Αυτό προκύπτει από μελέτη του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, η οποία παρουσιάστηκε την Πέμπτη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία κινούνται μεταξύ 185 και 193 ευρώ ανά μεγαβατώρα, χαμηλότερα από το μεγαλύτερο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης, όπου διαμορφώνονται στα 225 έως 270 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Η Ισπανία και η Πορτογαλία παραμένουν σε χαμηλότερα επίπεδα, μεταξύ 178 και 184 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ ακόμη χαμηλότερες είναι οι τιμές στις σκανδιναβικές αγορές.

Ο ρόλος των ΑΠΕ και της αποθήκευσης

Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, η τάση που καταγράφεται στα Βαλκάνια δεν είναι τυχαία. Η Ελλάδα αυξάνει σταθερά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, ενώ η Βουλγαρία συνδυάζει το υψηλό ηλιακό δυναμικό της με την ταχεία ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης.

Οι εξελίξεις αυτές αρχίζουν να μεταβάλλουν την οικονομική λειτουργία ενός περιφερειακού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας που παραμένει κατακερματισμένο.

Κατά το ΙΕΝΕ, η Νοτιοανατολική Ευρώπη μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις ανθεκτικότερες περιοχές της ηπείρου, με χαμηλό ενεργειακό κόστος. Για να επιτευχθεί αυτό, ωστόσο, απαιτούνται:

• περισσότερα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας,
• επιτάχυνση της ανάπτυξης της αιολικής ενέργειας στη Βουλγαρία,
• ενίσχυση των ΑΠΕ και της αποθήκευσης στα Δυτικά Βαλκάνια,
• βαθύτερη ενοποίηση των περιφερειακών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας.

Τα οφέλη για τους Έλληνες καταναλωτές

Ο πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του ΙΕΝΕ, καθηγητής Παντελής Μπίσκας, ανέφερε ότι η ταχύτερη ανάπτυξη της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα μπορεί να αποφέρει πρόσθετα οφέλη.

Μέσω των συστημάτων αποθήκευσης θα μπορεί να αξιοποιείται η πλεονάζουσα «πράσινη» ενέργεια που σήμερα χάνεται, ενώ παράλληλα θα παρέχονται στην αγορά υπηρεσίες οι οποίες αυτή τη στιγμή έχουν υψηλό κόστος και επιβαρύνουν τους καταναλωτές.

Ο κ. Μπίσκας σημείωσε ακόμη ότι ο έλεγχος από την Πολιτεία του ρυθμού ανάπτυξης της αποθήκευσης έχει τόσο θετικές όσο και αρνητικές επιπτώσεις, οι οποίες πρέπει να συνεκτιμηθούν στον ενεργειακό σχεδιασμό.

Η θέση της Ελλάδας στην πετρελαϊκή κρίση

Κατά την παρουσίαση της μελέτης, ο πρόεδρος του ΙΕΝΕ, Κωστής Σταμπολής, αναφέρθηκε και στην πετρελαϊκή κρίση, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε προνομιακή θέση για την αντιμετώπισή της.

Όπως ανέφερε, τα ελληνικά διυλιστήρια προχώρησαν γρήγορα στην αντικατάσταση των ποσοτήτων πετρελαίου που εισάγονταν από χώρες του Κόλπου, εξασφαλίζοντας προμήθειες από εναλλακτικές αγορές, όπως η Λιβύη, το Καζακστάν και το Αζερμπαϊτζάν.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η αποθήκευση ενέργειας, με τον σχεδιασμό να προβλέπει δυναμικότητα έως 7 GW. Η λογική είναι απλή: η Ελλάδα παράγει ολοένα περισσότερη φθηνή ηλεκτρική ενέργεια από φωτοβολταϊκά και αιολικά, αλλά χωρίς επαρκή αποθήκευση ένα μέρος αυτής της παραγωγής δεν μπορεί να αξιοποιηθεί όταν πραγματικά το χρειάζεται η αγορά.

Το στοίχημα των 7 GW

Η ανάπτυξη μπαταριών μεγάλης κλίμακας μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η ενέργεια που παράγεται τις ώρες υψηλής παραγωγής των ΑΠΕ θα μπορεί να αποθηκεύεται και να επιστρέφει στο σύστημα όταν αυξάνεται η ζήτηση.

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης που μπορούν να φτάσουν έως τα 7 GW, ενώ ιδιαίτερο βάρος δίνεται και σε μπαταρίες που θα συνδυάζονται με ΑΠΕ ή συστήματα αυτοκατανάλωσης.

Αυτό περιορίζει τις περικοπές πράσινης παραγωγής και, κυρίως, μειώνει την ανάγκη να μπαίνουν στο σύστημα ακριβότερες μονάδες παραγωγής τις ώρες υψηλής ζήτησης.

