Η νέα ρύθμιση αφορά χρέη που έχουν βεβαιωθεί στη φορολογική διοίκηση και κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Οι οφειλές μπορούν να εξοφληθούν σε έως 72 μηνιαίες δόσεις, με κατώτατο ποσό καταβολής τα 30 ευρώ τον μήνα. Η τελική διάρκεια θα εξαρτάται από το ύψος του χρέους και τη δυνατότητα του οφειλέτη να ανταποκριθεί στο πρόγραμμα πληρωμών.

Βασική προϋπόθεση είναι οι συγκεκριμένες οφειλές να μην βρίσκονται, κατά την ημέρα υποβολής της αίτησης, σε άλλη ενεργή ρύθμιση. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η παράλληλη υπαγωγή του ίδιου χρέους σε διαφορετικά καθεστώτα και διασφαλίζεται ότι η νέα διαδικασία αφορά πραγματικά αρρύθμιστες ή απολεσθείσες παλαιές οφειλές.

Ποιες οφειλές μπορούν να ενταχθούν

Στο νέο σχήμα μπορούν να ενταχθούν βεβαιωμένα χρέη τα οποία είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμα έως το τέλος του 2023. Σε περίπτωση που τα ίδια ποσά είχαν στο παρελθόν ενταχθεί σε άλλη ρύθμιση, απαιτείται η προηγούμενη ρύθμιση να έχει χαθεί έως τις 20 Απριλίου 2026.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη επιτρέπει την επανένταξη φορολογουμένων που, για οικονομικούς ή άλλους λόγους, δεν κατάφεραν να διατηρήσουν προηγούμενο διακανονισμό. Δεν αρκεί, ωστόσο, μόνο η ύπαρξη παλαιού χρέους. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να εμφανίζουν συνολικά συνεπή φορολογική εικόνα και να έχουν καλύψει βασικές δηλωτικές υποχρεώσεις.

Μεταξύ των απαιτήσεων περιλαμβάνεται η υποβολή όλων των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας, έως και το φορολογικό έτος 2024. Τυχόν εκκρεμότητες στις δηλώσεις θα πρέπει επομένως να τακτοποιηθούν πριν από την αίτηση ή στο πλαίσιο των προθεσμιών που συνοδεύουν την υπαγωγή.

Παράλληλα, μετά την ένταξη στη ρύθμιση δεν επιτρέπεται η διατήρηση άλλων αρρύθμιστων ληξιπρόθεσμων χρεών. Ειδικότερα, μέσα σε έναν μήνα από την υπαγωγή, ο φορολογούμενος θα πρέπει να έχει εξοφλήσει ή ρυθμίσει κάθε άλλη ληξιπρόθεσμη οφειλή που δεν καλύπτεται από το νέο σχήμα.

Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί επίσης η απουσία αμετάκλητης καταδίκης για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία. Η ρύθμιση απευθύνεται συνεπώς σε οφειλέτες που επιδιώκουν την αποκατάσταση της φορολογικής τους συνέπειας και δεν έχουν καταδικαστεί τελεσίδικα για σοβαρές παραβάσεις της φορολογικής και τελωνειακής νομοθεσίας.

Τα έξι βασικά κριτήρια

Η υπαγωγή στις 72 δόσεις προϋποθέτει συνολικά έξι βασικά στοιχεία. Πρώτον, η μηνιαία δόση δεν μπορεί να είναι χαμηλότερη από 30 ευρώ. Δεύτερον, τα χρέη πρέπει να έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.

Τρίτον, εφόσον είχαν ενταχθεί σε παλαιότερη ρύθμιση, αυτή πρέπει να έχει απολεσθεί το αργότερο έως τις 20 Απριλίου 2026. Τέταρτον, απαιτείται η υποβολή όλων των δηλώσεων εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας.

Πέμπτον, δεν πρέπει να παραμένουν άλλες αρρύθμιστες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις μετά την πάροδο ενός μήνα από την ένταξη. Έκτον, ο αιτών δεν πρέπει να έχει αμετάκλητη καταδίκη για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία.

Η τήρηση των όρων δεν αφορά μόνο την αρχική ένταξη. Οι φορολογούμενοι θα πρέπει να παραμένουν συνεπείς στις δόσεις και στις τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις τους, ώστε να μη δημιουργούνται νέες εκκρεμότητες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τον διακανονισμό.

Η ψηφιακή αίτηση

Οι αιτήσεις υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2026 μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE. Οι ενδιαφερόμενοι εισέρχονται με τους προσωπικούς κωδικούς τους και ακολουθούν τη διαδρομή «Ο Λογαριασμός μου», «Ρυθμίσεις Οφειλών» και στη συνέχεια «Αίτηση Ρύθμισης Οφειλών ν. 5313/2026».

Κατά τη διαδικασία εμφανίζονται οι επιλέξιμες οφειλές, το διαθέσιμο πλήθος δόσεων και το αντίστοιχο ποσό της μηνιαίας καταβολής. Πριν από την οριστική υποβολή, απαιτείται προσεκτικός έλεγχος των στοιχείων, καθώς η ενεργοποίηση της ρύθμισης συνδέεται άμεσα με την έγκαιρη πληρωμή της πρώτης δόσης.

Η ρύθμιση τίθεται σε ισχύ μόνο μετά την καταβολή της πρώτης μηνιαίας δόσης. Η πληρωμή πρέπει να πραγματοποιηθεί μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Η απλή ολοκλήρωση της ηλεκτρονικής διαδικασίας, χωρίς εμπρόθεσμη πληρωμή, δεν αρκεί για την ενεργοποίησή της.

Η σημασία της έγκαιρης υπαγωγής

Η δυνατότητα εξόφλησης σε μεγαλύτερο αριθμό δόσεων μπορεί να προσφέρει ουσιαστική ανάσα σε φορολογουμένους με συσσωρευμένες υποχρεώσεις. Η χαμηλή ελάχιστη δόση διευκολύνει ιδιαίτερα όσους διαθέτουν περιορισμένη ρευστότητα, χωρίς όμως να καταργείται η ανάγκη τακτικής και συνεπούς αποπληρωμής.

Η έγκαιρη υποβολή της αίτησης επιτρέπει επίσης καλύτερο οικονομικό προγραμματισμό και περιορίζει τον κίνδυνο λήψης μέτρων αναγκαστικής είσπραξης για οφειλές που παραμένουν ληξιπρόθεσμες. Για τον λόγο αυτό, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να εξετάσουν εγκαίρως αν πληρούν τα κριτήρια και να τακτοποιήσουν τυχόν εκκρεμείς δηλώσεις ή άλλα αρρύθμιστα χρέη.

Για διευκρινίσεις λειτουργεί η τηλεφωνική γραμμή 1521 χωρίς χρέωση, από Δευτέρα έως Παρασκευή και από τις 07:00 έως τις 20:00. Διαθέσιμη είναι επίσης όλο το εικοσιτετράωρο η ψηφιακή πλατφόρμα εξυπηρέτησης my1521, μέσω της οποίας μπορούν να υποβάλλονται ερωτήματα για ρυθμίσεις, οφειλές, αιτήσεις και πληρωμές.

