σε ετήσια βάση.

Πτωτική ήταν η εικόνα για τους συνταξιούχους της ΔΕΗ, καθώς το μέσο εφάπαξ διαμορφώθηκε στις 44.000 ευρώ έναντι 49.781 ευρώ το προηγούμενο έτος. Ανάλογη τάση καταγράφηκε και στην ΕΡΤ, όπου το μέσο καταβαλλόμενο βοήθημα περιορίστηκε στις 11.751 ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι οι διαφορές μεταξύ των ασφαλιστικών φορέων παραμένουν μεγάλες και αποτελούν ένα από τα βασικά ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η επικείμενη ασφαλιστική μεταρρύθμιση.

Γιατί καταργείται ο νόμος Κατρούγκαλου στα εφάπαξ

Το ισχύον καθεστώς δημιουργεί τεράστιες αδικίες, ιδίως για τους νεότερους εργαζόμενους που λαμβάνουν αποκλειστικά τις εισφορές που κατέβαλαν κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας. Το διπλό σύστημα υπολογισμού που εφαρμόζεται σήμερα χωρίζεται σε δύο διακριτά σκέλη, δημιουργώντας ανισότητες.

Το πρώτο σκέλος αφορά τα έτη ασφάλισης μέχρι το 2013, υπολογιζόμενο στο 60% του μέσου όρου των αποδοχών της καλύτερης πενταετίας 2009 έως 2013. Το δεύτερο σκέλος καλύπτει την περίοδο από το 2014 και μετά, χωρίς να είναι πλήρως ανταποδοτικό. Αυτή η αλλαγή έχει προκαλέσει σταδιακή συρρίκνωση των ποσών, καθώς σημαντικό τμήμα του εφάπαξ έχει μετατραπεί σε άτοκη επιστροφή των καταβληθεισών εισφορών.

Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η συνολική μείωση φτάνει το 23% συγκριτικά με το προηγούμενο καθεστώς. Οι απώλειες γίνονται ακόμη μεγαλύτερες για όσους απομακρύνονται χρονικά από την κρίσιμη περίοδο 2009 έως 2013. Το τέλος του νόμου Κατρούγκαλου στα εφάπαξ έρχεται να διορθώσει αυτές τις στρεβλώσεις.

Οι προτεινόμενες αλλαγές που φέρνουν περισσότερα χρήματα

Οι προτάσεις που συζητούνται και θα οριστικοποιηθούν εντός Αυγούστου περιλαμβάνουν ριζική αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού. Η κεντρική αλλαγή προβλέπει επέκταση της πενταετίας 2009 έως 2013, που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό του ευνοϊκότερου τμήματος της παροχής, ώστε να πλησιάζει περισσότερο την ηλικία αποχώρησης από την εργασία.

Παράλληλα, εξετάζεται νέος τρόπος υπολογισμού για όσους συνταξιοδοτούνται μετά το 2026, δημιουργώντας ένα πιο ισορροπημένο πλαίσιο. Οι αλλαγές στοχεύουν στη μείωση των ανισοτήτων και την ενίσχυση της δικαιοσύνης για όλους τους συνταξιούχους. Το οικονομικό επιτελείο επιδιώκει να δημιουργήσει ένα σταθερό και δίκαιο σύστημα που θα εξισορροπήσει τις υφιστάμενες διακρίσεις.

Τα ποσά των εφάπαξ παροχών ανά κλάδο

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΕΦΚΑ, οι εφάπαξ παροχές παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον κλάδο απασχόλησης. Στο Δημόσιο, οι πολιτικοί υπάλληλοι λαμβάνουν κατά μέσο όρο 24.600 ευρώ, με οριακή μείωση σε σχέση με το 2025. Οι δημοτικοί υπάλληλοι του ΤΑΔΚΥ εισπράττουν 21.200 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 960 ευρώ.

Τα Σώματα Ασφαλείας παρουσιάζουν μέσο εφάπαξ 24.500 ευρώ το πρώτο δίμηνο του 2026, με εντυπωσιακή αύξηση 11.000 ευρώ. Οι εκπαιδευτικοί λαμβάνουν επίσης 24.500 ευρώ, αν και καταγράφεται σημαντική μείωση. Οι υπάλληλοι ειδικών μισθολογίων, όπως καθηγητές, γιατροί του ΕΣΥ, διπλωμάτες και δικαστικοί, εισπράττουν 40.100 ευρώ κατά μέσο όρο, με μείωση 2.000 ευρώ.

Οι υπάλληλοι Δημόσιων Νοσοκομείων που βρίσκονται σε λίστα αναμονής λαμβάνουν μέσο ποσό 23.226 ευρώ, μειωμένο κατά 3.103 ευρώ από το 2025.

Εφάπαξ παροχές σε ΔΕΚΟ και Οργανισμούς

Οι συνταξιούχοι του ΟΣΕ κατέχουν την πρωτιά με εφάπαξ 103.000 ευρώ, αυξημένο κατά 30.000 ευρώ. Ακολουθούν οι συνταξιούχοι του ΟΤΕ με 52.300 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 10.000 ευρώ. Η ΔΕΗ καταβάλλει μέσο εφάπαξ 44.000 ευρώ, με μείωση 5.500 ευρώ σε σχέση με το 2025.

