«Ο θυρεοειδής είναι ένας ενδοκρινής αδένας που βρίσκεται στη βάση του λαιμού και ο ρόλος του είναι η έκκριση ορμονών, οι οποίες ρυθμίζουν πλήθος σωματικών λειτουργιών, όπως είναι η αναπνοή, η θερμοκρασία του σώματος, οι καρδιακοί παλμοί, η πέψη και κυρίως τις μεταβολικές λειτουργίες του οργανισμού», μας εξηγεί ο κ. Αντώνιος Χατζηιωαννίδης, επιστημονικά υπεύθυνος του Ενδοκρινολογικού τμήματος του Ιδιωτικού Πολυϊατρείου Ηλιούπολης.

«Οι ορμόνες που παράγει είναι δύο: η Τ3 (τριιωδοθυρονίνη) και η Τ4 (θυροξίνη), ενώ η ορμόνη διέγερσης θυρεοειδούς (TSH), η οποία παράγεται και ελευθερώνεται στην κυκλοφορία του αίματος από την υπόφυση, ελέγχει την παραγωγή αυτών των θυρεοειδικών ορμονών. Παράγει επίσης και την καλσιτονίνη, μια ορμόνη που ρυθμίζει τον μεταβολισμό του ασβεστίου», συμπληρώνει.

Πρόκειται για έναν αδένα ζωτικής σημασίας, καθώς η ανισορροπία των ορμονών Τ3 και Τ4 οδηγεί είτε σε υποθυρεοειδισμό είτε σε υπερθυρεοειδισμό, δύο παθήσεις με συμπτώματα που μπορούν να επηρεάζουν σχεδόν ολόκληρο τον οργανισμό. Τα γενικά συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού περιλαμβάνουν δυσκοιλιότητα, σκληρότητα του δέρματος, μη φυσιολογικούς κύκλους της εμμήνου ρύσεως, τραχιά φωνή, πόνο στις αρθρώσεις και τους μυς, αύξηση του βάρους, χαμηλό μεταβολικό ρυθμό, ενώ τα συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού είναι η σημαντική απώλεια βάρους, οι διαταραγμένοι κύκλοι ύπνου, οι υπερδραστήριοι ιδρωτοποιοί αδένες και ο ακανόνιστος εμμηνορροϊκός κύκλος.

«Οι ασθενείς είναι δύσκολο να υποπτευθούν ότι για όλα αυτά τα συμπτώματα μπορεί να ενοχοποιείται ένα και μόνο όργανο. Μια απλή εξέταση αίματος όμως θα μπορούσε, σε αρκετές περιπτώσεις, να τους απαλλάξει από τις αλλεπάλληλες επισκέψεις σε γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων», σημειώνει ο κ. Χατζηιωαννίδης.
Συγκεκριμένα, ο καλύτερος τρόπος ελέγχου της λειτουργίας του θυρεοειδούς αδένα είναι, αρχικά, η μέτρηση των επιπέδων της TSH. Τα υψηλά επίπεδά της υποδηλώνουν ότι ο θυρεοειδής υπολειτουργεί, εξαιτίας ενός υφιστάμενου προβλήματος που επηρεάζει άμεσα τον θυρεοειδή (πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός). Αντίθετα, τα χαμηλά επίπεδα TSH φανερώνουν έναν αδένα που παράγει υπερβολική θυρεοειδική ορμόνη (υπερθυρεοειδισμός) ή κάποια ανωμαλία στην υπόφυση, η οποία εμποδίζει την παραγωγή αρκετής ποσότητας TSH (δευτεροπαθής υποθυρεοειδισμός).

Ο συνδυασμός των αιματολογικών εξετάσεων TSH και FT4 (ελεύθερης θυροξίνης, μιας από τις δύο μορφές της θυροξίνης που κυκλοφορεί στο αίμα) καθορίζει με ακρίβεια τον τρόπο λειτουργίας του θυρεοειδούς αδένα. Ο έλεγχος της ελεύθερης T4 είναι μια σύγχρονη εξέταση που έχει αντικαταστήσει αυτήν της ολικής θυροξίνης, εξαιτίας της μικρότερης πιθανότητας επηρεασμού των αποτελεσμάτων από τα επίπεδα των δεσμευτικών πρωτεϊνών. Η αυξημένη TSH με χαμηλή FT4 προδίδει πρωτογενή υποθυρεοειδισμό, ενώ όταν και οι δύο τιμές είναι χαμηλές δευτεροπαθή υποθυρεοειδισμό. Αντιθέτως, τα χαμηλά επίπεδα TSH σε συνδυασμό με αυξημένη FT4 υποδεικνύει υπερθυρεοειδισμό.

