Η Νέα Δημοκρατία φαίνεται να βρίσκεται κοντά στην επίτευξη του εκλογικού της στόχου αγγίζοντας ή και ξεπερνώντας το 33%, ως αποτέλεσμα της αύξησης της συσπείρωσής της και της καμπάνιας που ξετυλίγει. Ο ΣΥΡΙΖΑ κρατάει καλά στην δεύτερη θέση κινούμενος στο 15%-16%, δείχνοντας σημεία δυναμισμού, πολυσυλλεκτικότητας και συγκέντρωσης νέων ακροατηρίων, αλλά και διευρύνοντας την διαφορά από το ΠΑΣΟΚ που δείχνει με ποσοστά κατά μ.ό. από 12% έως 12.5% να αδυνατεί να δημιουργήσει δυναμική που να το τραβήξει προς τα πάνω και να απειλήσει τον νέο ουσιαστικά ΣΥΡΙΖΑ .

Του Ζαχαρία Ζούπη

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ που δείχνει να φρενάρει λίγο και το Κ.Κ.Ε σταθερά αρκετά ενισχυμένο σε σχέση με πέρυσι ακολουθούν. Όλοι βρίσκουν μια διαφορά 0.5%-1.5% μεταξύ τους, κάτι που σημαίνει μια μάχη για την 4η θέση.

Ωστόσο θα πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχουν έρευνες (π.χ της OPINIONPOLL) που εντοπίζουν και πάλι μια μικρή μείωση των δυνάμεων της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ που όμως την κρατάνε 2%-2.2% πίσω από το ΠΑΣΟΚ, με ότι και αν σημαίνει αυτό για την συνέχεια και 1.5% μπροστά από το Κ.Κ.Ε.

Η ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ και η ΝΙΚΗ αν και εμφανίζουν προβλήματα οριακής μείωσης φαίνεται να συμπληρώνουν, αυτή την στιγμή τουλάχιστον, την επτάδα των κομμάτων που θα συμμετάσχουν στην κατανομή των εδρών.

Από εκεί πέρα υπάρχουν τέσσερα κόμματα που δεν μπορούν να αποκλειστούν από τώρα από την κατανομή και δείχνουν την δυνατότητα να συγκεντρώσουν το κρίσιμο ποσοστό. Αναφερόμαστε στην ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ, τους ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ, την ΦΩΝΗ ΛΟΓΙΚΗΣ και πιο δύσκολα το ΜΕΡΑ 25. Τα τρία από αυτά ξεπερνούν το 3% στο ανώτατο όριο στο εύρος τιμών στην εκτίμηση ψήφου και ο καθένας καταλαβαίνει ότι στατιστικά η διαφορά από το 2.8% έως το 3.2% και μάλιστα σε συνθήκες ρευστότητας μικρή αξία έχει.

Αυτή είναι η εικόνα της στιγμής και αν κάτι έχει αξία είναι να παρακολουθήσουμε μέρα με την μέρα τις οποιεσδήποτε μετατοπίσεις, όσο μικρές και αν είναι. Καμιά φορά ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες. Όχι για να αλλοιώσουν ριζικά τους συσχετισμούς, αλλά για να δημιουργηθεί μια άλλη αίσθηση. Είναι άλλο για παράδειγμα η Ν.Δ να κινηθεί προς το κατώτερο όριο του εύρους τιμών εκλογικής επίδοσης π.χ το 31.1% και ο ΣΥΡΙΖΑ στο ανώτερο π.χ. στο 17% και άλλο αντίστροφα.

Αν για παράδειγμα και τα δύο πρώτα κόμματα δείξουν τάση να κινηθούν προς το ανώτερο επίπεδο, αυτό πέρα από άλλα θα σημαίνει ότι όλα τα άλλα κόμματα θα πιεστούν και ότι κάποια θα μείνουν εκτός παιγνίου.