Οι συνταξιούχοι της ΕΡΤ λαμβάνουν 11.751 ευρώ, παρουσιάζοντας δραστική μείωση 25.807 ευρώ. Οι τραπεζικοί υπάλληλοι της πρώην Εμπορικής εισπράττουν 39.646 ευρώ, με αύξηση 32.270 ευρώ, ενώ της πρώην Ιονικής λαμβάνουν 46.600 ευρώ, αυξημένο κατά 7.000 ευρώ.

Στον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης το μέσο ποσό ανέρχεται σε 50.000 ευρώ, ενώ στον Οργανισμό Λιμένος Πειραιά φτάνει τα 35.000 ευρώ με αύξηση 27.000 ευρώ.

Εφάπαξ επιστημόνων και ελεύθερων επαγγελματιών

Από τα ταμεία των επιστημόνων, οι συμβολαιογράφοι λαμβάνουν το υψηλότερο μέσο εφάπαξ, διαμορφωμένο στα 24.658 ευρώ, παρά τη μείωση 5.900 ευρώ. Οι δικηγόροι Αθηνών εισπράττουν 17.500 ευρώ, με μείωση 1.200 ευρώ από το 2025.

Οι γιατροί λαμβάνουν μέσο εφάπαξ 4.700 ευρώ, αυξημένο κατά 650 ευρώ, ενώ οι μηχανικοί εισπράττουν 8.828 ευρώ. Τα ποσά στα διάφορα ταμεία πρόνοιας του ιδιωτικού τομέα παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις.

Παρά τις αυξήσεις που καταγράφονται σε Δημόσιο και ΔΕΚΟ, τα ποσά παραμένουν σημαντικά χαμηλότερα από τις εφάπαξ παροχές που χορηγούνταν πριν την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού το 2016. Το τέλος του νόμου Κατρούγκαλου στα εφάπαξ αναμένεται να αλλάξει αυτή την κατάσταση.

Κρατήσεις και παρακρατήσεις στο εφάπαξ

Η εφάπαξ παροχή καταβάλλεται στο ακέραιο χωρίς κρατήσεις. Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις όπου υπάρχουν οφειλές στην Εφορία, οπότε παρακρατείται έως 50% της παροχής. Επίσης, παρακρατείται ποσό σε περίπτωση δανείου στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων σύμφωνα με τη σχετική σύμβαση, καθώς και σε περίπτωση οφειλής εισφορών προς τον e-ΕΦΚΑ.

Τα στοιχεία από τις πληρωμές του πρώτου διμήνου αποκαλύπτουν ένα σύστημα που λειτουργεί με διαφορετικές «ταχύτητες», επηρεάζοντας άμεσα το τελικό εισόδημα χιλιάδων δικαιούχων.

Αποκλίσεις στο Δημόσιο

Στον δημόσιο τομέα, οι μεταβολές στα εφάπαξ είναι μικτές, χωρίς σαφή ενιαία τάση. Οι πολιτικοί υπάλληλοι καταγράφουν οριακή μεταβολή, με το μέσο ποσό να κινείται κοντά στις 21.500 ευρώ, παρουσιάζοντας ελαφρά υποχώρηση σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.

Αντίθετα, οι δημοτικοί υπάλληλοι εμφανίζουν αύξηση, με το μέσο εφάπαξ να ξεπερνά τα 20.700 ευρώ. Η μεγαλύτερη μεταβολή εντοπίζεται στα Σώματα Ασφαλείας, όπου τα ποσά αυξάνονται θεαματικά, ξεπερνώντας τις 25.000 ευρώ κατά μέσο όρο.

Στους εκπαιδευτικούς, οι μεταβολές είναι περιορισμένες και κινούνται οριακά προς τα κάτω, ενώ στα ειδικά μισθολόγια —όπως γιατροί, καθηγητές και δικαστικοί— καταγράφεται πιο αισθητή μείωση.

Επιπλέον, οι εργαζόμενοι στα δημόσια νοσοκομεία που βρίσκονται σε αναμονή για την καταβολή του εφάπαξ βλέπουν σημαντική υποχώρηση των ποσών σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Τα υψηλά ποσά σε ΔΕΚΟ και τράπεζες

Σημαντικά υψηλότερα παραμένουν τα εφάπαξ σε συγκεκριμένα ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών, όπου οι διαφορές είναι εντυπωσιακές. Στον ΟΣΕ, τα ποσά ξεπερνούν τις 100.000 ευρώ, σημειώνοντας μεγάλη αύξηση, ενώ στον ΟΤΕ διαμορφώνονται άνω των 50.000 ευρώ με επίσης θετική μεταβολή.

Αντίθετα, στη ΔΕΗ παρατηρείται μείωση, ενώ η μεγαλύτερη πτώση καταγράφεται στην ΕΡΤ, όπου το μέσο ποσό υποχωρεί δραστικά.

Στον τραπεζικό κλάδο, τα στοιχεία δείχνουν έντονες αυξήσεις, ιδίως για όσους ασφαλίστηκαν σε συγκεκριμένα ταμεία, με τα ποσά να αγγίζουν ή να ξεπερνούν τις 40.000 ευρώ.