Η εξέταση της Τ3 πραγματοποιείται για να δώσει επιπλέον πληροφορίες όταν ο ασθενής έχει διαγνωστεί με υπερθυρεοειδισμό, καθώς όσοι πάσχουν από τη νόσο έχουν αυξημένα επίπεδα της συγκεκριμένης ορμόνης. Σε ορισμένα άτομα με χαμηλή TSH, είναι αυξημένη μόνο η Τ3 και η FT4 κυμαίνεται σε φυσιολογικά επίπεδα. Στους ασθενείς με υποθυρεοειδισμό ο έλεγχος της Τ3 δεν χρησιμεύει ιδιαίτερα. Ο λόγος είναι ότι οι ασθενείς μπορεί να έχουν υψηλή TSH και χαμηλή FT4, αλλά απόλυτα φυσιολογική Τ3.

Η μέτρηση των επιπέδων θυρεοειδικών αντισωμάτων μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση της αιτίας των προβλημάτων του θυρεοειδούς. Η συγκέντρωση διαφορετικών θυρεοειδικών αντισωμάτων αυξάνεται σε ορισμένες διαταραχές όπου το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού επιτίθεται στον θυρεοειδή αδένα. Αυτές οι διαταραχές περιλαμβάνουν τη θυρεοειδίτιδα του Hashimoto και τη νόσο του Grave’s.

«Το ανοσοποιητικό σύστημα προστατεύει τον οργανισμό από εισβολείς, μέσω των αντισωμάτων που παράγονται από τα λεμφοκύτταρα. Σε ένα ποσοστό ανθρώπων που πάσχουν είτε από υποθυρεοειδισμό είτε από υπερθυρεοειδισμό, τα αντισώματα επιτίθενται στο θυρεοειδή τους. Στις αιματολογικές εξετάσεις, τα αυξημένα επίπεδα αντιθυροειδικών αντισωμάτων είτε κατά της θυρεοσφαιρίνης (Tg) είτε κατά της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (TPO) ή και των δύο, σε ασθενείς με υποθυρεοειδισμό υποδηλώνουν θυρεοειδίτιδα Hashimoto, ενώ σε ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό αυτοάνοση νόσο. Επίσης, τα χαμηλά επίπεδα αντισωμάτων σχετίζονται με διάφορες παθήσεις όπως η φλεγμονή του θυρεοειδούς αδένα (θυρεοειδίτιδα), ο διαβήτης τύπου 1 ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα», εξηγεί περαιτέρω ο κ. Χατζηιωαννίδης.

Η μέτρηση της θυρεοσφαιρίνης (Tg) ζητείται συχνότερα σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση για καρκίνο του θυρεοειδούς (θηλώδες, θυλακιώδες και Hurthle cell καρκίνωμα), προκειμένου να παρακολουθούνται η μετεγχειρητική τους πορεία. Η εξέταση δεν εκτελείται για τον έλεγχο της λειτουργίας του θυρεοειδή, αλλά ούτε εντοπίζει τον καρκίνο στον αδένα προτού αυτός αφαιρεθεί. Τέλος, τα επίπεδα της καλσιτονίνης, με ανεξάρτητη δράση από τις ορμόνες Τ3 και Τ4- αυξάνονται συνήθως σε έναν ορισμένο τύπο καρκίνου του θυρεοειδούς, το μυελοειδές καρκίνωμα.

Ο έλεγχος λοιπόν της υγείας του θυρεοειδή αδένα βοηθά στη αναγνώριση της αιτίας πλήθους συμπτωμάτων και καλό είναι να εντάσσεται στον καθιερωμένο αιματολογικό έλεγχο όλων, και ιδιαίτερα των εγκύων, καθώς η ορμονική «έκρηξη» που συντελείται στον οργανισμό τους αυξάνει την πιθανότητα να επηρεάσει και τις ορμόνες του θυρεοειδούς.

