Η ανησυχία εντείνεται καθώς οι καταναλωτές σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προσωρινές ελλείψεις, κυρίως σε νωπά προϊόντα. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις γενικευμένης έλλειψης τροφίμων, ενώ οι εταιρείες προσπαθούν να αποκαταστήσουν τη λειτουργία των συστημάτων τους.

Ολλανδία: Προβλήματα στα κέντρα διανομής

Στο επίκεντρο βρίσκεται η Albert Heijn, μία από τις μεγαλύτερες αλυσίδες σούπερ μάρκετ της Ολλανδίας, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρές δυσλειτουργίες από την Κυριακή 11 Οκτωβρίου. Το περιστατικό οδήγησε στην προληπτική απενεργοποίηση πληροφοριακών συστημάτων, ιστοσελίδων και εφαρμογών, επηρεάζοντας παράλληλα τη λειτουργία αρκετών κέντρων διανομής.

Οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις έχουν δημιουργήσει ανησυχία για τη διαθεσιμότητα προϊόντων στα καταστήματα. Η διοίκηση της εταιρείας προειδοποίησε ότι, εάν συνεχιστούν τα προβλήματα, ορισμένα ράφια ενδέχεται να αδειάσουν, ιδιαίτερα εκείνα που φιλοξενούν φρούτα, λαχανικά και άλλα ευπαθή τρόφιμα.

Βέλγιο: Επιπτώσεις στις παραγγελίες και στον ανεφοδιασμό

Προβλήματα αντιμετωπίζει και η Delhaize στο Βέλγιο, η οποία ανήκει στον ίδιο όμιλο, την Ahold Delhaize. Παρότι τα καταστήματα παραμένουν ανοιχτά, οι δυσλειτουργίες έχουν επηρεάσει υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών και τη δυνατότητα πραγματοποίησης ηλεκτρονικών παραγγελιών.

Η εταιρεία καταβάλλει προσπάθειες ώστε να διατηρηθεί η ομαλή τροφοδοσία των καταστημάτων, ενώ οι επιπτώσεις εμφανίζονται μέχρι στιγμής μικρότερες από εκείνες στην Ολλανδία. Η πλήρης αποκατάσταση των πληροφοριακών συστημάτων παραμένει βασική προτεραιότητα, καθώς οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή μπορεί να επηρεάσει την καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων.

Γαλλία: Κυβερνοεπίθεση κατέστρεψε τρόφιμα

Ακόμη σοβαρότερες ήταν οι συνέπειες ξεχωριστής κυβερνοεπίθεσης στη Γαλλία, όπου επηρεάστηκαν συστήματα ελέγχου ψύξης σε εκατοντάδες καταστήματα μεγάλων αλυσίδων. Οι επιτιθέμενοι κατάφεραν να παρέμβουν στη λειτουργία ψυγείων και καταψυκτών, προκαλώντας σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας και αλλοίωση προϊόντων.

Μεταξύ των αλυσίδων που επηρεάστηκαν περιλαμβάνονται οι Intermarché, Netto και Coopérative U. Σε ορισμένα καταστήματα οι θερμοκρασίες έφτασαν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα να απαιτηθεί η απόσυρση και καταστροφή τροφίμων για λόγους ασφάλειας. Οι οικονομικές απώλειες εκτιμάται ότι είναι σημαντικές, χωρίς να έχει ακόμη προσδιοριστεί οριστικό συνολικό ποσό.

Πόσο κινδυνεύει η ευρωπαϊκή εφοδιαστική αλυσίδα

Τα περιστατικά αναδεικνύουν μια νέα διάσταση κινδύνου για το οργανωμένο λιανεμπόριο. Οι μεγάλες αλυσίδες βασίζονται πλέον σε ολοκληρωμένα ψηφιακά συστήματα για τη διαχείριση παραγγελιών, αποθεμάτων, μεταφορών και αποθήκευσης προϊόντων.

Μια σοβαρή διακοπή σε αυτά τα συστήματα μπορεί να δημιουργήσει αλυσιδωτές επιπτώσεις, ακόμη και όταν υπάρχουν διαθέσιμα προϊόντα στις αποθήκες. Οι καθυστερήσεις στη μεταφορά και η αδυναμία συντονισμού των παραδόσεων μπορούν να προκαλέσουν προσωρινές ελλείψεις σε συγκεκριμένα καταστήματα, αυξάνοντας παράλληλα το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων.

