Η ανακοίνωση από τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ολλανδία και την Ιαπωνία καταδικάζει τις ιρανικές επιθέσεις και καλεί την Τεχεράνη να σταματήσει άμεσα τις ενέργειές του. Δηλώνει επίσης πρόθεση συνεργασίας με συγκεκριμένες χώρες παραγωγής ενέργειας προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγή και να σταθεροποιηθούν οι αγορές.

«Εκφράζουμε την ετοιμότητά μας να συμβάλουμε στις αναγκαίες προσπάθειες για να διασφαλίσουμε την ασφαλή διέλευση από τα Στενά», σύμφωνα με την ανακοίνωση. «Χαιρετίζουμε τη δέσμευση των κρατών που συμμετέχουν στον προπαρασκευαστικό σχεδιασμό».

Χαιρετίζοντας την αποδέσμευση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, προστίθεται στην ανακοίνωση: «Θα λάβουμε και άλλα μέτρα για να σταθεροποιήσουμε τις αγορές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με ορισμένες χώρες παραγωγής για να αυξήσουμε την παραγωγή».

Οι τιμές της βενζίνης σε όλη την Ιαπωνία άρχισαν ν’ αυξάνονται καθώς ο πόλεμος προκαλεί προβλήματα στον εφοδιασμό με πετρέλαιο από το Στενό του Ορμούζ.

Το Τόκιο έχει δεσμευτεί για τη διάθεση ποσότητας ρεκόρ 80 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου που αντιστοιχούν σε ποσότητα εφοδιασμού περίπου 45 ημερών για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της Ιαπωνίας.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Nikkei, το εργοστάσιο θα εξειδικεύεται στην παραγωγή προηγμένων τσιπ μνήμης υψηλού εύρους ζώνης (HBM), τα οποία αποτελούν κρίσιμο εξάρτημα για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και σύγχρονα κέντρα δεδομένων.

Η αμερικανική εταιρεία ημιαγωγών σχεδιάζει να ξεκινήσει τις εργασίες κατασκευής τον Μάιο του επόμενου έτους, αξιοποιώντας υφιστάμενη βιομηχανική εγκατάσταση. Οι πρώτες εμπορικές αποστολές των νέων τσιπ εκτιμάται ότι θα πραγματοποιηθούν γύρω στο 2028. Παράλληλα, το ιαπωνικό Υπουργείο Οικονομίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας προβλέπεται να συνεισφέρει έως 500 δισ. γεν ως επιχορήγηση για το έργο, σύμφωνα με το Nikkei.

Η κυβέρνηση της Ιαπωνίας έχει θέσει ως προτεραιότητα την επαναφορά της χώρας στον παγκόσμιο χάρτη των ημιαγωγών, ενισχύοντας επενδύσεις από κορυφαίες εταιρείες όπως η Micron και η Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC). Για τον σκοπό αυτό έχει ενεργοποιήσει ένα ευρύ πρόγραμμα επιδοτήσεων που προσελκύει μεγάλους ξένους κατασκευαστές, ενώ παράλληλα χρηματοδοτεί νέα μονάδα παραγωγής προηγμένων «λογικών» τσιπ, η οποία θα αξιοποιεί τεχνολογίες της IBM.

Η παγκόσμια ζήτηση για τσιπ μνήμης υψηλού εύρους ζώνης αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς, καθώς αποτελούν βασικό στοιχείο στη λειτουργία συστημάτων ΤΝ, υπολογιστικών συστοιχιών και σύγχρονων data centers. Η επένδυση της Micron στην Ιαπωνία έρχεται σε μια περίοδο όπου οι τεχνολογικοί κολοσσοί ενισχύουν τη δυναμικότητά τους για να καλύψουν τις εκρηκτικές ανάγκες του οικοσυστήματος της τεχνητής νοημοσύνης.

Με την επέκταση των δραστηριοτήτων της στη Χιροσίμα, η Micron επιδιώκει όχι μόνο να μειώσει την εξάρτησή της από τις μονάδες της στην Ταϊβάν, αλλά και να ενισχύσει τη θέση της απέναντι στη SK Hynix, η οποία παραμένει η κυρίαρχη δύναμη στην αγορά των HBM. Το Nikkei επισημαίνει ότι η νέα επένδυση θα αποτελέσει κρίσιμο βήμα για την ενδυνάμωση της παρουσίας της εταιρείας στον ταχύτατα αναπτυσσόμενο κλάδο.