Τι είναι όμως ο θυρεοειδής, γιατί μπορεί να προκαλέσει τόσα πολλά και διαφορετικά προβλήματα; «Ο θυρεοειδής είναι ένας ενδοκρινής αδένας που βρίσκεται στη βάση του λαιμού και έχει το σχήμα πεταλούδας. Παράγει ορμόνες (T3, T4 και καλσιτονίνη), που ελέγχουν πολλές λειτουργίες του οργανισμού: από το πόσο γρήγορα χτυπά η καρδιά έως το πόσο γρήγορα ή αργά μεταβολίζονται οι θερμίδες που λαμβάνονται μέσω της διατροφής. Η δυσλειτουργία του μπορεί να επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις σε όλες τις ηλικίες, ιδιαίτερα στις γυναίκες άνω των 35 ετών, οι οποίες είναι πιο επιρρεπείς στην εμφάνιση νοσημάτων του συγκεκριμένου αδένα.

Στις παθήσεις του θυρεοειδούς περιλαμβάνονται ο υπερθυρεοειδισμός, ο υποθυρεοειδισμός, που είναι οι πιο κοινές, οι θυρεοειδίτιδες, οι όζοι και η βρογχοκήλη. Η διάγνωση γίνεται με τη λήψη του ιατρικού ιστορικού, την κλινική εξέταση, αιματολογικές και απεικονιστικές εξετάσεις, ενώ σπανιότερα απαιτείται η λήψη δείγματος ιστού για βιοψία.

Η θεραπεία εξαρτάται από το νόσημα και τις περισσότερες φορές περιορίζεται στη λήψη φαρμάκων. Δεν αποκλείεται όμως να συστηθεί χειρουργική επέμβαση, σε περιπτώσεις που η φαρμακευτική αγωγή δεν επαρκεί ή όταν υπάρχουν καλοήθεις ή κακοήθεις όγκοι», μας εξηγεί ο κ. Αντώνιος Χατζηιωαννίδης, επιστημονικά υπεύθυνος του Ενδοκρινολογικού τμήματος του Ιδιωτικού Πολυιατρείου Ηλιούπολης, προσθέτοντας: «Υπάρχουν πολλά εκατομμύρια άνθρωποι σ’ όλον τον κόσμο που υποφέρουν από παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα, οι μισοί από τους οποίους δεν το γνωρίζουν. Επειδή οι ορμόνες που παράγει επηρεάζουν σχεδόν όλα τα όργανα του σώματος, από τον εγκέφαλο μέχρι το παχύ έντερο, η διάγνωση αποτελεί πρόκληση, οπότε οι ασθενείς θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ορισμένα συμπτώματα, που θα πρέπει να τους υποψιάσουν ώστε να αναζητήσουν τη βοήθεια ενός ενδοκρινολόγου». Τέτοια συμπτώματα είναι:

Κόπωση
Παρότι η έλλειψη ενέργειας και το αίσθημα κόπωσης μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, σχετίζεται στενά με τον υποθυρεοειδισμό. Πρόκειται για το κύριο σύμπτωμα της διαταραχής, με τους ασθενείς να παραπονούνται ότι μολονότι κοιμούνται καλά το βράδυ, το πρωί ξυπνούν κουρασμένοι. Η φαρμακευτική θεραπεία δύναται να βελτιώσει το σύμπτωμα, αλλά ενδεχομένως να απαιτηθεί χρόνος μέχρι την επίτευξη του στόχου.

Διαταραχές του καρδιακού ρυθμού
Η ταχυκαρδία, το αίσθημα παλμών, τα φτερουγίσματα της καρδιάς, η αίσθηση απώλειας χτύπου ενδεχομένως να μην οφείλονται σε καρδιακή πάθηση, αλλά στις πολλές ορμόνες που κατακλύζουν τον οργανισμό, εξαιτίας της υπερδραστηριότητας του θυρεοειδή. Σε κάθε περίπτωση διαταραχής του καρδιακού ρυθμού -παράλληλα με αιματολογικό έλεγχο για τη λειτουργία του θυρεοειδούς- επιβάλλεται και ο πλήρης καρδιολογικός έλεγχος.