Οι διαφοροποιήσεις αυτές αποτυπώνουν την ανισορροπία που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει το σύστημα πρόνοιας, με μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ διαφορετικών επαγγελματικών κατηγοριών.

Ταμεία επιστημόνων και ιδιωτικός τομέας

Στα ταμεία των επιστημόνων, η εικόνα είναι επίσης ανομοιογενής. Οι συμβολαιογράφοι καταγράφουν τα υψηλότερα ποσά, αν και μειωμένα σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ οι δικηγόροι Αθηνών εμφανίζουν μικρότερη αλλά σταθερή υποχώρηση.

Οι γιατροί αποτελούν εξαίρεση, με μικρή αύξηση στο μέσο εφάπαξ, ενώ οι μηχανικοί καταγράφουν ελαφρά μείωση.

Στον ιδιωτικό τομέα, η κατάσταση χαρακτηρίζεται από ακόμη μεγαλύτερες διαφοροποιήσεις. Στον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης παρατηρείται σημαντική πτώση, ενώ στον Οργανισμό Λιμένος Πειραιά καταγράφεται έντονη άνοδος.

Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι το σύστημα λειτουργεί χωρίς ενιαία κατεύθυνση, με αποτέλεσμα οι δικαιούχοι να αντιμετωπίζουν διαφορετικές πραγματικότητες.

Ο τρόπος υπολογισμού στο επίκεντρο

Στο προσκήνιο βρίσκεται πλέον η ανάγκη αναθεώρησης του τρόπου υπολογισμού των εφάπαξ. Προτάσεις που εξετάζονται προβλέπουν τη μεγαλύτερη βαρύτητα στις αποδοχές των τελευταίων ετών πριν από τη συνταξιοδότηση, ώστε να αποτυπώνεται πιο ρεαλιστικά η εισοδηματική κατάσταση των εργαζομένων.

Η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τα τελικά ποσά, ιδιαίτερα για όσους αποχωρούν τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, το υφιστάμενο σύστημα, που βασίζεται σε διαφορετικές περιόδους υπολογισμού, εξακολουθεί να δημιουργεί στρεβλώσεις.

Ένα σύστημα πολλών ταχυτήτων

Η συνολική εικόνα των εφάπαξ για το 2026 αποκαλύπτει ένα σύστημα που δεν λειτουργεί με ενιαίους κανόνες. Οι μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ ταμείων και κατηγοριών εργαζομένων εντείνουν τις ανισότητες και δημιουργούν αβεβαιότητα για τους μελλοντικούς συνταξιούχους.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ανάγκη για πιο δίκαιη και διαφανή αναμόρφωση καθίσταται επιτακτική, καθώς το εφάπαξ αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του συνολικού εισοδήματος μετά την αποχώρηση από την εργασία.

Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης προχωρά σε συντονισμένες κινήσεις για τη μείωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου προς τους ιδιώτες, ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η αποκλιμάκωσή τους. Η διαδικασία αυτή ξεκίνησε τον Δεκέμβριο, όταν οι οφειλές υποχώρησαν κατά 500 εκατ. ευρώ.

Τον ίδιο μήνα, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου –συμπεριλαμβανομένων των εκκρεμών επιστροφών φόρων– μειώθηκαν στα 3,221 δισ. ευρώ, από 3,782 δισ. ευρώ τον Νοέμβριο. Χωρίς τις εκκρεμείς επιστροφές φόρων, οι οφειλές ανήλθαν σε 2,499 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο 2025, έναντι 3,016 δισ. ευρώ τον Νοέμβριο του ίδιου έτους.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική αντιστροφή πορείας έπειτα από αρκετούς μήνες ανόδου. Το αποτέλεσμα αποδίδεται στην άμεση κινητοποίηση του υπουργείου Οικονομικών και στις προειδοποιήσεις προς τους φορείς του Δημοσίου ότι θα υπάρξουν συνέπειες –μεταξύ αυτών και η δημοσιοποίηση των ονομάτων τους– αν δεν επιταχύνουν την εξόφληση των χρεών τους προς τον ιδιωτικό τομέα.

Για την αντιμετώπιση του ζητήματος συγκροτήθηκε Επιτροπή από το υπουργείο Οικονομικών, με στόχο τον εντοπισμό των αιτιών καθυστερήσεων στη μείωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών των δημόσιων φορέων.

Ειδική Ομάδα Εργασίας από τον ΕΦΚΑ

Παράλληλα, ο ΕΦΚΑ συγκροτεί Ειδική Ομάδα Εργασίας για την επιτάχυνση της απονομής των εφάπαξ στους συνταξιούχους του Δημοσίου. Αν και ο αριθμός των εκκρεμών εφάπαξ έχει περιοριστεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, παραμένουν περίπου 1.000 υποθέσεις που δεν έχουν διευθετηθεί λόγω της πολυπλοκότητάς τους.

