Είναι μια ιδιαίτερη εποχή του χρόνου, συνδεδεμένη με παραδόσεις κι έθιμα όπως το βάψιμο των αυγών, το πλάσιμο των τσουρεκιών και το

ψήσιμο του αρνιού. Κατά την προετοιμασία των εορταστικών τραπεζιών είναι σημαντικό να φροντίζουμε για την ασφάλεια των γευμάτων μας, ελαχιστοποιώντας την επικινδυνότητα των τροφιμογενών νοσημάτων και τη  σπατάλη των τροφίμων.

Ο ΕΦΕΤ επισημαίνει τι να προσέχουμε αυτές τις γιορτινές ημέρες.

Γενικά, ως καταναλωτές, έχουμε πάντα στο μυαλό μας να:

• Προμηθευόμαστε τρόφιμα μόνο από επίσημα, άρα κι ελεγχόμενα σημεία πώλησης. ➢ Δίνουμε προσοχή στην καθαριότητα του εξοπλισμού και γενικότερα του χώρου του  καταστήματος που επιλέγουμε για την αγορά τροφίμων.
• Συμβουλευόμαστε τις ενδείξεις της συσκευασίας στα προσυσκευασμένα τρόφιμα. Η ετικέτα μας παρέχει χρήσιμες πληροφορίες, όπως την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας του  προϊόντος, τις ορθές συνθήκες αποθήκευσης, τα διατροφικά στοιχεία.
•  Όταν αγοράζουμε κρέας, βεβαιωνόμαστε ότι είναι τοποθετημένο μέσα σε ψυγεία ή σε  ψυχόμενες προθήκες που λειτουργούν.
• Τοποθετούμε σε διαφορετικές σακούλες τα τρόφιμα που αγοράζουμε ωμά και χρειάζονται  μαγείρεμα (π.χ. κρέας, παρασκευάσματα κρέατος), από αυτά που είναι έτοιμα προς  κατανάλωση (π.χ. σαλάτες), για να αποφύγουμε πιθανή διασταυρούμενη μικροβιακή επιμόλυνση. Αγοράζουμε τελευταία τα προϊόντα που χρειάζονται ψύξη ή κατάψυξη, ώστε να  τα τοποθετήσουμε στο ψυγείο του σπιτιού μας το συντομότερο δυνατό.
• Φροντίζουμε για τη σωστή αποθήκευση των τροφίμων στα ντουλάπια, στο ψυγείο ή στην  κατάψυξη, ώστε να διατηρούνται στη βέλτιστη δυνατή κατάσταση μέχρι να τα  χρησιμοποιήσουμε.
•  Προσέχουμε τις θερμοκρασίες! Φροντίζουμε να τοποθετήσουμε τα ευαλλοίωτα τρόφιμα  στο ψυγείο το συντομότερο δυνατό (για παράδειγμα κρέας, γάλα, τυρί) μετά την αγορά  τους. Ελέγχουμε ότι το ψυγείο μας λειτουργεί σωστά. Διατηρούμε το μαγειρεμένο φαγητό  ζεστό (πάνω από 60°C) πριν από το σερβίρισμα. Δεν αφήνουμε το μαγειρεμένο φαγητό σε  θερμοκρασία δωματίου για περισσότερο από 2 ώρες.
• Προετοιμάζουμε το κρέας για μαγείρεμα ακολουθώντας τις ορθές πρακτικές για την υγιεινή  τροφίμων, ώστε να αποφύγουμε επιμολύνσεις μαγειρεμένου κρέατος με ωμά τρόφιμα και να  φροντίζουμε για την καθαριότητα των επιφανειών.
•  Μαγειρεύουμε τα τρόφιμα σε ασφαλείς θερμοκρασίες και για όσο χρόνο χρειάζεται.  Επιπρόσθετα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα θερμόμετρο τροφίμων για να βεβαιωθούμε  ότι όλα τα κρέατα μαγειρεύονται στις συνιστώμενες ασφαλείς εσωτερικές θερμοκρασίες για να  σκοτωθούν τα επιβλαβή βακτήρια.
•  Αν σκοπεύουμε να πραγματοποιήσουμε κάποιο τραπέζι, δεν ξεχνάμε να ρωτήσουμε τους  παρευρισκόμενους αν υποφέρουν από κάποια τροφική αλλεργία, ώστε να προσέξουμε τα  υλικά που θα χρησιμοποιήσουμε ή να τους προειδοποιήσουμε να μην φάνε κάποια από τα  φαγητά. Αν κάποιος νιώσει αδιαθεσία ή παρουσιάσει αλλεργική αντίδραση μετά από  κατανάλωση κάποιου τρόφιμου, θα πρέπει να αναζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια. Τα  αλλεργιογόνα, που έχουν αναγνωριστεί με το Παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού 1169/2011  πρέπει να αναγράφονται ευκρινώς στα προσυσκευασμένα τρόφιμα.

Ας δούμε μερικές πρακτικές συμβουλές τώρα ειδικά για τρόφιμα που καταναλώνουμε συχνά  την περίοδο του Πάσχα.

Για την αγορά αρνιών, κατσικιών – τα αποκαλούμενα αμνοερίφια: 

Το αρνί και το κατσίκι είναι συχνά το επίκεντρο του ελληνικού πασχαλινού γεύματος. Αν  αγοράσουμε ολόκληρο σφάγιο ή ένα ημιμόριο από ένα σφάγιο, προσέχουμε να υπάρχει οπωσδήποτε σφραγίδα σε σχήμα αυγού, η οποία δείχνει ότι έχει γίνει ο απαιτούμενος  κρεοσκοπικός έλεγχος.