Κακή διάθεση
Η μελαγχολία ή η κατάθλιψη ενδεχομένως να είναι άλλη μια ένδειξη δυσλειτουργίας του θυρεοειδή. Ο υποθυρεοειδισμός έχει αρνητικές επιπτώσεις στα επίπεδα της σεροτονίνης, μιας ουσίας που λειτουργεί ως νευροδιαβιβαστής που επηρεάζει -μεταξύ άλλων- τη διάθεση, τη μνήμη, τον ύπνο, ακόμα και τη θερμοκρασία του σώματος. Οπότε, η έλλειψη καλής διάθεσης μπορεί να οφείλεται σε χαμηλά επίπεδα της ορμόνης αυτής.

Άγχος
Το άγχος και η νευρικότητα συνδέονται με τον υπερθυρεοειδισμό. Όταν ο οργανισμός κατακλύζεται από τις θυρεοειδικές ορμόνες, ταυτόχρονα τίθεται σε εγρήγορση ολόκληρο το σώμα, με συνέπεια την αδυναμία χαλάρωσης και ηρεμίας.

Έλλειψη συγκέντρωσης ή σύγχυση
Ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να προκαλέσει δυσκολίες στη συγκέντρωση, ενώ ο υποθυρεοειδισμός σύγχυση, συμπτώματα που εκλείπουν μετά από την υποβολή του ασθενή σε φαρμακευτική αγωγή.

Σεξουαλική δυσλειτουργία
Η υποτονική ή η παντελής έλλειψη επιθυμίας για σεξ αποτελεί ακόμα μια παρενέργεια του υποθυρεοειδισμού. Η χαμηλή παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών αποτελεί παράγοντα επηρεασμού της λίμπιντο, που στους άνδρες μπορεί να οδηγήσει σε στυτική δυσλειτουργία ή καθυστερημένη εκσπερμάτιση.

Διαταραχές περιόδου
Ο παρατεταμένος χρόνος περιόδου μπορεί να είναι ένδειξη ότι ο θυρεοειδής αδένας δεν λειτουργεί σωστά. Ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να προκαλέσει πιο συχνές, μεγαλύτερες χρονικά περιόδους, με αυξημένη ροή αίματος. Αντίθετα, ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να προκαλέσει ποικίλες ανωμαλίες στην περίοδο, οπότε οποιαδήποτε διαταραχή της εμμήνου ρύσεως ενδεχομένως να οφείλεται σε υπο ή υπερλειτουργία του θυρεοειδή αδένα και πρέπει να ελεγχθεί.

Υπογονιμότητα
Οι ανεπιτυχείς προσπάθειες σύλληψης ίσως να κρύβουν διαταραχές του θυρεοειδή, καθώς και οι δύο συχνότερες παθήσεις που προκαλούνται από τη μη φυσιολογική λειτουργία του αδένα μπορούν να οδηγήσουν σε προβλήματα γονιμότητας, αλλά και σε επιπλοκές της κύησης.

Αλλαγές στην όρεξη
Διαφορές στη συνήθη όρεξη του ανθρώπου να προσλάβει θερμίδες, είτε πρόκειται για ανορεξία είτε για αύξηση της όρεξης μπορεί να είναι ένδειξη υπερθυρεοειδισμού ή υποθυρεοειδισμού, αντιστοίχως.

Αύξηση/μείωση του σωματικού βάρους
Αλλαγές στο βάρος μπορεί να υποδηλώνουν διαταραχές στη λειτουργία του θυρεοειδούς, καθώς ο υποθυρεοειδισμός δύναται να προκαλέσει αύξηση, ενώ ο υπερθυρεοειδισμός απώλεια βάρους. Η αναίτια, χωρίς εμφανή λόγο (π.χ. έναρξη δίαιτας) μεταβολή του βάρους θα πρέπει να κινήσει τις υποψίες για ανώμαλη λειτουργία του αδένα.

Εντερικές διαταραχές
Η μειωμένη παραγωγή ορμονών του θυρεοειδή υπάρχει περίπτωση να προκαλέσει επιβράδυνση της χώνευσης και δυσκοιλιότητα, ενώ η υπερδραστηριότητά του μπορεί να επιφέρει αντίθετες επιπτώσεις, δηλαδή να προκαλεί συχνά επεισόδια διάρροιας.