Στόχος είναι η ταχεία εκκαθάριση αυτών των υποθέσεων. Η ομάδα θα ξεκινήσει το έργο της την 1η Μαρτίου 2026 και θα το ολοκληρώσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Σε ό,τι αφορά τις εκκρεμείς αιτήσεις για κύριες συντάξεις, τον Νοέμβριο καταγράφηκαν 14.430 περιπτώσεις, εκ των οποίων περίπου 5.500 αφορούν ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες. Πρόκειται για ασφαλισμένους με οφειλές έως 30.000 ευρώ προς τον ΕΦΚΑ και έως 10.000 ευρώ για τους αγρότες. Για αμφότερες τις κατηγορίες, προϋπόθεση για την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης είναι η ρύθμιση της οφειλής σε έως 60 μηνιαίες δόσεις.

Η εικόνα των ληξιπρόθεσμων οφειλών ανά φορέα

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Δεκεμβρίου 2025, στα δημόσια νοσοκομεία οι ληξιπρόθεσμες οφειλές διαμορφώθηκαν σε 1,397 δισ. ευρώ, από 1,683 δισ. ευρώ τον Νοέμβριο. Η μείωση κατά 286 εκατ. ευρώ αποδίδεται στην επιτάχυνση των συμψηφισμών μεταξύ Δημοσίου και φαρμακευτικών εταιριών.

Στους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές ανήλθαν στα 587 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας μικρή αύξηση κατά 5 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οφειλές περιορίστηκαν σε 180 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 44 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τον Νοέμβριο.

Τέλος, στα Νομικά Πρόσωπα οι ληξιπρόθεσμες οφειλές ανήλθαν σε 209 εκατ. ευρώ, έναντι 226 εκατ. ευρώ τον Νοέμβριο, παρουσιάζοντας μείωση κατά 17 εκατ. ευρώ.

Έντονος είναι ο προβληματισμός για το θέμα στο υπουργείο Εργασίας, όπου έχουν «πέσει» στο τραπέζι, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της Απογευματινής, δύο προτάσεις:

1. Η πρώτη εξετάζει την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού, καθώς πρόκειται για αμιγώς εισφορές εργαζομένων, που δεν επηρεάζουν τον προϋπολογισμό και ως εκ τούτου δεν δημιουργούν κάποιο δημοσιονομικό θέμα. Και αυτό επειδή το Εφάπαξ μειώνεται χρόνο με τον χρόνο σε όλα τα Ταμεία, καθώς, με τις αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού των ποσών που δικαιούνται όσοι βγαίνουν στη σύνταξη από το 2014 και μετά, ένα μέρος του Εφάπαξ έχει μετατραπεί σε άτοκη επιστροφή εισφορών. Η πρόταση για αλλαγή του τρόπου υπολογισμού του Εφάπαξ αφορά την επέκταση της πενταετίας 2009-2013 που χρησιμοποιείται σήμερα για τον υπολογισμό του καλύτερου τμήματος του Εφάπαξ, ώστε να είναι πιο κοντά στην ηλικία συνταξιοδότησης. Κατ’ επέκταση, να υπολογίζεται η τελευταία πενταετία πριν από τη συνταξιοδότηση.

2. Η δεύτερη αφορά τη δημιουργία ενός ενιαίου ταμείου κατά τα πρότυπα του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ), όπου θα ασφαλίζονται όλοι οι νέοι εργαζόμενοι από το 2027 με «ατομικό κουμπαρά» στις εισφορές, οι οποίες αντίστοιχα θα είναι έντοκες με τα επιτόκια που δίνει η ΤτΕ.

Τα νέα εφάπαξ

Τα νέα Εφάπαξ είναι ψαλιδισμένα και υπολογίζονται με διπλό τρόπο για όσους βγουν στη σύνταξη, καθώς βαίνει μειούμενο για τα έτη συνταξιοδότησης που συμπληρώνονται από 1η Ιανουαρίου 2014 και μετά, αφού με τον νόμο 4387/2016 οι εισφορές που πληρώνονται από το 2014 και εντεύθεν στα ταμεία Πρόνοιας του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα δεν έχουν ανταποδοτικότητα.

Ειδικότερα το άρθρο 35 παρ. 4 ν. 4387/2016 που διατηρούσε την ανταποδοτικότητα της εφάπαξ παροχής για τα έτη μέχρι και το 2013 και την κατήργησε από τα έτη 2014 και μετά, όριζε ότι «από την έναρξη ισχύος του παρόντος το ποσόν της εφάπαξ παροχής με την επιφύλαξη των οριζομένων στην παράγραφο 9 του παρόντος άρθρου (σ.σ. αφορά το Εφάπαξ των Σωμάτων Ασφαλείας), ισούται με το άθροισμα του τμήματος της εφάπαξ παροχής που αντιστοιχεί για τα έτη ασφάλισης μέχρι την 31.12.2013 και του τμήματος της εφάπαξ παροχής που αντιστοιχεί για τα έτη ασφάλισης από 1.1.2014 και εφεξής.

