Γιατί ενδιαφέρουν τις επιχειρήσεις

Η ανάγκη για μεγαλύτερη φορολογική προβλεψιμότητα είναι ιδιαίτερα έντονη στις περιπτώσεις επενδύσεων, εταιρικών αναδιαρθρώσεων, μεταβιβάσεων περιουσιακών στοιχείων και σύνθετων εμπορικών συναλλαγών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ακόμη και μια διαφορετική ερμηνεία φορολογικής διάταξης μπορεί να μεταβάλει σημαντικά το συνολικό κόστος μιας επιχειρηματικής απόφασης. Για τον λόγο αυτό, οι επιχειρήσεις επιδιώκουν να γνωρίζουν με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη σαφήνεια τις φορολογικές τους υποχρεώσεις, πριν δεσμεύσουν κεφάλαια ή προχωρήσουν σε συμφωνίες με οικονομικές συνέπειες.

Ποια είναι η σημασία της δεσμευτικής απάντησης

Η ουσιαστική διαφορά μεταξύ μιας απλής διοικητικής διευκρίνισης και μιας δεσμευτικής απάντησης βρίσκεται στη νομική ισχύ που αναγνωρίζει η νομοθεσία στην κάθε διαδικασία. Μια γενική ενημέρωση της Φορολογικής Διοίκησης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η υπηρεσία δεσμεύεται για κάθε μελλοντικό φορολογικό έλεγχο. Αντίθετα, όπου προβλέπεται ειδική διαδικασία δεσμευτικής απάντησης, η προστασία του φορολογουμένου εξαρτάται από τους συγκεκριμένους όρους, την αρμοδιότητα της υπηρεσίας και την ακρίβεια των στοιχείων που έχουν υποβληθεί. Επομένως, οι ενδιαφερόμενοι χρειάζεται να διακρίνουν προσεκτικά τις διαφορετικές μορφές φορολογικής πληροφόρησης.

Τα στοιχεία που πρέπει να προσέξουν οι φορολογούμενοι

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πλήρης και ακριβής περιγραφή της συναλλαγής ή της οικονομικής δραστηριότητας για την οποία ζητείται διευκρίνιση. Η παράλειψη ουσιωδών πληροφοριών ή η μεταβολή των πραγματικών περιστατικών μπορεί να επηρεάσει τη φορολογική αξιολόγηση και να περιορίσει τη χρησιμότητα οποιασδήποτε προηγούμενης απάντησης. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις οφείλουν να εξετάζουν αν η υπόθεσή τους υπάγεται σε συγκεκριμένη θεσμοθετημένη διαδικασία, ποια δικαιολογητικά απαιτούνται και αν προβλέπονται ειδικοί περιορισμοί ως προς το αντικείμενο του αιτήματος.

Η οικονομική διάσταση

Η μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στη φορολογία μπορεί να λειτουργήσει θετικά για το επιχειρηματικό περιβάλλον, καθώς μειώνει το κόστος συμμόρφωσης και επιτρέπει καλύτερη εκτίμηση των κινδύνων. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που συχνά δεν διαθέτουν μεγάλες εσωτερικές φορολογικές υπηρεσίες, η σαφής ενημέρωση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Το ζητούμενο είναι οι φορολογικοί κανόνες να εφαρμόζονται με συνέπεια, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να σχεδιάζουν τις δραστηριότητές τους χωρίς να αντιμετωπίζουν απρόβλεπτες επιβαρύνσεις.

Το ισχύον σύστημα λειτουργεί ουσιαστικά σαν μια κλιμακωτή «έκπτωση»: όσο νωρίτερα κλείσει ο φορολογούμενος την υπόθεση με την Εφορία, τόσο μεγαλύτερη είναι η μείωση του προστίμου. Το ανώτατο «κούρεμα» φτάνει το 50%, ενώ στη συνέχεια περιορίζεται σε 40%, 30% και 25%, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η φορολογική διαφορά.

Παράλληλα υπάρχει και ένα πέμπτο «παράθυρο», μέσω της Επιτροπής Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών, για συγκεκριμένες υποθέσεις που έχουν ήδη φτάσει στα διοικητικά δικαστήρια.

Πότε το πρόστιμο μειώνεται κατά 50%

Η μεγαλύτερη μείωση παρέχεται στον φορολογούμενο που επιλέγει να αποδεχθεί εγκαίρως την κύρια φορολογική οφειλή.

Στο πρώτο στάδιο, μετά την κοινοποίηση εντολής φορολογικού ελέγχου ή πρόσκλησης παροχής πληροφοριών και εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, το πρόστιμο μπορεί να μειωθεί κατά 50%.

Πρόκειται ουσιαστικά για το ισχυρότερο κίνητρο που παρέχει το σύστημα: ο φορολογούμενος αποδέχεται την οφειλή χωρίς να συνεχίσει μια μακρά διαδικασία αμφισβήτησης και, ως αντάλλαγμα, περιορίζει σημαντικά το πρόστιμο.

Για παράδειγμα, εφόσον πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, πρόστιμο 20.000 ευρώ μπορεί μετά τη μείωση κατά 50% να περιοριστεί στις 10.000 ευρώ.

Στο 40% μετά την οριστική πράξη

Εάν ο έλεγχος έχει προχωρήσει περισσότερο, το όφελος μειώνεται.

Όταν έχει ήδη κοινοποιηθεί οριστική πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου αλλά ο φορολογούμενος δεν έχει ακόμη προσφύγει στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, η μείωση του προστίμου μπορεί να φτάσει το 40%.

Έτσι, ένα πρόστιμο 20.000 ευρώ περιορίζεται στις 12.000 ευρώ.

Η διαφορά σε σχέση με το προηγούμενο στάδιο δείχνει και τη φιλοσοφία του συστήματος: η γρήγορη αποδοχή της οφειλής προσφέρει μεγαλύτερο οικονομικό όφελος.

Μείωση 30% μετά τη ΔΕΔ

Υπάρχει δυνατότητα συμβιβασμού ακόμη και όταν η υπόθεση έχει προχωρήσει στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών.

Εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις και η αποδοχή γίνει πριν από την προσφυγή στο αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο, η μείωση του προστίμου διαμορφώνεται στο 30%.

Στο ίδιο παράδειγμα των 20.000 ευρώ, το τελικό πρόστιμο περιορίζεται στις 14.000 ευρώ.

Ακόμη και στο δικαστήριο υπάρχει «παράθυρο»

Το τέταρτο στάδιο αφορά φορολογικές υποθέσεις που έχουν φτάσει ακόμη πιο μακριά.

Εάν έχει ασκηθεί δικαστική προσφυγή αλλά δεν έχει αρχίσει ακόμη η συζήτηση της υπόθεσης στο αρμόδιο δικαστήριο, το πρόστιμο μπορεί να μειωθεί κατά 25%.

Συνεπώς, ένα αρχικό πρόστιμο 20.000 ευρώ μπορεί να περιοριστεί στις 15.000 ευρώ.

Όσο λοιπόν εξελίσσεται η διαδικασία, το ποσοστό της έκπτωσης μειώνεται: 50%, 40%, 30% και τελικά 25%.

Η κρίσιμη προϋπόθεση των τριών ημερών

Η αποδοχή της οφειλής από μόνη της δεν αρκεί.

Μετά την ηλεκτρονική υποβολή της δήλωσης αποδοχής στην ειδική εφαρμογή της ΑΑΔΕ, ο φορολογούμενος αναλαμβάνει συγκεκριμένες υποχρεώσεις πληρωμής.

Με βάση την απόφαση της ΑΑΔΕ, πρέπει να καταβληθεί ποσό που αντιστοιχεί στο 25% της κύριας οφειλής, πλέον των σχετικών τόκων, μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες από την υποβολή της δήλωσης αποδοχής.

Η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά και μετά την υποβολή εκδίδεται η σχετική Ταυτότητα Ρυθμισμένης Οφειλής.

Το υπόλοιπο ποσό μπορεί, σύμφωνα με το προβλεπόμενο πλαίσιο, να αποπληρωθεί σε δόσεις. Η τήρηση όμως των προθεσμιών και των όρων πληρωμής είναι κρίσιμη για να διατηρηθεί το δικαίωμα της μείωσης.

Το «+1»: Εξώδικη επίλυση φορολογικών διαφορών

Υπάρχει και μία διαφορετική διαδρομή για φορολογικές υποθέσεις που έχουν ήδη οδηγηθεί στα δικαστήρια.

Η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών εξακολουθεί να λειτουργεί για συγκεκριμένες εκκρεμείς υποθέσεις.

Με τις αλλαγές του 2026, η ηλεκτρονική αίτηση μπορεί να υποβληθεί έως τις 30 Ιουνίου 2027, για υποθέσεις που εμπίπτουν στις σχετικές προϋποθέσεις και παραμένουν εκκρεμείς χωρίς να έχουν συζητηθεί ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ή των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων έως τις 29 Ιουνίου 2027.

Πρόκειται για διαφορετική διαδικασία από την αποδοχή πράξεων ελέγχου μέσω του άρθρου 75 και αφορά συγκεκριμένη κατηγορία εκκρεμών δικαστικών διαφορών.

Πόσα γλιτώνει ο φορολογούμενος

Η οικονομική διαφορά μπορεί να είναι μεγάλη, ειδικά όταν τα πρόστιμα είναι υψηλά.

Σε ένα απλοποιημένο παράδειγμα προστίμου 20.000 ευρώ, η τελική επιβάρυνση από το πρόστιμο μπορεί να γίνει:

• 10.000 ευρώ με μείωση 50%
• 12.000 ευρώ με μείωση 40%
• 14.000 ευρώ με μείωση 30%
• 15.000 ευρώ με μείωση 25%

Προσοχή όμως: το «κούρεμα» αφορά το προβλεπόμενο πρόστιμο και δεν σημαίνει ότι διαγράφεται αντίστοιχο ποσοστό της κύριας φορολογικής οφειλής.