Από τα 23,78 στα 16,66 λεπτά ανά kWh

Ο πήχης που έχει τεθεί είναι ιδιαίτερα φιλόδοξος. Ως αφετηρία χρησιμοποιείται μέση τιμή λιανικής 23,78 λεπτών ανά kWh, με τον σχεδιασμό να στοχεύει σε περίπου 16,66 λεπτά ανά kWh σε βάθος τριετίας.

Πρόκειται ουσιαστικά για μείωση της τάξης του 30%, η οποία δεν αναμένεται να προκύψει από ένα μεμονωμένο μέτρο αλλά από συνδυασμό επενδύσεων και αλλαγών στην αγορά.

Στην εξίσωση μπαίνουν οι μπαταρίες, οι νέες διασυνδέσεις, οι επενδύσεις στα δίκτυα, η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, οι αντλίες θερμότητας και η ενίσχυση της αυτοπαραγωγής.

Η σημασία των δικτύων είναι ήδη εμφανής. Ο ΑΔΜΗΕ έχει υπολογίσει ελάφρυνση €3,7 δισ. για τους καταναλωτές έως το 2034 μόνο από τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών.

Γιατί οι ΑΠΕ από μόνες τους δεν αρκούν

Η Ελλάδα έχει αυξήσει σημαντικά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, αλλά όσο μεγαλώνει η συμμετοχή φωτοβολταϊκών και αιολικών τόσο αυξάνεται και η ανάγκη για ένα πιο ευέλικτο ηλεκτρικό σύστημα.

Η παραγωγή ενός φωτοβολταϊκού κορυφώνεται το μεσημέρι. Η κατανάλωση, όμως, μπορεί να παραμένει υψηλή αρκετές ώρες αργότερα. Χωρίς αποθήκευση, το σύστημα δεν μπορεί να «μεταφέρει» αυτή τη φθηνή ενέργεια από τη μία ώρα στην άλλη.

Γι' αυτό και οι επενδύσεις στα δίκτυα αποκτούν εξίσου κρίσιμη σημασία. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη χαράξει ένα μεγάλο επενδυτικό πρόγραμμα διασυνδέσεων, ενώ η λειτουργία της διασύνδεσης Κρήτης–Αττικής αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αλλαγής που συντελείται στο ηλεκτρικό σύστημα.

Το νέο μοντέλο για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αφορά την αυτοκατανάλωση. Νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα μπορούν σταδιακά να συνδυάζουν φωτοβολταϊκά με μπαταρίες, ώστε μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας που παράγουν να καταναλώνεται από τους ίδιους.

Για μια επιχείρηση με σημαντική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, η δυνατότητα να παράγει και να αποθηκεύει μέρος των αναγκών της μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό εργαλείο περιορισμού του λειτουργικού κόστους.

Παράλληλα προβλέπονται μεγάλα προγράμματα εξοικονόμησης και ενεργειακής αναβάθμισης. Το συνολικό πλέγμα περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε κατοικίες, αλλαγές συστημάτων θέρμανσης, αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και ειδικά προγράμματα για μικρές επιχειρήσεις.

Οι διασυνδέσεις είναι το δεύτερο μεγάλο «κλειδί»

Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στην εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων. Χρειάζεται δίκτυο ικανό να μεταφέρει την παραγωγή εκεί όπου υπάρχει ζήτηση.

Οι διασυνδέσεις Δωδεκανήσων και Βορείου Αιγαίου εμφανίζουν, σύμφωνα με σχετική μελέτη, ιδιαίτερα υψηλή σχέση οφέλους προς κόστος, ενώ η χώρα αναπτύσσει παράλληλα ευρύτερο πλέγμα διεθνών ηλεκτρικών διασυνδέσεων.

Το θέμα έχει πλέον και γεωπολιτική διάσταση. Η ενέργεια αντιμετωπίζεται ως πυλώνας στρατηγικής αυτονομίας για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Η Ελλάδα από εισαγωγέας σε εξαγωγέα ρεύματος

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της νέας πραγματικότητας είναι η μεταβολή του ενεργειακού ισοζυγίου. Η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το ΥΠΕΝ οι εξαγωγές έως τον Ιούλιο του 2026 ήταν σχεδόν διπλάσιες από το σύνολο του 2025.

Η αλλαγή στο εμπορικό ισοζύγιο προσεγγίζει το €1 δισ., εξέλιξη που δείχνει ότι οι επενδύσεις στις ΑΠΕ δεν έχουν μόνο περιβαλλοντική αλλά και άμεση οικονομική διάσταση.

Παράλληλα, όμως, παραμένουν προβλήματα που επιβαρύνουν τους λογαριασμούς. Οι ρευματοκλοπές, για παράδειγμα, εκτιμάται ότι κόστιζαν περίπου €450 εκατ. ετησίως την περίοδο 2022–2024, ποσό που τελικά επιμερίζεται στους συνεπείς καταναλωτές.