Για χρόνο ασφάλισης που έχει διανυθεί έως και την 31.12.2013:

• Για τους μισθωτούς: Για τους μισθωτούς με εισφορά ύψους 4% επί των αποδοχών, η εφάπαξ παροχή αποτελείται από το γινόμενο του εξήντα τοις εκατό (60%) των αποδοχών, επί των οποίων έγιναν οι νόμιμες κρατήσεις, υπέρ του κλάδου επί του δεκαδικού αριθμού των ετών ασφάλισης έως και την 31.12.2013, με ακρίβεια δεύτερου δεκαδικού ψηφίου. Ως αποδοχές για τον υπολογισμό της εφάπαξ παροχής, νοείται ο μέσος όρος των μηνιαίων αποδοχών που έλαβε ο ασφαλισμένος κατά τα πέντε (5) τελευταία έτη έως και τις 31.12.2013, εφόσον υπεβλήθησαν σε ασφαλιστικές εισφορές υπέρ του κλάδου, χωρίς να υπολογίζονται τα Δώρα εορτών και το επίδομα αδείας. Ο ως άνω μέσος όρος προσαυξάνεται ετησίως κατά τον τρόπο που προβλέπεται στην παράγραφο 4 του άρθρου 8 του παρόντος. Ειδικότερα, ο μέσος ετήσιος γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής εφαρμόζεται από το επόμενο έτος μετά το καταληκτικό της ανωτέρω πενταετίας, έως και το προηγούμενο έτος της αποχώρησης από την υπηρεσία ή την εργασία.
• Για τους αυτοτελώς απασχολούμενους με εισφορά ύψους 4%, η εφάπαξ παροχή αποτελείται από το γινόμενο του εξήντα τοις εκατό (60%) των αποδοχών επί των οποίων έγιναν οι νόμιμες κρατήσεις, επί του δεκαδικού αριθμού των ετών ασφάλισης έως και την 31.12.2013, με ακρίβεια δευτέρου δεκαδικού ψηφίου. Ως αποδοχές για τον υπολογισμό της εφάπαξ παροχής νοείται ο μέσος όρος των τιμών των ασφαλιστικών κατηγοριών, επί των οποίων υπεβλήθησαν ασφαλιστικές εισφορές υπέρ του κλάδου, κατά τα πέντε (5) τελευταία έτη έως και τις 31.12.2013, όπως οι εν λόγω τιμές είχαν διαμορφωθεί κατά το καταληκτικό της πενταετίας έτος. Ο ως άνω μέσος όρος προσαυξάνεται ετησίως κατά τον τρόπο που προβλέπεται στην παρ. 4 του άρθρου 8 του παρόντος. Ειδικότερα, ο μέσος ετήσιος γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής εφαρμόζεται από το επόμενο έτος μετά το καταληκτικό της ανωτέρω πενταετίας, έως και το προηγούμενο έτος της αποχώρησης από το επάγγελμα ή την εργασία.

Χρόνος ασφάλισης

Για τον χρόνο ασφάλισης που πραγματοποιείται από την 1.1.2014 και εφεξής, σύμφωνα με την Απογευματινή:

Για τους μισθωτούς και αυτοτελώς απασχολούμενους το τμήμα της εφάπαξ παροχής που αναλογεί στα έτη ασφάλισης από 1.1.2014 και εφεξής, υπολογίζεται με βάση το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση. Οι ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλονται από 1.1.2014 και εφεξής για κάθε ασφαλισμένο τηρούνται σε ατομικές μερίδες. Με βάση την αρχή της ισοδυναμίας το ποσό της εφάπαξ παροχής ισούται με τη συσσωρευμένη αξία των εισφορών κατά την ημερομηνία αποχώρησης. Η συσσώρευση των εισφορών θα γίνει με το πλασματικό ποσοστό επιστροφής, το οποίο προκύπτει από την ετήσια ποσοστιαία μεταβολή των συντάξιμων αποδοχών των ασφαλισμένων.

Επίσης, με τον νόμο Κατρούγκαλου αποσαφηνίζεται ότι:

1.Καταργείται κάθε διάταξη που προβλέπει προκαταβολή μέρους τής εφάπαξ παροχής.

2. Καταργείται κάθε γενική ή ειδική ή καταστατική διάταξη της νομοθεσίας που προβλέπει διαφορετικά από τα οριζόμενα στο άρθρο 35, που κατήργησε οριστικά την ανταποδοτικότητα στο Εφάπαξ.

3. Ως αποδοχές για τον υπολογισμό της εφάπαξ παροχής, νοείται ο μέσος όρος των μηνιαίων αποδοχών που έλαβε ο ασφαλισμένος κατά τα πέντε (5) τελευταία έτη έως και την 31-12-2013, χωρίς να υπολογίζονται τα Δώρα εορτών και το επίδομα αδείας. Ο ως άνω μέσος όρος προσαυξάνεται ετησίως κατά την ετήσια μεταβολή μισθών, η οποία υπολογίζεται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή.

4.Το τμήμα της εφάπαξ παροχής μισθωτών και αυτοτελώς απασχολούμενων που αντιστοιχεί σε χρόνο ασφάλισης που πραγματοποιείται από την 1-1-2014 και εφεξής, υπολογίζεται με βάση το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση και προκύπτει από μαθηματικό τύπο. Δηλαδή, μετά την 1-1-2014, το ποσό τού Εφάπαξ προκύπτει από τη συσσωρευμένη αξία των εισφορών κατά την ημερομηνία αποχώρησης που τηρούνται στην ατομική μερίδα τού ασφαλισμένου.