Για έναν φορολογούμενο που βρίσκεται αντιμέτωπος με έλεγχο, επομένως, το χρονικό σημείο στο οποίο θα αποφασίσει εάν θα αποδεχθεί το αποτέλεσμα μπορεί να μεταφράζεται σε διαφορά χιλιάδων ευρώ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην τριμηνιαία έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ) και βασίζονται στα δεδομένα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), μέσα σε έναν χρόνο δημιουργήθηκαν νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές ύψους 9,86 δισ. ευρώ.

Το συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο στο τέλος Ιουλίου του 2026 διαμορφώθηκε στα 109,77 δισ. ευρώ, παρά το γεγονός ότι στο ίδιο διάστημα πραγματοποιήθηκαν εισπράξεις και διαγραφές χρεών συνολικού ύψους 14,52 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεγάλη διαγραφή που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Νοέμβριο, όταν χαρακτηρίστηκαν ανεπίδεκτες είσπραξης οφειλές 5,51 δισ. ευρώ, οι οποίες αφορούσαν πρόστιμα του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων ενός και μόνο οφειλέτη.

Μετά τη συγκεκριμένη διαγραφή, το σύνολο των χρεών που έχουν χαρακτηριστεί ανεπίδεκτα είσπραξης ανήλθε στα 30,50 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 27,78% του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου.

Αυτό σημαίνει ότι από τα συνολικά 109,77 δισ. ευρώ, το θεωρητικά εισπράξιμο χρέος περιορίζεται περίπου στα 80 δισ. ευρώ και συγκεκριμένα στα 79,27 δισ. ευρώ. Ακόμη και από αυτό το ποσό, όμως, μόλις ένα πολύ μικρό τμήμα έχει ενταχθεί σε κάποια ρύθμιση.

Συγκεκριμένα, σε ρύθμιση βρίσκεται μόλις το 6,70% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, δηλαδή μόλις 5,31 δισ. ευρώ.

Πώς διαμορφώθηκε το «βουνό» των 109,77 δισ. ευρώ

Σύμφωνα με την ανάλυση του ΓΠΚΒ, το τελικό υπόλοιπο των 109,77 δισ. ευρώ προκύπτει από τις νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές ύψους 9,86 δισ. ευρώ, στις οποίες προστίθενται ληξιπρόθεσμες οφειλές κατά την 1η Αυγούστου 2026, οι οποίες βεβαιώθηκαν μεταγενέστερα και ανέρχονται σε 2,60 δισ. ευρώ, ενώ αφαιρούνται εισπράξεις και διαγραφές συνολικού ύψους 14,52 δισ. ευρώ.

Παρά τη μεγάλη παραγωγή νέων χρεών, σε απόλυτους αριθμούς το συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο στο τέλος του περασμένου Ιουλίου εμφανίζεται μειωμένο κατά 2,06 δισ. ευρώ σε σχέση με τον Ιούλιο του 2025, εξέλιξη που συνδέεται και με τις μεγάλες διαγραφές ανεπίδεκτων είσπραξης οφειλών.

Η εικόνα, επομένως, είναι πιο σύνθετη από αυτή που δείχνει η απλή σύγκριση του συνολικού υπολοίπου: την ώρα που το συνολικό ποσό υποχωρεί λόγω εισπράξεων και διαγραφών, δημιουργούνται 9,86 δισ. ευρώ νέων ληξιπρόθεσμων χρεών.

Τα 52,69 δισ. ευρώ είναι φορολογικά χρέη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ποιοτική διάρθρωση του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου. Σύμφωνα με το ΓΠΚΒ, το 66,46%, δηλαδή 52,69 δισ. ευρώ, προέρχεται από φορολογικές οφειλές.

Το υπόλοιπο αφορά άλλες κατηγορίες χρεών, οι οποίες μάλιστα εμφανίζουν χαμηλό ποσοστό είσπραξης.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα φορολογικά και μη φορολογικά πρόστιμα, τα οποία φτάνουν τα 17,31 δισ. ευρώ και αντιστοιχούν στο 21,84% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου.

Παράλληλα, οι μη φορολογικές οφειλές, στις οποίες περιλαμβάνονται δάνεια, δικαστικά έξοδα, καταλογισμοί και άλλες υποχρεώσεις, ανέρχονται στα 9,27 δισ. ευρώ, αποτελώντας το 11,70% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου.

Από μόλις 26,12 δισ. ευρώ έρχεται σχεδόν το σύνολο των εισπράξεων

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η ανάλυση της εισπραξιμότητας των φορολογικών χρεών.

Από τα 52,69 δισ. ευρώ φορολογικών οφειλών, ποσό 8,12 δισ. ευρώ προέρχεται από αφερέγγυους οφειλέτες, ενώ άλλα 18,45 δισ. ευρώ αφορούν οφειλές των οποίων οι δόσεις έχουν λήξει πριν από περισσότερο από μία δεκαετία.

Έτσι, απομένουν ουσιαστικά 26,12 δισ. ευρώ οφειλών, από τα οποία προέρχεται το εντυπωσιακό 91,99% των συνολικών εισπράξεων.

Με άλλα λόγια, σχεδόν ολόκληρη η πραγματική εισπρακτική απόδοση της φορολογικής διοίκησης προέρχεται από μόλις το 32,95% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου.

Το στοιχείο καταδεικνύει τη μεγάλη συγκέντρωση των εισπράξιμων οφειλών σε ένα σχετικά περιορισμένο τμήμα του συνολικού χρέους, καθώς μεγάλο μέρος του υπολοίπου αφορά παλαιές ή εξαιρετικά δύσκολα εισπράξιμες απαιτήσεις.

Στον ΦΠΑ τα περισσότερα φορολογικά χρέη

Η περαιτέρω ανάλυση των 52,69 δισ. ευρώ φορολογικών οφειλών δείχνει ότι σχεδόν τα μισά προέρχονται από τον ΦΠΑ.

Συγκεκριμένα, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές από ΦΠΑ φτάνουν τα 24,86 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 47,18% των συνολικών φορολογικών οφειλών που περιλαμβάνονται στο πραγματικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο.

Ακολουθεί ο φόρος εισοδήματος με ποσοστό 42,22%, ενώ αισθητά χαμηλότερη είναι η συμμετοχή των φόρων περιουσίας. Οι συγκεκριμένες οφειλές ανέρχονται σε 2,76 δισ. ευρώ και αντιστοιχούν στο 5,23% του συνόλου.

Σχεδόν 4 εκατομμύρια φορολογούμενοι χρωστούν στην Εφορία

Τεράστιος παραμένει και ο αριθμός των οφειλετών. Στο τέλος Ιουλίου του 2026, συνολικά 3.985.112 φυσικά και νομικά πρόσωπα είχαν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς τη φορολογική διοίκηση.

Ο αριθμός εμφανίζεται μειωμένος κατά 16.682 οφειλέτες σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Η μείωση προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τις χαμηλότερες κατηγορίες χρέους, έως 3.000 ευρώ, όπου ο αριθμός των οφειλετών περιορίστηκε κατά 68.120 πρόσωπα.

Η εικόνα αλλάζει, ωστόσο, όταν η σύγκριση γίνεται με τον αμέσως προηγούμενο μήνα.

Σε σχέση με την 1η Ιουλίου 2026, καταγράφηκε σημαντική αύξηση κατά 129.337 οφειλέτες, κυρίως εξαιτίας της αύξησης του αριθμού όσων εμφανίζουν οφειλές στις κατηγορίες του φόρου εισοδήματος και του ΦΠΑ.

Σύμφωνα με την έκθεση, η αύξηση αυτή οφείλεται στη λήξη της πρώτης δόσης του ΦΕΦΠ.

Το 0,26% των οφειλετών χρωστά το 74,36% των συνολικών χρεών

Εξαιρετικά άνιση είναι η κατανομή του ληξιπρόθεσμου χρέους.

Σχεδόν το σύνολο των οφειλών, και συγκεκριμένα το 96,43%, προέρχεται από οφειλέτες με χρέη άνω των 10.000 ευρώ.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η συγκέντρωση στην κορυφή της πυραμίδας. Στην κατηγορία χρέους άνω του 1 εκατ. ευρώ συγκεντρώνεται το 74,36% του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, παρότι σε αυτή την κατηγορία ανήκει μόλις το 0,26% των οφειλετών.

Στον αντίποδα, το 89,77% των οφειλετών χρωστά έως 10.000 ευρώ. Όλοι αυτοί μαζί αντιπροσωπεύουν μόλις το 3,57% των συνολικών ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Πρόκειται για μία εξαιρετικά έντονη συγκέντρωση του χρέους: η συντριπτική πλειονότητα όσων εμφανίζονται ως οφειλέτες της Εφορίας έχει σχετικά μικρές οφειλές, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού ποσού βρίσκεται συγκεντρωμένο σε έναν πολύ περιορισμένο αριθμό μεγάλων οφειλετών.

Από τις επιχειρήσεις τα μεγαλύτερα «φέσια»

Η ανάλυση ανά κατηγορία οφειλέτη δείχνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού χρέους προέρχεται από νομικά πρόσωπα και επιχειρήσεις.

Οι οφειλές των φυσικών προσώπων αντιστοιχούν στο 39,76% του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου και φτάνουν τα 43,65 δισ. ευρώ.

Αντίθετα, τα νομικά πρόσωπα χρωστούν συνολικά 66,12 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 60,24% του συνόλου.

Η κατανομή διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με το ύψος του χρέους.

