Το γεγονός ότι έχουν έτσι τα πράγματα πιστοποιείται από δύο πλευρές: πρώτο από τον Αντιπρόεδρο των Η.Π.Α. κ. Βανς ο οποίος έψεξε σε αυστηρό τόνο τον Νετανιάχου ότι ΠΑΡΕΣΥΡΕ ΤΠΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΡΑΜΠ σ’ αυτή την πολεμική περιπέτεια (στην οποία ο ίδιος ήταν αντίθετος) και δεύτερο από το γεγονός ότι ο ίδιος ο Νετανιάχου μέμφεται τώρα τη Μοσάντ για την αστήρικτη βεβαιότητα ότι το καθεστώς θα κατέρρεε μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ και ως αποτέλεσμα αυτής της βεβαιότητας, πέρα από όλες τις άλλες συνέπειες, έχει ισοπεδωθεί από τους Ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους ένα μεγάλο τμήμα των πόλεων του Ισραήλ, όχι μόνο του Τελ Αβίβ.

Του Θανάση Φροντιστή

Δεν ήταν όμως μόνο αυτό το γεγονός που έχει οδηγήσει σ’ αυτό το τέλμα, με τις σοβαρές παράπλευρες συνέπειες, την εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου και φυσικού αερίου στα ύψη και τις καταστροφικές συνέπειες που έχει αυτό στις οικονομίες όλων των χωρών του κόσμου. Παρά το γεγονός ότι η εξέλιξη αυτού του πολέμου είναι αβέβαιη, θεωρώ ότι είναι ενδιαφέρουσα η απάντηση στο ερώτημα «ΓΙΑΤΙ ΕΠΕΣΑΝ ΕΞΩ ΣΤΙΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΟΥΣ Η.Π.Α ΚΑΙ ΙΣΡΑΗΛ;» του Πλάμεν Τόντσεφ

Επικεφαλής του Τμήματος Ασιατικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων.

Σύμφωνα με τον Τόντσεφ, τέσσερις εβδομάδες μετά το ξέσπασμα του πολέμου, το Ιρανικό καθεστώς δείχνει να αντιστέκεται σθεναρά και αποδεικνύεται εκ του αποτελέσματος, ότι οι αναλύσεις στις οποίες βασίστηκαν τα σχέδια του Ισραήλ και των Η.Π.Α. αγνόησαν κάποιες σημαντικές παραμέτρους σε τρία επίπεδα: πολιτικό, επιχειρησιακό και γεωστρατηγικό. Οι δέκα παράμετροι αυτές κατά τον Τόντσεφ είναι:

ΣΕ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ:

ΠΡΩΤΟΝ, ο στόχος της αλλαγής καθεστώτος δεν φαίνεται ρεαλιστικός και έχει εγκαταλειφθεί ήδη. Το Ιράν έχει περίτεχνη θεσμική αρχιτεκτονική, που αντισταθμίζει την ενδεχόμενη απώλεια της ηγετικής ομάδας και συμβάλλει στην ανθεκτικότητα του κράτους.

ΔΕΥΤΕΡΟ, παρά τη βάναυση καταστολή τού πρόσφατου κύματος διαμαρτυριών στη χώρα, οι Αρχές του Ιράν δεν φαίνεται να αντιμετωπίζουν ουσιαστική αμφισβήτηση.

ΤΡΙΤΟ, η Ισλαμική Δημοκρατία διαπνέεται από νοοτροπία που δεν προσιδιάζει στα ορθολογικά δυτικά πρότυπα διακυβέρνησης.

ΤΕΤΑΡΤΟ, ως απόρροια της Σιιτικής ταυτότητας της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η Ιρανική ηγεσία δεν είχε ενδοιασμούς για την κατά μέτωπο σύγκρουση με τις Σουνιτικές μοναρχίες στα δυτικά παράλια του Κόλπου και τη διεύρυνση των εχθροπραξιών σε περιφερειακό επίπεδο.

ΠΕΜΠΤΟ, έπρεπε να είχε ληφθεί υπόψη η αποφασιστικότητα για περιφρούρηση της Ισλαμικής επανάστασης και επιβίωση του θεοκρατικού καθεστώτος.

ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

ΕΚΤΟ, μετά τον πόλεμο των 12 ημερών, το Ιράν προέβη σε εντατική προετοιμασία για την αναμενόμενη νέα σύγκρουση με τις Η.Π.Α. και το Ισραήλ, που αναμενόταν.