Ποιοι επηρεάζονται; Κατά κύριο λόγο όσοι έχουν συγκεντρώσει το μεγαλύτερο μέρος του ασφαλιστικού τους βίου μετά το 2014, ενώ –όπως δείχνουν σχετικές αναλύσεις– οι ασφαλισμένοι με πολλά χρόνια πριν από αυτό το ορόσημο διατηρούν σαφώς πιο ευνοϊκή μεταχείριση.

Τι διαφοροποιείται; Έως πρόσφατα, το εφάπαξ προσδιοριζόταν με βάση τα έτη ασφάλισης μέχρι το 2013 και τον μέσο όρο αποδοχών της περιόδου 2009–2013, ένα σύστημα που θεωρούνταν ιδιαίτερα γενναιόδωρο, καθώς στηριζόταν σε μισθούς της προ κρίσης εποχής.

Από το 2014 και έπειτα, οι εισφορές καταχωρίζονται σε ατομικούς λογαριασμούς, με το ύψος της παροχής να εξαρτάται αποκλειστικά από τα ποσά που έχουν καταβληθεί, χωρίς καμία σύνδεση με παλαιότερα μισθολογικά δεδομένα. Με αυτόν τον τρόπο, το εφάπαξ παύει να αποτελεί μια συλλογικά υπολογιζόμενη παροχή και μετατρέπεται σε καθαρά ανταποδοτική. Σύμφωνα με την Απογευματινή, από την επόμενη χρονιά εφαρμόζεται πλήρως ο μικτός τρόπος υπολογισμού, με το τελικό ποσό να προκύπτει από τον συνδυασμό των δύο περιόδων και το υπόλοιπο να βασίζεται στις εισφορές μετά το 2014.

Όσο μεγαλύτερο είναι το τμήμα της ασφαλιστικής διαδρομής έως το 2013, τόσο υψηλότερο διαμορφώνεται το τελικό εφάπαξ. Αντίθετα, η αύξηση των ετών μετά το 2014 συμπιέζει το ύψος της παροχής. Ενδεικτικά, δημόσιος υπάλληλος με 35 έτη υπηρεσίας που αποχωρεί το 2025 εκτιμάται ότι θα λάβει περίπου 25.069 ευρώ, όταν αντίστοιχος ασφαλισμένος που συνταξιοδοτήθηκε το 2018 είχε εισπράξει περίπου 32.038 ευρώ, δηλαδή σχεδόν 7.000 ευρώ περισσότερα.

Από την πλευρά του υπουργείου επισημαίνεται ότι πρόκειται για αλλαγή που ευθυγραμμίζει το ελληνικό σύστημα με τα ευρωπαϊκά ασφαλιστικά πρότυπα.

Ειδικότερα, όπως αναφέρει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης σε ανακοίνωσή του:

Από τον e-ΕΦΚΑ:

Στις 20 Νοεμβρίου, θα καταβληθούν 13.220.000 ευρώ σε 26.600 δικαιούχους για παροχές σε χρήμα (επιδόματα μητρότητας, ασθένειας και ατυχημάτων, καθώς και για έξοδα κηδείας).

Από τις 17 Νοεμβρίου έως τις 21 Νοεμβρίου, θα καταβληθούν 17.000.000 ευρώ σε 850 δικαιούχους σε συνέχεια έκδοσης αποφάσεων εφάπαξ.

Από τη ΔΥΠΑ θα καταβληθούν:

18.000.000 ευρώ σε 30.000 δικαιούχους για επιδόματα ανεργίας και λοιπά επιδόματα.

1.000.000 ευρώ σε 2.000 μητέρες για επιδοτούμενη άδεια μητρότητας.

19.000.000 ευρώ σε 18.000 δικαιούχους στο πλαίσιο επιδοτούμενων προγραμμάτων απασχόλησης.

83.000 ευρώ σε 1 δικαιούχο του προγράμματος «Σπίτι μου».

Οι καθυστερήσεις εντοπίζονται κυρίως στα ταμεία πρόνοιας των επιστημόνων — γιατρών, μηχανικών και δικηγόρων — όπου η αναμονή μπορεί να αγγίξει και τον ενάμιση χρόνο.

Ποιοι περιμένουν ανά ταμείο

Δημόσιο:
Σε αναμονή βρίσκονται 1.388 συνταξιούχοι, με μέσο ποσό πληρωμής 25.746 ευρώ. Από αυτούς, 737 προέρχονται από τα δημόσια νοσοκομεία (μέσο εφάπαξ 24.259 ευρώ), ενώ 525 είναι συνταξιούχοι υπουργείων και εκπαιδευτικοί (μέσο εφάπαξ 29.445 ευρώ).

Ιδιωτικός τομέας:
Περίπου 1.772 συνταξιούχοι περιμένουν την καταβολή, με ποσά από 2.800 ευρώ (εμποροϋπάλληλοι) έως 88.000 ευρώ (λιμενεργάτες). Οι περισσότεροι προέρχονται από το Ταμείο Μετάλλου (700 δικαιούχοι, μέσο ποσό 5.000 ευρώ).