Στις χαμηλές κατηγορίες οφειλών, σχεδόν ολόκληρο το ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο προέρχεται από φυσικά πρόσωπα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 97,88% των οφειλών κάτω των 50 ευρώ και το 88,15% των οφειλών κάτω των 10.000 ευρώ αφορά φυσικά πρόσωπα.

Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στον αριθμό των οφειλετών. Τα φυσικά πρόσωπα που χρωστούν λιγότερα από 50 ευρώ αντιπροσωπεύουν το 88,70% των οφειλετών της συγκεκριμένης κατηγορίας.

Στην ευρύτερη κατηγορία των οφειλών κάτω των 10.000 ευρώ, τα φυσικά πρόσωπα έφτασαν στο τέλος Ιουλίου του 2026 τα 3.229.092, αποτελώντας το 90,27% του συνολικού αριθμού των οφειλετών στο συγκεκριμένο εύρος χρέους.

Τα νομικά πρόσωπα κυριαρχούν στα χρέη άνω του 1 εκατ. ευρώ

Όσο αυξάνεται το ύψος των οφειλών, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η συμμετοχή των νομικών προσώπων.

Στην κατηγορία ληξιπρόθεσμων οφειλών άνω του 1 εκατ. ευρώ, τα νομικά πρόσωπα αντιπροσωπεύουν το 68,28% των χρεών, με το ληξιπρόθεσμο υπόλοιπό τους να φτάνει στο τέλος Ιουλίου του 2026 τα 55,73 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, 6.554 νομικά πρόσωπα εμφανίζονται να χρωστούν περισσότερα από 1 εκατ. ευρώ το καθένα. Αντιπροσωπεύουν το 62,71% του συνολικού αριθμού των οφειλετών που βρίσκονται στη συγκεκριμένη κατηγορία.

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν έτσι μία διπλή πραγματικότητα: οι μικρές οφειλές αφορούν κυρίως εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα, αλλά ο μεγάλος όγκος του συνολικού ληξιπρόθεσμου χρέους συγκεντρώνεται στις επιχειρήσεις και γενικότερα στα νομικά πρόσωπα με πολύ υψηλές οφειλές.

Μόλις 5,31 δισ. ευρώ έχουν μπει σε ρύθμιση

Ιδιαίτερα χαμηλή παραμένει την ίδια στιγμή η συμμετοχή των οφειλών σε ενεργές ρυθμίσεις.

Μόλις το 6,70% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου βρίσκεται σε ρύθμιση, ποσοστό που μεταφράζεται σε μόλις 5,31 δισ. ευρώ.

Το υψηλότερο ποσοστό των συνολικών ρυθμισμένων οφειλών, 18,44%, εντοπίζεται στο εύρος χρεών από 10.001 έως 100.000 ευρώ. Μέσα στην ίδια κατηγορία, το ποσοστό ανεβαίνει στο 19,82% για χρέη από 20.001 έως 50.000 ευρώ.

Ωστόσο, η συμπεριφορά διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ φυσικών και νομικών προσώπων.

Στα φυσικά πρόσωπα, το υψηλότερο ποσοστό ρυθμισμένων οφειλών καταγράφεται στο εύρος από 500 έως 10.000 ευρώ, όπου φτάνει το 16,63%. Ειδικότερα, για ποσά από 2.000 έως 3.000 ευρώ, το ποσοστό των οφειλών που έχει ρυθμιστεί ανεβαίνει στο 19,48%.

Στα νομικά πρόσωπα η μεγαλύτερη κινητικότητα στις ρυθμίσεις εμφανίζεται σε υψηλότερα επίπεδα χρέους. Οι επιχειρήσεις και τα υπόλοιπα νομικά πρόσωπα ρυθμίζουν σε ποσοστό 25,70% τις οφειλές που βρίσκονται στο εύρος από 10.001 έως 100.000 ευρώ, ενώ ειδικά στην κατηγορία από 10.001 έως 20.000 ευρώ το ποσοστό φτάνει το 27,15%.

Αντίθετα, χαμηλά ποσοστά ρύθμισης καταγράφονται στα δύο άκρα της κλίμακας: τόσο στα πολύ μικρά χρέη, και ιδιαίτερα σε εκείνα κάτω των 500 ευρώ, όσο και στις πολύ μεγάλες οφειλές.

Για τα φυσικά πρόσωπα η συμμετοχή στις ρυθμίσεις υποχωρεί αισθητά για χρέη άνω των 50.000 ευρώ, ενώ για τα νομικά πρόσωπα χαμηλά ποσοστά καταγράφονται στις οφειλές άνω των 300.000 ευρώ.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία της ΑΑΔΕ και του Γραφείου Προϋπολογισμού είναι αυτή ενός τεράστιου αποθέματος ληξιπρόθεσμου χρέους, μεγάλο μέρος του οποίου είναι εξαιρετικά δύσκολο ή ακόμη και αδύνατο να εισπραχθεί. Από τα 109,77 δισ. ευρώ του συνολικού υπολοίπου, 30,50 δισ. ευρώ έχουν ήδη χαρακτηριστεί ανεπίδεκτα είσπραξης, ενώ από τα 79,27 δισ. ευρώ του πραγματικού χρέους μόλις 5,31 δισ. ευρώ βρίσκονται σε ρύθμιση.

Την ίδια στιγμή, σχεδόν 4 εκατομμύρια φορολογούμενοι και επιχειρήσεις εξακολουθούν να βρίσκονται στα βιβλία της Εφορίας ως οφειλέτες, ενώ η δημιουργία 9,86 δισ. ευρώ νέων ληξιπρόθεσμων χρεών μέσα σε έναν χρόνο δείχνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο παλαιό απόθεμα οφειλών αλλά συνεχίζει να ανατροφοδοτείται με νέα χρέη.

Νοικοκυριά, επαγγελματίες και επιχειρήσεις που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές, έχουν μια δεύτερη ευκαιρία να αποπληρώσουν παλαιά ληξιπρόθεσμα χρέη τους στην Εφορία και τον ΕΦΚΑ, σε έως και 120 δόσεις.

Εν αναμονή των απαραίτητων υπουργικών αποφάσεων και ερμηνευτικών εγκυκλίων, οι τουλάχιστον 1,2 εκατομμύρια ληξιπρόθεσμοι οφειλέτες που θεωρητικά βρίσκονται στην περίμετρο της ρύθμισης, θα πρέπει να γνωρίζουν ότι μετά τον επανασχεδιασμό του μέτρου:

*Ο μέγιστος αριθμός των μηνιαίων δόσεων αυξάνεται από 72 σε 120, με ελάχιστο ποσό καταβολής τα 30 ευρώ. Την ελάχιστη δόση των 30 ευρώ μπορούν να εξασφαλίσουν όσοι έχουν χρέη έως 3.600 ευρώ. Όσο υψηλότερη είναι η οφειλή, τόσο αυξάνεται και το ποσό της μηνιαίας δόσης.

*Στις 120 δόσεις μπορούν να ενταχθούν οφειλές προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία:

• που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2024, έναντι της 31ης Δεκεμβρίου 2023 που ίσχυε για τις 72 δόσεις και
• δεν βρίσκονται σε καθεστώς ρύθμισης στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, έναντι της 20ής Απριλίου 2026 που προέβλεπε το προηγούμενο σχήμα.Αυτό σημαίνει ότι εκτός των 120 δόσεων μένουν φυσικά και νομικά πρόσωπα που έχουν ήδη ενταχθεί στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων και την εξυπηρετούν κανονικά.

*Η αίτηση υπαγωγής στη ρύθμιση θα μπορεί να υποβληθεί έως τις 30 Ιουνίου 2027, αντί της 31ης Δεκεμβρίου 2026 που ήταν η καταληκτική ημερομηνία για τις 72 δόσεις. Η ρύθμιση ενεργοποιείται με την καταβολή της πρώτης δόσης μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες από την υποβολή της αίτησης. Οι επόμενες δόσεις καταβάλλονται έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα κάθε επόμενου μήνα.

Στο νέο σχήμα

*Οι περίπου 35.000 οφειλέτες (σε Εφορία και ΕΦΚΑ) που έχουν ήδη υπαχθεί στη ρύθμιση των 72 δόσεων θα μπορούν, με αίτησή τους, να μεταπηδήσουν στο νέο σχήμα των 120 δόσεων. Στην περίπτωση αυτή, το υπόλοιπο της οφειλής τους θα επιμεριστεί σε περισσότερες δόσεις, μειώνοντας τη μηνιαία επιβάρυνση.

*Το επιτόκιο της ρύθμισης των 120 δόσεων διαμορφώνεται στο 5,84%, όσο και το επιτόκιο της πάγιας ρύθμισης των 24 δόσεων.

*Για να ενταχθούν στη ρύθμιση, οι οφειλέτες θα πρέπει κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης:

• να μην έχουν άλλες ληξιπρόθεσμες οφειλές ή, εφόσον υπάρχουν χρέη που δεν μπορούν να υπαχθούν στις 120 δόσεις, να έχουν τακτοποιηθεί με νόμιμο τρόπο, μέσω αναστολής πληρωμής, ρύθμισης, δικαστικής απόφασης ή προσωρινής διαταγής. Αυτό σημαίνει ότι οφειλές που δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2025 θα πρέπει είτε να εξοφληθούν είτε να ενταχθούν στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων,
• να έχουν υποβάλει όλες τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών,
• να μην έχουν καταδικαστεί αμετάκλητα για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία.