ΕΒΔΟΜΟ, φαίνεται, πως την ανθεκτικότητα του Ιράν στη σύρραξη, στις απείρως ισχυρότερες δυνάμεις των Η.Π.Α. και του Ισραήλ, έχει ενισχύσει η διακριτική υποστήριξη από τη Ρωσία και την Κίνα σε πολύ κρίσιμους τομείς.

ΟΓΔΟΟ, το οπλοστάσιο τού Ιράν φαίνεται ότι αντέχει ακόμα. Οι βαλλιστικοί πύραυλοι και τα φθηνά drones του έχουν καταφέρει να διαπεράσουν την κατά πολύ ακριβότερη αμυντική θωράκιση του Ισραήλ και των χωρών του Κόλπου.

ΣΕ ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

ΕΝΑΤΟ, το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ αποδείχτηκε το ισχυρό όπλο στη φαρέτρα τού Ιράν. Αυτό δείχνει ελλιπή σχεδιασμό των επιτελείων των Η.Π.Α. και του Ισραήλ.

ΔΕΚΑΤΟ, όλα δείχνουν ότι το δίκτυο των συμμάχων του Ιράν δεν έχει εξαρθρωθεί: Χεσμπολάχ, Χούθι, Υεμένη, που αφενός απασχολούν το στρατό του Ισραήλ αλλά και είναι ένα κρυφό ατού του Ιράν.

Είναι προφανές, ότι το δίδυμο Η.Π.Α. – Ισραήλ δεν περίμεναν αυτή την ανθεκτικότητα τού Ιράν, που πριν το τέλος του πολέμου, μπορεί να τους επιφυλάσσει και άλλες εκπλήξεις…

Οι Η.Π.Α. τώρα αντιμετωπίζουν δύο επιλογές: ή να συνεχίσουν στο μονοπάτι της παράνομης βίας, που οι ίδιες ξεκίνησαν, ή να γυρίσουν τη σελίδα της ζωής του έθνους από το διεθνές έγκλημα και τελικά να αγκαλιάσει γνήσια τη διπλωματία και την ειρηνική συνύπαρξη με τους γείτονές του, όπως επιτάσσει η Χάρτα του Ο.Η.Ε.

* Ο Θανάσης Φροντιστής είναι Δρ. Οικονομολόγος, πρώην Πανεπιστημιακός και συγγραφέας

Με αποτέλεσμα, η χώρα να παραπαίει, να βουλιάζει. Τα τελευταία χρόνια, μια σειρά σκανδάλων «εμπλουτίζει» τον χαρακτηρισμό «ερασιτεχνισμός» και με το χαρακτηριστικό της «ανεντιμότητας».

Του Θανάση Φροντιστή*

Παρά το γεγονός όμως ότι υπήρξαν πολιτικοί που χρηματίστηκαν, θεωρώ ότι η βασική αιτία της απαξίωσης της χώρας μας είναι το γεγονός ότι την διακυβέρνηση των διαφόρων τομέων ασκούν άνθρωποι χωρίς ειδικές γνώσεις και διοικητικές ικανότητες, οι οποίοι προσπαθούν να ασκήσουν το έργο της διοίκησης κυριολεκτικά στου «κασιδιάρη το κεφάλι».

Πώς μπορεί η χώρα να πάει μπροστά, όταν η πολιτικοί δεν διαθέτουν στρατηγικό όραμα για τη χώρα και, κατ’ επέκταση, ένα στρατηγικό σχέδιο εξειδικευμένο και προσαρμοσμένο στους διάφορους επιμέρους τομείς και διαρθρωμένο πάνω στον χρόνο, ως μεσοπρόθεσμο, μακροπρόθεσμο, με στόχους, προγράμματα δράσης και στοχευόμενα αποτελέσματα;

Ο κ. Σημίτης ως πρωθυπουργός είχε τονίσει τον επιτελικό ρόλο του κράτους και, φυσικά, της κυβέρνησης ως σχεδιαστή, συντονιστή και ελεγκτή, ιδέα όμως που δεν εφάρμοσε στις κυβερνήσεις του. Ο κ. Μητσοτάκης από τις πρώτες μέρες της πρώτης κυβέρνησής του, ανάμεσα στ’ άλλα, εκόμισε και την «καινοτομία» του «επιτελικού κράτους» που στεγάστηκε στου Μαξίμου.