Ο αριθμός των οφειλετών αυξήθηκε κατά 9.460 πρόσωπα σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2025, με τη μεγαλύτερη μεταβολή να καταγράφεται στις πολύ μικρές οφειλές έως 50 ευρώ, όπου προστέθηκαν 76.938 νέοι οφειλέτες. Ωστόσο, σε μηνιαία βάση σημειώθηκε σημαντική αποκλιμάκωση, καθώς τον Απρίλιο ο αριθμός των οφειλετών μειώθηκε κατά 545.788 πρόσωπα σε σχέση με τον Μάρτιο, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως στην εξομάλυνση της εικόνας μετά την πληρωμή της πρώτης δόσης του ΕΝΦΙΑ. Η μηνιαία αυτή μείωση ήταν μάλιστα αισθητά μεγαλύτερη από την αντίστοιχη που είχε καταγραφεί την προηγούμενη χρονιά.

Από το συνολικό ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών, 35,53 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 31%, έχουν ήδη χαρακτηριστεί ως ανεπίδεκτα είσπραξης. Το ποσό αυτό αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω και να προσεγγίσει τα 42 δισ. ευρώ, καθώς η ΑΑΔΕ έχει ήδη αποφανθεί ότι επιπλέον 7 δισ. ευρώ θα πρέπει να μεταφερθούν στην ίδια κατηγορία, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο το πραγματικά εισπράξιμο χαρτοφυλάκιο οφειλών.

Το πραγματικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο, δηλαδή το θεωρητικά εισπράξιμο ποσό, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς τη σύνθεσή του. Σύμφωνα με την ανάλυση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους, το 66,26%, ή περίπου 52,37 δισ. ευρώ, αφορά καθαρά φορολογικές οφειλές. Τα πρόστιμα, φορολογικά και μη, αντιστοιχούν σε 17,45 δισ. ευρώ, καλύπτοντας το 22,09% του πραγματικού υπολοίπου, ενώ οι λοιπές μη φορολογικές υποχρεώσεις, όπως δάνεια, δικαστικά έξοδα και καταλογισμοί, διαμορφώνονται στα 9,20 δισ. ευρώ, ποσοστό 11,65%.

Η έκθεση αναδεικνύει παράλληλα ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για την αποτελεσματικότητα των εισπράξεων. Από τις συνολικές φορολογικές οφειλές, 8,15 δισ. ευρώ αφορούν αφερέγγυους οφειλέτες, ενώ άλλα 17,28 δισ. ευρώ προέρχονται από ιδιαίτερα παλαιές οφειλές, με λήξη άνω της δεκαετίας. Έτσι, απομένουν μόλις 26,95 δισ. ευρώ, από τα οποία προέρχεται το εντυπωσιακό 92,4% των συνολικών εισπράξεων, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν το σύνολο των φορολογικών εσόδων εισπράττεται από περίπου το ένα τρίτο του πραγματικού ληξιπρόθεσμου χαρτοφυλακίου.

Η διάρθρωση των φορολογικών οφειλών δείχνει ότι ο ΦΠΑ εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή ληξιπρόθεσμων χρεών, καθώς οι σχετικές οφειλές φθάνουν τα 24,74 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 47,23% των φορολογικών υποχρεώσεων. Ακολουθούν οι οφειλές από φόρο εισοδήματος, με ποσοστό 42,17%, ενώ οι φόροι στην περιουσία αντιστοιχούν μόλις στο 5,33%, με συνολικές οφειλές 2,79 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η κατανομή των οφειλών ανά ύψος χρέους. Η συντριπτική πλειονότητα των ληξιπρόθεσμων ποσών συγκεντρώνεται σε σχετικά μικρό αριθμό μεγάλων οφειλετών. Συγκεκριμένα, το 96,57% του συνολικού χρέους προέρχεται από οφειλές άνω των 10.000 ευρώ, ενώ μόνο η κατηγορία με χρέη άνω του 1 εκατ. ευρώ συγκεντρώνει το 75,53% του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, παρότι αφορά μόλις το 0,24% των οφειλετών.

Αντίθετα, περίπου το 90,4% των οφειλετών έχει οφειλές έως 10.000 ευρώ, όμως οι συγκεκριμένες υποχρεώσεις αντιστοιχούν μόλις στο 3,43% του συνολικού χρέους, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα των ληξιπρόθεσμων οφειλών παραμένει έντονα συγκεντρωμένο στους μεγάλους οφειλέτες.

Η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ φυσικών και νομικών προσώπων. Τα φυσικά πρόσωπα εμφανίζουν συνολικές οφειλές 43,53 δισ. ευρώ, ποσοστό 38% του συνόλου, ενώ τα νομικά πρόσωπα συγκεντρώνουν 71,04 δισ. ευρώ, δηλαδή το 62% του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου.

Στις μικρές κατηγορίες οφειλών κυριαρχούν τα φυσικά πρόσωπα. Ειδικότερα, το 98,67% των οφειλών κάτω των 50 ευρώ και το 88,31% των οφειλών έως 10.000 ευρώ προέρχεται από ιδιώτες. Αντίστοιχα, 3.502.552 φυσικά πρόσωπα εμφανίζονται να έχουν οφειλές κάτω των 10.000 ευρώ, αποτελώντας το 91,12% των οφειλετών αυτής της κατηγορίας.

Στις πολύ υψηλές οφειλές, αντίθετα, κυριαρχούν τα νομικά πρόσωπα. Στην κατηγορία άνω του 1 εκατ. ευρώ, οι επιχειρήσεις συμμετέχουν με ποσοστό 70,19% του συνολικού χρέους, το οποίο ανέρχεται σε 60,73 δισ. ευρώ, ενώ οι εταιρείες που εμφανίζουν τόσο υψηλές οφειλές ανέρχονται σε περίπου 6.500, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν τα δύο τρίτα των οφειλετών αυτής της κατηγορίας.

Παρά το υψηλό ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών, ιδιαίτερα περιορισμένη παραμένει η συμμετοχή των φορολογουμένων σε προγράμματα ρύθμισης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, μόλις το 6,83% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, δηλαδή περίπου 5,39 δισ. ευρώ, βρίσκεται σήμερα σε ενεργή ρύθμιση.

Το μεγαλύτερο ποσοστό ρυθμισμένων οφειλών καταγράφεται στα χρέη μεταξύ 10.001 και 100.000 ευρώ, όπου φθάνει το 18,65%, ενώ για ποσά μεταξύ 20.001 και 50.000 ευρώ αγγίζει το 19,82%. Στα φυσικά πρόσωπα η μεγαλύτερη συμμετοχή σε ρυθμίσεις παρατηρείται στις οφειλές από 500 έως 10.000 ευρώ, ενώ στα νομικά πρόσωπα το υψηλότερο ποσοστό αφορά οφειλές από 10.001 έως 100.000 ευρώ. Αντίθετα, εξαιρετικά χαμηλά παραμένουν τα ποσοστά ρύθμισης τόσο στις πολύ μικρές οφειλές όσο και στις πολύ μεγάλες.