Το πραγματικό τεστ θα είναι ο λογαριασμός

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι μεγάλες επενδύσεις θα μεταφραστούν τελικά σε χαμηλότερες τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Οι μπαταρίες έως 7 GW μπορούν να περιορίσουν τις ακριβές ώρες της αγοράς, οι ΑΠΕ να προσφέρουν φθηνότερη παραγωγή, οι διασυνδέσεις να μειώσουν το κόστος και η αυτοκατανάλωση να περιορίσει την εξάρτηση επιχειρήσεων και νοικοκυριών από το δίκτυο.

Το στοίχημα, όμως, δεν θα κριθεί από τα GW που θα εγκατασταθούν ούτε από τα δισεκατομμύρια των επενδύσεων. Θα κριθεί από το εάν η τελική τιμή της κιλοβατώρας θα κινηθεί πράγματι προς τα 16,66 λεπτά και αν το όφελος της ενεργειακής μετάβασης θα φτάσει τελικά στον καταναλωτή.

Οι καταναλωτές που έχουν επιλέξει σταθερά τιμολόγια και είναι σε κάθε περίπτωση διασφαλισμένοι από τις όποιες επιπτώσεις, κυμαίνονται τώρα σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς σε 1,6-1,7 εκατομμύρια, σε σύνολο 5,9 εκατ. περίπου οικιακών μετρητών (τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Ρυθμιστικής Αρχής για τον Οκτώβριο 2025 ανέφεραν 1,5 εκατ. σταθερά τιμολόγια). Από τους υπόλοιπους η πλειονότητα (περί τα 3,5 εκατ.) παραμένουν στα πράσινα ή έχουν επιλέξει τα κίτρινα τιμολόγια, είναι δηλαδή εκτεθειμένοι στις διακυμάνσεις της αγοράς.

Ηλεκτρική ενέργεια: Γιατί περιορίζεται το κίνητρο της επιλογής σταθερών τιμολογίων

Το κίνητρο της επιλογής σταθερών τιμολογίων φαίνεται να περιορίζεται σταδιακά επί του παρόντος καθώς εταιρείες προμήθειας προχωρούν σε επανατιμολόγηση των σταθερών συμβάσεων υπό το πρίσμα των εξελίξεων στον Περσικό Κόλπο και των επιπτώσεών τους στις τιμές της ενέργειας. Σύμμαχος των καταναλωτών πάντως, για το επόμενο δίμηνο Απριλίου-Μαΐου είναι οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες που συνδυάζουν αυξημένη παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (φωτοβολταϊκά και αιολικά), αυξημένα αποθέματα στους ταμιευτήρες των υδροηλεκτρικών λόγω αυξημένων βροχοπτώσεων και χαμηλή σχετικά ζήτηση ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι η συμμετοχή των μονάδων φυσικού αερίου, που είναι οι ακριβότερες, στην κάλυψη του φορτίου, είναι σχετικά περιορισμένη. Όμως οι συνθήκες θα μεταβάλλονται όσο πλησιάζουμε στο καλοκαίρι οπότε αυξάνεται η ζήτηση για κλιματισμό και μειώνεται η παραγωγή των αιολικών.

Έρχονται τα πορτοκαλί τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας

Σε αυτό το περιβάλλον λανσάρονται από τον επόμενο μήνα και για τους οικιακούς καταναλωτές τα "πορτοκαλί" (δυναμικά) τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας τα οποία μεταβάλλονται στη διάρκεια του 24ώρου ακολουθώντας τις διακυμάνσεις των τιμών του ρεύματος στο Χρηματιστήριο. Όπως επισημαίνει ο γενικός διευθυντής του Ελληνικού Συνδέσμου Προμηθευτών Ενέργειας Μίλτος Ασλάνογλου, όφελος από τα νέα τιμολόγια θα μπορούν να αποκομίσουν οι καταναλωτές με σημαντικά φορτία τα οποία έχουν δυνατότητα να μετακινήσουν στις ώρες του 24ώρου που οι τιμές είναι χαμηλότερες. Για παράδειγμα, καταναλωτές με ηλεκτρικό αυτοκίνητο που θα φορτίζουν το όχημα τις ώρες χαμηλής χρέωσης, αντλία θερμότητας νερού ή και μπαταρία που θα φορτίζει με χαμηλές τιμές και θα καλύπτει τα φορτία τις ώρες που οι τιμές είναι υψηλές. Υπάρχουν πλέον συσκευές με αυτοματισμούς που μπορούν να προγραμματίσουν την παραγωγή και κατανάλωση ενέργειας.

Προφανώς το όφελος είναι μεγαλύτερο όσο μεγαλύτερες είναι οι διαφορές τιμών εντός του 24ώρου. Κατά την τρέχουσα περίοδο οι τιμές στο Χρηματιστήριο κυμαίνονται από μηδέν (τις μεσημβρινές ώρες με την μέγιστη παραγωγή φωτοβολταϊκών) έως και 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Σε περιόδους υψηλής ζήτησης οι διαφορές αυτές είναι ακόμα μεγαλύτερες.