Συγκεκριμένα, υπάρχουν τρεις κατηγορίες υποχρεωτικών σφραγίδων:

•  Τα σφάγια που έχουν σφαγεί στη χώρα μας και που έχουν εκτραφεί στην Ελλάδα ή σε Κράτος Μέλος της Ε.Ε. έχουν σφραγίδα καταλληλότητας χρώματος «λαμπρού κυανού»  δηλαδή τυρκουάζ, στο κέντρο της οποίας αναγράφεται ο κωδικός αριθμός κτηνιατρικής έγκρισης του σφαγείου και περιφερειακά τα αρχικά GR και τα διακριτικά της Ε.Ε.
• Τα σφάγια που έχουν σφαγεί σε άλλα Κράτη Μέλη της Ε.Ε.  και διακινούνται προς τη χώρα μας, έχουν σφραγίδα  καταλληλότητας με χρώμα επιλογής του κάθε Κράτους Μέλους της Ε.Ε. και τα  χαρακτηριστικά στοιχεία (κωδικός αριθμός έγκρισης σφαγείου, χώρας και διακριτικών της Ε.Ε.)  τα οποία εφαρμόζονται στη χώρα σφαγής τους.
•  Τα σφάγια που έχουν σφαγεί σε τρίτες χώρες και εισάγονται στη χώρα μας, έχουν σφραγίδα  καταλληλότητας με χρώμα καστανό και τα στοιχεία της χώρας προέλευσης.

Επισημαίνεται ότι ειδικά τα σφάγια που προέρχονται από ζώα που έχουν γεννηθεί, εκτραφεί  και σφαγεί στην Ελλάδα, δηλαδή έχουν ως χώρα καταγωγής την Ελλάδα, φέρουν  επιπλέον σφραγίδα με την ένδειξη «ΕΛΛΑΣ», η οποία έχει σχήμα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο  με την αναγραφή «ΕΛΛΑΣ» με κεφαλαία γράμματα και χρώμα «λαμπρό κυανό» δηλαδή  τυρκουάζ.

Για τα σπλάχνα και το κρέας:  

•  Προσέχουμε να βρίσκονται υπό ψύξη μέσα σε προστατευμένους χώρους (π.χ. ψυχόμενες  προθήκες). Όταν επιλέγουμε κατεψυγμένα σπλάχνα, πρέπει να εξετάζουμε την ημερομηνία  κατάψυξης και την ημερομηνία ανάλωσης του προϊόντος (π.χ. ένδειξη: «ΑΝΑΛΩΣΗ  ΕΩΣ», «ΑΝΑΛΩΣΗ ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΙΜΗΣΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ»).
•  Αν μαρινάρουμε το αρνί/κατσίκι, το διατηρούμε στο ψυγείο μέχρι να το μαγειρέψουμε. ❖ Χρόνοι ψησίματος:

Το αρνί πρέπει να μαγειρευτεί σε εσωτερική θερμοκρασία τουλάχιστον 63 ° C, για να  σκοτωθούν πιθανοί παθογόνοι παράγοντες. Το κοκορέτσι πρέπει να φτάσει σε εσωτερική  θερμοκρασία τουλάχιστον 71 ° C, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη  τροφιμογενών νοσημάτων.

• Το μαγειρεμένο αιγοπρόβειο κρέας μπορεί να διατηρηθεί στο ψυγείο έως 3-4 ημέρες.

Για τα αυγά: 

Το τσούγκρισμα των βαμμένων αυγών είναι χαρακτηριστικό έθιμο του Πάσχα, ενώ τα  χρησιμοποιούμε συχνά ως πρώτες ύλες για γλυκά και άλλα πιάτα. Ο κατάλληλος χειρισμός  τους μας προστατεύει από τη μόλυνση από σαλμονέλα, ένα βακτήριο που προκαλεί  τροφιμογενή νοσήματα. Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για τη σαλμονέλα εδώ.

•  Εξετάζουμε τις προβλεπόμενες ενδείξεις στη συσκευασία των αυγών, όπως την  κατηγορία ποιότητας, βάρους και την  ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας.
•  Δεν πλένουμε τα αυγά πριν τα  αποθηκεύσουμε.
•  Για την καλή συντήρησή τους διατηρούμε  τα φρέσκα αυγά σε δροσερό χώρο ή στο  ψυγείο.
• Φυλάμε τα βρασμένα αυγά στο ψυγείο  μέσα σε 2 ώρες από την παρασκευή τους  και τα καταναλώνουμε το αργότερο εντός  μιας εβδομάδας. Δεν ξεχνάμε να τα  τοποθετούμε σε ξεχωριστό χώρο από τα  φρέσκα!
•  Για τη βαφή των αυγών αγοράζουμε μόνο  εγκεκριμένες βαφές κι ακολουθούμε  προσεκτικά τις οδηγίες που αναγράφονται  στις συσκευασίες.
• Βάφουμε μόνο τα αυγά  που δεν έχουν σπάσει κατά το βρασμό.

Αν διαπιστώσουμε στην αγορά υποβαθμισμένα, ακατάλληλα, αλλοιωμένα τρόφιμα ή  αντιμετωπίσουμε φαινόμενα εξαπάτησης ή παραπλάνησής, υπάρχει πάντα ο πενταψήφιος  τηλεφωνικός αριθμός 11717 για καταγγελίες και η ιστοσελίδα του Ε.Φ.Ε.Τ., όπου μπορούμε  να κάνουμε ηλεκτρονική υποβολή αναφορών στην ειδική φόρμα.

Αναλυτικά ο Οργανισμός αναφέρει τα εξής:

Πριν από την αγορά των τροφίμων

Οι καταναλωτές θα πρέπει να προγραμματίζουν τη λίστα με τα προϊόντα που θα χρειαστούν για να ελαχιστοποιήσουν τις αυθόρμητες αγορές.