Την ίδια στιγμή, το Γραφείο Προϋπολογισμού καταγράφει και την εικόνα των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του ίδιου του Δημοσίου προς τους ιδιώτες. Τον Απρίλιο του 2026 οι συνολικές οφειλές του Δημοσίου παρουσίασαν ετήσια μείωση κατά 255 εκατ. ευρώ. Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις περιορίστηκαν στα 2,920 δισ. ευρώ, ενώ οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων διαμορφώθηκαν στα 737 εκατ. ευρώ.

Ωστόσο, σε σύγκριση με το τέλος του 2025, η εικόνα είναι λιγότερο θετική, καθώς οι συνολικές υποχρεώσεις του Δημοσίου αυξήθηκαν κατά 358 εκατ. ευρώ, γεγονός που δείχνει ότι, παρά τη βελτίωση σε ετήσια βάση, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εκκρεμότητες στις πληρωμές προς ιδιώτες και στις επιστροφές φόρων.

Η φορολογική διοίκηση μπορεί να ενεργοποιήσει διαδικασίες ελέγχου και να καταλογίσει φόρο δωρεάς, εφόσον αποδειχθεί ότι ο φορολογούμενος δεν είχε τροφοδοτήσει με χρήματα τον αρχικό κοινό λογαριασμό.

Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών απέρριψε προσφυγή φορολογούμενου, ο οποίος ζητούσε την ακύρωση φόρου που του είχε καταλογιστεί για μεταφορά ποσού ύψους 240.000 ευρώ.

Το ποσό είχε μεταφερθεί από κοινό οικογενειακό λογαριασμό, στον οποίο ήταν συνδικαιούχοι ο πατέρας, η μητέρα, η κόρη και ο γιος, σε νέο κοινό λογαριασμό του γιου και της συζύγου του.

Σύμφωνα με την απόφαση της ΔΕΔ, το ποσό συνιστά δωρεά, καθώς ο προσφεύγων δεν απέδειξε ότι είχε συμβάλει στην τροφοδότηση του αρχικού κοινού λογαριασμού.

Έπειτα από τη μεταφορά, τα χρήματα βρίσκονταν αποκλειστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του.

Η ΔΕΔ επισημαίνει στο σκεπτικό της ότι, όταν συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού δεν έχει συμβάλει στις καταθέσεις και στη συνέχεια μεταφέρει χρήματα σε λογαριασμό που ανήκει στον ίδιο, μπορεί να προκύψει φορολογικά άτυπη δωρεά. Το ισχύον νομοθετικό καθεστώς προβλέπει ότι η ανάληψη ή η μεταφορά χρημάτων για προσωπική χρήση από συνδικαιούχο που δεν συνέβαλε στη δημιουργία του υπολοίπου μπορεί να θεωρηθεί δωρεά.

Οι «παγίδες» στις γονικές παροχές και τις άτυπες δωρεές

Χιλιάδες υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και άτυπων δωρεών έχουν φτάσει στη ΔΕΔ, καθώς φορολογούμενοι αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους έχουν επιβάλει οι φορολογικές αρχές.

Πολλές προσφυγές αφορούν γονικές παροχές που έγιναν με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικού συστήματος, όπως ορίζει ο νόμος. Άλλες υποθέσεις αφορούν διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων σε πρόσωπα που δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.

Τα παρακάτω σημεία χρειάζονται προσοχή:

1. Αφορολόγητες δωρεές έως 800.000 ευρώ

Οι χρηματικές δωρεές και οι γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς της Α’ Κατηγορίας απαλλάσσονται από φόρο, εφόσον πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά.

2. Μετρητά χωρίς αφορολόγητο

Όταν η γονική παροχή γίνεται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, η Εφορία επιβάλλει φόρο 10%, χωρίς καμία αφορολόγητη απαλλαγή.

3. Μεταφορές μέσω IRIS

Η αποστολή μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για χαρτζιλίκι ή για την κάλυψη καθημερινών αναγκών δεν θεωρείται δωρεά και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, ιδίως όταν το παιδί είναι προστατευόμενο μέλος της οικογένειας.

4. Διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων

Η Εφορία εξετάζει προσεκτικά τις περιπτώσεις στις οποίες τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά μεταξύ συγγενών. Οι φορολογικές αρχές ελέγχουν αν οι συναλλαγές έχουν στόχο την αξιοποίηση του αφορολόγητου από πρόσωπα που δεν το δικαιούνται. Όταν αποδεικνύεται τέτοια πρακτική, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20%, χωρίς αφορολόγητο.

5. Μεταφορές σε κοινούς λογαριασμούς

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Οι φορολογικές αρχές μπορούν να ελέγξουν ποιος έκανε τελικά χρήση των χρημάτων. Αν διαπιστωθεί ότι ωφελήθηκε τρίτο πρόσωπο, μπορούν να καταλογίσουν φόρο δωρεάς.

Φόρος από το πρώτο ευρώ

Όσοι δεν δικαιούνται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ στις γονικές παροχές και τις δωρεές χάνουν το δικαίωμα της μηδενικής φορολόγησης. Η Εφορία υπολογίζει τον φόρο με βάση τον βαθμό συγγένειας ή τον τρόπο μεταφοράς των χρημάτων.

Στην παράτυπη μεταφορά χρημάτων, δηλαδή σε συναλλαγή με μετρητά χωρίς αποδεδειγμένο τραπεζικό έμβασμα, οι συγγενείς της Α’ Κατηγορίας χάνουν πλήρως το αφορολόγητο. Σε αυτή την περίπτωση, η φορολογική διοίκηση επιβάλλει φόρο από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10% επί του συνολικού ποσού.

Για συγγενείς της Β’ Κατηγορίας, όπως αδέλφια, ανίψια, θείους, πατριούς, μητριές, προπαππούδες και προγιαγιάδες, δεν προβλέπεται αφορολόγητο. Οι χρηματικές δωρεές φορολογούνται αυτοτελώς με 20% από το πρώτο ευρώ.

Ο φόρος μπορεί να φτάσει ακόμη και το 40% για συγγενείς της Γ’ Κατηγορίας ή για φίλους.

Στο στόχαστρο οι μεταφορές χρημάτων

Η ΑΑΔΕ ελέγχει αυστηρά τις περιπτώσεις στις οποίες γίνεται χρήση του αφορολογήτου των 800.000 ευρώ. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των φορολογικών ελέγχων, φέτος αναμένεται να εξεταστούν 1.080 υποθέσεις που σχετίζονται με χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές.

Οι ελεγκτικές αρχές εστιάζουν κυρίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου. Οι σχετικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myProperty. Στη συνέχεια, η ΑΑΔΕ διασταυρώνει τα στοιχεία με τις πληροφορίες που αποστέλλουν τα τραπεζικά ιδρύματα.