Υπέρταση
Τόσο ο υπερθυρεοειδισμός όσο και ο υποθυρεοειδισμός ενοχοποιούνται για αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Ιδιαίτερα ο υποθυρεοειδισμός έχει διαπιστωθεί ότι διπλασιάζει τον κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου και χαρακτηρίζεται από επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού που προκαλεί.

«Η ύπαρξη κάποιου από τα συμπτώματα αυτά ή συνδυασμός τους ίσως να οφείλεται σε διαταραχές του θυρεοειδή αδένα, οπότε για τον αποκλεισμό ή την επαλήθευση της υποψίας θα πρέπει να διενεργούνται αιματολογικές εξετάσεις TSH, T3, Τ4 και Υπερηχογράφημα, τα θετικά αποτελέσματα των οποίων θα καθορίσουν τη δοσολογία των φαρμάκων που θα χορηγηθούν για εξισορρόπηση των ορμονών του θυρεοειδή», καταλήγει ο κ. Αντώνιος Χατζηιωαννίδης.

«Ο θυρεοειδής είναι ο αδένας στη βάση του λαιμού που παράγει ορμόνες οι οποίες διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον μεταβολισμό του ανθρώπου. Η ανάγκη για θυρεοειδεκτομή, η οποία είναι μια από τις πιο συχνά εκτελούμενες επεμβάσεις στην τραχηλική χώρα, επιβάλλεται σε περιστατικά κακοήθειας -όπου συχνά απαιτείται ευρύτερος λεμφαδενικός καθαρισμός για την αφαίρεση τυχόν λεμφαδενικών μεταστάσεων- υπερλειτουργίας του αδένα, ή βρογχοκήλης», μας εξηγεί ο γενικός χειρουργός και εξειδικευμένος στη χειρουργική ογκολογία και προηγμένη λαπαροσκοπική χειρουργική Δρ. Εμμανουήλ Ζαχαράκης - Διευθυντής Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού, Κλινική ΙΑΣΩ General (Αθήνα) & Συνεργάτης Κλινικής ‘Άγιος Λουκάς’ (Θεσ/νίκη) - Επ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Imperial College London (www.zacharakis-surgery.gr), προσθέτοντας ότι η εμπειρία του χειρουργού είναι καθοριστικής σημασίας για την έκβαση του ασθενούς.

Αυτό άλλωστε επιβεβαιώνουν και οι ερευνητές του Duke Medical, οι οποίοι υποστηρίζουν μάλιστα ότι το 51% των χειρουργών που εκτελούν θυρεοειδεκτομές δεν ξεπερνούν τη μία ανά χρόνο!

Η κύρια συγγραφέας της μελέτης και επικεφαλής του τμήματος ενδοκρινικής χειρουργικής στο Duke, Julie A. Sosa, M.D., σημείωσε ότι λόγω της τεχνικής δυσκολίας της επέμβασης οι ασθενείς θα πρέπει να έχουν το θάρρος να ρωτήσουν τον υποψήφιο χειρουργό τους πόσες επεμβάσεις τέτοιου είδους εκτελεί τον χρόνο και από την πλευρά τους οι χειρουργοί έχουν την ηθική υποχρέωση να απαντούν. Η διενέργεια περισσότερων επεμβάσεων δεν εγγυάται βέβαια την απουσία επιπλοκών, παρά μόνο λιγότερες πιθανότητες γι’ αυτές, όπως τόνισε.

Αν και η ολική θυρεοειδεκτομή είναι γενικά ασφαλής επέμβαση, μπορεί να προκαλέσει επιπλοκές που δύνανται να αλλάξουν τη ζωή του χειρουργημένου ασθενή. Τέτοιες είναι η αιμορραγία, προβλήματα με τους παραθυρεοειδείς αδένες και βλάβες στο λαρυγγικό νεύρο, οι οποίες ενδεχομένως να οδηγήσουν σε δυσκολίες στην ομιλία, την αναπνοή και την κατάποση. Οποιαδήποτε επιπλοκή απαιτεί περισσότερη φροντίδα μπορεί να αυξήσει το κόστος της επέμβασης και ίσως να θέσει σε κίνδυνο την ποιότητα ζωής του ασθενή.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Annals of Surgery, αξιολόγησε δεδομένα από 16.954 ασθενείς, οι οποίοι είχαν υποβληθεί σε θυρεοειδεκτομή μεταξύ 1998 και 2009 και εντάχθηκαν σε μια εθνική βάση δεδομένων.