Επίσης θα είναι άλλο η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ να αντέξει σχετικά την πίεση της Ν.Δ ή και να αναπληρώσει δυνάμεις απορροφώντας ψηφοφόρους του χώρου δεξιά της Ν.Δ εμφανίζοντας επίδοση από 10%-11% και άλλο να κατρακυλήσει και να δώσει μάχη για την τέταρτη, πέμπτη θέση με το Κ.Κ.Ε γύρω στο 8.5%-9%.

Όπως θα είναι διαφορετικό να εκλέξουν ευρωβουλευτές έξι κόμματα και άλλο να εκλέξουν εννέα ή δέκα. Όλα αυτά και ο ακριβής συσχετισμός δυνάμεων θα κριθεί σ΄ αυτές τις λιγότερο από είκοσι μέρες μέχρι την 9η Ιουνίου. Όλα αυτά στην λεπτομέρειά τους θα κρίνουν πολλά για τον διάλογο που θα ανοίξει στα κόμματα μετεκλογικά, αν και η επικυριαρχία της Ν.Δ και του Κ. Μητσοτάκη δεν θα αμφισβητηθεί βαθιά τουλάχιστον και μάλλον θα πρέπει να περιμένουμε πιο έντονες συζητήσεις στα κόμματα της Κεντροαριστεράς.

Δεν είναι εύκολο να τα προβλέψουμε όλα αυτά από τώρα.

Πρώτον, γιατί το 10%-15% έχει αποδειχθεί ότι καταλήγει την τελική επιλογή ψήφου κυριολεκτικά επί της κάλπης. Ακόμα και πολίτες που δηλώνουν κάποιο κόμμα στις έρευνες μπορεί και να αλλάξουν ως ένα βαθμό επιλογή μέχρι την κάλπη.

Δεύτερον, γιατί σ΄ αυτό το διάστημα θα ξετυλιχτούν καμπάνιες , θα γίνουν λάθη και μπορεί να εμφανιστούν απρόοπτα που μπορεί να επηρεάσουν.

Τρίτον, γιατί σε έρευνες όπως για παράδειγμα της ΜRΒ ή και της OPINIONPOLL εμφανίζεται γκρίζα ζώνη της τάξης του 18% κάτι που δημιουργεί μια σχετική απροσδιοριστία και η απλή αναλογική κατανομής των αναποφάσιστων εμπεριέχει σημαντικό ρίσκο ιδιαίτερα σε Ευρωεκλογές.

Μην ξεχνάμε, ότι οι Ευρωεκλογές πάντα είναι εκλογική μάχη χαλαρής ψήφου και αυτό το πολύ να περιοριστεί υπό το βάρος των διλημμάτων που θα τεθούν. Δεν είναι και δεν μπορεί να έχουν χαρακτήρα εθνικών εκλογών.

Υπάρχει όμως και το ζήτημα του ενδιαφέροντος της κοινωνίας για τις εκλογές και το πρόβλημα της αποχής. Η αποχή ασφαλώς δεν μπορεί να προσδιοριστεί από τις δημοσκοπήσεις αφού οι περισσότεροι που απέχουν δεν απαντούν και στις έρευνες κοινής γνώμης.

Ωστόσο, η προσπάθεια που γίνεται είναι να πιάσουμε κάποια μηνύματα με σειρά από ερωτήματα. Στην τελευταία έρευνα της OPINIONPOLL για το ACTION 24 τo 65.1% δήλωναν ότι τους απασχολούν πολύ και αρκετά οι Ευρωεκλογές.

Ωστόσο το 17.8% δήλωναν λίγο και το 16.4% καθόλου (άθροισμα 34.2%).

Ταυτόχρονα, το 20.7% δήλωναν πολύ και αρκετά πιθανόν να απέχουν.