Ποιες είναι οι οικονομικές συνέπειες

Το οικονομικό κόστος δεν περιορίζεται στις χαμένες πωλήσεις. Περιλαμβάνει την καταστροφή ευπαθών τροφίμων, την απώλεια εσόδων από ηλεκτρονικές παραγγελίες, τις πρόσθετες δαπάνες μεταφοράς και αποθήκευσης, καθώς και το κόστος αποκατάστασης των πληροφοριακών συστημάτων.

Για τους προμηθευτές, μια παρατεταμένη δυσλειτουργία μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις παραλαβών και αναπροσαρμογή των προγραμμάτων παραγωγής. Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι επιχειρήσεις που διακινούν νωπά τρόφιμα, καθώς η διάρκεια ζωής των προϊόντων τους είναι περιορισμένη και δεν επιτρέπει μεγάλες καθυστερήσεις.

Υπάρχει κίνδυνος για την Ελλάδα;

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες ότι τα συγκεκριμένα περιστατικά έχουν προκαλέσει προβλήματα στον ανεφοδιασμό των ελληνικών σούπερ μάρκετ. Ωστόσο, οι εξελίξεις στην Ευρώπη αποτελούν υπενθύμιση της σημασίας που έχει η κυβερνοασφάλεια για τον κλάδο του λιανεμπορίου και των τροφίμων.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν επίσης ψηφιακά συστήματα παραγγελιοληψίας, διαχείρισης αποθεμάτων και διανομής, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ύπαρξη αποτελεσματικών μηχανισμών προστασίας και εναλλακτικών διαδικασιών λειτουργίας.

Το κρίσιμο επόμενο διάστημα

Η διάρκεια των προβλημάτων θα καθορίσει και το πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα. Εάν τα συστήματα αποκατασταθούν γρήγορα, οι συνέπειες ενδέχεται να περιοριστούν σε προσωρινές ελλείψεις και πρόσθετες λειτουργικές δαπάνες. Αντίθετα, μια παρατεταμένη διακοπή θα μπορούσε να επιβαρύνει σημαντικά τις επιχειρήσεις και τους προμηθευτές τους.

Το βέβαιο είναι ότι η ψηφιακή ασφάλεια αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα για τη λειτουργία της αγοράς τροφίμων. Τα περιστατικά σε Γαλλία, Ολλανδία και Βέλγιο δείχνουν ότι μια κυβερνοεπίθεση ή μια σοβαρή τεχνολογική δυσλειτουργία μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες, αλλά και τη διαθεσιμότητα βασικών προϊόντων στα ράφια.

Ο BDTI– δείκτης για τα πλοία μεταφοράς ακατέργαστου πετρελαίου και fuel oil ο οποίος αυξήθηκε κατά 27% σε εβδομαδιαία βάση στις 1.677 μονάδες, επίπεδο που δεν έχει παρατηρηθεί από τα μέσα Οκτωβρίου 2019. Χθες Τρίτη 12 Απριλίου συνέχισε έστω και οριακά την ανοδική πορεία του με ποσοστό αύξησης 0,8% από 1.730 μονάδες την Δευτέρα 11 Απριλίου στις 1.744.

Μεγάλη άνοδο σε ποσοστό 7,6% σημείωσε ο BCTI-δείκτης για τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν βενζίνη, κηροζίνη, αμόλυβδη βενζίνη και ντίζελ «άσπρο». Έκλεισε χθες στις 993 μονάδες από 923 την Δευτέρα.

Σε σύγκριση με την περασμένη Παρασκευή 8 Απριλίου που έκλεισε στις 898 μονάδες το ποσοστό αύξησης είναι 10,5%.

Στη ναυλαγορά ξηρού φορτίου ο βασικός δείκτης Baltic Dry Index έστω και οριακά γύρισε σε θετικό πρόσημο μετά από 13 εβδομάδες πτώσης. Στην άνοδο συνέβαλαν τα φορτηγά πλοία Panamax τα οποία σημείωσαν άνοδο κατά 2,8% από τις 2.785 μονάδες στις 2.862..