Η Micron επενδύει 1,5 τρισ. γεν σε νέο εργοστάσιο HBM στη Χιροσίμα, με κρατική στήριξη. Η Ιαπωνία επιδιώκει ανάκαμψη ημιαγωγών, ενισχύοντας ανταγωνισμό και τεχνολογική αυτάρκεια απέναντι σε TSMC και SK Hynix.

Όπως επισημαίνει η Intermodal, η Shipbuilders Association of Japan (SAJ) — που εκπροσωπεί 17 κορυφαίες ναυπηγικές ομάδες της χώρας — σχεδιάζει επενδύσεις ύψους 2,3 δισ. δολαρίων στη βιομηχανία, με στόχο τη μόχλευση δημόσιων πόρων συνολικού ύψους 6,5 δισ. δολαρίων έως το 2035.

Το φιλόδοξο αυτό σχέδιο προβλέπει εκσυγχρονισμό ναυπηγείων, αντικατάσταση παλαιού εξοπλισμού, τοποθέτηση μεγαλύτερων γερανών και εισαγωγή αυτοματισμών και ψηφιακών τεχνολογιών αιχμής.

«Η Ιαπωνία επιλέγει να ανασχεδιάσει τη ναυπηγική της στρατηγική, δίνοντας έμφαση στην ποιότητα, την καινοτομία και τη συνεργασία με διεθνείς εταίρους αντί στον όγκο παραγωγής», τονίζει ο αναλυτής της Intermodal Νίκος Ταγκούλης στο εβδομαδιαίο insight report του οίκου.

Συμμαχία με τις ΗΠΑ

Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής αναδιάρθρωσης, η ιαπωνική κυβέρνηση υπέγραψε Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες παραγγελίες αμερικανικών πλοίων σε ιαπωνικά ναυπηγεία αλλά και συμβάσεις συντήρησης πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ (U.S. Navy).

Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μια γεωοικονομική επαναπροσέγγιση που ενισχύει το προφίλ της Ιαπωνίας ως αξιόπιστου τεχνολογικού και ναυπηγικού εταίρου της Ουάσινγκτον.

«Η συνεργασία με τις ΗΠΑ λειτουργεί ως διπλός καταλύτης — προσφέρει βραχυπρόθεσμη ζήτηση και μακροπρόθεσμη τεχνολογική συνέργεια. Για την Ιαπωνία, πρόκειται για στοχευμένη επιστροφή σε μια αγορά που εκτιμά την αξιοπιστία και την ακρίβεια», επισημαίνει ο κ. Ταγκούλης.

Η θέση της Ιαπωνίας στη διεθνή ναυπηγική αγορά

Σήμερα, τα τρία μεγάλα ναυπηγικά κέντρα της Άπω Ανατολής — Κίνα, Νότια Κορέα και Ιαπωνία — ελέγχουν από κοινού το 96% των παγκόσμιων παραγγελιών (σε dwt).

Η Κίνα κυριαρχεί με 68%, η Κορέα ακολουθεί με 18%, ενώ η Ιαπωνία περιορίζεται στην τρίτη θέση με μόλις 10%, σύμφωνα με τα στοιχεία του Οκτωβρίου 2025.

Η ιαπωνική παραγγελιοθήκη περιλαμβάνει 737 πλοία συνολικού τονάζ 40,7 εκατ. dwt, με κύριες κατηγορίες τα bulk carriers, τα δεξαμενόπλοια και τα containerships.

Ωστόσο, απουσιάζουν εντελώς νέες παραγγελίες LNG carriers, γεγονός που αναδεικνύει το τεχνολογικό χάσμα σε σχέση με την Κίνα και τη Νότια Κορέα.

Όπως επισημαίνει η Intermodal, μόνο το 10% των υπό παραγγελία πλοίων είναι συμβατά με μεθανόλη και περίπου το 4% με LNG, ενώ το 32% αφορά πλοία που θα διαθέτουν scrubbers.

«Η Ιαπωνία εστιάζει σε καθαρή τεχνολογική καινοτομία, όμως χρειάζεται να επιταχύνει τη μετάβαση στα καύσιμα νέας γενιάς για να παραμείνει ανταγωνιστική σε διεθνές επίπεδο», αναφέρει ο κ. Ταγκούλης.

Αναδιάρθρωση και προκλήσεις

Η αναδιάρθρωση του ιαπωνικού ναυπηγικού τοπίου βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Η Imabari Shipbuilding αύξησε το ποσοστό συμμετοχής της στη Japan Marine United (JMU), επιδιώκοντας οικονομίες κλίμακας, ενώ η Mitsui E&S περιόρισε δραστηριότητες, κλείνοντας το ναυπηγείο στη Chiba και μεταφέροντας τις νέες κατασκευές στην Tsuneishi.