Το μόρφωμα αυτό όμως, αντίθετα με τις σχετικές αρχές της διοικητικής επιστήμης, αντί να «σχεδιάζει, εποπτεύει και ελέγχει» συγκέντρωσε όλες τις εξουσίες και τις απορρέουσες από αυτές αποφάσεις τις οποίες ασκεί και παίρνει ο Πρωθυπουργός. Έτσι, οι υπουργοί μεταβάλλονται σε εκτελεστικά όργανα των θελήσεων του Πρωθυπουργού. Στου Μαξίμου λοιπόν στεγάζεται, για πρώτη φορά στα χρονικά, ένα αόρατο, πολυάνθρωπο και πολυδαίδαλο σύστημα διοίκησης – διακυβέρνησης, που «υπηρετεί» τον «αυτοκράτορα Πρωθυπουργό» και τις όποιες θελήσεις του.

Οι άνθρωποι του Μαξίμου συνιστούν έτσι, όχι βέβαια ένα επιτελικό σύστημα, αλλά μια υπερεξουσία πάνω από Υπουργούς και άλλους υψηλά ιστάμενους αξιωματούχους. Έτσι, αντί για το πολυπόθητο αποκεντρωμένο κράτος που να βρίσκεται κοντά και να υποστηρίζει τον πολίτη, έχουμε αποκτήσει ένα απόλυτα συγκεντρωτικό κράτος σαν εκείνα που υπήρχαν τον Μεσαίωνα. Όλα γίνονται από ή εν ονόματι του Πρωθυπουργού, το όνομα και το επώνυμο του οποίου έχουμε κουραστεί να ακούμε οποτεδήποτε ανακοινώνονται αποφάσεις ή ενέργειές του.

Ως παράδειγμα, με μια τέτοια δομή της εξουσίας και «επιτελικού κράτους», ας μας απαντήσει κάποιος τι γυρεύει στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ως Υπουργός ένας Ιατρός-Μικροβιολόγος με μετεκπαίδευση στην… εξωσωματική γονιμοποίηση, ή στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής ένας Ιατρός Ορθοπεδικός Χειρουργός, πρώην επαγγελματίας μπασκετμπολίστας…

Έρμη Αγροτική Ανάπτυξη, έρμη Εμπορική Ναυτιλία. Και να ήταν μόνο αυτά τα Υπουργεία, επικεφαλής των οποίων είναι άσχετοι με το αντικείμενό τους, «ερασιτέχνες Υπουργοί»… Φαίνεται, ότι στην πολιτική μπορεί να είσαι ακόμα και άσχετος με ένα αντικείμενο αρκεί όμως να είσαι αρεστός στον πρωθυπουργό για να… οριστείς επικεφαλής ενός υπουργείου…

* Ο Θανάσης Φροντιστής είναι Δρ. Οικονομολόγος-π. Πανεπιστημιακός-Συγγραφέας

Γράφει ο Θανάσης Φροντιστής

Αντί όμως να εκτιμήσουν σοβαρά οι Ευρωπαίοι αυτό που έχασαν και γιατί το έχασαν, ψάχνουν εσπευσμένα για εναλλακτικές πηγές ενέργειας, κάτι όμως, που έπρεπε να έχουν κάνει ήδη σταδιακά πριν από χρόνια ώστε να εξασφαλίσουν μια ισορροπία, για το ενδεχόμενο κάποιας κρίσης. Γιατί δεν έγινε αυτό; Δεν ήταν μόνο η κοντόθωρη θέαση των πραγμάτων από τους ηγετίσκους της Ευρώπης.

Κατά την άποψή μου, ένας βασικός, ο πιο βασικός ίσως λόγος ήταν η υστεροβουλία της Γερμανίας με τον North Stream. Ο αγωγός αυτός, θα εξασφάλιζε στη Γερμανία ως τον κύριο εισαγωγέα αερίου από την Ρωσία, το μονοπώλιο της διάθεσής του στις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες. Με ό, τι αυτό θα μπορούσε να σημαίνει και στον τομέα των τιμών και των ποσοτήτων, αλλά και των πολιτικοοικονομικών ανταλλαγμάτων που θα ζητούσε, σύμφωνα με τα στρατηγικά της σχέδια η Γερμανία, αφού από αυτήν θα εξαρτιόνταν πολλές χώρες για ενέργεια.

Οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας κάθε άλλο παρά δεδομένες είναι. Και όσες υπάρχουν, είναι με σημαντικά αυξημένο κόστος. Τόσο για το φυσικό αέριο καθαυτό, λόγω έλλειψης αγωγών και το υψηλό κόστος κατασκευής τους αλλά και τις χρονοβόρες διαδικασίες, όσο και το πολύ υψηλό κόστος μεταφοράς του υγροποιημένου αερίου από μακρινές κυρίως πηγές, όπως π.χ. οι ΗΠΑ, ή η Αλγερία, κ.α., δυνατότητα που προτείνουν τώρα οι Γερμανοί, μέσω Ισπανίας.

Όπως και να ’χει το πράγμα, οι βαριές κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία, όχι μόνο γύρισαν μπούμερανγκ στην Ευρώπη, όπως έγραψα σε προηγούμενο πρόσφατο άρθρο μου, αλλά αποκάλυψαν τόσο τον ανύπαρκτο στρατηγικό σχεδιασμό της Ευρώπης σ’ αυτόν τον εξαιρετικά κρίσιμο τομέα, και το πιο τραγικό. την εξάρτηση της ενεργειακής της ισορροπίας από… μια κλωστή!

Όπως έχουν τα πράγματα δύο φαίνεται να είναι οι κατευθύνσεις για διέξοδο από την κρίση:

α) η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών, με την παραδοχή όμως του γεγονότος, ότι τόσο το κόστος θα είναι σημαντικά υψηλότερο, αλλά και η όποια ισορροπία θα εξαρτάται από πιο απρόβλεπτους παράγοντες.

β) η πίεση στην Ουκρανία, που δεν είναι καθόλου άμοιρη ευθυνών γι’ αυτό τον πόλεμο, να ζητήσει ανακωχή και να διαπραγματευθεί με τη Ρωσία με όρους, δυστυχώς, δυσμενείς. ‘Όμως η σύγκριση του κόστους αυτής της λύσης για την Ουκρανία θα είναι δυσανάλογα μικρότερο από το κόστος που ούτως ή άλλως πληρώνουν και θα εξακολουθήσουν να πληρώνουν όλες σχεδόν οι Ευρωπαϊκές χώρες και οι λαοί τους από την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί.

Κάτι τέτοιο όμως απαιτεί ευέλικτες ηγεσίες με άλλο ανάστημα, ιδίως της Ε.Ε. αλλά και τοποθέτηση των σχέσεων τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με τη Ρωσία σε μια νέα, αλλά μηδενική βάση. Αν δε γίνει αυτό, τα περί Ευρωπαικής ολοκλήρωσης θα είναι έπεα πτερόεντα.

Οι ΗΠΑ πάντως, δεν αντιμετωπίζουν σχεδόν κανένα πρόβλημα, τουναντίον, η Wall Street καταγράφει ανοδική πορεία για τέταρτη βδομάδα και ο Μπάιντεν, αφού… μάντρωσε την Ευρώπη στο ΝΑΤΟ, αφού έγιναν οι ΗΠΑ ντε φάκτο βασική πηγή υγροποιημένου αερίου, εφαρμόζει το πρόγραμμά του για την μείωση των οικονομικών ανισοτήτων στις ΗΠΑ, ενώ η Ρωσία παρά τις κυρώσεις σωρεύει… έξτρα δις δολάρια για... το χειμώνα και χορεύει την Ευρώπη στο ταψί! Έτσι, η Ευρώπη έχει πλέον απολέσει τα όποια διαπραγματευτικά ατού διέθετε, που ήταν πολλά και παρακολουθεί πλέον άβουλη την επικίνδυνη κατρακύλα της. Οι συνέπειες θα γίνουν πιο ορατές το Χειμώνα, όταν η Ρωσία, όπως έχει απειλήσει, θα έχει διπλασιάσει την τιμή του φυσικού αερίου, οπότε οι διαλυτικές τάσεις στην Ευρώπη θα γίνουν πιο ευδιάκριτες και πολλές χώρες θα αρχίσουν να παίρνουν αποστάσεις από τη Γερμανία.