Απώλεια ρύθμισης

*Η ρύθμιση παύει να ισχύει και το υπόλοιπο της οφειλής καθίσταται άμεσα απαιτητό εάν ο οφειλέτης:

• δεν καταβάλει δύο συνεχόμενες μηνιαίες δόσεις ή καθυστερήσει την πληρωμή των δύο τελευταίων δόσεων για διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών,
• μετά την παρέλευση ενός μήνα από την υπαγωγή στη ρύθμιση δεν έχει εξοφλήσει, εντάξει στην πάγια ρύθμιση ή τακτοποιήσει με άλλο νόμιμο τρόπο το σύνολο των λοιπών ληξιπρόθεσμων οφειλών που δεν καλύπτονται από τις 120 δόσεις,
• δεν εξοφλεί ή δεν τακτοποιεί, καθ’ όλη τη διάρκεια της ρύθμισης, νέες οφειλές που δεν εμπίπτουν σε αυτήν, μέσα σε τρεις μήνες από τη λήξη της προθεσμίας πληρωμής τους.

Τα οφέλη

*Η ένταξη και η συνέπεια στη ρύθμιση παρέχουν στον οφειλέτη σειρά ευεργετημάτων, καθώς:

• χορηγείται αποδεικτικό ενημερότητας,
• αναστέλλεται η ποινική δίωξη για όσο διάστημα τηρείται η ρύθμιση και, σε περίπτωση πλήρους εξόφλησης, εξαλείφεται το αξιόποινο,
• αναστέλλεται η λήψη νέων αναγκαστικών μέτρων καθώς και η συνέχιση της αναγκαστικής εκτέλεσης επί απαιτήσεων, κινητών και ακινήτων,
• οι κατασχέσεις εις χείρας τρίτων δεν καταλαμβάνουν μελλοντικές απαιτήσεις του οφειλέτη, εφόσον αφορούν αποκλειστικά ρυθμισμένες οφειλές και γνωστοποιηθεί στον τρίτο η σχετική απόφαση αποδέσμευσης.

Χρέη 167 δισ. ευρώ

Η ρύθμιση των 72 δόσεων που τέθηκε σε εφαρμογή τον περασμένο Ιούλιο, δεν έφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, εξέλιξη η οποία οδήγησε την κυβέρνηση στην απόφαση να δώσει περισσότερο χρόνο και μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση στους οφειλέτες (φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις) για να ενταχθούν στο νέο- σαφώς πιο ευέλικτο- σχήμα αποπληρωμής παλαιών οφειλών.

Αξίζει να αναφερθεί ότι τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία ξεπερνούν πλέον τα 167 δισ. ευρώ, με τα 114,5 από αυτά να αφορούν οφειλές στην Εφορία.

Η ψηφιοποίηση των φορολογικών ελέγχων περνά σε επόμενη φάση. Το myDATA 2 δεν περιορίζεται πλέον στην ηλεκτρονική καταγραφή τιμολογίων και φορολογικών στοιχείων, αλλά επεκτείνει σημαντικά τη δυνατότητα της ΑΑΔΕ να παρακολουθεί τη διακίνηση των αποθεμάτων.

Για χιλιάδες επιχειρήσεις αυτό σημαίνει ότι η φορολογική διοίκηση θα μπορεί να έχει πολύ πληρέστερη εικόνα για την πορεία ενός προϊόντος: από τη φόρτωση και τη μεταφορά μέχρι την παραλαβή του και τον ποσοτικό ή ποιοτικό έλεγχο.

Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές που φέρνει η συνεχιζόμενη ψηφιοποίηση των φορολογικών διαδικασιών και η οποία αναμένεται να επηρεάσει κυρίως επιχειρήσεις που διαθέτουν αποθέματα και πραγματοποιούν συστηματικές διακινήσεις προϊόντων.

Η ημερομηνία-κλειδί της 12ης Οκτωβρίου

Το σημαντικότερο ορόσημο για τις επιχειρήσεις είναι η 12η Οκτωβρίου 2026.

Από την ημερομηνία αυτή καθίσταται υποχρεωτική η διαβίβαση των δεδομένων που αφορούν τις διαδικασίες φόρτωσης, μεταφόρτωσης και παραλαβής, στο πλαίσιο της ψηφιακής παρακολούθησης και ιχνηλασιμότητας των αποθεμάτων.

Στο ίδιο σύστημα εντάσσονται και τα δεδομένα του ποσοτικού και ποιοτικού ελέγχου των αποθεμάτων.

Μέχρι την έναρξη της σχετικής υποχρέωσης, οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να διαβιβάζουν προαιρετικά τα συγκεκριμένα δεδομένα, ώστε να προσαρμόσουν εγκαίρως τα πληροφοριακά τους συστήματα και τις εσωτερικές διαδικασίες τους.

Από το τιμολόγιο στην πραγματική διαδρομή του προϊόντος

Η μεγάλη αλλαγή βρίσκεται στη φιλοσοφία του συστήματος.

Μέχρι σήμερα το βάρος του myDATA βρισκόταν κυρίως στη διαβίβαση των φορολογικών παραστατικών. Με τη νέα φάση, η ψηφιακή εικόνα της συναλλαγής γίνεται σημαντικά αναλυτικότερη.

Το σύστημα μπορεί πλέον να συνδέει περισσότερα στάδια της πραγματικής διακίνησης των αγαθών με τα αντίστοιχα ψηφιακά παραστατικά.

Στη νέα έκδοση έχουν προστεθεί, μεταξύ άλλων, νέοι τύποι παραστατικών διακίνησης, δυνατότητες αντίστροφης διακίνησης, ακύρωσης συγκεκριμένων παραστατικών και ειδικές λειτουργίες που αφορούν τη διαχείριση της μεταφοράς.

Έτσι, το ψηφιακό δελτίο αποστολής εξελίσσεται σταδιακά από ένα ηλεκτρονικό φορολογικό στοιχείο σε ένα εργαλείο ιχνηλασιμότητας των εμπορευμάτων.

Τι θα γνωρίζει πλέον η ΑΑΔΕ

Το νέο περιβάλλον επιτρέπει στη φορολογική διοίκηση να σχηματίζει πολύ πληρέστερη εικόνα μιας εμπορικής συναλλαγής.

Στην πράξη, τα ψηφιακά δεδομένα μπορούν να αποτυπώνουν τι προϊόν ξεκίνησε από μια επιχείρηση, πότε πραγματοποιήθηκε η διακίνηση, τη διαδικασία μεταφοράς και τι τελικά παρέλαβε η άλλη πλευρά.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η δυνατότητα καταγραφής της παραλαβής και του ποσοτικού και ποιοτικού ελέγχου.

Αυτό δημιουργεί έναν πολύ ισχυρότερο μηχανισμό διασταύρωσης μεταξύ παραστατικού, αποθέματος, μεταφοράς και τελικής παραλαβής.

Οι διασταυρώσεις γίνονται πολύ ισχυρότερες

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη φορολογική διάσταση του myDATA 2.

Όσο περισσότερα στάδια μιας συναλλαγής αποκτούν ψηφιακό αποτύπωμα τόσο ευκολότερα μπορούν να πραγματοποιούνται αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις.

Για παράδειγμα, μπορεί να εντοπίζεται ευκολότερα μια ασυμφωνία μεταξύ της ποσότητας που εμφανίζεται ότι έφυγε από μια επιχείρηση και εκείνης που καταγράφηκε κατά την παραλαβή.

Αντίστοιχα, η σύνδεση των δεδομένων της διακίνησης με τα φορολογικά παραστατικά περιορίζει τα περιθώρια για εμπορεύματα που κινούνται χωρίς την αντίστοιχη φορολογική απεικόνιση.

Το myDATA εντάσσεται έτσι στον ευρύτερο σχεδιασμό της ΑΑΔΕ για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής μέσω μαζικών ηλεκτρονικών διασταυρώσεων και αξιοποίησης των δεδομένων που συγκεντρώνονται από διαφορετικές ψηφιακές πηγές.

ERP και λογιστικά συστήματα στο επίκεντρο

Για τις επιχειρήσεις, όμως, το νέο σύστημα δημιουργεί και σημαντικές τεχνικές απαιτήσεις.

Τα ERP, τα λογιστικά προγράμματα και οι Πάροχοι Ηλεκτρονικής Τιμολόγησης πρέπει να είναι συμβατά με τις νέες τεχνικές προδιαγραφές της ΑΑΔΕ και να μπορούν να ανταλλάσσουν σωστά τα απαιτούμενα δεδομένα.

Η ΑΑΔΕ έχει ήδη δημοσιεύσει νέες τεχνικές προδιαγραφές για τις διεπαφές REST API που χρησιμοποιούνται τόσο από τα ERP όσο και από τους Παρόχους Ηλεκτρονικής Τιμολόγησης και τα συστήματα ψηφιακής διακίνησης αγαθών.

Για μικρότερες επιχειρήσεις υπάρχουν παράλληλα τα εργαλεία timologio και myDATAapp της ΑΑΔΕ.

Επομένως, η προσαρμογή δεν αφορά μόνο το λογιστήριο. Σε αρκετές επιχειρήσεις θα απαιτηθεί συντονισμός μεταξύ λογιστή, μηχανογράφησης, αποθήκης και υπευθύνων logistics.

Τι πρέπει να ελέγξουν τώρα οι επιχειρήσεις

Με την 12η Οκτωβρίου να πλησιάζει, οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν διακινήσεις αποθεμάτων πρέπει να εξετάσουν εγκαίρως εάν τα συστήματά τους υποστηρίζουν τις νέες απαιτήσεις.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην έκδοση και διαβίβαση των ψηφιακών παραστατικών, στην καταγραφή της φόρτωσης και της μεταφόρτωσης, στη διαδικασία παραλαβής και στην επικοινωνία του ERP με το myDATA.

Δεν πρόκειται συνεπώς μόνο για μια φορολογική αλλαγή. Αφορά και την καθημερινή λειτουργία της αποθήκης και της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Για επιχειρήσεις με μεγάλο όγκο αποθεμάτων και πολλές καθημερινές αποστολές, μια αστοχία στη μηχανογράφηση μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό λειτουργικό πρόβλημα.