Αν  οι καταναλωτές παίρνουν μαζί τους τσάντες για την αγορά των τροφίμων, τότε φροντίζουν να έχουν  πολλές, ώστε να τοποθετούν σε διαφορετικές, τα ωμά τρόφιμα, που χρειάζονται μαγείρεμα (π.χ. κρέας), από όλα τα υπόλοιπα προϊόντα και κυρίως από αυτά που είναι έτοιμα προς κατανάλωση (όπως οι σαλάτες), για την αποφυγή διασταυρούμενης μικροβιακής επιμόλυνσης.

Κατά την προμήθεια των τροφίμων

Γενικά οι καταναλωτές θα πρέπει:

• να αγοράζουν τρόφιμα από ελεγχόμενα σημεία της αγοράς και να αποφεύγουν πλανόδιους πωλητές που δεν διαθέτουν τις σχετικές άδειες.
• να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στους χειρισμούς των τροφίμων από το προσωπικό των σημείων πώλησης, στις συνθήκες καθαριότητος του προσωπικού, του εξοπλισμού και του χώρου.
• να εξετάζουν προσεκτικά τις ενδείξεις στην ετικέτα και ιδιαίτερα αυτές που αφορούν στην ημερομηνία.
• να αγοράζουν τελευταία τα τρόφιμα που χρειάζονται ψύξη ή κατάψυξη, ώστε να τα τοποθετήσουν στο ψυγείο τους το συντομότερο δυνατό.

Συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων:

• Προμήθεια κρέατος βοοειδών, χοίρων, αιγοπροβάτων και πουλερικών
• Τα κρέατα βοοειδών, χοίρων, αιγοπροβάτων και πουλερικών διατίθενται είτε νωπά, είτε κατεψυγμένα, αλλά δεν πρέπει να διατίθενται ποτέ εκτός ψύξης.
• Στα σημεία πώλησης του κρέατος πρέπει να υπάρχουν πινακίδες για την καταγωγή-προέλευση του κρέατος, πληροφορία που πρέπει να αναγράφεται και στην αυτοκόλλητη ετικέτα που εκδίδεται από την ταμειακή μηχανή.
• Οι συσκευασμένες νωπές ή κατεψυγμένες γαλοπούλες πρέπει να φέρουν τη σήμανση αναγνώρισης του σφαγείου ή του εργαστηρίου τεμαχισμού (οβάλ σφραγίδα με τα αρχικά της χώρας που έχουν έδρα) και την ημερομηνία ανάλωσης (τοποθετημένη επάνω ή κάτω από τη συσκευασία ή το περιτύλιγμα, ώστε να είναι ευανάγνωστη).
• Τα σφάγια των ζώων πρέπει να έχουν σήμα καταλληλότητας (σφραγίδα) που τοποθετείται από τις αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες.
• Οι νωπές εγχώριες μη συσκευασμένες γαλοπούλες πρέπει να είναι εκσπλαχνισμένες (απεντερωμένες) και αποπτιλωμένες (δίχως πούπουλα).

Προμήθεια κρέατος θηραμάτων

• Τα θηράματα που διατίθενται ολόκληρα θα πρέπει να φέρουν σήμα καταλληλότητας (σφραγίδα), ενώ τα τυποποιημένα (εισαγόμενα ή εγχώρια) θα πρέπει να έχουν σήμα αναγνώρισης (οβάλ σφραγίδα με τα αρχικά της χώρας παραγωγής π.χ. για την Ελλάδα GR ή EL) και αναγραφή ημερομηνίας ανάλωσης.
• Τα σφάγια άγριων ή εκτρεφόμενων θηραμάτων θα πρέπει να είναι εκσπλαχνισμένα.

Προμήθεια και συντήρηση αυγών

• Όλα τα αυγά θα πρέπει να έχουν στο κέλυφός τους ένδειξη με τον κωδικό παραγωγού με ευδιάκριτα γράμματα/αριθμούς (μέθοδος εκτροφής, χώρα προέλευσης, Περιφερειακή Ενότητα, ταυτοποίηση μονάδας).
• Στις συσκευασίες των τυποποιημένων αυγών (εκτός από τις ενδείξεις που υπάρχουν στο κέλυφος) θα πρέπει να αναγράφεται ο κωδικός αριθμός του ωοσκοπικού κέντρου, η κατηγορία ποιότητας και βάρους καθώς και η ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας.
• Για την καλύτερη συντήρηση των αυγών είναι αναγκαίο να διατηρούνται σε σκιερό και δροσερό χώρο ή στο ψυγείο,

Ακόμη, είναι καλό να θυμούνται οι καταναλωτές  πως:

• Δεν πλένουν τα αυγά.
• Δεν καταναλώνουν τα αυγά ωμά.
• Δεν χρησιμοποιούν αυγά με ακάθαρτο, ραγισμένο και γενικά μη φυσιολογικό κέλυφος.
• Δεν καταναλώνουν αυγά με κηλίδες αίματος, ή με θολό ή χρωματισμένο ασπράδι, ή με ασπράδι ανακατεμένο με τον κρόκο ή αυγά με δυσάρεστη οσμή

Προμήθεια γαλακτοκομικών προϊόντων

• Τα τυριά θα πρέπει να συντηρούνται σε ψυγείο ή σε ψυχόμενη προθήκη.
• Τα συσκευασμένα τυριά θα πρέπει να φέρουν σήμανση αναγνώρισης (οβάλ σφραγίδα με τα αρχικά της χώρας παραγωγής, π.χ. GR ή EL για την Ελλάδα), καθώς και την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας πάνω στη συσκευασία.
• Τα προϊόντα που περιέχουν φυτικά λιπαρά (αντί ζωικού λίπους) είναι μη γαλακτοκομικά προϊόντα και πρέπει να διατίθενται προς πώληση σε διακριτούς χώρους από αυτούς των γαλακτοκομικών.