Επειδή θεωρώ εντελώς απίθανη τη δεύτερη προσέγγιση, η πρόβλεψή μου για τις εξελίξεις είναι εντελώς δυσοίωνη. Ο στασιμοπληθωρισμός, ίσως και βαθιά ύφεση, και απρόβλεπτος θα είναι και σε μόνιμη οικονομική αστάθεια θα οδηγήσει την Ευρωζώνη. Ιδίως τις χώρες του Νότου, όπως η Ελλάδα, οι οποίες λογάριασαν χωρίς τον ξενοδόχο, ποντάρισαν τα πάντα σε ένα χαρτί και τα έχασαν όλα. Το 2023 θα είναι κρίσιμος χρόνος για την Ευρωζώνη. Αφού οι λαοί, περισσότερο ή λιγότερο, θα πεινάνε και θα κρυώνουν και δε θα βλέπουν διέξοδο από αυτή την κατάσταση στο ορατό μέλλον. Γιατί, οι ηγεσίες τους λογάριαζαν χωρίς τον ξενοδόχο…

Θανάσης Φροντιστής

Δρ. Οικονομολόγος-Συγγραφέας

Γράφει ο Θανάσης Φροντιστής

Είναι όμως σημαντική αυτή η είδηση, και για έναν, κατά την άποψή μου, σοβαρό λόγο: Υποστηρίζω για δεκαετίες, ότι η Ελλάδα έχει πολύ περισσότερα είδη τυριών ακόμα και από την Γαλλία! Και ότι τα τυριά αυτά, με κατάλληλη στρατηγική, θα μπορούσαν να αποτελέσουν έναν αξιόλογο εξαγωγικό κλάδο. Αφού, προηγουμένως, βεβαίως γίνουν με μέριμνα της πολιτείας οι κατάλληλες επενδύσεις και για τον εκσυγχρονισμό της παραγωγής αλλά και για την αύξηση της παραγωγικής δυνατότητας με προορισμό τις εξαγωγές.

Ιδού λοιπόν ένα πεδίο δόξης λαμπρόν, που θα είχε και ευεργετικές επιπτώσεις στην κτηνοτροφία, αλλά και ως ένα χαρακτηριστικό πεδίο για μια «ενδογενή ανάπτυξη με αιχμή του δόρατος τις εξαγωγές», πολλών, μα πολλών περιοχών της χώρας. Πράγμα που έχω υποστηρίξει πολλές φορές, από την εποχή της προεδρίας μου στον Οργανισμό Προώθησης των Εξαγωγών (ΟΠΕ), προ τριακονταπενταετίας!

Όταν υποστήριζα και εξακολουθώ βεβαίως να υποστηρίζω, ότι η βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας μπορεί να γίνει μόνο μέσα από μια στρατηγική ενδογενούς ανάπτυξης, με βάση μια πληθώρα τοπικών αγροτικών και κτηνοτροφικών, αλλά και άλλων προϊόντων της μεταποίησης, υψηλής ποιότητας, που διαθέτει σε αφθονία η χώρα μας και με αιχμή του δόρατος τις εξαγωγές!

Δυστυχώς, οι εμμονές μου αυτές, πάντα δημοσιοποιημένες, δεν συγκίνησαν το πολιτικό σύστημα της χώρας, που πάντα… ψάρευε στα ρηχά νερά του εύκολου, που έτσι, με την αποβιομηχανοποίηση, μετέβαλε τη χώρα σε έναν παράδεισο εισαγωγών, ακόμα και τροφίμων, με τελικό αποτέλεσμα την υπερχρέωσή της.

Τα πρόσθετο ατύχημα είναι ότι οι πολιτικοί μας, μάλλον όλων των αποχρώσεων, θεωρούν ως μειονέκτημα και όχι ως πλεονέκτημα τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Και γι’ αυτό δεν τις βοήθησαν ποτέ να εκσυγχρονιστούν και να αναπτυχθούν. Ποτέ δεν τις ενέταξαν σε ένα συνεκτικό, στρατηγικό, αναπτυξιακό και επενδυτικό πρόγραμμα, με τις κατάλληλες χρηματοδοτήσεις, που προέρχονταν μάλιστα από ευρωπαϊκά προγράμματα. Και όχι μόνο αυτό.