Και νέα αλλαγή από την 1η Ιανουαρίου 2027

Η μετάβαση δεν ολοκληρώνεται τον Οκτώβριο.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται η εφαρμογή της Ενιαίας Κωδικοποίησης Ειδών, σύμφωνα με τη Συνδυασμένη Ονοματολογία (TARIC).

Η εξέλιξη αυτή δείχνει την κατεύθυνση προς την οποία κινείται συνολικά η φορολογική διοίκηση: περισσότερα δομημένα δεδομένα, μεγαλύτερη αυτοματοποίηση και δυνατότητα σύνδεσης διαφορετικών πληροφοριών γύρω από την ίδια εμπορική συναλλαγή.

Για τις επιχειρήσεις, το μήνυμα είναι σαφές. Το myDATA εξελίσσεται από σύστημα ηλεκτρονικών βιβλίων σε μια πολύ ευρύτερη ψηφιακή υποδομή παρακολούθησης της οικονομικής δραστηριότητας.

Και από τις 12 Οκτωβρίου, η διαδρομή των αποθεμάτων μπαίνει ακόμη πιο έντονα στο ψηφιακό «ραντάρ» της ΑΑΔΕ.

Το ημερολόγιο της ΑΑΔΕ παραμένει επομένως «ανοιχτό» μέχρι την τελευταία ημέρα του έτους.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από όσους εισέπραξαν αναδρομικά μέσα στο 2025, αλλά και από φορολογουμένους που θέλουν να χρησιμοποιήσουν χρηματικές γονικές παροχές για την κάλυψη τεκμηρίων.

1. Αναδρομικά: Ποιοι πρέπει να κάνουν τροποποιητική δήλωση

Η πρώτη μεγάλη κατηγορία αφορά όσους εισέπραξαν αναδρομικά ποσά μέσα στο 2025.

Σε αυτήν περιλαμβάνονται μισθωτοί, συνταξιούχοι, γιατροί του ΕΣΥ και άλλες κατηγορίες φορολογουμένων.

Ανεξάρτητα από το έτος στο οποίο αναφέρονται τα αναδρομικά, η σχετική τροποποιητική δήλωση πρέπει να υποβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Για φορολογικά έτη από το 2015 και μετά, η διαδικασία πραγματοποιείται ηλεκτρονικά.

Ο φορολογούμενος εισέρχεται στο myAADE και υποβάλλει ξεχωριστή τροποποιητική δήλωση για κάθε έτος στο οποίο αντιστοιχούν τα αναδρομικά.

Για παράδειγμα, εάν κάποιος εισέπραξε το 2025 αναδρομικά που αφορούν το φορολογικό έτος 2023, θα πρέπει να επιλέξει ως έτος υποβολής το 2024 και στη συνέχεια την επιλογή «Τροποποιητική δήλωση και Δήλωση Αναδρομικών Ε1».

Πότε πληρώνεται ο επιπλέον φόρος

Μετά την υποβολή της τροποποιητικής δήλωσης εκδίδεται νέο εκκαθαριστικό.

Ο πρόσθετος φόρος που ενδεχομένως προκύψει μπορεί να καταβληθεί εφάπαξ έως το τέλος Ιανουαρίου 2027.

Εναλλακτικά μπορεί να ενταχθεί στην πάγια ρύθμιση και να εξοφληθεί σε έως 24 μηνιαίες δόσεις.

Ειδικά για τους συνταξιούχους προβλέπεται δυνατότητα αποπληρωμής του φόρου που προκύπτει από αναδρομικά σε έως 48 μηνιαίες δόσεις, μετά από σχετική αίτηση στην αρμόδια φορολογική υπηρεσία.

Σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι στις εμπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις για τα συγκεκριμένα αναδρομικά δεν επιβάλλεται πρόστιμο.

2. Τεκμήρια: Προσοχή στις γονικές παροχές

Η δεύτερη κατηγορία αφορά φορολογουμένους που χρειάζονται επιπλέον ποσά για να καλύψουν τεκμήρια διαβίωσης ή απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Η κάλυψη μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να γίνει μέσω χρηματικής γονικής παροχής.

Για να αναγνωριστεί φορολογικά το ποσό, η σχετική δήλωση πρέπει να υποβληθεί μέχρι το τέλος του 2026.

Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY της ΑΑΔΕ.

Πρόκειται για σημείο που απαιτεί προσοχή, ειδικά για όσους πραγματοποίησαν σημαντικές αγορές ή δαπάνες και χρειάζονται τα συγκεκριμένα ποσά για την κάλυψη των τεκμηρίων τους.

3. Δηλώσεις φορολογουμένων που απεβίωσαν

Η τρίτη εκκρεμότητα αφορά τους κληρονόμους φορολογουμένων που απεβίωσαν μέσα στο 2025.

Οι νόμιμοι κληρονόμοι πρέπει να υποβάλουν τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του αποβιώσαντος για τα εισοδήματα που αποκτήθηκαν μέχρι την ημερομηνία του θανάτου.

Η διαδικασία αφορά τόσο τους εξ αδιαθέτου όσο και τους εκ διαθήκης κληρονόμους και πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω του myAADE.

Η συγκεκριμένη κατηγορία χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η υποχρέωση υποβολής δήλωσης δεν εξαφανίζεται λόγω του θανάτου του φορολογουμένου αλλά μεταφέρεται στους νόμιμους κληρονόμους σύμφωνα με τη φορολογική διαδικασία.

4. Όσοι έγιναν φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού

Η τέταρτη κατηγορία αφορά όσους μετέφεραν τη φορολογική τους κατοικία εκτός Ελλάδας κατά το προηγούμενο έτος.

Και αυτοί έχουν χρονικό περιθώριο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 για την υποβολή της σχετικής φορολογικής δήλωσης.

Η σωστή ολοκλήρωση της διαδικασίας είναι σημαντική ώστε το φορολογικό μητρώο να απεικονίζει ορθά την κατοικία του φορολογουμένου και να μην παραμένουν ανοιχτές υποχρεώσεις στην Ελλάδα.

Η ημερομηνία που πρέπει να θυμούνται όλοι

Για τις παραπάνω κατηγορίες υπάρχει μία ημερομηνία που πρέπει να σημειωθεί στο ημερολόγιο:

31 Δεκεμβρίου 2026.

Μέχρι τότε πρέπει, ανάλογα με την περίπτωση, να έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες δηλώσεις και τροποποιήσεις.

Το σημαντικό είναι οι φορολογούμενοι να μην αφήσουν τις διαδικασίες για τις τελευταίες ημέρες του Δεκεμβρίου, ιδιαίτερα εάν απαιτείται προηγουμένως έλεγχος στοιχείων, επικοινωνία με λογιστή ή διόρθωση δεδομένων.

Οι 4 κατηγορίες με μια ματιά

Οι εκκρεμότητες αυτές μπορεί να αφορούν διαφορετικές περιπτώσεις, όμως έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: το τέλος του 2026 λειτουργεί ως κρίσιμη φορολογική προθεσμία.

Η νέα ρύθμιση αφορά χρέη που έχουν βεβαιωθεί στη φορολογική διοίκηση και κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Οι οφειλές μπορούν να εξοφληθούν σε έως 72 μηνιαίες δόσεις, με κατώτατο ποσό καταβολής τα 30 ευρώ τον μήνα. Η τελική διάρκεια θα εξαρτάται από το ύψος του χρέους και τη δυνατότητα του οφειλέτη να ανταποκριθεί στο πρόγραμμα πληρωμών.

Βασική προϋπόθεση είναι οι συγκεκριμένες οφειλές να μην βρίσκονται, κατά την ημέρα υποβολής της αίτησης, σε άλλη ενεργή ρύθμιση. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η παράλληλη υπαγωγή του ίδιου χρέους σε διαφορετικά καθεστώτα και διασφαλίζεται ότι η νέα διαδικασία αφορά πραγματικά αρρύθμιστες ή απολεσθείσες παλαιές οφειλές.

Ποιες οφειλές μπορούν να ενταχθούν

Στο νέο σχήμα μπορούν να ενταχθούν βεβαιωμένα χρέη τα οποία είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμα έως το τέλος του 2023. Σε περίπτωση που τα ίδια ποσά είχαν στο παρελθόν ενταχθεί σε άλλη ρύθμιση, απαιτείται η προηγούμενη ρύθμιση να έχει χαθεί έως τις 20 Απριλίου 2026.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη επιτρέπει την επανένταξη φορολογουμένων που, για οικονομικούς ή άλλους λόγους, δεν κατάφεραν να διατηρήσουν προηγούμενο διακανονισμό. Δεν αρκεί, ωστόσο, μόνο η ύπαρξη παλαιού χρέους. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να εμφανίζουν συνολικά συνεπή φορολογική εικόνα και να έχουν καλύψει βασικές δηλωτικές υποχρεώσεις.

Μεταξύ των απαιτήσεων περιλαμβάνεται η υποβολή όλων των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας, έως και το φορολογικό έτος 2024. Τυχόν εκκρεμότητες στις δηλώσεις θα πρέπει επομένως να τακτοποιηθούν πριν από την αίτηση ή στο πλαίσιο των προθεσμιών που συνοδεύουν την υπαγωγή.

Παράλληλα, μετά την ένταξη στη ρύθμιση δεν επιτρέπεται η διατήρηση άλλων αρρύθμιστων ληξιπρόθεσμων χρεών. Ειδικότερα, μέσα σε έναν μήνα από την υπαγωγή, ο φορολογούμενος θα πρέπει να έχει εξοφλήσει ή ρυθμίσει κάθε άλλη ληξιπρόθεσμη οφειλή που δεν καλύπτεται από το νέο σχήμα.

Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί επίσης η απουσία αμετάκλητης καταδίκης για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία. Η ρύθμιση απευθύνεται συνεπώς σε οφειλέτες που επιδιώκουν την αποκατάσταση της φορολογικής τους συνέπειας και δεν έχουν καταδικαστεί τελεσίδικα για σοβαρές παραβάσεις της φορολογικής και τελωνειακής νομοθεσίας.

Τα έξι βασικά κριτήρια

Η υπαγωγή στις 72 δόσεις προϋποθέτει συνολικά έξι βασικά στοιχεία. Πρώτον, η μηνιαία δόση δεν μπορεί να είναι χαμηλότερη από 30 ευρώ. Δεύτερον, τα χρέη πρέπει να έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.

Τρίτον, εφόσον είχαν ενταχθεί σε παλαιότερη ρύθμιση, αυτή πρέπει να έχει απολεσθεί το αργότερο έως τις 20 Απριλίου 2026. Τέταρτον, απαιτείται η υποβολή όλων των δηλώσεων εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας.

Πέμπτον, δεν πρέπει να παραμένουν άλλες αρρύθμιστες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις μετά την πάροδο ενός μήνα από την ένταξη. Έκτον, ο αιτών δεν πρέπει να έχει αμετάκλητη καταδίκη για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία.

Η τήρηση των όρων δεν αφορά μόνο την αρχική ένταξη. Οι φορολογούμενοι θα πρέπει να παραμένουν συνεπείς στις δόσεις και στις τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις τους, ώστε να μη δημιουργούνται νέες εκκρεμότητες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τον διακανονισμό.

Η ψηφιακή αίτηση

Οι αιτήσεις υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2026 μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE. Οι ενδιαφερόμενοι εισέρχονται με τους προσωπικούς κωδικούς τους και ακολουθούν τη διαδρομή «Ο Λογαριασμός μου», «Ρυθμίσεις Οφειλών» και στη συνέχεια «Αίτηση Ρύθμισης Οφειλών ν. 5313/2026».

Κατά τη διαδικασία εμφανίζονται οι επιλέξιμες οφειλές, το διαθέσιμο πλήθος δόσεων και το αντίστοιχο ποσό της μηνιαίας καταβολής. Πριν από την οριστική υποβολή, απαιτείται προσεκτικός έλεγχος των στοιχείων, καθώς η ενεργοποίηση της ρύθμισης συνδέεται άμεσα με την έγκαιρη πληρωμή της πρώτης δόσης.

Η ρύθμιση τίθεται σε ισχύ μόνο μετά την καταβολή της πρώτης μηνιαίας δόσης. Η πληρωμή πρέπει να πραγματοποιηθεί μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Η απλή ολοκλήρωση της ηλεκτρονικής διαδικασίας, χωρίς εμπρόθεσμη πληρωμή, δεν αρκεί για την ενεργοποίησή της.

Η σημασία της έγκαιρης υπαγωγής

Η δυνατότητα εξόφλησης σε μεγαλύτερο αριθμό δόσεων μπορεί να προσφέρει ουσιαστική ανάσα σε φορολογουμένους με συσσωρευμένες υποχρεώσεις. Η χαμηλή ελάχιστη δόση διευκολύνει ιδιαίτερα όσους διαθέτουν περιορισμένη ρευστότητα, χωρίς όμως να καταργείται η ανάγκη τακτικής και συνεπούς αποπληρωμής.

Η έγκαιρη υποβολή της αίτησης επιτρέπει επίσης καλύτερο οικονομικό προγραμματισμό και περιορίζει τον κίνδυνο λήψης μέτρων αναγκαστικής είσπραξης για οφειλές που παραμένουν ληξιπρόθεσμες. Για τον λόγο αυτό, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να εξετάσουν εγκαίρως αν πληρούν τα κριτήρια και να τακτοποιήσουν τυχόν εκκρεμείς δηλώσεις ή άλλα αρρύθμιστα χρέη.

Για διευκρινίσεις λειτουργεί η τηλεφωνική γραμμή 1521 χωρίς χρέωση, από Δευτέρα έως Παρασκευή και από τις 07:00 έως τις 20:00. Διαθέσιμη είναι επίσης όλο το εικοσιτετράωρο η ψηφιακή πλατφόρμα εξυπηρέτησης my1521, μέσω της οποίας μπορούν να υποβάλλονται ερωτήματα για ρυθμίσεις, οφειλές, αιτήσεις και πληρωμές.

Ο αριθμός των οφειλετών αυξήθηκε κατά 9.460 πρόσωπα σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2025, με τη μεγαλύτερη μεταβολή να καταγράφεται στις πολύ μικρές οφειλές έως 50 ευρώ, όπου προστέθηκαν 76.938 νέοι οφειλέτες. Ωστόσο, σε μηνιαία βάση σημειώθηκε σημαντική αποκλιμάκωση, καθώς τον Απρίλιο ο αριθμός των οφειλετών μειώθηκε κατά 545.788 πρόσωπα σε σχέση με τον Μάρτιο, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως στην εξομάλυνση της εικόνας μετά την πληρωμή της πρώτης δόσης του ΕΝΦΙΑ. Η μηνιαία αυτή μείωση ήταν μάλιστα αισθητά μεγαλύτερη από την αντίστοιχη που είχε καταγραφεί την προηγούμενη χρονιά.

Από το συνολικό ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών, 35,53 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 31%, έχουν ήδη χαρακτηριστεί ως ανεπίδεκτα είσπραξης. Το ποσό αυτό αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω και να προσεγγίσει τα 42 δισ. ευρώ, καθώς η ΑΑΔΕ έχει ήδη αποφανθεί ότι επιπλέον 7 δισ. ευρώ θα πρέπει να μεταφερθούν στην ίδια κατηγορία, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο το πραγματικά εισπράξιμο χαρτοφυλάκιο οφειλών.

Το πραγματικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο, δηλαδή το θεωρητικά εισπράξιμο ποσό, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς τη σύνθεσή του. Σύμφωνα με την ανάλυση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους, το 66,26%, ή περίπου 52,37 δισ. ευρώ, αφορά καθαρά φορολογικές οφειλές. Τα πρόστιμα, φορολογικά και μη, αντιστοιχούν σε 17,45 δισ. ευρώ, καλύπτοντας το 22,09% του πραγματικού υπολοίπου, ενώ οι λοιπές μη φορολογικές υποχρεώσεις, όπως δάνεια, δικαστικά έξοδα και καταλογισμοί, διαμορφώνονται στα 9,20 δισ. ευρώ, ποσοστό 11,65%.

Η έκθεση αναδεικνύει παράλληλα ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για την αποτελεσματικότητα των εισπράξεων. Από τις συνολικές φορολογικές οφειλές, 8,15 δισ. ευρώ αφορούν αφερέγγυους οφειλέτες, ενώ άλλα 17,28 δισ. ευρώ προέρχονται από ιδιαίτερα παλαιές οφειλές, με λήξη άνω της δεκαετίας. Έτσι, απομένουν μόλις 26,95 δισ. ευρώ, από τα οποία προέρχεται το εντυπωσιακό 92,4% των συνολικών εισπράξεων, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν το σύνολο των φορολογικών εσόδων εισπράττεται από περίπου το ένα τρίτο του πραγματικού ληξιπρόθεσμου χαρτοφυλακίου.

Η διάρθρωση των φορολογικών οφειλών δείχνει ότι ο ΦΠΑ εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή ληξιπρόθεσμων χρεών, καθώς οι σχετικές οφειλές φθάνουν τα 24,74 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 47,23% των φορολογικών υποχρεώσεων. Ακολουθούν οι οφειλές από φόρο εισοδήματος, με ποσοστό 42,17%, ενώ οι φόροι στην περιουσία αντιστοιχούν μόλις στο 5,33%, με συνολικές οφειλές 2,79 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η κατανομή των οφειλών ανά ύψος χρέους. Η συντριπτική πλειονότητα των ληξιπρόθεσμων ποσών συγκεντρώνεται σε σχετικά μικρό αριθμό μεγάλων οφειλετών. Συγκεκριμένα, το 96,57% του συνολικού χρέους προέρχεται από οφειλές άνω των 10.000 ευρώ, ενώ μόνο η κατηγορία με χρέη άνω του 1 εκατ. ευρώ συγκεντρώνει το 75,53% του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, παρότι αφορά μόλις το 0,24% των οφειλετών.

Αντίθετα, περίπου το 90,4% των οφειλετών έχει οφειλές έως 10.000 ευρώ, όμως οι συγκεκριμένες υποχρεώσεις αντιστοιχούν μόλις στο 3,43% του συνολικού χρέους, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα των ληξιπρόθεσμων οφειλών παραμένει έντονα συγκεντρωμένο στους μεγάλους οφειλέτες.

Η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ φυσικών και νομικών προσώπων. Τα φυσικά πρόσωπα εμφανίζουν συνολικές οφειλές 43,53 δισ. ευρώ, ποσοστό 38% του συνόλου, ενώ τα νομικά πρόσωπα συγκεντρώνουν 71,04 δισ. ευρώ, δηλαδή το 62% του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου.

Στις μικρές κατηγορίες οφειλών κυριαρχούν τα φυσικά πρόσωπα. Ειδικότερα, το 98,67% των οφειλών κάτω των 50 ευρώ και το 88,31% των οφειλών έως 10.000 ευρώ προέρχεται από ιδιώτες. Αντίστοιχα, 3.502.552 φυσικά πρόσωπα εμφανίζονται να έχουν οφειλές κάτω των 10.000 ευρώ, αποτελώντας το 91,12% των οφειλετών αυτής της κατηγορίας.