Αποθήκευση τροφίμων

• Όταν αποθηκεύουν οι καταναλωτές  προϊόντα στο ψυγείο θα πρέπει να τοποθετούν  τα ωμά τρόφιμα (π.χ. κρέας, ψάρι) στα κάτω ράφια και μέσα σε κατάλληλους θήκες για τρόφιμα, ενώ στα πάνω ράφια θα πρέπει να τοποθετούν τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα (π.χ. σαλάτες). Αυτό το  κάνουν οι καταναλωτές  για να αποκλείσουν την πιθανότητα να πέσουν, λόγω απόψυξης, υγρά από τα ωμά στα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα και να επιμολυνθούν.
• Οι καταναλωτές ελέγχουν ότι η θερμοκρασία του ψυγείου τους δεν ξεπερνά τους 5 °C, είναι δηλαδή σε θερμοκρασία που κρατάει τα τρόφιμά τους ασφαλή.

Χειρισμός τροφίμων

• Οι καταναλωτές πραγματοποιούν πλήρη απόψυξη του κατεψυγμένου κρέατος πριν από το μαγείρεμα, (π.χ. κατεψυγμένη γαλοπούλα, κατεψυγμένο κοτόπουλο), τοποθετώντας το στη συντήρηση του ψυγείου τους, καλυμμένο με προστατευτική μεμβράνη συσκευασίας κατάλληλη για τρόφιμα και μέσα σε κατάλληλο δοχείο, το οποίο να κρατάει τα υγρά από την απόψυξη.
• Οι καταναλωτές δίνουν  προσοχή στο χρόνο πλήρους απόψυξης, που πρέπει να είναι ανάλογος με το βάρος του προϊόντος.
• Οι καταναλωτές θα πρέπει να προετοιμάζουν το κρέας για μαγείρεμα ακολουθώντας τις ορθές πρακτικές για την υγιεινή τροφίμων, ώστε να αποφύγουν επιμολύνσεις μαγειρεμένου κρέατος με ωμά τρόφιμα.
• Οι καταναλωτές δεν θα πρέπει να πλένουν τη γαλοπούλα, το κοτόπουλο ή οποιοδήποτε άλλο είδος κρέατος, καθώς αυτό μπορεί να διασκορπίσει επιβλαβή μικρόβια γύρω από τον νεροχύτη της κουζίνας και τις επιφάνειες.
• Οι καταναλωτές θα πρέπει να τηρούν τον χρόνο και τη θερμοκρασία ψησίματος της γαλοπούλας που προτείνεται στη συσκευασία, όταν πρόκειται για συσκευασμένες γαλοπούλες. Σε διαφορετική περίπτωση, οι καταναλωτές θα πρέπει να προσαρμόσουν τους χρόνους τους ανάλογα με το μέγεθος και το βάρος του προϊόντος. Συστήνεται 45 λεπτά ψησίματος ανά κιλό γαλοπούλας, όταν η γαλοπούλα έχει συνολικό βάρος κάτω από 4, 5 κιλά, ενώ χρειάζεται 35-40 λεπτά ανά κιλό γαλοπούλας, όταν το συνολικό της βάρος είναι πάνω από 4,5 κιλά.

Μόλις το 19,4% των δειγμάτων συμμορφώθηκε με το όριο του 1,2% που προέβλεπε το Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) μεταξύ ΕΦΕΤ και Ομοσπονδίας Αρτοποιών Ελλάδας. Το 2012 το ποσοστό αυτό ήταν 31,8%.

Ο ΕΦΕΤ εκφράζει έντονη ανησυχία για τη δημόσια υγεία, καθώς το ψωμί αποτελεί βασική πηγή αλατιού στη διατροφή των Ελλήνων. Ο ΠΟΥ συστήνει μέγιστη ημερήσια πρόσληψη 5 γραμμαρίων, ενώ οι περισσότεροι Έλληνες καταναλώνουν σχεδόν το διπλάσιο.

Η υψηλή κατανάλωση αλατιού αυξάνει την αρτηριακή πίεση και τον κίνδυνο καρδιοπαθειών, εγκεφαλικών επεισοδίων, νεφρικής νόσου και οστεοπόρωσης. Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι η συμμόρφωση στα συνιστώμενα επίπεδα θα μπορούσε να αποτρέψει έως και 2,5 εκατ. θανάτους ετησίως παγκοσμίως.

Η αύξηση στην περιεκτικότητα αλατιού θεωρείται απροσδόκητη, καθώς σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αντίστοιχες εθελοντικές δράσεις είχαν θετικά αποτελέσματα. Η αποτυχία στην Ελλάδα πιθανόν να οφείλεται σε φόβους των αρτοποιών για μειωμένη αποδοχή του προϊόντος ή στο μη υποχρεωτικό πλαίσιο εφαρμογής.

Ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτείται πλέον νομοθετική ρύθμιση, καθώς οι διεθνείς πρακτικές δείχνουν ότι η μείωση του αλατιού στο ψωμί είναι εφικτή, δεν απαιτεί αλλαγή συνταγής και δεν επηρεάζει τις πωλήσεις. Μάλιστα, σταδιακές μειώσεις έως 30-40% συνήθως δεν γίνονται αντιληπτές από τους καταναλωτές.

Ο πρόεδρος του ΕΦΕΤ, Α. Ζαμπέλας, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα χρειάζεται «ρεαλιστική αλλά δεσμευτική πολιτική για το αλάτι», τονίζοντας ότι η μείωση της πρόσληψης αποτελεί ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης χρόνιων νοσημάτων.

