Πέραν της ενίσχυσης των νοικοκυριών για την εγκατάσταση νέων ηλιακών θερμαντήρων νερού ή/και συστημάτων αντλίας θερμότητας σύγχρονης τεχνολογίας, παρέχεται και η δυνατότητα αντικατάστασης ενεργοβόρων ηλεκτρικών θερμαντήρων παλαιάς τεχνολογίας. Ωστόσο, αυτή η πρόβλεψη δεν αποτελεί προαπαιτούμενο για τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων στο πρόγραμμα.

Αύξηση του προϋπολογισμού για τα προγράμματα «Εξοικονομώ» και «Αλλάζω σύστημα θέρμανσης και θερμοσίφωνα» και στροφή στο μέλλον σε προγράμματα μακροχρόνιου δανεισμού αντί επιδοτήσεων ανήγγειλε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Θόδωρος Σκυλακάκης, μιλώντας σε εκδήλωση του υπουργείου για τα 7 προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας, ύψους ενός δισ. ευρώ που «τρέχουν» αυτήν την περίοδο.

Στους βασικούς στόχους που θέτει το πρόγραμμα συγκαταλέγονται: η αναβάθμιση της ενεργειακής αποδοτικότητας των νοικοκυριών και η εξοικονόμηση οικονομικών πόρων από τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.

Επιπρόσθετα, θα συνεισφέρει στη μείωση της χρήσης συστημάτων θέρμανσης που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα και βιομάζα, τα οποία επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα με αιωρούμενα σωματίδια.

Μέσω του «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα» επιχορηγείται:

• Η αγορά νέου συστήματος αντλίας θερμότητας, σε ποσοστό 50%.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε νοικοκυριά που επιθυμούν να τοποθετήσουν τον παραπάνω επιλέξιμο εξοπλισμό στην οικία τους (κύρια ή δευτερεύουσα κατοικία, ενοικιαζόμενη ή παραχωρούμενη).

Στο μεταξύ, στο πλαίσιο του «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», δίνεται έμφαση στους δυνητικούς ωφελούμενους έτερου προγράμματος, του «Ανακυκλώνω – Αλλάζω Θερμοσίφωνα» με μη εξαργυρωμένα voucher. Ειδικότερα, καλούνται οι ενδιαφερόμενοι που δεν είχαν προβεί σε εξαργύρωση των voucher, να υποβάλουν εκ νέου αίτηση, χρησιμοποιώντας τον ίδιο ΑΦΜ.

Μείωση του ενεργειακού κόστους για τους καταναλωτές, της δαπάνης για εισαγωγές καυσίμων, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και αύξηση του ΑΕΠ και της απασχόλησης, είναι ορισμένα από τα οφέλη που αποφέρουν οι ηλιακοί θερμοσίφωνες. Επιπλέον, η εφαρμογή κινήτρων για την εγκατάστασή τους θα πολλαπλασίαζε τα οφέλη χωρίς δημοσιονομικό κόστος.

Τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν από μελέτη του ΙΟΒΕ με θέμα «Τάσεις και προοπτικές του κλάδου κατασκευής θερμικών ηλιακών συστημάτων (ΘΗΣ) στην Ελλάδα» που παρουσιάστηκε την Παρασκευή στη γενική συνέλευση της Ένωσης Βιομηχανιών Ηλιακής Ενέργειας (ΕΒΗΕ).

Τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν από μελέτη του ΙΟΒΕ με θέμα «Τάσεις και προοπτικές του κλάδου κατασκευής θερμικών ηλιακών συστημάτων (ΘΗΣ) στην Ελλάδα» που παρουσιάστηκε την Παρασκευή στη γενική συνέλευση της Ένωσης Βιομηχανιών Ηλιακής Ενέργειας (ΕΒΗΕ).

* Οι ποσότητες καυσίμων που εξοικονομούνται σε ετήσια βάση εκτιμάται ότι κυμαίνονται από 4,9 έως 6,1 εκατ. βαρέλια ισοδύναμου πετρελαίου (boe).

* Η βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου εκτιμάται από Euro299 έως Euro362 εκατ. Το σωρευτικό όφελος για το εμπορικό ισοζύγιο σε βάθος 20ετίας από τους υφιστάμενους ηλιακούς θερμοσίφωνες κυμαίνεται από Euro3,8 έως Euro4,7 δισ.