Στις πολύ υψηλές οφειλές, αντίθετα, κυριαρχούν τα νομικά πρόσωπα. Στην κατηγορία άνω του 1 εκατ. ευρώ, οι επιχειρήσεις συμμετέχουν με ποσοστό 70,19% του συνολικού χρέους, το οποίο ανέρχεται σε 60,73 δισ. ευρώ, ενώ οι εταιρείες που εμφανίζουν τόσο υψηλές οφειλές ανέρχονται σε περίπου 6.500, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν τα δύο τρίτα των οφειλετών αυτής της κατηγορίας.

Παρά το υψηλό ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών, ιδιαίτερα περιορισμένη παραμένει η συμμετοχή των φορολογουμένων σε προγράμματα ρύθμισης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, μόλις το 6,83% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, δηλαδή περίπου 5,39 δισ. ευρώ, βρίσκεται σήμερα σε ενεργή ρύθμιση.

Το μεγαλύτερο ποσοστό ρυθμισμένων οφειλών καταγράφεται στα χρέη μεταξύ 10.001 και 100.000 ευρώ, όπου φθάνει το 18,65%, ενώ για ποσά μεταξύ 20.001 και 50.000 ευρώ αγγίζει το 19,82%. Στα φυσικά πρόσωπα η μεγαλύτερη συμμετοχή σε ρυθμίσεις παρατηρείται στις οφειλές από 500 έως 10.000 ευρώ, ενώ στα νομικά πρόσωπα το υψηλότερο ποσοστό αφορά οφειλές από 10.001 έως 100.000 ευρώ. Αντίθετα, εξαιρετικά χαμηλά παραμένουν τα ποσοστά ρύθμισης τόσο στις πολύ μικρές οφειλές όσο και στις πολύ μεγάλες.

Την ίδια στιγμή, το Γραφείο Προϋπολογισμού καταγράφει και την εικόνα των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του ίδιου του Δημοσίου προς τους ιδιώτες. Τον Απρίλιο του 2026 οι συνολικές οφειλές του Δημοσίου παρουσίασαν ετήσια μείωση κατά 255 εκατ. ευρώ. Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις περιορίστηκαν στα 2,920 δισ. ευρώ, ενώ οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων διαμορφώθηκαν στα 737 εκατ. ευρώ.

Ωστόσο, σε σύγκριση με το τέλος του 2025, η εικόνα είναι λιγότερο θετική, καθώς οι συνολικές υποχρεώσεις του Δημοσίου αυξήθηκαν κατά 358 εκατ. ευρώ, γεγονός που δείχνει ότι, παρά τη βελτίωση σε ετήσια βάση, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εκκρεμότητες στις πληρωμές προς ιδιώτες και στις επιστροφές φόρων.

Η φορολογική διοίκηση μπορεί να ενεργοποιήσει διαδικασίες ελέγχου και να καταλογίσει φόρο δωρεάς, εφόσον αποδειχθεί ότι ο φορολογούμενος δεν είχε τροφοδοτήσει με χρήματα τον αρχικό κοινό λογαριασμό.

Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών απέρριψε προσφυγή φορολογούμενου, ο οποίος ζητούσε την ακύρωση φόρου που του είχε καταλογιστεί για μεταφορά ποσού ύψους 240.000 ευρώ.

Το ποσό είχε μεταφερθεί από κοινό οικογενειακό λογαριασμό, στον οποίο ήταν συνδικαιούχοι ο πατέρας, η μητέρα, η κόρη και ο γιος, σε νέο κοινό λογαριασμό του γιου και της συζύγου του.

Σύμφωνα με την απόφαση της ΔΕΔ, το ποσό συνιστά δωρεά, καθώς ο προσφεύγων δεν απέδειξε ότι είχε συμβάλει στην τροφοδότηση του αρχικού κοινού λογαριασμού.

Έπειτα από τη μεταφορά, τα χρήματα βρίσκονταν αποκλειστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του.

Η ΔΕΔ επισημαίνει στο σκεπτικό της ότι, όταν συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού δεν έχει συμβάλει στις καταθέσεις και στη συνέχεια μεταφέρει χρήματα σε λογαριασμό που ανήκει στον ίδιο, μπορεί να προκύψει φορολογικά άτυπη δωρεά. Το ισχύον νομοθετικό καθεστώς προβλέπει ότι η ανάληψη ή η μεταφορά χρημάτων για προσωπική χρήση από συνδικαιούχο που δεν συνέβαλε στη δημιουργία του υπολοίπου μπορεί να θεωρηθεί δωρεά.

Οι «παγίδες» στις γονικές παροχές και τις άτυπες δωρεές

Χιλιάδες υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και άτυπων δωρεών έχουν φτάσει στη ΔΕΔ, καθώς φορολογούμενοι αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους έχουν επιβάλει οι φορολογικές αρχές.

Πολλές προσφυγές αφορούν γονικές παροχές που έγιναν με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικού συστήματος, όπως ορίζει ο νόμος. Άλλες υποθέσεις αφορούν διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων σε πρόσωπα που δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.

Τα παρακάτω σημεία χρειάζονται προσοχή:

1. Αφορολόγητες δωρεές έως 800.000 ευρώ

Οι χρηματικές δωρεές και οι γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς της Α’ Κατηγορίας απαλλάσσονται από φόρο, εφόσον πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά.

2. Μετρητά χωρίς αφορολόγητο

Όταν η γονική παροχή γίνεται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, η Εφορία επιβάλλει φόρο 10%, χωρίς καμία αφορολόγητη απαλλαγή.

3. Μεταφορές μέσω IRIS

Η αποστολή μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για χαρτζιλίκι ή για την κάλυψη καθημερινών αναγκών δεν θεωρείται δωρεά και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, ιδίως όταν το παιδί είναι προστατευόμενο μέλος της οικογένειας.

4. Διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων

Η Εφορία εξετάζει προσεκτικά τις περιπτώσεις στις οποίες τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά μεταξύ συγγενών. Οι φορολογικές αρχές ελέγχουν αν οι συναλλαγές έχουν στόχο την αξιοποίηση του αφορολόγητου από πρόσωπα που δεν το δικαιούνται. Όταν αποδεικνύεται τέτοια πρακτική, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20%, χωρίς αφορολόγητο.

5. Μεταφορές σε κοινούς λογαριασμούς

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Οι φορολογικές αρχές μπορούν να ελέγξουν ποιος έκανε τελικά χρήση των χρημάτων. Αν διαπιστωθεί ότι ωφελήθηκε τρίτο πρόσωπο, μπορούν να καταλογίσουν φόρο δωρεάς.

Φόρος από το πρώτο ευρώ

Όσοι δεν δικαιούνται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ στις γονικές παροχές και τις δωρεές χάνουν το δικαίωμα της μηδενικής φορολόγησης. Η Εφορία υπολογίζει τον φόρο με βάση τον βαθμό συγγένειας ή τον τρόπο μεταφοράς των χρημάτων.

Στην παράτυπη μεταφορά χρημάτων, δηλαδή σε συναλλαγή με μετρητά χωρίς αποδεδειγμένο τραπεζικό έμβασμα, οι συγγενείς της Α’ Κατηγορίας χάνουν πλήρως το αφορολόγητο. Σε αυτή την περίπτωση, η φορολογική διοίκηση επιβάλλει φόρο από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10% επί του συνολικού ποσού.

Για συγγενείς της Β’ Κατηγορίας, όπως αδέλφια, ανίψια, θείους, πατριούς, μητριές, προπαππούδες και προγιαγιάδες, δεν προβλέπεται αφορολόγητο. Οι χρηματικές δωρεές φορολογούνται αυτοτελώς με 20% από το πρώτο ευρώ.

Ο φόρος μπορεί να φτάσει ακόμη και το 40% για συγγενείς της Γ’ Κατηγορίας ή για φίλους.

Στο στόχαστρο οι μεταφορές χρημάτων

Η ΑΑΔΕ ελέγχει αυστηρά τις περιπτώσεις στις οποίες γίνεται χρήση του αφορολογήτου των 800.000 ευρώ. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των φορολογικών ελέγχων, φέτος αναμένεται να εξεταστούν 1.080 υποθέσεις που σχετίζονται με χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές.

Οι ελεγκτικές αρχές εστιάζουν κυρίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου. Οι σχετικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myProperty. Στη συνέχεια, η ΑΑΔΕ διασταυρώνει τα στοιχεία με τις πληροφορίες που αποστέλλουν τα τραπεζικά ιδρύματα.

Εφόσον η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να επιβάλει φόρο χωρίς να αναγνωρίσει το αφορολόγητο όριο.

Οι κινήσεις χρημάτων μεταξύ συγγενών και συνδικαιούχων λογαριασμών βρίσκονται πλέον συχνότερα στο επίκεντρο των ελέγχων. Οι φορολογούμενοι οφείλουν να διατηρούν πλήρη τεκμηρίωση των συναλλαγών τους και να ακολουθούν τις προβλεπόμενες διαδικασίες, ώστε να περιορίσουν τον κίνδυνο φορολογικών επιβαρύνσεων.

Η νέα διάταξη θα προστεθεί στο πολυνομοσχέδιο που αναμένεται να ψηφιστεί μέσα στον Ιούνιο, αυξάνεται εφεξής το ακατάσχετο όριο τραπεζικού λογαριασμού στα 1.600 ευρώ, αντί 1.250 ευρώ που ίσχυε από το 2015. Εκτός όμως από τον περιορισμό των κατασχέσεων, το ίδιο νομοσχέδιο θα θεσπίζει -για πρώτη φορά- και δυνατότητα για ολική άρση της κατάσχεσης που έχει επιβληθεί στους λογαριασμούς, καταβάλλοντας άμεσα μόλις το 25% της οφειλής τους.