Εφόσον η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να επιβάλει φόρο χωρίς να αναγνωρίσει το αφορολόγητο όριο.

Οι κινήσεις χρημάτων μεταξύ συγγενών και συνδικαιούχων λογαριασμών βρίσκονται πλέον συχνότερα στο επίκεντρο των ελέγχων. Οι φορολογούμενοι οφείλουν να διατηρούν πλήρη τεκμηρίωση των συναλλαγών τους και να ακολουθούν τις προβλεπόμενες διαδικασίες, ώστε να περιορίσουν τον κίνδυνο φορολογικών επιβαρύνσεων.

Η νέα διάταξη θα προστεθεί στο πολυνομοσχέδιο που αναμένεται να ψηφιστεί μέσα στον Ιούνιο, αυξάνεται εφεξής το ακατάσχετο όριο τραπεζικού λογαριασμού στα 1.600 ευρώ, αντί 1.250 ευρώ που ίσχυε από το 2015. Εκτός όμως από τον περιορισμό των κατασχέσεων, το ίδιο νομοσχέδιο θα θεσπίζει -για πρώτη φορά- και δυνατότητα για ολική άρση της κατάσχεσης που έχει επιβληθεί στους λογαριασμούς, καταβάλλοντας άμεσα μόλις το 25% της οφειλής τους.

Σε συνδυασμό μάλιστα με τη νέα έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για παλαιά χρέη, αλλά και τη διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού η οποία θα επέλθει μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου, από τον Ιούλιο αλλάζει άρδην το πλαίσιο που ισχύει για εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις που σήμερα «ασφυκτιούν» υπό το βάρος χρεών και κατασχέσεων, επιτρέποντάς τους να αποκτήσουν ξανά πλήρη έλεγχο, όχι μόνο στους τραπεζικούς λογαριασμούς τους, αλλά και στην επαγγελματική και κοινωνική τους ζωή συνολικά.

Ρυθμίσεις για το ιδιωτικό χρέος: Ποιους αφορούν τα μέτρα

Από τα νέα μέτρα, ωφελούνται άμεσα περίπου 2 εκατομμύρια οφειλέτες που βιώνουν την πίεση των χρεών τους.
Με βάση τα επίσημα στοιχεία της ΑΑΔΕ για τον μήνα Μάρτιο 2026:
- 4,7 εκατομμύρια ΑΦΜ (φυσικά και νομικά πρόσωπα) είχαν ληξιπρόθεσμα χρέη στην εφορία και δεν μπορούν να εκδώσουν φορολογική ενημερότητα.
- 1,685 εκατ. από τα 4,7 εκατ. ΑΦΜ (ένας στους τρεις οφειλέτες δηλαδή) τελούσε ήδη υπό τα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης και του έχει επιβληθεί κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών από την ΑΑΔΕ.
- στο φάσμα των κατασχέσεων όμως βρίσκονται ήδη -παρότι δεν έχουν ακόμη υποστεί κατάσχεση- και άλλοι 2,3 εκατομμύρια οφειλέτες (ΑΦΜ) που, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, βρίσκονταν ήδη σε καθεστώς όπου «δύναται» να τους επιβληθούν αναγκαστικά μέτρα.

Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας, «με αίσθημα ευθύνης και πλήρη επίγνωση των αναγκών της κοινωνίας προωθούμε ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων, που αγγίζει τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών και απαντά σε πραγματικές προκλήσεις της καθημερινότητας». Ο κύριος Κώτσηρας τονίζει ότι η κυβέρνηση «ενισχύει σημαντικά τα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους», αξιοποιώντας και τις προτάσεις των φορέων της αγοράς, δίνοντας «μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία» σε όσους καταβάλλουν προσπάθεια να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, μέσα από ισορροπημένες ρυθμίσεις που ενθαρρύνουν τη φορολογική συνέπεια και ενισχύουν τη ρευστότητα».

Ποια μέτρα έρχονται

Κομβικό μέτρο, το οποίο περιλαμβάνεται στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο, είναι η δυνατότητα άρσης της κατάσχεσης που έχει επιβληθεί σε τραπεζικό λογαριασμό, εφόσον ο οφειλέτης εξοφλήσει το 25% της οφειλής για την οποία επιβλήθηκε η κατάσχεση. Προϋπόθεση για αυτό είναι να υποβάλει αίτηση και να θέσει σε ρύθμιση και τις λοιπές βεβαιωμένες οφειλές του προς τη φορολογική διοίκηση.

Πρακτικά επιτρέπει στον φορολογούμενο να αποκτήσει τον έλεγχο στον τραπεζικό λογαριασμό του, να κάνει αναλήψεις και να εισπράττει στο εξής κανονικά ό,τι του καταβάλλεται σε αυτόν και να ανακτήσει τη στοιχειώδη ρευστότητα (για μισθούς, συναλλαγές και καθημερινές υποχρεώσεις) με τον όρο να καταβάλει -ή και εφόσον έχει τμηματικά εξοφλήσει ήδη- τουλάχιστον το 1/4 της οφειλής για την οποία του είχε επιβληθεί η κατάσχεση, μαζί με τόκους και προσαυξήσεις. Παράλληλα θα πρέπει να οργανώσει επίσης και τα υπόλοιπα χρέη του σε ρύθμιση που θα την τηρεί.

Αν και πρόκειται για νέα μόνιμη δυνατότητα που θα αφορά όλους όσους τελούν υπό κατάσχεση ή τους επιβληθούν αναγκαστικά μέτρα στο μέλλον για χρέη στην εφορία, η διάταξη προβλέπει ότι θα χορηγείται «άπαξ ανά οφειλέτη», δηλαδή μία φορά μόνο σε κάθε δικαιούχο. Συνεπώς όσοι κάνουν αίτηση, πρέπει να έχουν πάρει απόφαση πως δε θα αθετήσουν τις υποχρεώσεις τους γιατί, διαφορετικά, δεν θα μπορούν να κάνουν πάλι χρήση του μέτρου. Σημειώνεται ότι το μέτρο δεν εφαρμόζεται σε οφειλέτες που κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης της τελούν σε καθεστώς πτώχευσης.

72 δόσεις με 30 ευρώ το μήνα

Το δεύτερο μέτρο αφορά τη νέα έκτακτη ρύθμιση έως και σε 72 δόσεις για χρέη που δημιουργήθηκαν την περίοδο της ενεργειακής κρίσης. Σε αυτήν εντάσσονται οφειλές προς τη φορολογική διοίκηση που δεν είχαν ρυθμιστεί έως 31 Δεκεμβρίου 2023, με ελάχιστη δόση 30 ευρώ. Οι αιτήσεις υπαγωγής θα ξεκινήσουν να υποβάλλονται ηλεκτρονικά στο myAADE μετά την ψήφιση του νέου νόμου τον Ιούλιο, αλλά θα κλείσουν στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η αποπληρωμή απλώνεται σε ορίζοντα έως έξι ετών (αντί δύο ή τεσσάρων ετών που προσφέρει η πάγια ρύθμιση των 24-48 δόσεων) δίνοντας τη δυνατότητα στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις να μειώσουν τη μηνιαία επιβάρυνση και να αποκτήσουν ξανά φορολογική ενημερότητα.    Αντίστοιχη ρύθμιση, με βάση το ίδιο νομοσχέδιο, θα «τρέξει» παράλληλα και για ασφαλιστικές οφειλές προς το ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ , όπου περίπου 1,5 εκατομμύριο εργοδότες και αυτοαπασχολούμενοι έχουν απλήρωτα χρέη άνω των 50 δισ. ευρώ.