* Με δεδομένο ότι η εγκατεστημένη ισχύς των ΘΗΣ διαμορφώθηκε το 2023 σε 4.018 MW και η ετήσια εκτιμώμενη θερμική ηλιακή παραγωγή έφτασε τις 3.772 GWh, η ηλεκτρική ενέργεια που υποκαθίσταται αντιστοιχεί στην παραγωγή από μονάδες αιολικής ενέργειας ισχύος περίπου 1.730 MW, από φωτοβολταϊκές μονάδες ισχύος 2.900 MW, ή από θερμικές μονάδες ισχύος περίπου 430 MW.

* Τα ΘΗΣ συνεισφέρουν ουσιαστικά στην επίτευξη των εθνικών στόχων, καθώς 1,9 από τις 23,4 ποσοστιαίες μονάδες μεριδίου ΑΠΕ στη συνολική ακαθάριστη κατανάλωση ενέργειας οφείλονταν το 2022 σε αυτά.

Η μελέτη εξετάζει τρία διαφορετικά σενάρια για την εξέλιξη της αγοράς: στο σενάριο βάσης τα συστήματα που εγκαθίστανται αντικαθιστούν αυτά που αποσύρονται, στο σενάριο εφαρμογής κινήτρων προβλέπονται επιδοτήσεις ή ισοδύναμα φορολογικά κίνητρα και στο σενάριο ενισχυμένων κινήτρων προστίθενται ειδικά προγράμματα όπως το «Αλλάζω θερμοσίφωνα» που εφαρμόστηκε το 2023. Και στα δύο σενάρια κινήτρων γίνεται η υπόθεση ότι κάθε πρόσθετο ΘΗΣ επιδοτείται με 500 ευρώ. Έτσι οι συνολικές επιδοτήσεις ανέρχονται σε 20 εκατ. ετησίως στο Σενάριο Εφαρμογής Κινήτρων και 42 εκατ. ετησίως στο Σενάριο Ενισχυμένων Κινήτρων. Και στις δύο περιπτώσεις - σύμφωνα με το ΙΟΒΕ - το καθαρό δημοσιονομικό αποτέλεσμα είναι θετικό κατά 0,4 και 0,8 εκατ, ευρώ ετησίως αντίστοιχα ενώ προβλέπεται σημαντική θετική επίπτωση στο ΑΕΠ και την απασχόληση.

Το ποσοστό επιδότησης για τον ηλιακό διαμορφώνεται στο 50% ή στο 60% αν το ατομικό εισόδημα είναι κάτω των 5000 ευρώ και το οικογενειακό κάτω των 10.000 ευρώ. Επιδοτείται και η αγορά της συσκευής και η εγκατάσταση αλλά υπάρχει πλαφόν στο ποσό. Θα αναγράψετε τα τρία νούμερα που σας ενδιαφέρουν στο εργαλείο (ποσό αγοράς προ ΦΠΑ, κόστος εγκατάστασης προ ΦΠΑ και εισόδημα) και όλοι οι υπολογισμοί θα γίνουν αυτόματα.

Η αντικατάσταση των ενεργοβόρων ηλεκτρικών θερμοσιφώνων με νέους σύγχρονης τεχνολογίας, ηλιακούς θερμοσίφωνες, θα επιδοτηθεί με ποσοστό που κυμαίνεται από 50% έως 60% και μέγιστο ποσό τα 904,84 ευρώ.

Η υποβολή αιτήσεων στο πρόγραμμα, για τη διεκδίκηση επιδότησης, αναμένεται να ξεκινήσει μέσα στον Απρίλιο. Το πρόγραμμα δίνει τη δυνατότητα οι ενδιαφερόμενοι να αξιοποιήσουν την επιδότηση ως ευκαιρία, να επιλέξουν ηλιακό θερμοσίφωνο με ποιοτικά χαρακτηριστικά και επομένως υψηλότερη απόδοση και μεγαλύτερη διάρκεια «ζωής».

Προϋποθέσεις

Για να μπορούν να επιδοτηθούν οι προς αντικατάσταση θερμοσίφωνες θα πρέπει να είναι χωρητικότητας πάνω από 40 λίτρα.

Υποχρεωτική είναι η απόσυρση προς ανακύκλωση των θερμοσιφώνων που αντικαθίστανται αλλά θα πρέπει να είναι λειτουργικοί πριν από την απόσυρσή τους, κάτι που θα επιβεβαιώνεται ύστερα από γενικό οπτικό έλεγχο, και τοποθετημένοι στην κατοικία που δηλώνεται στην αίτηση επιδότησης.