Παράλληλα, η Sasebo Heavy Industries αποχώρησε από τον τομέα νέων ναυπηγήσεων το 2022, επικεντρώνοντας πλέον στις επισκευές και στη ναυπηγική μηχανολογία.

Οι διαρθρωτικοί περιορισμοί παραμένουν έντονοι: ο διαθέσιμος παράκτιος χώρος είναι περιορισμένος, ενώ η γήρανση του εργατικού δυναμικού αποτελεί σημαντική πρόκληση — με το ποσοστό των ξένων εργαζομένων να έχει αυξηθεί σε 20% από σχεδόν μηδενικό επίπεδο πριν από μία δεκαετία.

Καινοτομία και “έξυπνη ναυπηγική”

Για την αντιμετώπιση των ελλείψεων, η Ιαπωνία έχει ιδρύσει εξειδικευμένα κέντρα εκπαίδευσης, επενδύοντας στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στην ενίσχυση της ελκυστικότητας του ναυπηγικού επαγγέλματος.

Η στρατηγική της εστιάζει στην καινοτομία, την αυτοματοποίηση και την ψηφιοποίηση. Ο κλάδος επενδύει σε αυτόνομα πλοία, λύσεις μηδενικών εκπομπών και τεχνολογίες IoT, μέσα από συνεργασίες με ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια.

Στόχος της χώρας είναι, έως το 2040, το 50% του εγχώριου στόλου να είναι αυτόνομο, καθιστώντας την Ιαπωνία ηγέτιδα δύναμη στην “έξυπνη ναυπηγική”.

Το νέο αφήγημα της Ιαπωνίας

«Η Ιαπωνία παραμένει πιστή στο δόγμα της ολικής διαχείρισης ποιότητας και της τεχνολογικής υπεροχής. Η ανάκαμψη δεν θα έρθει μέσα από μαζική παραγωγή, αλλά μέσα από αξία, ακρίβεια και βιωσιμότητα», καταλήγει ο Νίκος Ταγκούλης της Intermodal.

Παρά την πτώση του μεριδίου αγοράς, η χώρα δείχνει αποφασισμένη να ανασυντάξει τη ναυπηγική της ταυτότητα, επενδύοντας σε υψηλής ποιότητας κατασκευές, πράσινες τεχνολογίες και διεθνείς συνεργασίες.

Όπως συνοψίζει ο κ. Ταγκούλης:
«Η ναυπηγική της Ιαπωνίας δεν επιστρέφει απλώς στη διεθνή αγορά — επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της, χτίζοντας πάνω στην παράδοση, την καινοτομία και την τεχνογνωσία δεκαετιών. Το στοίχημα είναι να μετατρέψει την τεχνολογική της υπεροχή σε εμπορικό πλεονέκτημα.»

Πηγή: newmoney.gr

Τον Αύγουστο ο πληθωρισμός ήταν στο 2,7%. Ο δείκτης του δομικού πληθωρισμού στην Ιαπωνία δεν περιλαμβάνει τις τιμές των φρέσκων τροφίμων, αλλά περιλαμβάνει το κόστος της ενέργειας.

Ο γενικός πληθωρισμός στην Ιαπωνία επίσης αυξήθηκε στο 2,9% από 2,7% τον προηγούμενο μήνα, πάνω από τον στόχο 2% της Τράπεζας της Ιαπωνίας.

Αντίθετα, ο δομικός πληθωρισμός που δεν περιλαμβάνει ούτε τα φρέσκα τρόφιμα ούτε το κόστος ενέργειας (core – core inflation)  και παρακολουθείται στενά από την Τράπεζα της Ιαπωνίας, μειώθηκε στο 3% από 3,3% τον Αύγουστο.

Ο πληθωρισμός του ρυζιού, ο οποίος απασχόλησε τα πρωτοσέλιδα νωρίτερα φέτος, μειώθηκε απότομα στο 49,2%, από 69,7% τον προηγούμενο μήνα. Τον Μάιο, ο πληθωρισμός του ρυζιού έφτασε το 101,7%, το υψηλότερο επίπεδο σε πάνω από 50 χρόνια.

Ο ιαπωνικός Nikkei 225 σημείωσε άνοδο 0,78% μετά την απόφαση, ενώ το γιεν ενισχύθηκε οριακά και διαπραγματεύτηκε στα 152,53 έναντι του δολαρίου.

Τα στοιχεία αυτά έρχονται σε μια περίοδο που η Ιαπωνία έχει νέα πρωθυπουργό, τη Σανάε Τακαΐτσι, η οποία κληρονομεί μια οικονομία που μαστίζεται από εμπορικές αβεβαιότητες, ανησυχίες για το κόστος διαβίωσης και μια κεντρική τράπεζα αποφασισμένη να αυξήσει τα επιτόκια και να ομαλοποιήσει τη νομισματική πολιτική.