"Εξωδικαστικός" και για τους μικροφειλέτες

Συμπληρωματικά προς τα δύο προηγούμενα εργαλεία, το ίδιο νομοσχέδιο διευρύνει τους όρους και τα όρια ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, ο οποίος προσφέρει «κούρεμα» οφειλών και έως 240 ή 420 μηνιαίες δόσεις για χρέη σε δημόσιο και τράπεζες.  Το ελάχιστο όριο οφειλών για ένταξη μειώνεται στα 5.000 ευρώ από 10.000 ευρώ, ώστε να καλύπτονται και μικρότεροι οφειλέτες, ενώ για πρώτη φορά δίνεται δυνατότητα διάσωσης της κύριας κατοικίας με ρευστοποίηση άλλων ακινήτων στο πλαίσιο της συνολικής ρύθμισης.

Έτσι, όσοι έχουν πιο σύνθετο προφίλ χρεών μπορούν, αφού πάρουν ανάσα από τις κατασχέσεις και τις 72 δόσεις, να προχωρήσουν σε συνολική αναδιάρθρωση του ιδιωτικού χρέους τους με συμφωνία όλων των πιστωτών, προστατεύοντας και την κύρια κατοικία τους όχι μόνο για χρέη στο δημόσιο, αλλά και για οφειλές προς τράπεζες και χρηματοδοτικούς φορείς. Οι νέες διαδικασίες για τον εξωδικαστικό θα εκκινήσουν δύο μήνες μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου.

Σχολιάζοντας συνολικά τις αλλαγές που προβλέπονται συνολικά στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου, ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομιών Γιώργος Κώτσηρας σημειώνει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι «σε μια δύσκολη διεθνή συγκυρία, η ισχυρή πορεία της οικονομίας μάς επιτρέπει να επιστρέφουμε σταθερά στην κοινωνία μέρισμα της ανάπτυξη», με παρεμβάσεις που στοχεύουν όχι μόνο στους οφειλέτες αλλά και σε οικογένειες με παιδιά, συνταξιούχους και ενοικιαστές. Ενώ υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη «στη μείωση βαρών και στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, ώστε η πρόοδος της οικονομίας να μεταφράζεται σε απτό όφελος για κάθε πολίτη».

Ολόκληρη η δήλωση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργου Κώτσηρα για το νέο νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΟΟ, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:

«Με αίσθημα ευθύνης και πλήρη επίγνωση των αναγκών της κοινωνίας προωθούμε ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων, που αγγίζει τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών και απαντά σε πραγματικές προκλήσεις της καθημερινότητας. Ενισχύουμε σημαντικά τα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, αξιοποιώντας και τις προτάσεις από τους φορείς της αγοράς. Δίνουμε μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία σε όσους καταβάλλουν προσπάθεια να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, μέσα από ισορροπημένες ρυθμίσεις που ενθαρρύνουν τη φορολογική συνέπεια, ενισχύουν τη ρευστότητα και διευκολύνουν τη λειτουργία της οικονομίας.

Παράλληλα, προχωρούμε σε στοχευμένες παρεμβάσεις για την περαιτέρω στήριξη των οικογενειών με παιδιά, των συνταξιούχων και των ενοικιαστών. Σε μια δύσκολη διεθνή συγκυρία, η ισχυρή πορεία της οικονομίας μάς επιτρέπει να επιστρέφουμε σταθερά στην κοινωνία μέρισμα της ανάπτυξης. Παραμένουμε προσηλωμένοι στη μείωση βαρών και στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, ώστε η πρόοδος της οικονομίας να μεταφράζεται σε απτό όφελος για κάθε πολίτη.»

Η νέα εφαρμογή αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του έτους και θα επιτρέπει στους πολίτες να υποβάλλουν επώνυμα ή ανώνυμα στοιχεία για φοροδιαφυγή, λαθρεμπόριο, διαφθορά και οικονομικά εγκλήματα, μέσω ειδικής γραμμής που θα συνδέεται απευθείας με τη ΔΕΟΣ.

«Φιλτράρισμα» καταγγελιών με ανάλυση κινδύνου

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της φορολογικής διοίκησης, κάθε καταγγελία θα περνά από διαδικασία αξιολόγησης και ανάλυσης επικινδυνότητας, με διασταυρώσεις δεδομένων από τραπεζικά στοιχεία, τελωνειακές βάσεις, εσωτερικά πληροφοριακά συστήματα αλλά και πληροφορίες από ελληνικές και διεθνείς αρχές.

Οι υποθέσεις που θα συγκεντρώνουν υψηλή βαθμολογία κινδύνου θα προωθούνται άμεσα για φορολογικό έλεγχο.

Η νέα πλατφόρμα εντάσσεται στη συνολική στρατηγική της ΑΑΔΕ για πιο στοχευμένους και τεχνολογικά υποστηριζόμενους ελέγχους, με αξιοποίηση big data και ψηφιακών διασταυρώσεων.

18.000 έλεγχοι και 900 ειδικές έρευνες

Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στους επιτόπιους προληπτικούς ελέγχους, με τη νέα μονάδα ΔΕΟΣ να σχεδιάζει 18.000 στοχευμένους ελέγχους σε επιχειρήσεις και επαγγελματίες, κυρίως σε περιοχές και κλάδους υψηλού κινδύνου φοροδιαφυγής.

Παράλληλα, προβλέπονται 900 ειδικές έρευνες για απάτες στον ενδοκοινοτικό ΦΠΑ, τομέας στον οποίο οι φορολογικές αρχές εντοπίζουν αυξημένες εστίες παραβατικότητας.

Πάνω από 41.000 καταγγελίες το 2025

Τα στοιχεία της ΑΑΔΕ δείχνουν ότι το ενδιαφέρον των πολιτών για την υποβολή καταγγελιών αυξάνεται διαρκώς.

Μόνο το 2025 καταγράφηκαν 41.354 καταγγελίες για φορολογικές και τελωνειακές παραβάσεις αλλά και για περιπτώσεις διαφθοράς υπαλλήλων.

Συνολικά, την περίοδο 2022–2025 οι καταγγελίες έφτασαν τις 234.789.

Από αυτές, οι 16.970 υποβλήθηκαν μέσω της ψηφιακής εφαρμογής «Διαχείρισης Απλών Καταγγελιών» στο myAADE και αφορούσαν φοροδιαφυγή, λαθρεμπόριο και καταγγελίες για εφοριακούς και τελωνειακούς υπαλλήλους.