Η νεοφιλελεύθερη εκδοχή της πολιτικής στόχευε πάντα στην εξόντωση των μικρών επιχειρήσεων που τις θεωρούσε… ζόμπι! Είναι δε θλιβερό ως επικίνδυνο το γεγονός, ότι ένας επιτυχημένος μικροεπιχειρηματίας στον χώρο του βιβλίου βρίσκεται στο τιμόνι του Υπουργείου Ανάπτυξης και διακηρύσσει ότι η χώρα θα πάει μπροστά μόνο με μεγάλες επενδύσεις/επιχειρήσεις.

Ποιος λοιπόν θα πει στο κ. υπουργό Ανάπτυξης, ότι μια μεγάλη επιχείρηση δεν θα ασχοληθεί ποτέ με τη… Γραβιέρα Νάξου; Και ότι χωρίς παραγωγή προϊόντων με ελληνική προστιθέμενη αξία βιώσιμη ανάπτυξη δε μπορεί να γίνει; Γιατί οι ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν τώρα την αναβιομηχάνισή τους και τον επαναπατρισμό των επιχειρήσεών τους που έχουν... ταξιδέψει σε άλλες χώρες και γιατί ακόμα και η Αμερική του Μπάιντεν προσπαθεί να επαναπατρίσει τις αμερικανικές βιομηχανικές επιχειρήσεις από την Κίνα; Πότε επιτέλους θα σταματήσουμε στην Ελλάδα να θεωρούμε τον κατασκευαστικό κλάδο και τον τουρισμό ναυαρχίδες της ανάπτυξης;

Η είδηση του τίτλου, κατά τη γνώμη μου δείχνει το δρόμο: αναβιομηχάνιση της χώρας και ενδογενής ανάπτυξη με αιχμή του δόρατος τις εξαγωγές. Πότε επιτέλους θα σταματήσουμε να διαλαλούμε ότι το… ΕΛΛΗΝΙΚΟ θα σώσει τη χώρα.

*Δρ Οικονομολόγος-Συγγραφέας

Γράφει ο Θανάσης Φροντιστής

Αυτού του είδους την ανάπτυξη είχαμε και την 8ετία 2000-2008, που αύξησε όμως δραστικά τις εισαγωγές και διόγκωσε σε επικίνδυνο βαθμό το εξωτερικό χρέος της χώρας, που μερικοί τώρα το ανεβάζουν πλέον στο ύψος του 200% του ΑΕΠ! Εκείνη η «ανάπτυξη» υποθήκευσε το μέλλον της χώρας και δημιούργησε μια κατάσταση που είναι από δύσκολο έως αδύνατο να αναστραφεί.

Στη χώρα μας, οι εισαγωγείς τα κατάφερναν πάντα περίφημα. Εκπαιδευμένοι και αυτοί και το προσωπικό τους από τις ξένες βιομηχανικές επιχειρήσεις που εκπροσωπούσαν στην Ελλάδα, τα κατάφερναν περίφημα στο μάρκετινγκ και την προώθηση των προϊόντων τους.

Κατ’ αντίθεση με τις ελληνικές βιομηχανικές επιχειρήσεις που είχαν συνηθίσει την κρατικοδίαιτη… στρατηγική τους, που δεν απαιτούσε καν μάρκετινγκ και προώθηση, αρκούσαν κάποια εύλογα ποσά για μίζες σε κρατικούς λειτουργούς ή/και σε πολιτικούς. Γνωστά πράγματα. Σίγουρες πωλήσεις, γιατί να τρέχουν σε ξένες χώρες για να προωθήσουν τις εξαγωγές.

Στον ίδιο φαύλο κύκλο έχει εισέλθει από χρόνια και το πολιτικό σύστημα της χώρας και από ό,τι φαίνεται δεν πρόκειται να βγει. Γιατί, η έξοδος από αυτόν τον φαύλο κύκλο απαιτεί κότσια, γνώσεις, αποφασιστικότητα και στρατηγικό, πριν απ’ όλα σχέδιο, το οποίο θα προωθούσε την ενδογενή περιφερειακή ανάπτυξη του βιομηχανικού-βιοτεχνικού τομέα της οικονομίας και το δίπολό της τις εξαγωγές.