Ο πληθωρισμός θα είναι ένα σημαντικό πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει, όπως δήλωσαν προηγουμένως εμπειρογνώμονες στο CNBC. Η Ιαπωνία έχει μεγάλο πληθυσμό συνταξιούχων που λαμβάνουν συντάξεις και άτομα με σταθερό εισόδημα, γεγονός που καθιστά τον πληθωρισμό «πολύ επώδυνο» για αυτούς, δήλωσε ο Τομοχίκο Τανιγκούτσι, ειδικός σύμβουλος στο Fujitsu Future Studies Center, στο πρόγραμμα «Squawk Box Asia» του CNBC στις 13 Οκτωβρίου.

«Ο τρόπος αντιμετώπισης του πληθωρισμού θα είναι η πρώτη δοκιμασία για να κριθεί αν η Takaichi μπορεί να υλοποιήσει ένα πακέτο μέτρων», δήλωσε ο Τανιγκούτσι.

Ο πληθωρισμός βρίσκεται πάνω από τον στόχο της Τράπεζας της Ιαπωνίας για 41 συνεχόμενους μήνες, μια περίοδο που ξεκινά από τον Απρίλιο του 2022.

Ο Τζέσπερ Κολ, διευθυντής της εταιρείας χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Monex Group, δήλωσε στο CNBC την Τετάρτη, μετά την ανάληψη της εξουσίας από την Τακαΐτσι, ότι «εάν ο πληθωρισμός στην Ιαπωνία δεν είναι κάτω από 2% σε έξι έως εννέα μήνες, η δημοτικότητα αυτού του υπουργικού συμβουλίου θα πέσει κατακόρυφα, επειδή [για] τον ιαπωνικό λαό… το νούμερο ένα, νούμερο δύο, νούμερο τρία μέλημα είναι ο πληθωρισμός».

Σύμφωνα με το Reuters, η Τακαΐτσι σχεδίαζε ένα πακέτο οικονομικών κινήτρων ύψους άνω των 13,9 τρισεκατομμυρίων γιεν (92,19 δισεκατομμύρια δολάρια) για να βοηθήσει τα νοικοκυριά να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό, τις επενδύσεις σε αναπτυσσόμενους κλάδους και την εθνική ασφάλεια, όπως ανέφερε το Reuters στις 22 Οκτωβρίου. Το πακέτο θα μπορούσε να ανακοινωθεί ήδη από τον επόμενο μήνα.

Η αρχική άνοδος οδηγήθηκε από τα κέρδη στον τομέα των ακινήτων, της τεχνολογίας και των κυκλικών καταναλωτικών μετοχών. Η Yaskawa Electric Corp σημείωσε άνοδο άνω του 20%, ενώ η Japan Steel Works σημείωσε άνοδο 14%. Η Mitsubishi Heavy Industries και η Kawasaki Heavy Industries σημείωσαν άνοδο 13% και 12% αντίστοιχα.

Δεδομένης της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης για μια «οικονομία υψηλής πίεσης», η Τακαΐτσι είναι πιθανό να ζητήσει από την Τράπεζα της Ιαπωνίας να διατηρήσει την επεκτατική νομισματική της πολιτική, σύμφωνα με σημείωμα της Crédit Agricole CIB που δημοσιεύθηκε το Σαββατοκύριακο μετά τα αποτελέσματα, προσθέτοντας ότι θα ήταν ανοιχτή σε αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης από την Τράπεζα της Ιαπωνίας έως τον Ιανουάριο του 2026.

«Η κυβέρνηση Τακαΐτσι, αναγνωρίζοντας ότι η τρέχουσα οικονομία εξακολουθεί να είναι αδύναμη, αναμένεται να αλλάξει εντελώς την κατεύθυνση της πολιτικής της προς μια νέα προσέγγιση (πλήρης αναμόρφωση) που επιδιώκει την επέκταση των επενδύσεων και της ζήτησης μέσω συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα», ανέφερε η σημείωση της CA-CIB.

Ομοίως, ο Topix αυξήθηκε κατά 3% και έφτασε σε ιστορικό υψηλό.

Το γιεν αποδυναμώθηκε κατά περισσότερο από 1,72% και έφτασε για λίγο το ψυχολογικό όριο των 150 έναντι του δολαρίου, πριν καταλήξει στα 149,97 ανά δολάριο.