Παράλληλα, άλλες 24.384 καταγγελίες έγιναν μέσω της εφαρμογής appodixi και σχετίζονταν με αποδείξεις που δεν πληρούσαν τους νόμιμους όρους έκδοσης.

Λιγότεροι έλεγχοι από τις καταγγελίες

Την ίδια χρονιά, οι ελεγκτικές υπηρεσίες της φορολογικής διοίκησης πραγματοποίησαν 17.817 μερικούς επιτόπιους ελέγχους, αξιοποιώντας και πληροφορίες που προήλθαν από την εφαρμογή appodixi.

Από αυτούς, οι 1.978 έλεγχοι αφορούσαν υποθέσεις φοροδιαφυγής, λαθρεμπορίου και διαφθοράς που προέκυψαν από καταγγελίες πολιτών μέσω της ψηφιακής εφαρμογής διαχείρισης.

Παρά τον ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό αναφορών, οι φορολογικές αρχές αναγνωρίζουν ότι μόνο ένα μέρος των καταγγελιών οδηγείται τελικά σε έλεγχο, καθώς πολλές κρίνονται χαμηλής αξιοπιστίας ή δεν διαθέτουν επαρκή στοιχεία τεκμηρίωσης, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν και οι περιορισμένοι διαθέσιμοι ελεγκτικοί πόροι.

Η νέα πλατφόρμα φιλοδοξεί να βελτιώσει ακριβώς αυτή τη διαδικασία, επιτρέποντας πιο αποτελεσματική ιεράρχηση υποθέσεων και καλύτερη στόχευση των ελεγκτικών μηχανισμών.

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διορθώνει μία στρέβλωση χρόνων στον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, περιορίζοντας δραστικά τις περιπτώσεις στις οποίες επιβάλλεται το διοικητικό πρόστιμο των 100, 250 ή 500 ευρώ για κάθε παράλειψη δήλωσης.

Η απαλλαγή θα καλύπτει φορολογούμενους οι οποίοι, όπως συχνά διαπιστώνεται σε διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ, αμελούν να υποβάλουν δήλωση -ή σπεύδουν εκ των υστέρων, με καθυστέρηση, να την υποβάλλουν εκπρόθεσμα- εφόσον δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, ή το ποσό είναι πολύ μικρό.

Τέλος τα «βαριά» πρόστιμα για τυπική παράλειψη

Η βασική τομή η οποία επέρχεται (με το άρθρο 37 του νόμου) είναι ότι η φορολογική διοίκηση δεν θα επιβάλλει πλέον αδιακρίτως πρόστιμο σε όσους παραλείπουν ή καθυστερούν να υποβάλλουν κάποια δήλωση.

Η διάταξη δεν καταργεί συνολικά τις κυρώσεις για εκπρόθεσμες δηλώσεις. Ωστόσο εξορθολογίζει ή διαγράφει το πρόστιμο για τυπικές παραβάσεις, που δεν έχουν εισπρακτικό και δημοσιονομικό αντίκτυπο.

Οι αλλαγές επέρχονται άμεσα μετά την δημοσίευση του σχετικού νόμου 5301, από 15 Μαΐου 2026. Ενώ, για όσους έχουν ήδη καταβάλει σχετικά ποσά, ο νόμος ορίζει ότι το δημόσιο θα τους τα επιστρέψει -και μάλιστα αναδρομικά από το 2024.

Ποιοι γλιτώνουν το πρόστιμο

Με το νέο καθεστώς, σύμφωνα με το άρθρο 37 του νόμου όπως ήδη πλέον ισχύει, πρόστιμο δεν θα επιβάλλεται στο εξής για τις ακόλουθες βασικές κατηγορίες:

• εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, όταν εκδίδεται μηδενικό ή πιστωτικό εκκαθαριστικό, καθώς και όταν από την εκκαθάριση προκύπτει χρεωστικό ποσό φόρου για πληρωμή έως 100 ευρώ.
• εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις "πληροφοριακού χαρακτήρα", η υποβολή των οποίων δεν δημιουργεί υποχρέωση πληρωμής φόρου.
• εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών (με εξαίρεση ΦΠΑ και ΦΜΑ), όταν ο φόρος προς καταβολή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
• εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις παρακράτησης φόρου (με εξαίρεση δηλώσεις φόρου τυχερών παιγνίων) αν το προς απόδοση ποσό δεν υπερβαίνει το ίδιο όριο (100 ευρώ).Επιπλέον, δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα σε εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου, ή από ενήλικο για υποχρεώσεις που ανάγονται σε έτος κατά το οποίο ήταν ανήλικος. Η απαλλαγή καλύπτει και τη δήλωση εισοδήματος του γονέα, κατά το μέρος που αφορά εισόδημα ανήλικου τέκνου που προστίθεται στο δικό του.

Στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ το πρόστιμο παραμένει αλλά, αν δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, το πρόστιμο μειώνεται στα 100 ευρώ, αντί 250 ή 500 ευρώ που ίσχυε ανάλογα με την κατηγορία του επαγγελματία ή της επιχείρησης. Επιπλέον καταργείται το πρόστιμο 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.

Απαλλαγή ισχύει και για τροποποιητικές δηλώσεις που υποβάλλουν οι φορολογούμενοι, με σκοπό να διορθώσουν λάθη στις αρχικές. Τα πρόστιμα δεν επιβάλλονται σε περίπτωση υποβολής:

1. εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικού ή νομικού προσώπου, αν το επιπλέον ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή, σε σχέση με την αρχική δήλωση, είναι έως 100 ευρώ,
2. εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης Φ.Π.Α. ή δήλωσης παρακρατούμενου φόρου, εφόσον η σχετική αρχική δήλωση έχει υποβληθεί εμπρόθεσμα.

Επιστροφές και αναδρομικά δύο ετών

Οι νέες ρυθμίσεις θα ισχύσουν αναδρομικά από 19.4.2024. Ωστόσο για όσους έχει ήδη βεβαιωθεί και πληρωθεί πρόστιμο, το ποσό δεν μένει στην εφορία αλλά θα τους επιστρέφεται. Για τον σκοπό αυτό αναμένονται σχετικές οδηγίες από την ΑΑΔΕ, για το πώς θα ακυρωθούν ή μειωθούν πρόστιμα τα οποία έχουν εκδοθεί σε αυτά τα τελευταία δύο χρόνια, ή και για το πώς θα συμψηφιστούν ή επιστραφούν στους υπόχρεους τα ποσά που κατέβαλαν.