Συμβουλές ΡΑΑΕΥ για τα πορτοκαλί τιμολόγια

Η Ρυθμιστική Αρχή εξέδωσε συμβουλές για τους καταναλωτές, ενόψει της πρεμιέρας των δυναμικών τιμολογίων σημειώνοντας τα εξής: «Τα δυναμικά τιμολόγια δίνουν τη δυνατότητα στους καταναλωτές να πάρουν τον έλεγχο του λογαριασμού ρεύματος στα χέρια τους, δηλαδή να εξοικονομήσουν χρήματα. Προκειμένου να επωφεληθούν οι καταναλωτές από τα δυναμικά τιμολόγια πρέπει να γίνουν ”ενεργοί καταναλωτές”, δηλαδή πρέπει να μπορούν να προσαρμόζουν την κατανάλωση ρεύματος προς τις ώρες κατά τις οποίες το ρεύμα κοστίζει λιγότερο και να αποφεύγουν την κατανάλωση ρεύματος τις ώρες κατά τις οποίες το ρεύμα κοστίζει περισσότερο.

Πώς λειτουργεί το δυναμικό τιμολόγιο στην πράξη;

Βασική προϋπόθεση για την ένταξη καταναλωτή σε δυναμικό τιμολόγιο είναι να υπάρχει εγκατεστημένος έξυπνος μετρητής στην παροχή του πελάτη. Για κάθε ημέρα, ο προμηθευτής ανακοινώνει 24 διαφορετικές τιμές (μία τιμή για κάθε ώρα της ημέρας) οι οποίες βασίζονται στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Οι 24 τιμές της ημέρας αναρτώνται στις 17.00 της προηγούμενης ημέρας στην εφαρμογή που συνδέεται με το κινητό του καταναλωτή.

Οι καταναλωτές πρέπει να προγραμματίσουν την κατανάλωση της επόμενης ημέρας. Για να βγουν κερδισμένοι, θα πρέπει να αποφύγουν τις ώρες κατά τις οποίες οι τιμές είναι υψηλές. Ο προμηθευτής κάθε ημέρα θα στέλνει επίσης και ένα SMS με το οποίο θα ενημερώνει για τις ώρες με τις χαμηλότερες και τις υψηλότερες τιμές της επόμενης ημέρας. Όταν η τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς εκτιναχτεί πάνω από τα 180 Euro/MWh, ο προμηθευτής θα στέλνει ένα ειδικό ALERT για να προειδοποιήσει τους καταναλωτές».

Τι σημειώνει η ΡΑΑΕΥ

Η Αρχή σημειώνει ακόμη ότι:

- Η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής αποτελείται από (α) ένα σταθερό μέρος (το γνωστό πάγιο) και (β) ένα κυμαινόμενο μέρος, δηλαδή 24 διαφορετικές τιμές (ανά kwh) ανά ημέρα. Η τιμές αυτές προκύπτουν από έναν υπολογιστικό τύπο ο οποίος συνδέεται με την ΤΕΑ, δηλαδή την Τιμή Εκκαθάρισης της Αγοράς Επόμενης Ημέρας η οποία βρίσκεται στην ιστοσελίδα του Χρηματιστηρίου Ενέργειας

- Στη σύμβαση ο προμηθευτής έχει αναφέρει έναν υπολογιστικό τύπο για την κυμαινόμενη τιμή. Η κυμαινόμενη τιμή είναι το άθροισμα Βασικής Τιμής (Α) και της Δυναμικής Τιμής (Β * ωριαία ΤΕΑ), δηλαδή (Α+Β*ΤΕΑ). Μέσα σε αυτόν τον τύπο εντάσσονται οι 24 τιμές που ανακοινώνει το Χρηματιστήριο Ενέργειας.

- Ο λογαριασμός που εκδίδεται είναι πάντα εκκαθαριστικός (όχι έναντι), εκδίδεται τουλάχιστον κάθε μήνα και περιλαμβάνει αναλυτικά την τιμή προμήθειας και την κατανάλωση για κάθε ώρα της ημέρας. Αποτυπώνεται το πάγιο και οι 24 τιμές ανά ημέρα πολλαπλασιασμένες με τις 24 καταναλώσεις της ημέρας. Δηλαδή στον μηνιαίο λογαριασμό αναφέρονται (α) το πάγιο και (β) για κάθε μία από τις 30 ή 31 ημέρες του μήνα, 24 τιμές πολλαπλασιασμένες με 24 καταναλώσεις.

- Το όφελος για τον καταναλωτή από το δυναμικό τιμολόγιο είναι ότι κερδίζει σε οικονομία, διαφάνεια και ευελιξία. Αν μεταφέρει τις ενεργοβόρες δραστηριότητές του τις ώρες με χαμηλή τιμή, το κόστος του λογαριασμού μειώνεται. Επίσης γνωρίζει τις τιμές από πριν, για να προγραμματίζει σωστά και βοηθά στην προστασία του περιβάλλοντος, ενώ μπορεί να αλλάξει προμηθευτή όποτε το επιθυμεί χωρίς οικονομική επιβάρυνση.