Η τελευταία φορά που το γιεν αποδυναμώθηκε στο επίπεδο των 150 ήταν τον Αύγουστο, σύμφωνα με στοιχεία της LSEG, προκαλώντας ανησυχίες στον υπουργό Οικονομικών της Ιαπωνίας, Κατσουνόμπο Κάτο.  Τον Οκτώβριο του 2022, το γιεν αποδυναμώθηκε προσωρινά πέραν του ορίου των 151 έναντι του δολαρίου, γεγονός που προκάλεσε την παρέμβαση του Υπουργείου Οικονομικών της χώρας.

«Η βασική μας πρόβλεψη είναι για βραχυπρόθεσμες απώλειες του JPY προς τα 150, καθώς η αγορά προσαρμόζεται στην έκπληξη, αλλά όχι για ουσιαστική αδυναμία πέρα από αυτό», έγραψε η Deutsche Bank σε σημείωμα που δημοσίευσε τη Δευτέρα.

Ενώ η πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων από την Τράπεζα της Ιαπωνίας τον Οκτώβριο θα πρέπει να μειωθεί, η αγορά έχει αποτιμήσει μόνο ένα τελικό επιτόκιο γύρω στο 1%, το οποίο μπορεί να είναι ακόμα εφικτό υπό την ηγεσία του  Τακαΐτσι.

«Το αδύναμο γιεν έχει συμβάλει στις εγχώριες ανησυχίες, από τον υπερτουρισμό έως τις τιμές των ακινήτων, οπότε η περαιτέρω αποδυνάμωση από τα ήδη χαμηλά επίπεδα θα μπορούσε να είναι ανεπιθύμητη ακόμη και για την κυβέρνηση», πρόσθεσαν οι αναλυτές.

Η απόδοση των 30ετών ομολόγων της Ιαπωνίας αυξήθηκε κατά 10 μονάδες βάσης στο 3,263%, ενώ η απόδοση των 20ετών ομολόγων αυξήθηκε κατά 6 μονάδες βάσης στο 2,674%. Η απόδοση των 10ετών ομολόγων αναφοράς παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη στο 1,659% περίπου.

Ο ASX/S&P 200 της Αυστραλίας αυξήθηκε κατά 0,19%.

Ο Hang Seng Index του Χονγκ Κονγκ υποχώρησε κατά 0,22%, ενώ ο Hang Seng Tech Index σημείωσε πτώση 0,66%.

Οι αγορές της Κίνας και της Νότιας Κορέας παρέμειναν κλειστές λόγω αργιών.

Την περασμένη Παρασκευή στις ΗΠΑ, οι τρεις κύριοι δείκτες έκλεισαν υψηλότερα. Ο S&P 500 υποχώρησε από το ρεκόρ της Παρασκευής, αλλά διατήρησε τα σταθερά εβδομαδιαία κέρδη παρά την τρίτη ημέρα διακοπής λειτουργίας της αμερικανικής κυβέρνησης, σημειώνοντας άνοδο μόλις 0,01% στα 6.715,79.

Ο Nasdaq Composite υποχώρησε 0,28% και έκλεισε στα 22.780,51. Ο Dow Jones Industrial Average υπεραπέδωσε, σημειώνοντας άνοδο 238,56 μονάδων ή 0,51% και κλείνοντας στα 46.758,28. Ο Russell 2000 σημείωσε επίσης άνοδο 0,72% και έκλεισε στα 2.476,18.

Η Τακαΐτσι θεωρείται μία από τις πιο συντηρητικές φωνές του LDP και βρίσκεται στον σκληρό δεξιό του πυρήνα. Εάν επιβεβαιωθεί από το κοινοβούλιο, θα γίνει η πρώτη γυναίκα στην πρωθυπουργία της χώρας.

Οι προκλήσεις της νέας ηγέτιδας

Η Τακαΐτσι αναλαμβάνει σε μια περίοδο οικονομικής στασιμότητας, με την πληθωριστική πίεση να επιβαρύνει τα νοικοκυριά και τους μισθούς να παραμένουν στάσιμοι. Στην εξωτερική πολιτική, θα πρέπει να διαχειριστεί τις εύθραυστες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και να ολοκληρώσει τη συμφωνία δασμών με την κυβέρνηση Τραμπ που είχε συμφωνηθεί από τον προκάτοχό της.

Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι η ενοποίηση του κόμματος, το οποίο έχει διχαστεί μετά την παραίτηση του απερχόμενου πρωθυπουργού Σιγκερού Ισίμπα, ο οποίος αποχώρησε ύστερα από έναν χρόνο στη διακυβέρνηση και απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Η «Σιδηρά Κυρία» της Ιαπωνίας

Πολλοί τη συγκρίνουν με τη Μάργκαρετ Θάτσερ, την οποία η ίδια θαυμάζει. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Τζεφ Κίνγκστον του Πανεπιστημίου Temple, η Τακαΐτσι «βρίσκεται σε καλή θέση να ανακτήσει τη δεξιά εκλογική βάση, αλλά μάλλον εις βάρος της ευρύτερης λαϊκής απήχησης».
Παρότι δηλώνει θιασώτρια της Θάτσερ, οι επικριτές της σημειώνουν ότι δεν έχει συμβάλει ουσιαστικά στην ενδυνάμωση των γυναικών και συχνά αντιτίθεται σε κοινωνικές μεταρρυθμίσεις.

Η ίδια έχει ταχθεί κατά της διατήρησης του πατρικού επιθέτου μετά τον γάμο, θεωρώντας το «αντίθετο με την ιαπωνική παράδοση», και αντιτίθεται στους γάμους ομοφύλων.

Η πολιτική κληρονομιά του Σίνζο Άμπε

Ως πολιτική «μαθήτρια» του αείμνηστου Σίνζο Άμπε, η Τακαΐτσι έχει δεσμευθεί να συνεχίσει το οικονομικό του πρόγραμμα Abenomics, με έμφαση στη δημοσιονομική ενίσχυση και τα χαμηλά επιτόκια. Είναι επίσης υπέρ της αναθεώρησης του ειρηνιστικού Συντάγματος της Ιαπωνίας και υποστηρίζει ενίσχυση της αμυντικής πολιτικής.

Η παρουσία της σε τελετές στο ιερό Γιασουκούνι, όπου τιμώνται και καταδικασμένοι εγκληματίες πολέμου, προκαλεί συχνά αντιδράσεις στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Η επιβεβαίωση της Τακαΐτσι από το κοινοβούλιο θεωρείται πιθανή αλλά όχι δεδομένη, καθώς το LDP έχει χάσει την πλειοψηφία του και στα δύο σώματα. Παρ’ όλα αυτά, η άνοδός της σηματοδοτεί ιστορική καμπή για τη χώρα και ίσως αναδιαμορφώσει την πολιτική σκηνή της Ιαπωνίας.

Όπως αναφέρει το Reuters, οι αποδόσεις των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων πολύ μακράς διάρκειας (JGB) κινούνται ήδη κοντά σε ιστορικά υψηλά, λόγω παγκόσμιων ανησυχιών για τα δημοσιονομικά ελλείμματα και της εσωτερικής πολιτικής πίεσης στον Ισίμπα. Ο δείκτης Nikkei του χρηματιστηρίου του Τόκιο έχει σημειώσει πτώση από το ιστορικό υψηλό του περασμένου μήνα.

Η προσοχή πλέον στρέφεται στους πιθανούς διαδόχους του Ισίμπα και στην ενδεχόμενη επιστροφή στις πολιτικές τύπου «Abenomics» του εκλιπόντος Σίνζο Άμπε - του μακροβιότερου ηγέτη της Ιαπωνίας, ο οποίος εφάρμοσε μαζικά δημοσιονομικά μέτρα τόνωσης και πρωτοφανή νομισματική χαλάρωση από την κεντρική τράπεζα.

«Μια άμεση αντίδραση της αγοράς θα μπορούσε να είναι ένα bear steepening της καμπύλης αποδόσεων των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων, αποδυνάμωση του γεν και ήπια άνοδος των μετοχών, καθώς οι επενδυτές θα εκτιμήσουν αυξημένο κίνδυνο επιστροφής σε πολιτικές αναθέρμανσης της οικονομίας τύπου Abenomics», δήλωσε ο Νακά Ματσουζάουα, επικεφαλής στρατηγικής μακροοικονομίας στην Nomura Securities στο Τόκιο.

Η σχετικά συντηρητική δημοσιονομική προσέγγιση του Ισίμπα είχε θεωρηθεί θετική για την αγορά των JGB, όπου οι αποδόσεις παραμένουν ακόμη χαμηλές σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, οι ανησυχίες για το τεράστιο δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας και τα διευρυνόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα εξακολουθούν να υφίστανται.

Το συνολικό δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας ανέρχεται σε σχεδόν 250% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της - το υψηλότερο ποσοστό στον ανεπτυγμένο κόσμο. Οι προϋπολογισμένες απαιτήσεις της χώρας για το επόμενο δημοσιονομικό έτος ανήλθαν σε νέο ρεκόρ για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα το Υπουργείο Οικονομικών.

«Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων πολύ μακράς διάρκειας πιθανότατα θα αυξηθούν μετά την παραίτηση του Ισίμπα», δήλωσε ο Κατσουτόσι Ινατόμε, ανώτερος στρατηγικός αναλυτής στη Sumitomo Mitsui Trust Asset Management. «Υπάρχει ήδη αυξημένη πίεση στις αποδόσεις των ομολόγων αυτής της κατηγορίας λόγω της αβεβαιότητας σχετικά με τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, και η πίεση αυτή θα ενταθεί».

Την περασμένη εβδομάδα, η απόδοση του 30ετούς ιαπωνικού κρατικού ομολόγου εκτινάχθηκε στο άνευ προηγουμένου 3,285%, ενώ η απόδοση του 20ετούς έφτασε στο 2,69%, το υψηλότερο επίπεδο από το 1999. Αυτή η άνοδος στις αποδόσεις μεταφράζεται σε ακόμη υψηλότερο κόστος δανεισμού για την κυβέρνηση, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες.

Περιοχές-κλειδιά για την παραγωγή ρυζιού, όπως το Τοχόκου και το Χοκουρίκου, κατέγραψαν τον Ιούλιο τη μικρότερη βροχόπτωση των τελευταίων σχεδόν 80 ετών, ενώ ο καύσωνας του Αυγούστου έσπασε πολλαπλά ρεκόρ θερμοκρασίας και έπληξε μεγάλο μέρος της χώρας.

Αυτά τα ακραία καιρικά φαινόμενα ενδέχεται να επηρεάσουν τη συγκομιδή, που ξεκινά συνήθως στα τέλη του καλοκαιριού, σε μια περίοδο που οι προμήθειες είναι ήδη περιορισμένες λόγω των αντίξοων καιρικών συνθηκών των τελευταίων ετών. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω ανόδου τιμών — ήδη 50% υψηλότερες σε σχέση με πέρυσι — επιβαρύνοντας τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και την πολιτική ηγεσία.

Το Υπουργείο Γεωργίας, Δασών και Αλιείας προειδοποίησε ότι ο κίνδυνος μπορεί να εξαπλωθεί και σε άλλες περιοχές, ανάλογα με τις μελλοντικές καιρικές συνθήκες, προσθέτοντας ότι η φετινή παραγωγή θα είναι γνωστή μετά τη φθινοπωρινή συγκομιδή.

Η έλλειψη ρυζιού είχε προκαλέσει εθνική κρίση νωρίτερα το καλοκαίρι, όταν οι τιμές-ρεκόρ οδήγησαν ορισμένα σχολεία να μειώσουν τις ημέρες που σέρβιραν ρύζι στο μεσημεριανό και καταστήματα και εστιατόρια να αυξήσουν τις τιμές των πιάτων με ρύζι.

Μια νέα κακή συγκομιδή θα μπορούσε να εντείνει την κριτική κατά του κυβερνώντος Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος, που υπέστη ιστορική ήττα στις εκλογές της Άνω Βουλής τον Ιούλιο, εν μέρει εξαιτίας της κρίσης του ρυζιού.

Άλλοι ειδικοί θεωρούν ότι οι προσπάθειες αύξησης της καλλιέργειας μπορούν να αντισταθμίσουν τον αντίκτυπο των ακραίων καιρικών φαινομένων. Ο καθηγητής Μασαγιούκι Ογκάουα του Πανεπιστημίου Ουτσουνομίγια εκτίμησε ότι η παραγωγή θα αυξηθεί λόγω της επέκτασης των εκτάσεων.

Οι τιμές καθορίζονται εν μέρει από συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, αλλά με την αβεβαιότητα προσφοράς και ζήτησης, είναι πιθανό να αυξηθούν περαιτέρω, σύμφωνα με τον Ογκάουα.

Η κατάσταση στην Ιαπωνία έρχεται σε αντίθεση με τη βελτίωση των προμηθειών και την πτώση των τιμών παγκοσμίως, χάρη στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες και τις καλές σοδειές μεγάλων παραγωγών όπως η Ινδία. Η ασιατική τιμή αναφοράς ρυζιού έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο σχεδόν οκτώ ετών, προσφέροντας ανακούφιση στα νοικοκυριά δισεκατομμυρίων καταναλωτών.

Ενώ οι τιμές στα σούπερ μάρκετ έχουν προσωρινά υποχωρήσει από τα υψηλά τους, η κυβέρνηση αναζητά μόνιμες λύσεις όχι μόνο για τα πρόσφατα καιρικά φαινόμενα, αλλά και για την κλιματική αλλαγή που απειλεί με μακροπρόθεσμες διαταραχές τον κλάδο.