Πρακτικά πάντως, αν κατά την έναρξη ισχύος του νόμου δεν έχει ακόμη επιβληθεί ή εισπραχθεί πρόστιμο για τέτοιες παραβάσεις, η διαδικασία θα σταματά. Τα ποσά αυτά δεν θα αναζητούνται για είσπραξη. Ανάλογη διαδικασία προβλέπεται να ακολουθείται και όταν το πρόστιμο δεν διαγράφεται πλήρως αλλά μειώνεται (σε 100 αντί 250-500 ευρώ για δηλώσεις ΦΠΑ). Η πράξη επιβολής τροποποιείται, η οφειλή επανυπολογίζεται και τα μη οφειλόμενα ποσά επιστρέφονται ή συμψηφίζονται.

Μέχρι το τέλος Ιουνίου, όποιος υποβάλλει εκπρόθεσμα δήλωση ΦΠΑ, φόρου εισοδήματος Ε1, παρακρατούμενων φόρων ή δήλωση νομικού προσώπου θα βλέπει το πρόστιμο να εκδίδεται αυτόματα αμέσως μετά το πάτημα του κουμπιού «Υποβολή». Η νέα εφαρμογή εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Σχέδιο της ΑΑΔΕ και προβλέπει την πλήρη αυτοματοποίηση της έκδοσης πράξεων επιβολής προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις.

Στην πράξη, η φορολογική διοίκηση καταργεί το σημερινό καθεστώς όπου οι φορολογούμενοι ενημερώνονταν ακόμη και μήνες αργότερα για πρόστιμα που αφορούσαν εκπρόθεσμες δηλώσεις. Με το νέο μοντέλο, το πληροφοριακό σύστημα θα εντοπίζει αυτόματα την παράβαση και θα εκδίδει ηλεκτρονικά το πρόστιμο τη στιγμή της υποβολής, χωρίς να απαιτείται έλεγχος ή παρέμβαση υπαλλήλου της Εφορίας.

Τα πρόστιμα για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις ξεκινούν από 100 ευρώ και φτάνουν έως 500 ευρώ ανάλογα με το είδος της δήλωσης, την κατηγορία βιβλίων που τηρεί ο φορολογούμενος αλλά και το αν από τη δήλωση προκύπτει φόρος για πληρωμή.

Με βάση τις νέες διατάξεις, εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ που είναι μηδενικές ή πιστωτικές επιβαρύνονται πλέον με πρόστιμο 100 ευρώ ανεξάρτητα από το λογιστικό σύστημα που τηρεί η επιχείρηση. Αντίθετα, δεν επιβάλλεται πρόστιμο σε εκπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ ή παρακρατούμενων φόρων όταν η αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα.

Χωρίς πρόστιμο θα παραμένουν επίσης εκπρόθεσμες δηλώσεις φόρου εισοδήματος φυσικών ή νομικών προσώπων όταν το ποσό φόρου που προκύπτει δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ, καθώς και δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων ή έμμεσων φόρων από τις οποίες προκύπτει ποσό έως 100 ευρώ.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για τις δηλώσεις ανηλίκων ή τις δηλώσεις γονέων για εισοδήματα ανήλικων τέκνων, όπου επίσης δεν θα επιβάλλεται πρόστιμο σε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής.

Αντίθετα, στις περιπτώσεις όπου από την εκπρόθεσμη δήλωση προκύπτει φόρος για πληρωμή, τα πρόστιμα αυξάνονται σημαντικά. Για επιχειρήσεις και επαγγελματίες που τηρούν απλογραφικά βιβλία το πρόστιμο ανέρχεται σε 250 ευρώ ανά παράβαση, ενώ για όσους τηρούν διπλογραφικά βιβλία το ποσό ανεβαίνει στα 500 ευρώ ανά δήλωση.

Στα 100 ευρώ παραμένει το πρόστιμο για εκπρόθεσμες δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα ή δηλώσεις από τις οποίες δεν προκύπτει φόρος, καθώς και για εκπρόθεσμες δηλώσεις στοιχείων ακινήτων Ε9. Μάλιστα, σε περίπτωση υποβολής Ε9 για περισσότερα από ένα έτη με τις ίδιες μεταβολές, θα επιβάλλεται μόνο ένα πρόστιμο.

Συνολικά στο τρίμηνο, συμπεριλαμβανομένων των 10 μη φορολογικών κατηγοριών, το νέο ληξιπρόθεσμο ανήλθε σε 3,023 δισ. ευρώ, έναντι 2,841 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025, με αύξηση κατά 6,41%.

Για τον μήνα αναφοράς (Μάρτιο), το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε τα 888 εκατ. ευρώ, έναντι 881 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 (αύξηση κατά 0,79%).

Το 96,21% προέρχεται από τις εξής κατηγορίες: 

Σε ό,τι αφορά το συνολικό «νέο ληξιπρόθεσμο» που προστέθηκε στο συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο, εξαιρουμένων των 10 μη φορολογικών κατηγοριών:

Για τον μήνα αναφοράς (Μάρτιος 2026), το νέο ληξιπρόθεσμο ανήλθε σε 840 εκατ. ευρώ, έναντι 853 εκατ. ευρώ την ίδια περίοδο του 2025 (μείωση κατά 1,52%).

Οπως αναφέρθηκε και παραπάνω, το 1ο τρίμηνο του 2026, το νέο ληξιπρόθεσμο ανήλθε σε 2,819 δισ. ευρώ, έναντι 2,715 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 (αύξηση κατά 3,83%).

Εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ):

Για τον μήνα αναφοράς (Μάρτιος 2026) οι συνολικές εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ) ανήλθαν σε 297 εκατ. ευρώ, έναντι 284 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 (αύξηση κατά 4,58%).

Το 96,34% προέρχεται από τις κάτωθι κατηγορίες:

Το 1ο τρίμηνο του 2026, οι συνολικές εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ) ανήλθαν σε 656 εκατ. ευρώ, έναντι 619 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 (αύξηση κατά 5,98%).

Συνολικές εισπράξεις έναντι ληξιπρόθεσμων οφειλών

Κεντρικός άξονας των ρυθμίσεων είναι η σημαντική ελάφρυνση για επιχειρήσεις και επαγγελματίες που υποβάλλουν εκπρόθεσμες δηλώσεις χωρίς φορολογική επιβάρυνση. Ειδικότερα, τα πρόστιμα για μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ περιορίζονται στα 100 ευρώ, από 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν μέχρι σήμερα, οδηγώντας σε ουσιαστικό «κούρεμα» έως και 80%. Παράλληλα, πράξεις επιβολής προστίμων που εκδόθηκαν μετά τις 19 Απριλίου 2024 ακυρώνονται ή τροποποιούνται, ενώ ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί είτε διαγράφονται είτε συμψηφίζονται με άλλες οφειλές ή επιστρέφονται.