Είναι δε σημαντικό ότι τα μικρότερα ποσοστά πιθανής αποχής εμφανίζονται ανάμεσα σ΄ αυτούς που δηλώνουν ότι θα ψηφίσουν Ν.Δ και ΣΥΡΙΖΑ (10.4% και στα δύο). Το στοιχείο αυτό δείχνει τον βαθμό αποφασιστικότητας όσων δηλώνουν ότι θα ψηφίσουν Ν.Δ και το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ, κάτι που αποτελεί διάψευση της προσέγγισης ότι ειδικά στον ΣΥΡΙΖΑ πολλοί που εμφανίζονται ψηφοφόροι του δεν θα ψηφίσουν λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, ιδιαίτερα στους νέους ψηφοφόρους τους.

Ακολουθεί το Κ.Κ.Ε με 10.7%, το ΠΑΣΟΚ με 12.2% , η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ με 13.2% κ.λ.π Τα παραπάνω στοιχεία έχουν αξία αφού η αποχή θα επηρεάσει ποσοστά και θα πλήξει περισσότερο κόμματα από τα οποία σε μεγαλύτερο βαθμό θα απέχουν.

Οι επόμενες μέρες έχουν πολύ ενδιαφέρον , σ΄ αυτές θα αποκρυσταλλωθεί το αποτέλεσμα στις λεπτομέρειές του. Και ίσως αποδειχθεί ότι έχει μεγάλο ενδιαφέρον…..

* Ο Ζαχαρίας Ζούπης είναι υπεύθυνος ερευνών της Opinion Poll

** Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Today Press»

Όλα αυτά χρήζουν ανάλυσης ως γεγονότα, αλλά ας τα δούμε μέσα από την πορεία των ερευνών της OPINION POLL κατά την διάρκεια όλου του έτους. Η σύγκριση των αποτελεσμάτων μήνα μήνα έχει βεβαίως την αξία της, αλλά όταν βλέπεις τις μεταβολές σε ετήσια βάση, προκύπτει με σαφήνεια μια διευρυμένη εικόνα.

Αν κάτι παραμένει σταθερό, είναι η συνεχιζόμενη πρωτιά της Ν.Δ στην Πρόθεση ψήφου. Πρόκειται για ένα παρατεταμένο δημοσκοπικά φαινόμενο που « κρατάει » από τον Ιανουάριο του 2016 και που δεν φάνηκε να αμφισβητείται ούτε μια στιγμή κατά της διάρκεια και της κυβερνητικής θητείας της Ν.Δ μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει μια ακινησία. Η διαφορά αυτή ήταν 11.6% τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, έφτασε το 8.9% τον Ιούλιο και το 7.9% κλείνοντας τον χρόνο. Είναι φανερό, ότι το σύνολο των προβλημάτων που εμφανίστηκαν, δεν άφησαν ανεπηρέαστη την Ν.Δ και την διαφορά. Η αλήθεια είναι ότι η Κυβέρνηση πέρασε ένα καυτό δίμηνο , όταν τον Μάρτιο- Απρίλιο « προσγειώθηκαν»  σοκαριστικοί λογαριασμοί ενέργειας. Ωστόσο, το μεγάλο πακέτο μέτρων για την μείωση των λογαριασμών εμπόδισε την συνέχιση της μείωσης των ποσοστών της Ν.Δ και την οδήγησε σε πορεία σταθεροποίησης και κάποιας ανόδου. Σε καμία περίπτωση πάντως, δεν υπήρξε εικόνα Κυβέρνησης σε αποδρομή ή Κυβέρνησης που όπου νάναι πέφτει. Αυτός ο πολιτικός λόγος της Αντιπολίτευσης δεν στηριζόταν σε στοιχεία και επαναλαμβανόμενος κάθε μήνα, απλά δεν πείθει.