Αυτό ήταν πάντοτε μια πολύ δύσκολη άσκηση για τους πολιτικούς μας που λειτουργούν με ορίζοντα, το πολύ, τετραετίας, ενώ ο στρατηγικός αναπτυξιακός σχεδιασμός λειτουργεί σε μακροχρόνια βάση, πάνω στην οποία θα μπορούσαν να δημιουργηθούν προϊόντα με μεγάλη προστιθέμενη αξία που θα μπορούσαν ταυτόχρονα να υπερκαλύψουν τις εισαγωγές, ή, στην χειρότερη περίπτωση, να μειώσουν δραστικά το μονίμως αρνητικό Εμπορικό Ισοζύγιο της χώρας.

Τα τελευταία χρόνια, οι πολιτική μιλάνε πολύ και προωθούν τη λεγόμενη «βαριά βιομηχανία της χώρας», δηλαδή τον τουρισμό, σαν αντίδοτο στις εισαγωγές. Πράγματι, ο τουρισμός απέφερε στη χώρα το 2019, 19 δισ. ευρώ και φέτος, υπολογίζει η κυβέρνηση, ότι θα αποφέρει 13 δισ. Ποτέ όμως οι κυβερνήσεις, δυστυχώς, δεν κάνουν τον σωστό λογαριασμό του τουρισμού. Ποτέ δεν μας δείχνουν και την προστιθέμενη αξία του σε εθνικό επίπεδο. Γιατί, ο τουρισμός προωθεί και/ή κυρίως τις εισαγωγές, αφού τα περισσότερα προϊόντα που καταναλίσκουν, ή αγοράζουν οι επισκέπτες της χώρας είναι εισαγόμενα.

Είναι δυνατόν όμως να σώσει τη χώρα ένας τουρισμός με… ντομάτες από την Πολωνία ή την Ολλανδία ή με σουβενίρ από την Κίνα; Θα μπορούσε να συμβάλει αποτελεσματικά στην ουσιαστική ανάπτυξη και μείωση των εισαγωγών, αλλά με Ελληνικά προϊόντα υψηλής ποιότητας και υψηλής προστιθέμενης αξίας. Κάτι τέτοιο όμως δεν το μπορούν οι πολιτικοί μας, που αρκούνται στο εύκολο, στο… εύπεπτο. Το έχουν καταφέρει όμως άλλες μικρές χώρες και μάλιστα απομακρυσμένες από τις μεγάλες αγορές, όπως η Ιρλανδία, η Φινλανδία, η Χιλή, η Νέα Ζηλανδία, η Ταϊβάν και άλλες αναδυόμενες μικρές χώρες.

Δεν θα ήθελα να σχολιάσω το παραμύθι του μικρού εργατικού κόστους ως βασικού παράγοντα στην ανάπτυξη, δηλαδή το παραμύθι της λεγόμενης «εσωτερικής υποτίμησης», που προωθούσαν συστηματικά σε ανίδεους πολιτικούς η κυρία Μέρκελ και ο κ. Σόιμπλε, της φτηνής δηλαδή εργασίας ως του μόνου σχεδόν παράγοντα που βοηθάει την ανάπτυξη και τις εξαγωγές! Αυτού του παραμυθιού έχει γίνει δυστυχώς θιασώτης και η χώρα μας, που, εντούτοις, δεν της έχει βγει. Το μόνο που έχει πράγματι συμβεί είναι να καθηλωθούν οι αμοιβές της εργασίας και τίποτα άλλο.

Παρουσιάζουν δε οι υποστηρικτές αυτού του παραμυθιού ως απόδειξη την Κίνα με το μονίμως φτηνό εργατικό δυναμικό. Και αρνούνται να δουν την πραγματικότητα, ότι δηλαδή η Κίνα προώθησε στο έπακρο τις νέες τεχνολογίες και πλέον δημιουργεί και παράγει πολλά και πολύπλοκα δικά της βιομηχανικά προϊόντα και τεχνολογίες, κάτι που πραγματικά φοβούνται, τρέμουν οι ηγεσίες της βιομηχανικής Δύσης. Όσο για μας, ο θεός να μας σώσει από τους ανίδεους, στην καλύτερη περίπτωση, και αλλοτριωμένους, στην χειρότερη, πολιτικούς μας.

Black Friday, λοιπόν! Ορμήστε, Έλληνες, και πριμοδοτείστε το εργατικό δυναμικό των χωρών των οποίων τα προϊόντα αγοράζετε. Αυτά, άλλωστε, έχουν φροντίσει οι πολιτικοί μας να είναι στις βιτρίνες...

*Ο Θανάσης Φροντιστής είναι Δρ. Οικονομολόγος – Συγγραφέας