ΔΕΚΟ και τράπεζες:
Σε εκκρεμότητα βρίσκονται 161 συνταξιούχοι, με το υψηλότερο εφάπαξ στα 50.000 ευρώ για τους συνταξιούχους του ΟΣΕ.

Επιστήμονες (ΤΣΜΕΔΕ, γιατροί, δικηγόροι):
Συνολικά 3.635 δικαιούχοι παραμένουν σε αναμονή. Οι περισσότεροι προέρχονται από το ΤΣΜΕΔΕ (2.617 δικαιούχοι, μέσο εφάπαξ 10.000 ευρώ). Το υψηλότερο ποσό αφορά τους συμβολαιογράφους (30.000 ευρώ), ενώ το χαμηλότερο τους υγειονομικούς (3.600 ευρώ), όπου οι καθυστερήσεις φτάνουν τους 15 μήνες.

Οι αλλαγές που έφεραν «ψαλίδι» στα ποσά

Παρά τις κατά τόπους αυξήσεις, το εφάπαξ ακολουθεί πτωτική πορεία για όσους συνταξιοδοτήθηκαν μετά το 2014, λόγω του νόμου 4387/2016 (Κατρούγκαλου).

Η νέα φόρμουλα υπολογισμού προβλέπει ότι:

• για τα έτη ασφάλισης έως το 2013, υπολογίζεται το 60% του μέσου όρου των αποδοχών ή εισφορών της περιόδου 2009–2013,

• ενώ για τα έτη μετά το 2013, επιστρέφονται άτοκα οι εισφορές, χωρίς ανταποδοτικότητα.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μείωση των τελικών ποσών, καθώς για να φτάσει κάποιος το εφάπαξ προ του 2014, απαιτούνται περισσότερα έτη ασφάλισης.

Ενδεικτικά: Για να λάβει εφάπαξ 35.000 ευρώ από το Δημόσιο, ο ασφαλισμένος πρέπει να έχει 40 χρόνια υπηρεσίας, αντί 35 ετών που αρκούσαν παλαιότερα.

Οι πρόσφατες πληρωμές

Κατά το διάστημα Ιανουαρίου–Αυγούστου 2025:

• Το εφάπαξ των Σωμάτων Ασφαλείας αυξήθηκε στα 24.973 ευρώ.

• Των εκπαιδευτικών ανήλθε σε 25.098 ευρώ.

• Για τους υπαλλήλους υπουργείων, διαμορφώθηκε στα 23.271 ευρώ.

Αντίθετα, μειώσεις καταγράφηκαν στα ειδικά μισθολόγια (μέσο ποσό 40.219 ευρώ) και στους δημοτικούς υπαλλήλους (20.832 ευρώ).

Εντυπωσιακή αύξηση σημειώθηκε στο εφάπαξ του ΟΣΕ, που ανέβηκε στα 70.088 ευρώ, από 47.263 ευρώ πέρυσι.

Οι εκκρεμότητες παραμένουν

Παρά την πρόοδο στις εκκαθαρίσεις, το πρόβλημα των καθυστερήσεων παραμένει έντονο, ιδίως στα επιστημονικά ταμεία.

Το υπουργείο Εργασίας εξετάζει παρεμβάσεις για την επιτάχυνση των διαδικασιών και την ενοποίηση των μηχανισμών πρόνοιας, ώστε να μειωθούν οι αναμονές και να εξασφαλιστεί ισονομία στις πληρωμές.

Στο πρώτο οκτάμηνο του 2025 καταβλήθηκαν 25.000 εφάπαξ σε δικαιούχους που ανέμεναν την εκκαθάριση, ενώ 6.956 παραμένουν σε εκκρεμότητα.

Οι αναμονές και τα ποσά ανά ταμείο

Από το Δημόσιο, 1.388 συνταξιούχοι περιμένουν το εφάπαξ, με μέσο ποσό 25.746 ευρώ. Οι 737 προέρχονται από νοσοκομεία, με μέσο ποσό 24.259 ευρώ, ενώ 525 είναι συνταξιούχοι υπουργείων και εκπαιδευτικοί, με μέσο εφάπαξ 29.445 ευρώ.

Στον ιδιωτικό τομέα, 1.772 συνταξιούχοι βρίσκονται σε αναμονή. Τα υψηλότερα ποσά φτάνουν έως 88.000 ευρώ (λιμενεργάτες), ενώ τα χαμηλότερα 2.800 ευρώ (εμποροϋπάλληλοι). Το Ταμείο Μετάλλου συγκεντρώνει 700 εκκρεμότητες, με μέσο εφάπαξ 5.000 ευρώ.

Από τα ταμεία των ΔΕΚΟ και τραπεζών, σε αναμονή βρίσκονται 161 συνταξιούχοι, με μέσο ποσό 50.000 ευρώ στους συνταξιούχους του ΟΣΕ.