Το νέο πλαίσιο εισάγει επίσης κατώφλι απαλλαγής για μικρά ποσά, καθώς δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων ή εισοδήματος όταν ο οφειλόμενος φόρος δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ. Στο ίδιο πνεύμα, προβλέπεται πλήρης κατάργηση προστίμων για δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκων, καλύπτοντας τόσο τις περιπτώσεις άμεσης υποβολής όσο και εισοδήματα που δηλώνονται από τους γονείς.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο επιχειρεί να ξεκαθαρίσει το πλαίσιο επιβολής προστίμων, εισάγοντας έναν βασικό κανόνα: όπου δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ. Αντίθετα, τα υψηλότερα πρόστιμα των 250 ευρώ για απλογραφικά και 500 ευρώ για διπλογραφικά βιβλία διατηρούνται μόνο στις περιπτώσεις όπου υπάρχει φορολογική υποχρέωση ή ουσιαστική παράβαση, όπως μη υποβολή δήλωσης ή μη παροχή στοιχείων στη φορολογική διοίκηση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για τις δηλώσεις στοιχείων ακινήτων (Ε9), όπου σε περιπτώσεις πολλαπλών διορθώσεων για διαφορετικά έτη επιβάλλεται ένα μόνο πρόστιμο εφόσον οι μεταβολές είναι ίδιες, ενώ δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε πράξεις προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ που εκδίδονται μηχανογραφικά.

Επιπλέον, χωρίς πρόστιμο θα υποβάλλονται τροποποιητικές δηλώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι η αρχική δήλωση έχει κατατεθεί εμπρόθεσμα, ακόμη και αν προκύπτει μικρός φόρος έως 100 ευρώ. Η απαλλαγή καλύπτει ευρύ φάσμα δηλώσεων, από εισοδήματος έως παρακρατούμενων φόρων και λοιπών επιβαρύνσεων, επεκτεινόμενη και σε έμμεσους φόρους, με εξαίρεση τον ΦΠΑ και τον φόρο μεταβίβασης ακινήτων.

Συνολικά, το νέο καθεστώς συνιστά μια ουσιαστική αναδιάρθρωση του ποινολογίου της φορολογικής διοίκησης, με στόχο την αναλογικότερη αντιμετώπιση των παραβάσεων και τη μείωση των επιβαρύνσεων για περιπτώσεις χωρίς πραγματική φορολογική ζημία. Για επιχειρήσεις και επαγγελματίες, οι αλλαγές αυτές μεταφράζονται σε σημαντική μείωση κόστους συμμόρφωσης και ενίσχυση της ρευστότητας, ενώ παράλληλα δημιουργούν ένα πιο σαφές και προβλέψιμο πλαίσιο φορολογικών υποχρεώσεων.

Αυτό δείχνει καθαρά η αύξηση των ανεπίδεκτων είσπραξης, τα οποία από 27,31 δισ. ευρώ τον Οκτώβριο του 2025 έφτασαν στα 35,03 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο, καταγράφοντας άνοδο κατά 28,27%. Δηλαδή μέσα σε δύο μήνες μπήκαν σε άλλο «συρτάρι» οφειλές ύψους 7,72 δισ. ευρώ, οι οποίες έπαψαν να εμφανίζονται ως πραγματικά εισπράξιμες, χωρίς όμως να διαγράφονται.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η οφειλή των 5,51 δισ. ευρώ που χαρακτηρίστηκε ανεπίδεκτη είσπραξης και, σύμφωνα με πληροφορίες, συνδέεται με την υπόθεση της Ακρόπολις Χρηματιστηριακή. Πρόκειται για μία από τις μεγάλες, παλιές εκκρεμότητες που επί χρόνια βάραιναν τις λίστες των ληξιπρόθεσμων, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα για τα ταμεία.

Το κρίσιμο, όμως, είναι πώς φτάνει μια οφειλή να χαρακτηριστεί ανεπίδεκτη είσπραξης. Δεν πρόκειται για μια απλή διοικητική πράξη, αλλά για διαδικασία που περνά από «κόσκινο». Η φορολογική διοίκηση εξετάζει αν έχουν εξαντληθεί όλα τα μέσα αναγκαστικής είσπραξης: κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών, δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων, πλειστηριασμοί και διασταυρώσεις για εισοδήματα και περιουσία. Αν δεν εντοπιστεί τίποτα εισπράξιμο, τότε η υπόθεση μπορεί να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο.

Παράλληλα, ελέγχεται αν ο οφειλέτης είναι ενεργός. Σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για επιχειρήσεις που έχουν πτωχεύσει ή διαλυθεί εδώ και χρόνια, για φυσικά πρόσωπα χωρίς περιουσία ή για περιπτώσεις όπου οι κληρονόμοι έχουν αποποιηθεί την κληρονομιά. Σε άλλες, έχει παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς καμία εξέλιξη στην υπόθεση, κάτι που αποτελεί βασικό κριτήριο για τον χαρακτηρισμό.

Με το ισχύον καθεστώς, το πότε ένα χρέος χαρακτηρίζεται ως ανεπίδεκτο είσπραξης προκύπτει από τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Συγκεκριμένα, πρέπει:

• Να έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες με βάση τα διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσα της φορολογικής διοίκησης, ώστε να διαπιστωθεί η μη ύπαρξη περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη ή των συνυπόχρεων, καθώς και απαιτήσεων έναντι τρίτων.
• Να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης επί κινητών, ακινήτων ή απαιτήσεων του οφειλέτη, είτε με ενέργειες του Δημοσίου είτε τρίτων, ή να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία εκκαθάρισης και να έχει παύσει η πτώχευση, εφόσον πρόκειται για πτωχό.
• Να έχει πραγματοποιηθεί έλεγχος από αρμόδιο ελεγκτή, ο οποίος πιστοποιεί με ειδικά αιτιολογημένη έκθεση ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις και ότι η είσπραξη είναι αντικειμενικά αδύνατη.
• Να έχει υποβληθεί αίτηση ποινικής δίωξης, όπου προβλέπεται, ή να μην είναι δυνατή η υποβολή της.
• Για χρέη εταιριών υπό εκκαθάριση ή πτώχευση, να έχει γίνει αναγγελία του Δημοσίου στις σχετικές διαδικασίες.

Η διαδικασία είναι κλιμακωτή, ανάλογα με το ύψος της οφειλής. Για ποσά έως 300.000 ευρώ η απόφαση λαμβάνεται σε επίπεδο ΔΟΥ ή τελωνείου, έως 3 εκατ. ευρώ από τον διοικητή της ΑΑΔΕ, ενώ για μεγαλύτερα ποσά εμπλέκεται η Ειδική Μονάδα Είσπραξης (ΕΜΕΙΣ).

Το βασικό στοιχείο είναι ότι ο χαρακτηρισμός ως ανεπίδεκτης είσπραξης δεν σημαίνει «κούρεμα» ή διαγραφή. Οι οφειλές παραμένουν καταγεγραμμένες για τουλάχιστον δέκα χρόνια, η παραγραφή τους αναστέλλεται, οι δεσμεύσεις λογαριασμών και περιουσίας διατηρούνται και ο οφειλέτης δεν μπορεί να λάβει φορολογική ενημερότητα. Αν στο μεταξύ εντοπιστεί εισόδημα ή περιουσιακό στοιχείο, η υπόθεση ανοίγει ξανά και η διαδικασία είσπραξης επανεκκινεί.