Ποιοι μπορούν να συμμετέχουν

Θα επωφεληθούν 120.000 νοικοκυριά. Δυνητικοί ωφελούμενοι του προγράμματος είναι οικιακοί καταναλωτές που έχουν τοποθετημένο στην κατοικία τους (και όχι σε επαγγελματικό χώρο) ηλεκτρικό θερμοσίφωνα. Αιτήσεις υποβάλλονται από μεμονωμένα φυσικά πρόσωπα τα οποία έχουν γεννηθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2006 και διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα.

Κάθε φυσικό πρόσωπο μπορεί να υποβάλει μία μόνο αίτηση. Εκτός προγράμματος μένουν νοικοκυριά που έχουν υποβάλει αίτηση ή έχουν ενταχθεί σε άλλο πρόγραμμα ενεργειακής εξοικονόμησης («Εξοικονομώ – Αυτονομώ» ή το «Εξοικονομώ 2021»).

Τα εισοδηματικά κριτήρια και το ύψος της ενίσχυσης

Ο οδηγός του προγράμματος, που προδημοσίευσε χθες το ΥΠΕΝ, προβλέπει επιδοτήσεις στη βάση τριών εισοδηματικών κλιμακίων και της χωρητικότητας του προς αντικατάσταση θερμοσίφωνα.

• Για την πρώτη κατηγορία με εισόδημα έως 5.000 ευρώ η επιδότηση ανέρχεται στο 60% και ανώτατο ποσό τα 904,84 ευρώ για θερμοσίφωνες πάνω από 186 λίτρα, 771,77 ευρώ για θερμοσίφωνα 136-185 λίτρων και 612,10 ευρώ για θερμοσίφωνα 110-135 λίτρων.
• Για τη δεύτερη κατηγορία, με εισόδημα από 5.000 έως 10.000 ευρώ, η επιδότηση ανέρχεται στο 55% και στα 829,84 ευρώ για θερμοσίφωνα πάνω από 186 λίτρα, στα 707,26 για θερμοσίφωνα 136-185 λίτρων και στα 561,29 ευρώ για θερμοσίφωνα 11-135 λίτρων.
• Στην τρίτη κατηγορία, τέλος, με εισόδημα πάνω από 10.000 και έως 30.000 ευρώ, η επιδότηση ανέρχεται στο 50% και το μέγιστο ποσό στα 754,03 ευρώ για θερμοσίφωνα πάνω από 186 λίτρα, στα 634,55 ευρώ για χωρητικότητα 136-185 λίτρων και στα 510,48 ευρώ για χωρητικότητα 110-135 λίτρων.

Το 30% της συνολικής δημόσιας δαπάνης δεσμεύεται για την πρώτη κατηγορία των χαμηλών εισοδημάτων, ενώ η κατανομή της θα γίνει ανά γεωγραφική περιφέρεια με στόχο τη διασφάλιση ίδιου ποσοστού επιτυχόντων προς αιτούντες ανά περιφέρεια. Για την αξιολόγηση των αιτήσεων λαμβάνονται υπόψη και άλλα κριτήρια πέραν του εισοδηματικού (μέλη ΑμεΑ, μονογονεϊκές οικογένειες, εξαρτώμενα μέλη).

Στην περίπτωση που η βαθμολογία είναι η ίδια σε όλα τα κριτήρια, λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος υποβολής της αίτησης.

Σύμφωνα με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, από το πρόγραμμα «Ανακυκλώνω – Αλλάζω Θερμοσίφωνα» πρόκειται να επωφεληθούν άμεσα τουλάχιστον 120.000 ελληνικά νοικοκυριά, για τα οποία θα υπάρξει μείωση τουλάχιστον 210 εκατ. τόνων CO2 ανά έτος. Παράλληλα, υπολογίζεται ότι θα μειωθεί η κατανάλωση ρεύματος για τη χρήση ζεστού νερού, κατά περίπου 65%.

Προκειμένου να είναι δυνατή η επιδότηση της αγοράς νέου ηλιακού θερμοσίφωνα, είναι υποχρεωτική η απόσυρση προς ανακύκλωση των παλαιών θερμοσιφώνων που αντικαθίστανται. Οι προς ανακύκλωση θερμοσίφωνες θα πρέπει:

• Να είναι λειτουργικοί πριν την απόσυρσή τους, το οποίο θα επιβεβαιωθεί μετά από γενικό οπτικό έλεγχο.
• Πριν την αντικατάστασή τους, να είναι τοποθετημένοι στην κατοικία η οποία δηλώνεται στην αίτηση χρηματοδότησης.
• Να είναι ηλεκτρικοί θερμοσίφωνες χωρητικότητας ≥ 40 λίτρων.