Ειδικότερα ο βασικός δείκτης από τις 2.031 μονάδες ανέβηκε στις 2.035 ποσοστό αύξησης 0,2% σε σύγκριση με την Δευτέρα.

Για τα Supramax η μείωση είναι σε ποσοστό 1% από τις 2.473 μονάδες στις 2.448

Για τα Handymax η μείωση είναι επίσης κατά 1% από τις 1.520 μονάδες στις 1.505.

Οι λόγοι της καθίζησης της αγοράς είναι αρκετοί. Κυρίως όμως οφείλεται στο lockdown που έχει επιβληθεί σε πόλεις της Κίνας καθώς και στο παράδοξο που παρατηρείται οι ναυλωτές να προτιμούν για μικρά φορτία να ναυλώσουν μεγαλύτερα πλοία με ποιο φθηνούς ναύλους.

“Στην Κίνα η επιμονή στην στρατηγική μηδενικών κρουσμάτων Covid έχει οδηγήσει σε συνεχόμενα αυστηρά λοκ νταουν σε διάφορες περιοχές λόγω εμφάνισης λίγων κρουσμάτων, με τελευταίο παράδειγμα τη Σανγκάη.

Η αναστολή κάθε δραστηριότητας είτε μειώνει τα προς μεταφορά φορτία ή είτε αναβάλει τη μεταφοράς τους με αποτέλεσμα να πιέζονται προς τα κάτω οι ναύλοι των πλοίων” επισημαίνει στο newmoney ο Δημήτρης Ρουμελιώτης, προϊστάμενος του Τμήματος Αναλύσεων της Xclusiv Shipbrokers Inc. και συνεχίζει:

“Παράλληλα η γενικότερη τάση των τελευταίων μηνών να είναι τα ναύλα των Cape αισθητά μικρότερα σε σχέση με τα υπόλοιπα φορτηγά πλοία ωθεί πολλούς ναυλωτές να ναυλώνουν μεγάλα Cape για μικρά φορτία “κανιβαλίζοντας” έτσι την αγορά και  δημιουργώντας αρνητική πίεση στα ναύλα των μικρότερων φορτηγών πλοίων.

Αν σε αυτά τα δύο βασικά γεγονότα προσθέσουμε: – ότι η παραγωγή σιδήρου στην λατινική Αμερική δεν έχει ακόμα επανέλθει σε μια κανονικότητα,

-ότι η τιμή του κάρβουνου είναι σε τριπλάσια επίπεδα απ’ ότι ήταν όλη την περασμένη 15ετίας

-την διατάραξη των αγορών της Ουκρανίας και της Ρωσίας λόγω του πολέμου και των κυρώσεων καθώς και

– ότι διανύουμε την Πασχαλινή περίοδο των καθολικών, αποκτούμε μια συνολική εικόνα του γιατί η αγορά των φορτηγών έχει πέσει τις τελευταίες 20 μέρες” και καταλήγει λέγοντας:

“Βέβαια παράλληλα αυτά οδηγούν σε μια αυξανόμενη συμφόρηση στα λιμάνια, η οποία αφήνει τα εμπορεύματα από σιτηρά μέχρι σιδηρομεταλλεύματα καθηλωμένα και η οποία είναι πολύ πιθανό να αποτελέσει τον λόγο αναστροφής του κλίματος των ναύλων σε θετικό έδαφος. Χαρακτηριστικό είναι πως στην Σανγκάη περιμένουν 200 φορτηγά στο λιμάνι ενώ στο Κινγκντάο περίπου 120”.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του ΔΝΤ, η  βιομηχανική παραγωγή της ζώνης του ευρώ το φθινόπωρο του 2021 θα ήταν περίπου 6% υψηλότερη χωρίς τους περιορισμούς στην προσφορά. Επίσης με βάση την ιστορική συσχέτιση μεταξύ της μεταποίησης και της συνολικής παραγωγής εκτιμάται πως το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν θα ήταν περίπου 2 τοις εκατό υψηλότερο, ποσοστό  ισοδύναμο με την αξία ανάπτυξης ενός έτους σε κανονικές προ-πανδημικές περιόδους για πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες, εκτιμάται ακόμη.