Σε συνδυασμό μάλιστα με τη νέα έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για παλαιά χρέη, αλλά και τη διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού η οποία θα επέλθει μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου, από τον Ιούλιο αλλάζει άρδην το πλαίσιο που ισχύει για εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις που σήμερα «ασφυκτιούν» υπό το βάρος χρεών και κατασχέσεων, επιτρέποντάς τους να αποκτήσουν ξανά πλήρη έλεγχο, όχι μόνο στους τραπεζικούς λογαριασμούς τους, αλλά και στην επαγγελματική και κοινωνική τους ζωή συνολικά.

Ρυθμίσεις για το ιδιωτικό χρέος: Ποιους αφορούν τα μέτρα

Από τα νέα μέτρα, ωφελούνται άμεσα περίπου 2 εκατομμύρια οφειλέτες που βιώνουν την πίεση των χρεών τους.
Με βάση τα επίσημα στοιχεία της ΑΑΔΕ για τον μήνα Μάρτιο 2026:
- 4,7 εκατομμύρια ΑΦΜ (φυσικά και νομικά πρόσωπα) είχαν ληξιπρόθεσμα χρέη στην εφορία και δεν μπορούν να εκδώσουν φορολογική ενημερότητα.
- 1,685 εκατ. από τα 4,7 εκατ. ΑΦΜ (ένας στους τρεις οφειλέτες δηλαδή) τελούσε ήδη υπό τα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης και του έχει επιβληθεί κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών από την ΑΑΔΕ.
- στο φάσμα των κατασχέσεων όμως βρίσκονται ήδη -παρότι δεν έχουν ακόμη υποστεί κατάσχεση- και άλλοι 2,3 εκατομμύρια οφειλέτες (ΑΦΜ) που, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, βρίσκονταν ήδη σε καθεστώς όπου «δύναται» να τους επιβληθούν αναγκαστικά μέτρα.

Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας, «με αίσθημα ευθύνης και πλήρη επίγνωση των αναγκών της κοινωνίας προωθούμε ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων, που αγγίζει τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών και απαντά σε πραγματικές προκλήσεις της καθημερινότητας». Ο κύριος Κώτσηρας τονίζει ότι η κυβέρνηση «ενισχύει σημαντικά τα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους», αξιοποιώντας και τις προτάσεις των φορέων της αγοράς, δίνοντας «μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία» σε όσους καταβάλλουν προσπάθεια να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, μέσα από ισορροπημένες ρυθμίσεις που ενθαρρύνουν τη φορολογική συνέπεια και ενισχύουν τη ρευστότητα».

Ποια μέτρα έρχονται

Κομβικό μέτρο, το οποίο περιλαμβάνεται στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο, είναι η δυνατότητα άρσης της κατάσχεσης που έχει επιβληθεί σε τραπεζικό λογαριασμό, εφόσον ο οφειλέτης εξοφλήσει το 25% της οφειλής για την οποία επιβλήθηκε η κατάσχεση. Προϋπόθεση για αυτό είναι να υποβάλει αίτηση και να θέσει σε ρύθμιση και τις λοιπές βεβαιωμένες οφειλές του προς τη φορολογική διοίκηση.

Πρακτικά επιτρέπει στον φορολογούμενο να αποκτήσει τον έλεγχο στον τραπεζικό λογαριασμό του, να κάνει αναλήψεις και να εισπράττει στο εξής κανονικά ό,τι του καταβάλλεται σε αυτόν και να ανακτήσει τη στοιχειώδη ρευστότητα (για μισθούς, συναλλαγές και καθημερινές υποχρεώσεις) με τον όρο να καταβάλει -ή και εφόσον έχει τμηματικά εξοφλήσει ήδη- τουλάχιστον το 1/4 της οφειλής για την οποία του είχε επιβληθεί η κατάσχεση, μαζί με τόκους και προσαυξήσεις. Παράλληλα θα πρέπει να οργανώσει επίσης και τα υπόλοιπα χρέη του σε ρύθμιση που θα την τηρεί.

Αν και πρόκειται για νέα μόνιμη δυνατότητα που θα αφορά όλους όσους τελούν υπό κατάσχεση ή τους επιβληθούν αναγκαστικά μέτρα στο μέλλον για χρέη στην εφορία, η διάταξη προβλέπει ότι θα χορηγείται «άπαξ ανά οφειλέτη», δηλαδή μία φορά μόνο σε κάθε δικαιούχο. Συνεπώς όσοι κάνουν αίτηση, πρέπει να έχουν πάρει απόφαση πως δε θα αθετήσουν τις υποχρεώσεις τους γιατί, διαφορετικά, δεν θα μπορούν να κάνουν πάλι χρήση του μέτρου. Σημειώνεται ότι το μέτρο δεν εφαρμόζεται σε οφειλέτες που κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης της τελούν σε καθεστώς πτώχευσης.

72 δόσεις με 30 ευρώ το μήνα

Το δεύτερο μέτρο αφορά τη νέα έκτακτη ρύθμιση έως και σε 72 δόσεις για χρέη που δημιουργήθηκαν την περίοδο της ενεργειακής κρίσης. Σε αυτήν εντάσσονται οφειλές προς τη φορολογική διοίκηση που δεν είχαν ρυθμιστεί έως 31 Δεκεμβρίου 2023, με ελάχιστη δόση 30 ευρώ. Οι αιτήσεις υπαγωγής θα ξεκινήσουν να υποβάλλονται ηλεκτρονικά στο myAADE μετά την ψήφιση του νέου νόμου τον Ιούλιο, αλλά θα κλείσουν στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η αποπληρωμή απλώνεται σε ορίζοντα έως έξι ετών (αντί δύο ή τεσσάρων ετών που προσφέρει η πάγια ρύθμιση των 24-48 δόσεων) δίνοντας τη δυνατότητα στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις να μειώσουν τη μηνιαία επιβάρυνση και να αποκτήσουν ξανά φορολογική ενημερότητα.    Αντίστοιχη ρύθμιση, με βάση το ίδιο νομοσχέδιο, θα «τρέξει» παράλληλα και για ασφαλιστικές οφειλές προς το ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ , όπου περίπου 1,5 εκατομμύριο εργοδότες και αυτοαπασχολούμενοι έχουν απλήρωτα χρέη άνω των 50 δισ. ευρώ.

"Εξωδικαστικός" και για τους μικροφειλέτες

Συμπληρωματικά προς τα δύο προηγούμενα εργαλεία, το ίδιο νομοσχέδιο διευρύνει τους όρους και τα όρια ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, ο οποίος προσφέρει «κούρεμα» οφειλών και έως 240 ή 420 μηνιαίες δόσεις για χρέη σε δημόσιο και τράπεζες.  Το ελάχιστο όριο οφειλών για ένταξη μειώνεται στα 5.000 ευρώ από 10.000 ευρώ, ώστε να καλύπτονται και μικρότεροι οφειλέτες, ενώ για πρώτη φορά δίνεται δυνατότητα διάσωσης της κύριας κατοικίας με ρευστοποίηση άλλων ακινήτων στο πλαίσιο της συνολικής ρύθμισης.

Έτσι, όσοι έχουν πιο σύνθετο προφίλ χρεών μπορούν, αφού πάρουν ανάσα από τις κατασχέσεις και τις 72 δόσεις, να προχωρήσουν σε συνολική αναδιάρθρωση του ιδιωτικού χρέους τους με συμφωνία όλων των πιστωτών, προστατεύοντας και την κύρια κατοικία τους όχι μόνο για χρέη στο δημόσιο, αλλά και για οφειλές προς τράπεζες και χρηματοδοτικούς φορείς. Οι νέες διαδικασίες για τον εξωδικαστικό θα εκκινήσουν δύο μήνες μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου.

Σχολιάζοντας συνολικά τις αλλαγές που προβλέπονται συνολικά στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου, ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομιών Γιώργος Κώτσηρας σημειώνει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι «σε μια δύσκολη διεθνή συγκυρία, η ισχυρή πορεία της οικονομίας μάς επιτρέπει να επιστρέφουμε σταθερά στην κοινωνία μέρισμα της ανάπτυξη», με παρεμβάσεις που στοχεύουν όχι μόνο στους οφειλέτες αλλά και σε οικογένειες με παιδιά, συνταξιούχους και ενοικιαστές. Ενώ υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη «στη μείωση βαρών και στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, ώστε η πρόοδος της οικονομίας να μεταφράζεται σε απτό όφελος για κάθε πολίτη».

Ολόκληρη η δήλωση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργου Κώτσηρα για το νέο νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΟΟ, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:

«Με αίσθημα ευθύνης και πλήρη επίγνωση των αναγκών της κοινωνίας προωθούμε ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων, που αγγίζει τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών και απαντά σε πραγματικές προκλήσεις της καθημερινότητας. Ενισχύουμε σημαντικά τα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, αξιοποιώντας και τις προτάσεις από τους φορείς της αγοράς. Δίνουμε μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία σε όσους καταβάλλουν προσπάθεια να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, μέσα από ισορροπημένες ρυθμίσεις που ενθαρρύνουν τη φορολογική συνέπεια, ενισχύουν τη ρευστότητα και διευκολύνουν τη λειτουργία της οικονομίας.

Παράλληλα, προχωρούμε σε στοχευμένες παρεμβάσεις για την περαιτέρω στήριξη των οικογενειών με παιδιά, των συνταξιούχων και των ενοικιαστών. Σε μια δύσκολη διεθνή συγκυρία, η ισχυρή πορεία της οικονομίας μάς επιτρέπει να επιστρέφουμε σταθερά στην κοινωνία μέρισμα της ανάπτυξης. Παραμένουμε προσηλωμένοι στη μείωση βαρών και στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, ώστε η πρόοδος της οικονομίας να μεταφράζεται σε απτό όφελος για κάθε πολίτη.»