Προϋποθέσεις ένταξης ωφελούμενων στο πρόγραμμα

• Δυνητικοί ωφελούμενοι του προγράμματος είναι οικιακοί καταναλωτές που έχουν τοποθετημένο στην κατοικία τους (και όχι σε επαγγελματικό χώρο) ηλεκτρικό θερμοσίφωνα.
• Αιτήσεις υποβάλλονται από μεμονωμένα φυσικά πρόσωπα τα οποία έχουν γεννηθεί πριν από την 1^η Ιανουαρίου 2006 και διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα.
• Κάθε φυσικό πρόσωπο μπορεί να υποβάλλει μία μόνο αίτηση.
• Δεν είναι επιλέξιμοι ωφελούμενοι με μέσο ετήσιο εισόδημα ανά μέλος οικογένειας το οποίο υπερβαίνει τις 30.000 ευρώ.

Σημειώνεται ότι δεν είναι δυνατή η υποβολή αίτησης για νοικοκυριά, που έχουν υποβάλλει αίτηση ή έχουν ενταχθεί σε άλλο πρόγραμμα ενεργειακής εξοικονόμησης, όπως για παράδειγμα το «Εξοικονομώ – Αυτονομώ» ή το «Εξοικονομώ 2021».

Κριτήρια κατάταξης

Η τελική επιλογή των δικαιούχων θα προκύψει μέσα από ένα συνδυασμό οικονομικών και κοινωνικών κριτηρίων:

• Το μέσο ετήσιο εισόδημα ανά μέλος οικογένειας.
• Οικογένειες με μέλη ΑμεΑ.
• Μονογονεϊκές οικογένειες, με τουλάχιστον ένα εξαρτώμενο τέκνο.
• Οικογένειες με εξαρτώμενα μέλη.

Ύψος ενίσχυσης

• Η επιδότηση ανέρχεται έως 60% της δαπάνης αγοράς κάθε νέου ηλιακού θερμοσίφωνα.
• Κάθε ωφελούμενος θα λάβει επιταγή (voucher), την οποία μπορεί να εξαργυρώσει σε προμηθευτή της επιλογής του.
• Στο ανώτατο ποσό επιχορήγησης για τους δικαιούχους συμπεριλαμβάνεται και το κόστος εγκατάστασης.
• Η τελική αξία της κάθε επιταγής εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του ηλιακού θερμοσίφωνα (χωρητικότητα δεξαμενής ζεστού νερού), την τιμή αγοράς του και καθορίζεται ως εξής:

Επιλέξιμοι ηλιακοί θερμοσίφωνες προς αγορά

Το πρόγραμμα επιχορηγεί την αγορά ηλιακών θερμοσιφώνων με τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστας Σκρέκας, δήλωσε σχετικά: «Tο νέο πρόγραμμα «Ανακυκλώνω– Αλλάζω Θερμοσίφωνα» έρχεται να δώσει ακόμα μια σημαντική στήριξη στα νοικοκυριά, αλλά και ακόμα μια ώθηση στην πολιτική προστασίας του Περιβάλλοντος. Ο ηλεκτρικός θερμοσίφωνας αποτελεί την πλέον ενεργοβόρα οικιακή συσκευή και με την αντικατάσταση του, θα ελαττωθεί σε μεγάλο βαθμό το μέσο ενεργειακό κόστος κάθε ελληνικού νοικοκυριού που θα κάνει την αντικατάσταση. Παράλληλα επιτυγχάνουμε τη μείωση της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου, αφού πλέον θα αξιοποιείται το πλούσιο ηλιακό δυναμικό της χώρας μας για να έχουν τα νοικοκυριά ζεστό νερό. Μεριμνούμε αδιάκοπα τόσο για την εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας και την προστασία του Περιβάλλοντος, όσο και για την στήριξη των προϋπολογισμών των νοικοκυριών».

Την περασμένη εβδομάδα κατατέθηκε στη Βουλή η τροπολογία, με την οποία παρέχεται στον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας η εξουσιοδότηση για την προκήρυξη προγράμματος αντικατάστασης οικιακών συστημάτων παραγωγής ζεστού νερού χρήσης (ΖΝΧ) με ηλιοθερμικά συστήματα και για ανακύκλωση των αποσυρόμενων συσκευών μέσω συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης.