Η μελέτη του ΕΦΕΤ βασίστηκε σε δεδομένα της Πανελλαδικής Μελέτης Διατροφής και Υγείας (ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ.) του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και δημοσιεύθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2025 στο διεθνές περιοδικό Nutrients.

Συγκεκριμένα, καλούνται οι καταναλωτές που έχουν προμηθευτεί το προϊόν με τα στοιχεία: «ΣΤΑΦΙΔΟΚΕΪΚ – THE COOKIE MASTERS» με ημερομηνία ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από τις 30/11/25, συσκευασίας καθαρού βάρους περίπου 500g, το οποίο παράγεται και συσκευάζεται στην Ελλάδα από τη Δ. ΓΟΥΡΓΟΥΛΗΣ Μον. Ε.Π.Ε. που εδρεύει στη Ζαχάρω Ηλείας, να μην το καταναλώσουν, καθώς μετά από δειγματοληψία στα πλαίσια ελέγχου προσθέτων τροφίμων και αρωματικών ουσιών, από τον ΕΦΕΤ σε συνεργασία με την Α’ Χημική Υπηρεσία Αθηνών, του Γενικού Χημείου του Κράτους της Α.Α.Δ.Ε.

Το προϊόν χαρακτηρίστηκε μη ασφαλές, καθώς διαπιστώθηκε να περιέχει την ουσία «κουμαρίνη» σε συγκέντρωση που υπερβαίνει το ανώτατο νομοθετικό επιτρεπτό όριο για τη συγκεκριμένη κατηγορία τροφίμου.

Ο ΕΦΕΤ απαίτησε την άμεση ανάκληση του συνόλου της συγκεκριμένης παρτίδας του εν λόγω προϊόντος και ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη οι σχετικοί έλεγχοι.

Όπως αναφέρει η 4Ε, σε δεύτερη επιστολή-παρέμβασή της, ζήτησε επίσημη πληροφόρηση και σαφές χρονοδιάγραμμα. Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαίωσε ότι οι εσωτερικές διαβουλεύσεις συνεχίζονται για τη σύνταξη του σχεδίου κανονισμού. Μόλις ολοκληρωθούν, θα κοινοποιηθεί το τελικό κείμενο στους ενδιαφερόμενους, με στόχο να τεθεί σε ψηφοφορία εντός του Νοεμβρίου.

Η 4Ε επισημαίνει πως υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στα επιστημονικά δεδομένα – τα οποία και η ίδια η Κομισιόν αναγνωρίζει ως ελλιπή ή μεθοδολογικά ανεπαρκή – και στη βούληση της να θεσπίσει αριθμητικά όρια για τις συγκεντρώσεις των MOAH στα ελαιουργικά προϊόντα.

Η επιμονή στη ρύθμιση αυτή, όπως τονίζει η 4Ε, αναμένεται να προκαλέσει σοβαρές και εκτεταμένες επιπτώσεις στα ελαιόλαδα και τα πυρηνέλαια των χωρών που παράγουν και εξάγουν ελαιόλαδο, επηρεάζοντας αρνητικά την ανταγωνιστικότητά τους και τη βιωσιμότητα του κλάδου.

Παραδείγματα

Η 4Ε επιλέγει τρία παραδείγματα τα οποία είχε τεκμηριώσει στο από 27/2/2024 έγγραφό της:

1. Η αμφισβητούμενη χημική μέθοδος προσδιορισμού (μέτρησης) των ΜΟΑΗ. Η Κομισιόν αποδέχεται τις αδυναμίες της αναλυτικής μεθόδου προσδιορισμού (μέτρησης) των ΜΟΑΗ που προτείνει, αποδεχόμενη εν πολλοίς τα επιχειρήματα της 4Ε. Στην ευρεία οικογένεια των ΜΟΗ υπάρχουν και άλλες λιγότερο ή αμφιβόλου τοξικότητας χημικές ενώσεις που παρεμποδίζουν (interfere κατά την ορθή χημικά έκφραση που χρησιμοποιείται) τον προσδιορισμό και οι οποίες συν-προσδιορίζονται (συν-αθροίζονται). Δηλαδή, η μέθοδος συν-προσδιορίζει ένα άγνωστης δομής μείγμα ενώσεων, θεωρώντας τα όλα σαν τοξικά ΜΟΑΗ, άρα μπορεί να δώσει ψευδώς υψηλά ή χαμηλά αποτελέσματα. Συνεπώς, είναι αντιεπιστημονικό αλλά και νομικά αβάσιμο να ενοχοποιούνται και να καταδικάζονται παραγωγοί, τυποποιητές, το ίδιο το ελαιόλαδο και το πυρηνέλαιο με την κατηγορία ότι υπερβαίνουν κάποια ποσοτικά όρια, βασιζόμενοι σε ανασφαλείς μεθόδους μέτρησης της περιεκτικότητας σε ΜΟΑΗ.

2. Ο ασαφής διαχωρισμός των τοξικών από τα μη τοξικά ΜΟΑΗ. Αν και η Κομισιόν δέχεται ότι στις προσδιοριζόμενες σαν ΜΟΗ χημικές ενώσεις υπάρχουν και ενώσεις για τις οποίες υπάρχουν μόνο ενδείξεις τοξικότητας, χωρίς να είναι αποδεδειγμένα τοξικές, ωστόσο, τελικά, τις περιλαμβάνει στις τοξικές ενώσεις, με τη λογική ότι σε περίπτωση αμφιβολίας όλες αυτές οι ενώσεις θα πρέπει να θεωρούνται τοξικές. Η προσέγγιση αυτή είναι πρακτικά απαράδεκτη σε όλους τους τομείς της Χημείας Τροφίμων, γιατί, διαφορετικά, στηριζόμενοι σε ενδείξεις και μόνο θα έπρεπε να αποκλειστούν πάρα πολλά συστατικά και τρόφιμα που ευρέως χρησιμοποιούνται.