Σύμφωνα πάντα με τη Ρυθμιστική Αρχή, αντίστοιχα το ρίσκο είναι: Αν ο καταναλωτής δεν προγραμματίζει από την προηγούμενη μέρα και καταναλώνει πολλή ενέργεια τις ώρες με τις υψηλές τιμές, ο λογαριασμός του θα επιβαρυνθεί. Η επιτυχία εξαρτάται από τον δικό του προγραμματισμό. Σε περίπτωση που ο καταναλωτής πιστεύει ότι δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ένας πράγματι ενεργός καταναλωτής, η ΡΑΑΕΥ προτείνει την επιλογή ενός σταθερού τιμολογίου σύμφωνα με το καταναλωτικό του προφίλ αξιοποιώντας το επίσημο εργαλείο σύγκρισης τιμών της ΡΑΑΕΥ, Energy Cost.

Σύμφωνα με πιστοποιημένα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, το εξαγωγικό ισοζύγιο της χώρας διευρύνθηκε από 22 GWh για το σύνολο του 2024 σε 571 GWh για το διάστημα Ιανουαρίου-Ιουνίου 2025. Επιπλέον, τα εμπορικά προγράμματα εξαγωγών για την ίδια περίοδο, σημείωσαν νέο ιστορικό ρεκόρ.

Ο ΑΔΜΗΕ συνεισφέρει ουσιαστικά στην μετατροπή της Ελλάδας σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, υλοποιώντας έργα εγχώριων και διεθνών διασυνδέσεων που υποστηρίζουν την αυξανόμενη διείσδυση νέων μονάδων ΑΠΕ και επεκτείνουν τα περιθώρια ενεργειακών ανταλλαγών με γειτονικά κράτη.

Το επενδυτικό πρόγραμμα του Διαχειριστή, ύψους 6 δισ. ευρώ σε ορίζοντα δεκαετίας, σχεδιάζεται με γνώμονα την ασφαλή ενσωμάτωση περισσότερης πράσινης ενέργειας και τη συνεχή ενίσχυση του εξαγωγικού προφίλ της χώρας, σύμφωνα με την εθνική ενεργειακή στρατηγική. Μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2025, ο ΑΔΜΗΕ ηλέκτρισε 827 MW νέων μονάδων ΑΠΕ με τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ στο ηλεκτρικό σύστημα να ξεπερνά πλέον τα 16 GW.

Υπενθυμίζεται ότι το 2024, η Ελλάδα μετατράπηκε για πρώτη φορά σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρισμού, ανατρέποντας μία παράδοση δεκαετιών με εισαγωγικό ισοζύγιο. Η διεύρυνση των εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας σηματοδοτεί την ενίσχυση της ενεργειακής αυτάρκειας της χώρας και προσφέρει σημαντικά οφέλη για την εθνική οικονομία, καθώς κατά την περασμένη χρονιά το πλεόνασμα ηλεκτρικής ενέργειας που εξήγαγε η χώρα στην ευρωπαϊκή αγορά, μέσω των διεθνών διασυνδέσεων, ευνόησε το εθνικό εμπορικό ισοζύγιο.

Η μέση τιμή κιλοβατώρας αυξήθηκε από 0,1376 €/kWh τον Σεπτέμβριο σε 0,1669 €/kWh τον Οκτώβριο. Πρόκειται για άνοδο 21,3%, που μεταφράζεται σε επιβάρυνση περίπου 9 ευρώ τον μήνα για ένα τυπικό νοικοκυριό που καταναλώνει 300 kWh. Η πλειονότητα των παρόχων κινήθηκε ανοδικά, με κάποιους να προχωρούν σε πιο «δραματικές» αυξήσεις, όπως η ελιν. Παράλληλα, η διαφορά μεταξύ φθηνότερου και ακριβότερου παρόχου διευρύνθηκε: από 0,0717 €/kWh τον Σεπτέμβριο σε 0,0991 €/kWh τον Οκτώβριο. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές έχουν περισσότερα να κερδίσουν – ή να χάσουν – ανάλογα με την επιλογή τους.

Τον Οκτώβριο, η ΔΕΗ κράτησε αμετάβλητη την τιμή της στα 0,12905 €/kWh, παραμένοντας η πιο οικονομική επιλογή στην αγορά. Η στρατηγική αυτή λειτουργεί σαν «σταθερή άγκυρα» για τους καταναλωτές που αναζητούν προβλεψιμότητα. Στη δεύτερη θέση βρέθηκε ο Ήρων με 0,14761 €/kWh, παρά την εντυπωσιακή αύξηση +34,7% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο. Ακολουθεί η Protergia, η οποία κινήθηκε αντίθετα με το ρεύμα της αγοράς, μειώνοντας την τιμή της κατά 6,3% και διαμορφώνοντάς την στα 0,149 €/kWh.