Η Ν.Δ εμφάνιζε ποσοστό 31.2% τον Ιανουάριο και κλείνει την χρονιά με 32.1%, την στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ από 19.6% έφτασε το 24.2%. Και τα δύο μεγάλα κόμματα εμφάνισαν αύξηση της συσπείρωσής τους με την Ν.Δ να έχει συσπείρωση της τάξης του 65%-67% και ο ΣΥΡΙΖΑ να την αυξάνει από το 52%-53% στο 60%-62%. Εδώ βρίσκεται και το « μυστικό» των δημοσκοπικών ποσοστών τους. Παρατηρεί δε κάποιος, ότι δεν ισχύει τα όσα γράφονται για στασιμότητα του ΣΥΡΙΖΑ , ο οποίος έχει αυξήσει τις δημοσκοπικές επιδόσεις του κατά 4%-4.5% κατά την διάρκεια του έτους. Το πρόβλημα με το ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι ότι δεν βελτιώνει τις επιδόσεις του, αλλά ότι δεν φαίνεται να έχει τα καύσιμα να μειώσει δραματικά την διαφορά ή να δείξει ότι μπορεί να χτυπήσει την πρωτιά.

Την μεγάλη διαφορά στα ποσοστά Ν.Δ και ΣΥΡΙΖΑ την δημιουργούν ουσιαστικά δύο παράγοντες:

-          Η μεγάλη διαφορά του Κ. Μητσοτάκη έναντι του Α. Τσίπρα σε όλα τα μεγέθη ( δημοφιλία, ικανότητα να διαχειριστεί τα βασικά προβλήματα που απασχολούν τους πολίτες , καταλληλότητα για Πρωθυπουργός). Στην τελευταία έρευνα για το lykavitos.gr η διαφορά ήταν 17.7% ( 45.3% τον Κ. Μητσοτάκη έναντι 27.6% τον Α.Τσίπρα) , δηλαδή διαφορά περίπου δέκα μονάδες πάνω από την διαφορά στην πρόθεση ψήφου.

-          Η κυριαρχία του Κ. Μητσοτάκη σε ένα ευρύτερο ακροατήριο και ιδιαίτερα στον χώρο του Κέντρου. Στον χώρο του Κέντρου υπάρχει ικανοποίηση της τάξης του 48.1 % από το Κυβερνητικό έργο, ενώ τον επιλέγει ως πιο κατάλληλο για Πρωθυπουργό το 57.3% έναντι ενός 17.5% που επιλέγει τον Α. Τσίπρα.

Έτσι ο Κ. Μητσοτάκης και η Ν.Δ δείχνουν να έχουν πείσει ότι « μπορούν να κάνουν την δύσκολη δουλειά». Αντίθετα ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζεται με υψηλό βαθμό αναξιοπιστίας, ως δύναμη υψηλών τόνων και αμφιβόλου σχεδίου, ως δύναμη λαϊκισμού και μηδενισμού.  Όσο η ηγεσία του δεν το κατανοεί ή δεν θέλει να το κατανοήσει, απλά με ότι κάνει να καταφέρει να αυξήσει κι άλλο την συσπείρωσή του και να μικρύνει τις απώλειες σε σχέση με το 2019. Για παράδειγμα, όταν μιλάει για « ακρίβεια Μητσοτάκη» δεν πείθει, αφού ο κάθε πολίτης βλέπει τι συμβαίνει σε όλη την Ευρώπη. Όταν μιλάει για « μέτρα για τους λίγους» δεν μπορεί να πείσει, αφού από την πανδημία μέχρι τώρα έχουν μοιραστεί πάνω από 60 δις. σε εκατομμύρια Έλληνες. Το ξέρουν όλοι όσοι πήραν επιδόματα ή είδαν να αυξάνεται ο κατώτατος μισθός ή όσοι μικρομεσαίοι επιβίωσαν με τις μη επιστρεπτέες πια προκαταβολές ή την επιδότηση ενοικίου και την πληρωμή των εργαζομένων τους στις πρώτες καραντίνες.