3. Τα φυσικά-ενδογενή συστατικά και το πυρηνέλαιο. Συναφής με το παραπάνω είναι η αποδεδειγμένη στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία ύπαρξη φυσικών-ενδογενών μη τοξικών συστατικών. Αν και η Κομισιόν τα αποδέχεται, ωστόσο καταλήγει να συν-προσδιορίζει και αυτά εντός των τοξικών ΜΟΑΗ.

«Μια τέτοια περίπτωση είναι το πυρηνέλαιο, που η Κομισιόν δείχνει μεν να κατανοεί το πρόβλημα και θεωρεί ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί όπως και άλλα τρόφιμα π.χ. αποξηραμένα τρόφιμα. Γιατί με την εκχύλιση του ελαιοπυρήνα από οργανικό διαλύτη για την παραλαβή του πυρηνελαίου, συμπυκνώνονται οι τυχόν υπάρχουσες φυσικές ενώσεις που συν-προσδιορίζονται με τα ΜΟΑΗ (όπως συμβαίνει και στα αποξηραμένα τρόφιμα με την απομάκρυνση του νερού) και σε αυτές τις περιπτώσεις τα πυρηνέλαια ξεπερνούν τα καθορισμένα όρια ΜΟΑΗ. Γι’ αυτές τις περιπτώσεις η Κομισιόν προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα με το να προτείνει να ορισθούν μεγαλύτερα όρια», σημειώνεται. Εν κατακλείδι, «η Κομισιόν, υπό το βάρος των παραπάνω, καθώς και άλλων επιστημονικών αδυναμιών, προσπαθεί να τις παρακάμψει μέσα από συμβιβαστικές προτάσεις, οι οποίες ανεβάζουν τα όρια και μεταθέτουν χρονικά την εφαρμογή τους.

«Ως 4Ε απορρίπτουμε αυτή την προσέγγιση. Είτε θα τεκμηριωθεί η τοξικότητα των ΜΟΑΗ για σαφή μετρήσιμα όρια, τα οποία θα πρέπει και να εφαρμοστούν για την προστασία της υγείας του πληθυσμού. Είτε, διαφορετικά, δεν μπορούν να θεσπιστούν όρια καταδικαστικά για το ελαιόλαδο και το πυρηνέλαιο», τονίζει η 4Ε.

Η 4Ε προτείνει:

1. Τη διαρκή χαρτογράφηση των ελληνικών ελαιολάδων με τη μέτρηση του περιεχομένου τους σε ΜΟΑΗ, εφόσον συμφωνηθεί η σχετική αναλυτική μέθοδος μέτρησης.

2. Την παρέμβαση των ΔΑΟΚ με ενημέρωση των ενδιαφερομένων σε περιοχές που εμφανίζουν περιεκτικότητες άνω των ορίων που θα συμφωνηθούν.

3. Τη συγκρότηση Μόνιμης Ομάδας Εργασίας αποτελούμενης τουλάχιστον από τους μετέχοντες στη διαβούλευση (τα κράτη-μέλη και οντότητες – stakeholders της ΕΕ), όπως τις συναρμόδιες υπηρεσίες, Γενικό Χημείο του Κράτους (ΑΑΔΕ), τον ΕΦΕΤ και τους επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς, συνομιλητές της Κομισιόν. Η Μόνιμη Ομάδα Εργασίας, εκτός των παραπάνω §1 & 2, θα αναλάβει τον συντονισμό με τα υπόλοιπα ελαιοπαραγωγικά κράτη μέλη. Η σύσταση, λειτουργία και το δημοσιονομικό κόστος της Μόνιμης Ομάδας Εργασίας θα προβλεφθούν από σχετική υπουργική απόφαση.

Αναλυτικότερα, ο ΕΦΕΤ και ειδικότερα η Περιφερειακή Διεύθυνση Δυτικής Ελλάδας, στο πλαίσιο του Προγράμματος «Επίσημος Έλεγχος για την Παρακολούθηση των Επιπέδων Προσθέτων Τροφίμων και Αρωματικών Ουσιών σε Τρόφιμα», προέβη σε δειγματοληψία τροφίμου με τα στοιχεία: «Τσουρέκι με γέμιση πραλίνα φουντουκιού – μικρές φάρμες του βουνού» με ημερομηνία ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από τις 21/05/25 και αριθμό παρτίδας Lot 066A1, συσκευασίας καθαρού βάρους 480 γρ., το οποίο παράγεται και συσκευάζεται στην Ελλάδα για λογαριασμό της ΜΑΡΚΕΤ ΙΝ ΑΕΒΕ που εδρεύει στην ΒΙΠΑ Μαρκοπούλου Μεσογαίας.

Το προϊόν εξετάστηκε από το Α΄Τμήμα της Α΄ Χημικής Υπηρεσίας Αθηνών του Γενικού Χημείου του Κράτους της ΑΑΔΕ και χαρακτηρίστηκε «ΜΗ ΑΣΦΑΛΕΣ και ΕΠΙΒΛΑΒΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ», καθώς στο ανωτέρω δείγμα διαπιστώθηκε να περιέχει την ουσία «κουμαρίνη» σε συγκέντρωση που υπερβαίνει το ανώτατο νομοθετικό επιτρεπτό όριο για την συγκεκριμένη κατηγορία τροφίμου.

Ο ΕΦΕΤ απαίτησε την άμεση ανάκληση του συνόλου της συγκεκριμένης παρτίδας του εν λόγω προϊόντος και ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη οι σχετικοί έλεγχοι. Παράλληλα, καλεί τους καταναλωτές που έχουν προμηθευτεί το ανωτέρω προϊόν, να μην το καταναλώσουν.