Η συμμετοχή της βιομηχανίας στη συνιστώσα του πληθωρισμού των τιμών παραγωγού ήταν περίπου 9 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερη σε σχέση με το διάστημα πριν από την πανδημία για τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2021, όπως εκτιμά το ΔΝΤ. Οι διαταραχές του εφοδιασμού είχαν μικρότερο αντίκτυπο στις βασικές τιμές καταναλωτή (τον πληθωρισμό εξαιρουμένων των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων). Αυτό το μέτρο του πληθωρισμού ήταν μόνο περίπου 0,5 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο κατά την ίδια περίοδο λόγω των περιορισμών προσφοράς, όπως υπολογίζεται.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, το Ταμείο διαπιστώνει ότι έως και το 40% των περιορισμών προσφοράς στη βιομηχανία μπορούν να εντοπιστούν στην διακοπή λειτουργίας εργοστασίων αλλά και στα έντονα καιρικά φαινόμενα και άλλους παράγοντες που επηρέασαν αρνητικά την παραγωγή το 2021 σε προϊόντα όπως τα μικροτσίπ.

Το ΔΝΤ αναφέρει ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα τα σημεία συμφόρησης στον εφοδιασμό με μέτρα όπου είναι δυνατόν, για παράδειγμα με ταχεία παρακολούθηση της πιστοποίησης εργαζομένων στον τομέα των μεταφορών και της εφοδιαστικής, προσωρινή χαλάρωση των περιορισμών στις ώρες λειτουργίας των λιμανιών, εξορθολογισμό των τελωνειακών επιθεωρήσεων, χαλάρωση των κανόνων μετανάστευσης για την άμβλυνση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και υιοθέτηση πρακτικών που περιορίζουν την εξάπλωση του ιού και προστατεύουν την υγεία των εργαζομένων.

Το Ταμείο προτείνει επίσης να υιοθετηθούν δημοσιονομικά μέτρα για την άμβλυνση των σημείων συμφόρησης και την αποφυγή μόνιμων ζημιών στην δυνητική ανάπτυξη. «Η στήριξη της συνολικής ζήτησης ευρείας βάσης αυτή τη στιγμή θα μπορούσε να εντείνει τα σημεία συμφόρησης και να αυξήσει τον πληθωρισμό με περιορισμένο αντίκτυπο στην παραγωγή και την απασχόληση. Αντίθετα, η υποστήριξη θα πρέπει να είναι καλά στοχευμένη. Για παράδειγμα, παραμένει σημαντικό να διατηρηθούν οι θέσεις εργασίας που θα είναι βιώσιμες μόλις υποχωρήσουν τα σημεία συμφόρησης (όπως οι θέσεις εργασίας στη μεταποίηση με ένταση δεξιοτήτων). Εξίσου ζωτικής σημασίας είναι να διασφαλιστεί η ανάκαμψη της προσφοράς εργασίας με την άρση των εμποδίων στην εργασία (με την επέκταση της αξιόπιστης φροντίδας για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, για παράδειγμα) και βοηθώντας στην εκπαίδευση των εργαζομένων σε δεξιότητες που τώρα χρειάζονται», σημειώνεται.

«Η διατήρηση σταθερών μεσοπρόθεσμων προσδοκιών για τον πληθωρισμό παρά τις παροδικές ενισχύσεις του πληθωρισμού, συμπεριλαμβανομένων των διαταραχών του εφοδιασμού και των αυξανόμενων τιμών της ενέργειας, είναι το κλειδί για τη διαχείριση» αυτής της προσπάθειας, εκτιμά το Ταμείο.

«Παρά τη ραγδαία σύσφιξη της αγοράς εργασίας στη ζώνη του ευρώ, τα πρόσφατα στοιχεία και το ιστορικό προηγούμενο υποδηλώνουν ότι οι μισθοί θα αυξηθούν μόνο σε μέτρια επίπεδα, και ως εκ τούτου αναμένουμε ότι ο πληθωρισμός θα πέσει ελαφρώς κάτω από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας μόλις εξασθενίσει η πανδημία», προσθέτει το Ταμείο. Επιπλέον, όσο πιο επιτυχημένα και στοχευμένα είναι τα δημοσιονομικά μέτρα για την άμβλυνση των σημείων συμφόρησης στην προσφορά, τόσο λιγότερο πιθανό είναι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να αναγκαστούν να περιορίσουν τη συνολική ζήτηση και την οικονομική ανάπτυξη για να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό» αναφέρει το ΔΝΤ.