Η δομή του προγράμματος (αντικατάσταση - απόσυρση παλαιών συσκευών και επιδότηση αγοράς νέων) προσομοιάζει με το πρόγραμμα "ανακυκλώνω - αλλά συσκευή" μέσω του οποίου επιδοτήθηκε η αντικατάσταση κλιματιστικών, ψυγείων και καταψυκτών. Κατά τις πληροφορίες και στο νέο πρόγραμμα θα ισχύσουν εισοδηματικά κριτήρια για την προτεραιοποίηση των αιτήσεων και το ύψος της επιδότησης.

Η τροπολογία κατατέθηκε στο νομοσχέδιο «Σύστημα Καινοτομίας στον δημόσιο τομέα - Ρυθμίσεις Γενικής Γραμματείας Ανθρωπίνου Δυναμικού Δημοσίου Τομέα Ρυθμίσεις για τη λειτουργία των Ο.Τ.Α. α' και β' βαθμού και των αποκεντρωμένων διοικήσεων και για την ευζωία των ζώων συντροφιάς -- Λοιπές επείγουσες ρυθμίσεις του Υπουργείου Εσωτερικών» που πρόκειται να εισαχθεί σήμερα στην ολομέλεια της Βουλής για συζήτηση και ψήφιση.

Η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Αλεξάνδρα Σδούκου, έδωσε πρόσφατα τις νεότερες λεπτομέρειες λίγο πριν ξεκινήσει η διαδικασία. Οι αιτήσεις θα γίνουν σε συγκεκριμένη ηλεκτρονική πλατφόρμα που θα ανοίξει μέσα στον Μάρτιο.

Ωστόσο, παρότι υπάρχουν πάνω από 3 εκατομμύρια νοικοκυριά που διαθέτουν ηλεκτρικό θερμοσίφωνα, υπολογίζονται σε μόλις περίπου 150.000 εκείνοι που τελικά θα ωφεληθούν πρώτοι, κατά πληροφορίες.

Ποια είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για να γίνει δικαιούχος του voucher

Η μία και απαραίτητη προϋπόθεση για επιδότηση ηλιακού θερμοσίφωνα

Για να μπορέσει κάποιος να εξαργυρώσει το voucher, θα πρέπει να έχει ήδη εγκατεστημένο ηλεκτρικό θερμοσίφωνα και να κάνει αντικατάσταση. Όχι, δηλαδή, να βάλει τώρα για πρώτη φορά απευθείας ηλιακό θερμοσίφωνα.

Δικαιούχοι και κριτήρια

Ο πρώτος κύκλος του προγράμματος θα ανέλθει στα 100 εκατ. ευρώ με χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους. Εφόσον βρεθούν και άλλες πηγές εσόδων, τότε θα υπάρξει και δεύτερος κύκλος. Έτσι, αρχικά, σίγουρα θα δοθεί προτεραιότητα στους πιο ευάλωτους (δηλαδή χαμηλόμισθοι, πολύτεκνοι και μονογονεϊκές οικογένειες) και οι πρώτοι δικαιούχοι θα υπολογιστούν με το μέσο ετήσιο εισόδημα κάθε μέλους της οικογένειας.

Σύμφωνα με την κ. Σδούκου:

«Υπολογίζεται ότι θα υπάρξουν 150 με 200 χιλιάδες δικαιούχοι».

Τέλος, εκτός του ότι θα πρέπει να υπάρχει ήδη εγκατάσταση ηλεκτρικού θερμοσίφωνα, εκτός επιδότησης θα μείνουν και όσοι έχουν ήδη ηλιακό θερμοσίφωνα. Εάν δηλαδή κάποιος έχει έναν παλιό ηλιακό και θέλει να τον αλλάξει, δεν θα μπορέσει να το κάνει με την επιδότηση.

Αν και, δεν έχουν οριστεί ακόμη συγκεκριμένα, «πλαφόν», τα οικονομικά κριτήρια, θα υπολογιστούν κατά το μέσο ετήσιο εισόδημα κάθε μέλους της οικογένειας.

Προτεραιότητα για αντικατάσταση ή αγορά ηλιακού θερμοσίφωνα θα δοθεί σε: χαμηλόμισθους, πολύτεκνους και μονογονεϊκές οικογένειες.