Στην πίστα των ακριβότερων παρόχων βρίσκεται η ZΕΝΙΘ, που εκτόξευσε την τιμή της στα 0,22818 €/kWh, καταγράφοντας άνοδο 41,3%. Η NRG ακολούθησε με 0,185 €/kWh (+16,3%), ενώ η ελιν σχεδόν διπλασίασε την τιμή της, από 0,08979 €/kWh σε 0,17112 €/kWh, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση (+90,6%). Η Volton (0,15885 €/kWh, +17,6%) και το Φυσικό Αέριο (0,166 €/kWh, +5,45%) κινούνται κοντά στον μέσο όρο, με αυξήσεις μικρότερης κλίμακας.

Το γεγονός ότι ο Οκτώβριος ξεκινά με γενικευμένες ανατιμήσεις σημαίνει πως το ενεργειακό κόστος δύσκολα θα αποκλιμακωθεί άμεσα. Οι διεθνείς τιμές φυσικού αερίου, οι καιρικές συνθήκες και η ζήτηση τους επόμενους μήνες θα καθορίσουν την πορεία. Η ουσία, όμως, είναι ξεκάθαρη: η επιλογή παρόχου γίνεται κρίσιμη. Η απόσταση σχεδόν 0,10 €/kWh μεταξύ φθηνότερου και ακριβότερου παρόχου μπορεί να αποδειχθεί καταλυτική για το πορτοφόλι των νοικοκυριών. Με τα σημερινά δεδομένα, η ΔΕΗ και η Protergia αναδεικνύονται σε πιο συμφέρουσες λύσεις, ενώ η ZΕΝΙΘ και η ελιν οδηγούν την κούρσα των ακριβών.

Ο φετινός χειμώνας, επομένως, δεν θα κριθεί μόνο από τη θερμοκρασία, αλλά και από τις τιμές στο ρεύμα — και όλα δείχνουν πως η «ζέστη» στον λογαριασμό θα είναι αναπόφευκτη.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το δεύτερο εξάμηνο του 2024, παρατηρήθηκαν σημαντικές διακυμάνσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας των νοικοκυριών, μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Η Γερμανία ανέφερε τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στα 39,43 Euro ανά 100 kWh, ακολουθούμενη από τη Δανία (37,63 Euro) και την Ιρλανδία (36,99 Euro). Αντίθετα, οι χαμηλότερες τιμές παρατηρήθηκαν στην Ουγγαρία (10,32 Euro), τη Βουλγαρία (12,17 Euro) και τη Μάλτα (13,01 Euro).

Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά αυξήθηκαν στην Πορτογαλία (+14,2% σε σύγκριση με το δεύτερο εξάμηνο του 2023), τη Φινλανδία (+13,6%) και τη Γαλλία (+12,9%). Σημαντική μείωση τιμών παρουσίασαν η Λετονία (-17,8%), η Ολλανδία (-14,3%) και το Βέλγιο (-12,3%).

Εκπεφρασμένες σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (ΜΑΔ), οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ήταν οι υψηλότερες για τα νοικοκυριά στην Τσεχία (41,00), την Κύπρο (35,70) και τη Γερμανία (35,23). Οι χαμηλότερες τιμές με βάση τη ΜΑΔ παρατηρήθηκαν στη Μάλτα (14,33), το Λουξεμβούργο (15,39) και την Ουγγαρία (15,45). Στην Ελλάδα οι αντίστοιχες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ήταν 28,57 ευρώ

Σε ό,τι αφορά τις τιμές του φυσικού αερίου για οικιακή χρήση, το δεύτερο εξάμηνο του 2024 αυξήθηκαν στην ΕΕ, για πρώτη φορά μετά την υποχώρησή τους μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, σύμφωνα με τη Eurostat. Οι μέσες τιμές, συμπεριλαμβανομένων των φόρων, αυξήθηκαν στα 12,33 ευρώ ανά 100 kWh, από 11,04 ευρώ το πρώτο εξάμηνο του έτους. Αυτή είναι η υψηλότερη καταγεγραμμένη τιμή από τότε που ξεκίνησε η συλλογή δεδομένων το 2008. Η αύξηση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των φόρων σε πολλές χώρες της ΕΕ, καθώς τα προηγούμενα μέτρα ελάφρυνσης μειώθηκαν.

Η Σουηδία κατέγραψε τις υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου για οικιακή χρήση, στα 18,93 ευρώ ανά 100 kWh, ακολουθούμενη από την Ολλανδία (16,71 ευρώ) και την Ιταλία (15,86 ευρώ). Αντίθετα, η Ουγγαρία (3,20 ευρώ ανά 100 kWh), η Κροατία (4,60 ευρώ) και η Ρουμανία (5,40 ευρώ) ανέφεραν τις χαμηλότερες τιμές.