Η χώρα καλλιεργεί πλέον ρύζι και σε περιοχές που παλαιότερα θεωρούνταν πολύ ψυχρές, με το νησί Χοκάιντο να είναι η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός περιοχή από το 2018 και να έχει υψηλότερη απόδοση ανά στρέμμα από την πρώτη, την επαρχία Νιιγκάτα.

Πίσω από την πρωτοποριακή αυτή έρευνα βρίσκονται το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Γιοκοχάμα, η εταιρεία Electric Power Development Co., Ltd., και το Εθνικό Ινστιτούτο Προηγμένης Βιομηχανικής Επιστήμης και Τεχνολογίας (AIST). Οι επιστήμονες πήραν πυρίτιο από παλιά ηλιακά πάνελ, το επεξεργάστηκαν με υδροχλωρικό οξύ (HCl) για να αυξήσουν τη δραστικότητά του και το χρησιμοποίησαν ως αναγωγικό υλικό για το CO₂.

Ο επικεφαλής της ομάδας, καθηγητής Χημείας Κεν Μοτοκούρα, εξηγεί: «Συνδυάσαμε την ανακύκλωση του πυριτίου με τη δέσμευση CO₂ από θερμικά καυσαέρια, χρησιμοποιώντας το πυρίτιο ως μέσο μετατροπής του διοξειδίου του άνθρακα σε χημικά προϊόντα».

Στο πείραμα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν πραγματικό καυσαέριο με περίπου 14% περιεκτικότητα σε CO₂. Χωρίς να προηγηθεί καθαρισμός ή διαχωρισμός του διοξειδίου, το αέριο προστέθηκε μαζί με νερό, τετραβουτυλαμμώνιο φθορίδιο (TBAF) και πυρίτιο σε ένα αντιδραστήριο σύστημα. Η αντίδραση αυτή επέτρεψε την απευθείας παραγωγή χημικών ουσιών, χωρίς ανάγκη προηγούμενης επεξεργασίας.

Το βασικό προϊόν ήταν μυρμηκικό οξύ, το οποίο χρησιμοποιείται σε γεωργικές, υφαντουργικές και άλλες βιομηχανικές εφαρμογές. Η απόδοση έφτασε το 73%, κάτι που κρίνεται ιδιαίτερα υψηλό για τέτοιου είδους διεργασίες. Επιπλέον, παρήχθη φορμαμίδιο, σημαντικό στην παρασκευή φαρμάκων και χημικών ενώσεων. Αυτά τα αποτελέσματα επιτυγχάνονται χάρη στην ιδιότητα του πυριτίου να δίνει ηλεκτρόνια, τα οποία συμβάλλουν στη διάσπαση των μορίων του CO₂.

Το εντυπωσιακό είναι ότι η μέθοδος δεν απαιτεί υψηλές θερμοκρασίες ή πιέσεις, ούτε εξειδικευμένο εξοπλισμό. Όλη η διαδικασία μπορεί να πραγματοποιηθεί με απλό εξοπλισμό και υπό ήπιες συνθήκες, κάτι που τη διαφοροποιεί από τις μέχρι σήμερα γνωστές λύσεις.

Η ανακάλυψη αυτή δεν περιορίζεται μόνο στο εργαστήριο. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η τεχνολογία τους έχει πρακτικές εφαρμογές σε βιομηχανικές μονάδες, όπου το CO₂ παράγεται σε μεγάλες ποσότητες. Αν το μοντέλο υιοθετηθεί ευρύτερα, μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για πιο βιώσιμες λύσεις στον τομέα των αποβλήτων και της κλιματικής πολιτικής.

Η αξιοποίηση των παλιών φωτοβολταϊκών πάνελ, που αυξάνονται συνεχώς καθώς λήγει η διάρκεια ζωής τους, συνδυάζεται εδώ με την ανάγκη μείωσης των αερίων του θερμοκηπίου. Αντί να θάβονται ή να αποστέλλονται για καύση, τα πάνελ αποκτούν δεύτερη ζωή, συμμετέχοντας στη χημική μετατροπή του CO₂ σε ωφέλιμα προϊόντα.

Όπως δηλώνουν οι υπεύθυνοι του έργου, ο στόχος τους είναι διττός: αφενός να δώσουν λύση στο πρόβλημα των παλαιών φωτοβολταϊκών, αφετέρου να επιδείξουν έναν εφικτό, αποδοτικό και οικονομικό τρόπο δέσμευσης και αξιοποίησης του CO₂. Μέσω αυτής της συνδυαστικής καινοτομίας, η τεχνολογία γίνεται σύμμαχος της κυκλικής οικονομίας.