Πρόκειται για δύο μπάρες πρωτεΐνης με εμπορική ονομασία "BioTechUSA" και ονομασίες πώλησης:

1) «Protein Bar 70 γρ. banana» με αριθμό παρτίδας 1281206 και ημερομηνία ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από 10/01/2026.

2) «Protein Bar 70 γρ. salted caramel» με αριθμό παρτίδας 1289078 και ημερομηνία ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από 12/03/2026.

Ο ΕΦΕΤ ζήτησε την άμεση ανάκληση/απόσυρση των συγκεκριμένων παρτίδων από την αγορά και ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη οι σχετικοί έλεγχοι. Παράλληλα, καλεί τους καταναλωτές που έχουν ευαισθησία στη γλουτένη και ήδη έχουν προμηθευτεί τις συγκεκριμένες μπάρες να μην τις καταναλώσουν.

Σε συνέχεια εργαστηριακών αναλύσεων στο Εργαστήριο Δοκιμών και Ερευνών Τροφίμων του ΕΦΕΤ στη Θεσσαλονίκη, διαπιστώθηκε στο ανωτέρω δείγμα η παρουσία του παθογόνου μικροοργανισμού Salmonella spp.

Καλούνται οι καταναλωτές που έχουν προμηθευτεί το συγκεκριμένο προϊόν να μην το καταναλώσουν.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΦΕΤ

Ο Ε.Φ.Ε.Τ. και ειδικότερα η Περιφερειακή Διεύθυνση Κεντρικής Μακεδονίας, κατά τη διενέργεια ελέγχων στο πλαίσιο του Προγράμματος «Επίσημος Έλεγχος Μικροβιολογικών Κριτηρίων Ασφάλειας Τροφίμων» έτους 2025, προέβη σε δειγματοληψία κατεψυγμένου παρασκευάσματος κοτόπουλου με τα στοιχεία: «ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ ΚΟΝΤΟΣΟΥΒΛΙ ΚΤΨ ΦΛΩΡΙΔΗΣ» με ημερομηνία ανάλωσης 23/05/2026 και ημερομηνία κατάψυξης 29/11/2024 που παράγεται από την εταιρεία «VESTA FOODS AE».

Σε συνέχεια εργαστηριακών αναλύσεων στο Εργαστήριο Δοκιμών και Ερευνών Τροφίμων του ΕΦΕΤ στη Θεσσαλονίκη, διαπιστώθηκε η παρουσία του παθογόνου
μικροοργανισμού Salmonella spp. στο ανωτέρω δείγμα. Ο Ε.Φ.Ε.Τ. απαίτησε την άμεση ανάκληση του συνόλου των συγκεκριμένων παρτίδων του εν λόγω προϊόντος και ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη οι σχετικοί έλεγχοι. Καλούνται οι καταναλωτές που έχουν προμηθευτεί το ανωτέρω προϊόν (η απεικόνιση του οποίου αποτυπώνεται στις αμέσως επόμενες σελίδες του δελτίου Τύπου), να μην το καταναλώσουν.

Ο ΕΦΕΤ καλεί τους καταναλωτές, που έχουν προμηθευτεί το προϊόν με τα στοιχεία: «Μπιφτέκι κοτόπουλου κατεψυγμένο», με ημερομηνία παραγωγής: 22.11.2024 και ημερομηνία ανάλωσης 22.11.2025, που παράγεται από την επιχείρηση ”Κοτόπουλα Ναυπάκτου – Κοντοχρήστος”, να μην το καταναλώσουν, καθώς κατά τη διενέργεια ελέγχων διαπιστώθηκε η παρουσία του παθογόνου μικροοργανισμού Salmonella spp σε δειγματοληψία τροφίμου.

Ο ΕΦΕΤ απαίτησε την άμεση ανάκληση του συνόλου της συγκεκριμένης παρτίδας, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι σχετικοί έλεγχοι.

Για τον λόγο αυτό, ο ΕΦΕΤ παρέχει βασικές συμβουλές κι οδηγίες στους καταναλωτές, για να απολαμβάνουν ασφαλή γεύματα για αυτούς, τις οικογένειές τους και τους φίλους τους αλλά και να μπορούν να προστατευτούν από πρακτικές παραπλάνησης και παράλληλα να μειώσουν τη σπατάλη τροφίμων.

Πιο συγκεκριμένα, πριν την αγορά των τροφίμων:

– Αν συνηθίζουμε να παίρνουμε μαζί μας τσάντες για τα τρόφιμα, φροντίζουμε να έχουμε πολλές, ώστε να μπορούμε να τοποθετήσουμε σε διαφορετικές, τα ωμά τρόφιμα που χρειάζονται μαγείρεμα (π.χ. κρέας), από όλα τα υπόλοιπα προϊόντα και κυρίως από αυτά που είναι έτοιμα προς κατανάλωση (όπως οι σαλάτες), για να αποφύγουμε πιθανή διασταυρούμενη μικροβιακή επιμόλυνση.

– Αν σκοπεύουμε να μαγειρέψουμε κάτι για φίλους ή την οικογένειά μας ή να πραγματοποιήσουμε κάποιο τραπέζι, δεν ξεχνάμε να τους ρωτήσουμε αν υποφέρουν από κάποια τροφική αλλεργία, ώστε να προσέξουμε τα υλικά που θα χρησιμοποιήσουμε ή να τους προειδοποιήσουμε να μην φάνε κάποια από τα φαγητά. Αν κάποιος νιώσει αδιαθεσία ή παρουσιάσει αλλεργική αντίδραση μετά από κατανάλωση κάποιου τρόφιμου, θα πρέπει να αναζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια.