Έξι χώρες της ΕΕ παρουσίασαν αυξήσεις τιμών σε σύγκριση με το δεύτερο εξάμηνο του 2023, οι οποίες οφείλονταν σε μεγάλο βαθμό σε υψηλότερους φόρους. Αντίθετα, 14 χώρες της ΕΕ ανέφεραν μειώσεις στις τιμές του φυσικού αερίου, κυρίως λόγω του μειωμένου κόστους ενέργειας και προμήθειας.

Εκπεφρασμένες σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (ΜΑΔ), οι υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου για τα νοικοκυριά παρατηρήθηκαν στην Πορτογαλία (16,60), την Ιταλία (16,49) και τη Σουηδία (16,08). Οι χαμηλότερες τιμές με βάση τη ΜΑΔ ήταν στην Ουγγαρία (4,72), το Λουξεμβούργο (5,57) και την Κροατία (6,67).

Στην Ελλάδα οι τιμή φυσικού αερίου σε μονάδες αγοραστικής δύναμης ήταν 11,69 ευρώ.

Αυτά προκύπτουν από την έκθεση του Greentank για την ηλεκτροπαραγωγή το 2024, χρονιά που "σημαδεύτηκε" επίσης από την μετατροπή της χώρας σε εξαγωγική.

Ειδικότερα, στην έκθεση αναφέρονται μεταξύ άλλων τα εξής:

-Με 28,751 GWh, η καθαρή ενέργεια (ΑΠΕ και μεγάλα υδροηλεκτρικά μαζί) το 2024 ήταν η υψηλότερη της δεκαετίας, αυξημένη κατά 14.4% σε σχέση το 2023 (25,138 GWh). Μάλιστα, ξεπέρασε κατά 311 GWh την ηλεκτροπαραγωγή από τα τρία ορυκτά καύσιμα μαζί (28,439 GWh).

-Η καθαρή ενέργεια το 2024 κάλυψε λίγο παραπάνω από τη μισή ζήτηση (50.5%), ενώ το μερίδιό της στην ηλεκτροπαραγωγή ήταν χαμηλότερο (50.3%). Οι ΑΠΕ (αιολικά και φωτοβολταϊκά) κυριάρχησαν στην κάλυψη της ζήτησης με μερίδιο 44.4%, ενώ τα μεγάλα υδροηλεκτρικά είχαν μερίδιο 6.1%.

-Όσον αφορά την εγκατεστημένη ισχύ από αιολικά και φωτοβολταϊκά, η πρόοδος συνεχίστηκε και το 2024. Μάλιστα, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα του ΔΑΠΕΕΠ (Οκτώβριος 2024) και του ΔΕΔΔΗΕ (Αύγουστος 2024), η ισχύς που έχει εγκατασταθεί από φωτοβολταϊκά (8.93 GW) έχει ήδη ξεπεράσει τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2025 (8.5 GW). Τα αιολικά αναπτύχθηκαν με μικρότερο ρυθμό μεταξύ 2023-2024 (+2.4%), σε σχέση με το προηγούμενο έτος 2022-2023 (11.6%). Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΕΤΑΕΝ για το 2024, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς των αιολικών έως το 2024 έφτασε τα 5.355 GW.

-Το μερίδιο των ΑΠΕ στη ζήτηση το 2024 θα ήταν ακόμα μεγαλύτερο αν δεν υπήρχαν περικοπές. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της διαδικασίας του ενοποιημένου προγραμματισμού που δημοσιεύει καθημερινά ο ΑΔΜΗΕ, το 2024 περικόπηκαν 860 GWh ΑΠΕ, που αντιστοιχούν στο 3.3% της συνολικής παραγόμενης ενέργειας από ΑΠΕ στο ίδιο χρονικό διάστημα.

-Το 2024 οι καθαρές εξαγωγές έφτασαν τις 307 GWh. Από το 1900 που υπάρχουν σχετικά δεδομένα της Eurostat, αυτό συνέβη μόνο μια φορά ακόμα, το 2000 με μόλις 11 GWh.

Η ΕΕ κλείνει τη χρονιά με χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας κατά μέσο όρο. Το 2024, η μέση τιμή χονδρικής για την επόμενη ημέρα υποχώρησε στα 82 ευρώ ανά μεγαβατώρα  (EUR/MWh) σε σύγκριση με τα 97 EUR/MWh το 2023. Αυτή η μέση τιμή ήταν ακόμα χαμηλότερη -76 EUR/MWh- έως το τελευταίο τρίμηνο του έτους όταν παρατηρήθηκε μία αύξηση στις τιμές αερίου, και αυξήθηκε η ζήτηση λόγω του χειμώνα, ενώ παράλληλα αυξήθηκαν οι μέρες χωρίς ήλιο και χωρίς αέρα, που είχαν ως αποτέλεσμα μία ώθηση στις τιμές, με μεγάλες αυξήσεις να καταγράφονται μεταξύ άλλων στη Γερμανία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία και τη Σουηδία. Παράλληλα, οι αρνητικές τιμές έσπασαν ένα νέο ρεκόρ φέτος, καθώς καταγράφηκαν στο 17% των περιπτώσεων σε τουλάχιστον μία ζώνη προσφορών.