Το ΠΑΣΟΚ ήταν η έκπληξη στις αρχές του χρόνου, με τις δημοσκοπικές επιδόσεις του μετά την εκλογή του Ν. Ανδρουλάκη. Ωστόσο η δυναμική που εμφανίστηκε, δεν υπάρχει πια. Κατά την διάρκεια του 2022 έχει χάσει 3%-3.5%, ενώ οι τελευταίες εξελίξεις και ο τρόπος χειρισμού από την ηγεσία του φαίνεται να του κοστίζει επιπλέον απώλειες της τάξης του 1%-1.5%. Μαζί μ΄αυτό, απομακρύνεται η προοπτική μιας μεγάλης αλλαγής συσχετισμού ανάμεσα σε ΣΥΡΙΖΑ- ΠΑΣΟΚ αφού ο ΣΥΡΙΖΑ συγκεντρώνει τουλάχιστον διπλάσια δημοσκοπικά ποσοστά από το ΠΑΣΟΚ. Να σημειωθεί ότι διαθέτει ζωτικό χώρο, αλλά λείπει το αφήγημα, η συγκεκριμενοποίηση της κυβερνητικής του πρότασης ώστε να μπορεί ο πολιτικός του λόγος να πείσει και να εμποδίσει πιθανές νέες απώλειες από την εύλογη πίεση που θα του ασκηθεί και από τους δύο. Ο δε αντιδεξιισμός παλιάς κοπής και ο αντιμητσοτακισμός που χαρακτηρίζει τον λόγο του, σε συνδυασμό με την έλλειψη σταθερής κριτικής του λαϊκισμού και της Κυβερνητικής πορείας του ΣΥΡΙΖΑ  επιτρέπει στην Ν.Δ να το κατηγορεί ως συμπλέοντα με το ΣΥΡΙΖΑ, κάτι που του κοστίζει.   Στο επόμενο διάστημα θα κριθούν παραπέρα τα αντανακλαστικά του και η δυνατότητά του να πάρει ένα σημαντικά αυξημένο ποσοστό που θα του επιτρέψει να αντέξει την μεγάλη συμπίεση μεταξύ πρώτων και δεύτερων εκλογών.

Από τα άλλα κόμματα, το Κ.Κ.Ε φαίνεται ότι αντέχει και ότι θα μπορούσε να αυξήσει σχετικά τα ποσοστά του, ενώ η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ δείχνει σαφείς τάσεις ορατής αύξησης. Το ΜΕΡΑ 25 παλεύει για το 3% με τις δημοσκοπικές επιδόσεις του να ανεβοκατεβαίνουν, ενώ η προοπτική του Κόμματος Κασιδιάρη να μπει στην Βουλή είναι ορατή. Ας σημειώσουμε, ότι στην περίπτωση επτακομματικής Βουλής, χρειάζεται πια ένα ποσοστό της τάξης του 40% για την επίτευξη αυτοδυναμίας. Ωστόσο, αυτά είναι μακρινά σενάρια από την μια και από την άλλη από τις πρώτες μέχρι τις δεύτερες εκλογές θα πιεστούν από πάρα πολύ έως θανάσιμα τα κόμματα από την Τρίτη θέση και κάτω.

Αυτή είναι η εικόνα, η δημοσκοπική εικόνα αποχαιρετώντας το 2022 και ευρισμόμενοι λίγους μήνες πριν τις διπλές εκλογές του 2022. Εισερχόμαστε σε μια κρίσιμη πολιτικά χρονιά που θα διαμορφωθούν οι τελικοί πολιτικοί συσχετισμοί. Στην Πολιτική, τα πάντα ρει και πολλά μπορούν να αλλάξουν. Τα γεγονότα μπορούν να μεταβάλλουν τους όρους του πολιτικού ανταγωνισμού, αλλά όπως φάνηκε κατ΄επανάληψη την περίοδο 2019-2022 τα γεγονότα από μόνα τους δεν παράγουν αυτόματα πολιτικά αποτελέσματα. Μαζί μ΄αυτά κρίνεται και η θέση, η τακτική κάθε κόμματος, η ικανότητά του να πείθει. Έτσι, ας μην ελπίζει κανείς σε κανένα μαγικό γεγονός που από μόνο του θα ικανοποιήσει τους στόχους του.

* Ο Ζαχαρίας Ζούπης είναι διευθυντής ερευνών της εταιρίας Opinion Poll