Να θυμόμαστε πως, σε παγκόσμια κλίμακα, οι καταναλωτές αναφέρουν πιο συχνά αλλεργικές αντιδράσεις σε τρόφιμα όπως το γάλα, τα αυγά, τα ψάρια και οστρακοειδή, τα αράπικα φιστίκια ή άλλους ξηρούς καρπούς, την σόγια, διάφορους σπόρους και το σιτάρι. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνώρισε με κανονισμό τις 14 ουσίες ή προϊόντα που προκαλούν πιο συχνά τροφικές αλλεργίες. Έτσι, τα αλλεργιογόνα του παραρτήματος ΙΙ του Κανονισμού 1169/2011 πρέπει να αναγράφονται ευκρινώς στα προσυσκευασμένα τρόφιμα, είτε χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη, είτε μπορεί να περιέχονται ίχνη αυτών από διασταυρούμενη επιμόλυνση.

Τα κρέατα βοοειδών, χοίρων, αιγοπροβάτων και πουλερικών διατίθενται είτε νωπά, είτε κατεψυγμένα, αλλά δεν πρέπει να διατίθενται ποτέ εκτός ψύξης. Στα σημεία πώλησης του κρέατος πρέπει να υπάρχουν πινακίδες για την καταγωγή-προέλευση του κρέατος, πληροφορία που πρέπει να αναγράφεται και στην αυτοκόλλητη ετικέτα που εκδίδεται από την ταμειακή μηχανή. Οι συσκευασμένες νωπές ή κατεψυγμένες γαλοπούλες πρέπει να φέρουν τη σήμανση αναγνώρισης του σφαγείου ή του εργαστηρίου τεμαχισμού (οβάλ σφραγίδα με τα αρχικά της χώρας που έχουν έδρα) και την ημερομηνία ανάλωσης (τοποθετημένη επάνω ή κάτω από τη συσκευασία ή το περιτύλιγμα, ώστε να είναι ευανάγνωστη). Τα σφάγια των ζώων πρέπει να έχουν σήμα καταλληλότητας (σφραγίδα) που τοποθετείται από τις αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες. Οι νωπές εγχώριες μη συσκευασμένες γαλοπούλες πρέπει να είναι εκσπλαχνισμένες (απεντερωμένες) και αποπτιλωμένες (δίχως πούπουλα).

Για την προμήθεια γαλακτοκομικών προϊόντων προσέχουμε τα τυριά να συντηρούνται σε ψυγείο ή σε ψυχόμενη προθήκη. Τα συσκευασμένα τυριά πρέπει να φέρουν σήμανση αναγνώρισης (οβάλ σφραγίδα με τα αρχικά της χώρας παραγωγής, π.χ. GR ή EL για την Ελλάδα), καθώς και την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας πάνω στη συσκευασία. Τα προϊόντα που περιέχουν φυτικά λιπαρά (αντί ζωικού λίπους) είναι μη γαλακτοκομικά προϊόντα και πρέπει να διατίθενται προς πώληση σε διακριτούς χώρους από αυτούς των γαλακτοκομικών.

Αναφορικά με την προμήθεια και συντήρηση αυγών προσέχουμε όλα τα αυγά να έχουν στο κέλυφός τους ένδειξη με τον κωδικό παραγωγού με ευδιάκριτα γράμματα/αριθμούς (μέθοδος εκτροφής, χώρα προέλευσης, Περιφερειακή Ενότητα, ταυτοποίηση μονάδας). Στις συσκευασίες των τυποποιημένων αυγών (εκτός από τις ενδείξεις που υπάρχουν στο κέλυφος), πρέπει να αναγράφεται ο κωδικός αριθμός του ωοσκοπικού κέντρου, η κατηγορία ποιότητας και βάρους καθώς και η ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας. Για την καλύτερη συντήρηση των αυγών είναι αναγκαίο να διατηρούνται σε σκιερό και δροσερό χώρο ή στο ψυγείο. Ακόμη, είναι καλό να θυμόμαστε πως δεν πλένουμε τα αυγά, δεν καταναλώνουμε τα αυγά ωμά, δεν χρησιμοποιούμε αυγά με ακάθαρτο, ραγισμένο και γενικά μη φυσιολογικό κέλυφος, δεν καταναλώνουμε αυγά με κηλίδες αίματος, ή με θολό ή χρωματισμένο ασπράδι, ή με ασπράδι ανακατεμένο με τον κρόκο ή αυγά με δυσάρεστη οσμή.

Πραγματοποιούμε πλήρη απόψυξη του κατεψυγμένου κρέατος πριν από το μαγείρεμα (π.χ. κατεψυγμένη γαλοπούλα, κατεψυγμένο κοτόπουλο), τοποθετώντας το στη συντήρηση του ψυγείου μας, καλυμμένο με προστατευτική μεμβράνη συσκευασίας κατάλληλη για τρόφιμα και μέσα σε δοχείο κατάλληλο για τρόφιμα, το οποίο να κρατάει τα υγρά από την απόψυξη. Ο χρόνος πλήρους απόψυξης, πρέπει να είναι ανάλογος με το βάρος του προϊόντος. Επίσης, τηρούμε τον χρόνο και τη θερμοκρασία ψησίματος της γαλοπούλας που προτείνεται στη συσκευασία, όταν πρόκειται για συσκευασμένες γαλοπούλες. Σε διαφορετική περίπτωση, προσαρμόζουμε τους χρόνους μας ανάλογα με το μέγεθος και το βάρος του προϊόντος. Προετοιμάζουμε το κρέας για μαγείρεμα, ακολουθώντας τις ορθές πρακτικές για την υγιεινή τροφίμων, ώστε να αποφύγουμε επιμολύνσεις μαγειρεμένου κρέατος με ωμά τρόφιμα.