«Τα στοιχεία της Eurelectric αποδεικνύουν για μια ακόμη φορά ότι η επένδυση στην αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ είναι ο σωστός δρόμος για μια πιο ανταγωνιστική και απελευθερωμένη από τον άνθρακα οικονομία, αλλά πρέπει να συμπληρωθεί με πιο σταθερή και ευέλικτη ισχύ ώστε να εξισορροπηθεί η στοχαστικότητά τους, να μειωθεί η εξάρτηση από τα δαπανηρά ορυκτά καύσιμα και να περιοριστούν οι απότομες αυξήσεις τιμών», δήλωσε ο Cillian O’Donoghue – Υπεύθυνος Πολιτικής της Eurelectric.

Το 2024 σημειώθηκαν οι χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα στον τομέα ενέργειας της ΕΕ, καταγράφοντας πτώση 13% σε σχέση με το 2023. Οι ΑΠΕ συνέβαλαν κατά 48% στο ενεργειακό μείγμα της ΕΕ, ακολουθούμενες από την πυρηνική ενέργεια σε ποσοστό 24% και τα ορυκτά καύσιμα σε ποσοστό 28% - το χαμηλότερο ποσοστό στην ιστορία. Παρότι η πυρηνική ενέργεια παραμένει η σημαντικότερη μοναδική πηγή παραγωγής ενέργειας, η αιολική συνέχισε να αυξάνει τη διαφορά της σε σχέση με το φυσικό αέριο από την προηγούμενη χρονιά. Η ηλεκτρική ενέργεια από υδροηλεκτρικά και φωτοβολταϊκά αυξήθηκε σημαντικά κατά περισσότερες από 40 TWh σε ετήσια βάση. Αυτό αντιστοιχεί στη μισή ετήσια ζήτηση ενέργειας στο Βέλγιο και στη συνολική ετήσια ζήτηση ενέργειας στη Δανία.

«Ο εξηλεκτρισμός συνεχίζει να είναι η ευκολότερη λύση για την απεξάρτηση της ΕΕ από τον άνθρακα. Όσο περισσότερο εξηλεκτρίζετε τις ενεργειακές σας ανάγκες, τόσο πιο εύκολα απαλλάσσεστε από τον άνθρακα, όμως η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια δεν έχει φτάσει στα επιθυμητά επίπεδα», πρόσθεσε ο O’Donoghue.

Η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξήθηκε κατά λιγότερο από 2% φέτος σε σύγκριση με το 2023, αλλά παραμένοντας χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την κρίση. Μέρος αυτής της μείωσης προέρχεται από την υψηλότερη ενεργειακή απόδοση και την εξοικονόμηση ενέργειας, ωστόσο περισσότερο από το 50% αυτής της μείωσης οφείλεται στην επιβράδυνση της βιομηχανικής παραγωγής. Στη Γερμανία, η κατανάλωση ενέργειας της βιομηχανίας μειώθηκε κατά 13% το 2023 σε σύγκριση με το 2021 και αναμένεται να έχει μειωθεί περαιτέρω το 2024, καθώς η βιομηχανική παραγωγή υποχώρησε κατά 4% σε ετήσια βάση.

Η ενίσχυση του εξηλεκτρισμού της βιομηχανίας πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για τη νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας (Clean Industrial Deal) είναι η ιδανική ευκαιρία για την παροχή νέων κινήτρων για εξηλεκτρισμό, όπως με τη δημιουργία μίας «τράπεζας εξηλεκτρισμού», περιοχές επιτάχυνσης εξηλεκτρισμού και με μηχανισμούς αποφυγής κινδύνου για μακροπρόθεσμες συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs).

Συγκεκριμένα, η μέση τιμή για την οικιακή κιλοβατώρα μειώθηκε κατά 3% και διαμορφώθηκε στα 22,97 σεντς ανά κιλοβατώρα (μαζί με φόρους και τέλη), χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ που ήταν 24,85 σεντς. Κατόπιν αυτού, η τιμή του ρεύματος κατατάσσεται στην 16η θέση μεταξύ 33 ευρωπαϊκών πόλεων.

Για το φυσικό αέριο, η τιμή στην Αθήνα μειώθηκε σε μηνιαία βάση κατά 10% (είναι το μεγαλύτερο ποσοστό μείωσης στην ΕΕ, μαζί με την Εσθονία), και διαμορφώθηκε στα 6,94 σεντς ανά κιλοβατώρα, σημαντικά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ που ήταν 10,54 σεντς.

Η τιμή στην Αθήνα ήταν τον περασμένο μήνα η 20η φθηνότερη μεταξύ 27 ευρωπαϊκών πόλεων. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, η μείωση της τιμής σε ετήσια βάση φθάνει στο 36%, με αποτέλεσμα την επιστροφή σε επίπεδα προ κρίσης.