Στους τομείς πρόνοιας των επιστημόνων, εκκρεμούν 3.635 αιτήσεις, με 2.617 εξ αυτών στο ΤΣΜΕΔΕ. Ο μέσος όρος κυμαίνεται στις 10.000 ευρώ, με τους συμβολαιογράφους να λαμβάνουν τα υψηλότερα ποσά (30.000 ευρώ) και τους υγειονομικούς τα χαμηλότερα (3.600 ευρώ).

Το νέο σύστημα υπολογισμού και η «αόρατη μείωση»

Παρά τις αυξήσεις που έχουν δοθεί κατά καιρούς, το εφάπαξ βαίνει μειούμενο λόγω του νέου τρόπου υπολογισμού που θεσπίστηκε με τον νόμο Κατρούγκαλου (4387/2016).

Όσοι συνταξιοδοτούνται μετά το 2014 λαμβάνουν:

• Για τα έτη έως το 2013: 60% του μέσου όρου αποδοχών της πενταετίας 2009–2013

• Για τα έτη μετά το 2013: επιστροφή εισφορών χωρίς τόκο

Αυτό πρακτικά σημαίνει μικρότερη ανταποδοτικότητα και χαμηλότερο εφάπαξ. Για να διατηρήσουν το ίδιο επίπεδο αποζημίωσης, οι ασφαλισμένοι πρέπει να εργάζονται περισσότερα χρόνια. Για παράδειγμα, για εφάπαξ 35.000 ευρώ απαιτείται πλέον 40ετία αντί 35ετίας.

Οι διακυμάνσεις στα ποσά και οι νέες πληρωμές

Το 2025, οι πληρωμές παρουσίασαν σημαντικές διαφοροποιήσεις:

• Το εφάπαξ των Σωμάτων Ασφαλείας αυξήθηκε σε 24.973 ευρώ

• Των εκπαιδευτικών έφτασε στα 25.098 ευρώ (+3.683 ευρώ)

• Των υπαλλήλων υπουργείων ανήλθε στα 23.271 ευρώ (+1.200 ευρώ)

• Αντιθέτως, το εφάπαξ των ειδικών μισθολογίων μειώθηκε στα 40.219 ευρώ (–741 ευρώ)

• Και των δημοτικών υπαλλήλων στα 20.832 ευρώ (–846 ευρώ)

Στον ιδιωτικό τομέα, πέντε τομείς πρόνοιας εμφάνισαν πτώση στα μέσα ποσά, ενώ ξεχώρισε η άνοδος στον ΟΣΕ, όπου το μέσο εφάπαξ ανέβηκε από 47.263 ευρώ σε 70.088 ευρώ.

Μια νέα «γενιά» μικρότερων εφάπαξ

Η μείωση του εφάπαξ, σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις στις πληρωμές, διαμορφώνει ένα δύσκολο τοπίο για χιλιάδες νέους συνταξιούχους.

Παρά τα βήματα εκκαθάρισης από τον ΕΦΚΑ, οι επιστημονικοί κλάδοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις, ενώ το νέο σύστημα υπολογισμού δημιουργεί μια νέα «γενιά» μικρότερων εφάπαξ για όσους βγαίνουν τώρα στη σύνταξη.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος, με βάση τα στοιχεία πληρωμών του πρώτου επταμήνου του 2025, το μέσο εφάπαξ για το Δημόσιο ανέρχεται στις 25.547 ευρώ, από 22.930 ευρώ την ίδια περίοδο του 2024 — δηλαδή αυξημένο κατά 2.600 ευρώ.

Στα ταμεία ευγενών ταμείων (π.χ. ΔΕΚΟ, τράπεζες), το μέσο ποσό διαμορφώνεται σε 25.347 ευρώ, από 23.248 ευρώ πέρυσι — αύξηση 2.100 ευρώ.

Αναλυτικά ανά κατηγορία συνταξιούχων:

• Πολιτικοί συνταξιούχοι του Δημοσίου: μέσο εφάπαξ 23.153 ευρώ φέτος, έναντι 22.511 ευρώ το 2024.
• Εκπαιδευτικοί: 26.053 ευρώ το 2025, έναντι 22.385 ευρώ πέρυσι. Η αύξηση φτάνει τις 3.668 ευρώ.
• Κληρικοί: το μέσο εφάπαξ φτάνει τις 29.436 ευρώ, από 18.444 ευρώ το 2024 – διαφορά 10.992 ευρώ.
• Σώματα Ασφαλείας: μέσο εφάπαξ 23.338 ευρώ φέτος, έναντι 18.712 ευρώ πέρυσι — αύξηση 4.626 ευρώ.
• Συνταξιούχοι της ΔΕΗ: απολαμβάνουν το υψηλότερο ποσό, 50.767 ευρώ για το 2025, από 43.812 ευρώ πέρυσι — αύξηση 6.995 ευρώ.

Οι αυξήσεις αυτές οφείλονται στην αναπροσαρμογή εισφορών, σε καθυστερημένες απονομές ετών και στις βελτιώσεις υπολογισμού που προκύπτουν από τις πρόσφατες τροποποιήσεις του συστήματος πρόνοιας. Αντίθετα, σε 10 ταμεία καταγράφονται μειώσεις, κυρίως λόγω παλαιών αιτήσεων ή μικρότερης ασφαλιστικής βάσης.