Αναλύοντας τα περιστατικά, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι υπάρχει συσχετισμός μεταξύ του αριθμού των επεμβάσεων που εκτελούν κάθε χρόνο οι χειρουργοί και των ποσοστών επιπλοκών που εμφανίζουν οι ασθενείς τους. Συγκεκριμένα ανακάλυψαν ότι, οι ασθενείς των χειρουργών που πραγματοποιούσαν 1 επέμβαση/έτος είχαν 87% αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών, από 2-5 επεμβάσεις 68%, από 6-10 επεμβάσεις 42%, από 11-15 επεμβάσεις 22%, από 16-20 επεμβάσεις 10%, ενώ οι ασθενείς όσων χειρουργών εκτελούσαν από 21-25 επεμβάσεις διέτρεχαν 3% αυξημένο κίνδυνο.

Σύμφωνα με τον Δρ. Ζαχαράκη, εκτός από τον υπερθυρεοειδισμό, τα νεοπλάσματα και τη βρογχοκήλη, άλλη μια αιτία που μπορεί να οδηγήσει τον ασθενή στο χειρουργείο είναι οι όζοι του θυρεοειδούς. Τελευταία, η εξέλιξη της τεχνολογίας έχει επιτρέψει τον ευκολότερο εντοπισμό τους, με αποτέλεσμα να υπάρχει στατιστική αύξηση των περιστατικών. Παρότι η πλειοψηφία των ανθρώπων έχει όζους στον θυρεοειδή, μόνο το 5-7% αυτών είναι κακοήθεις.

Όποια όμως κι αν είναι η αιτία που θα οδηγήσει τον ασθενή στο χειρουργείο, αυτός «έχει κάθε δικαίωμα να γνωρίζει την εμπειρία του ανθρώπου που θα τον χειρουργήσει. Η εξειδίκευση και οι σημαντικές αλλαγές που έχουν επέλθει τις τελευταίες δεκαετίες στην εξέλιξη των τεχνικών της ολικής θυρεοειδεκτομής καθιστούν, σε γενικές γραμμές, τη συγκεκριμένη επέμβαση ασφαλή».

Βέβαια η γνώση της εμπειρίας του χειρουργού δεν πρέπει να απασχολεί μόνο τον ασθενή που θα υποβληθεί σε θυρεοειδεκτομή, αλλά όλους τους υποψήφιους για χειρουργείο ασθενείς. «Όλοι μας οφείλουμε να ελέγχουμε την εκπαίδευση και την εμπειρία του χειρουργού, προκειμένου να κινδυνεύουμε λιγότερο από πιθανές επιπλοκές, ανεξάρτητα από το είδος του χειρουργείου στο οποίο πρέπει να υποβληθούμε. Προς την ίδια κατεύθυνση θα βοηθούσε η καταγραφή των ποσοστών νοσηρότητας και θνητότητας, του μέσου όρου νοσηλείας και του αριθμού επανεγχειρήσεων των επιμέρους χειρουργών από τα νοσοκομεία, και η διάθεση των στοιχείων αυτών στο κοινό διαδικτυακά, έτσι ώστε οι ασθενείς να επιλέγουν με πιο ορθολογικό τρόπο τον θεράποντα χειρουργό τους. Το σύστημα αυτό θα λειτουργούσε τόσο προς όφελος των ασθενών που δικαίως αναζητούν τον καλύτερο γιατρό, αυτόν που θα τους απαλλάξει από περιττή ταλαιπωρία, όσο και των παρόχων υγείας, καθώς θα μπορούσε να εξοικονομήσει πόρους, αφού η χειρουργική με ελάχιστο ποσοστό επιπλοκών σημαίνει φθηνότερη νοσηλεία και ταχύτερη ένταξη του ασθενούς στο εργασιακό του περιβάλλον», καταλήγει ο Δρ. Ζαχαράκης.