Η Ένωση (IATA) προειδοποιεί όλο και περισσότερο ότι οι αεροπορικές εταιρείες θα δυσκολευτούν να επιτύχουν τους στόχους τους για τη βιωσιμότητα και έχει χαρακτηρίσει την παραγωγή (Sustainable Aviation Fuel – SAF) – που είναι πιο ακριβό από τα συμβατικά καύσιμα αεριωθούμενων αεροσκαφών – ως απογοητευτικά αργή.

Ο Γενικός Διευθυντής της ΙΑΤΑ Γουίλι Γουόλς δήλωσε ότι ενώ η αύξηση της παραγωγής είναι ενθαρρυντική, η σχετικά μικρή ποσότητα θα προσθέσει 4,4 δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως στο λογαριασμό καυσίμων της αεροπορίας. «Ο ρυθμός προόδου στην αύξηση της παραγωγής και στην απόκτηση αποδοτικότητας για τη μείωση του κόστους πρέπει να επιταχυνθεί», ανέφερε ο Γουόλς σε δήλωσή του.

Ο ευρύτερος τομέας των αερομεταφορών συμφώνησε το 2021 να στοχεύσει σε καθαρές μηδενικές εκπομπές το 2050, βασιζόμενος κυρίως στη σταδιακή μετάβαση στο SAF, το οποίο παράγεται από χρησιμοποιημένο πετρέλαιο και βιομάζα.

Οι αεροπορικές εταιρείες βρίσκονται σε αντιπαράθεση με τις εταιρείες ενέργειας για τις σπάνιες προμήθειες SAF, ενώ παράλληλα δείχνουν με το δάχτυλο τους κατασκευαστές αεροσκαφών Airbus και Boeing για τις καθυστερήσεις στην παράδοση αεροσκαφών με μεγαλύτερη αποδοτικότητα καυσίμων.

Σε συνέντευξή του στο Reuters ο Γενικός Διευθυντής της ΙΑΤΑ είχε τονίσει ότι «θα πρέπει να επανεκτιμήσουμε τη δέσμευση για μηδενική κατανάλωση το 2050, επειδή δεν έχουμε την υποστήριξη που απαιτούν οι αεροπορικές εταιρείες.

«Δεν είναι στις προθέσεις μας να επανεξετάσουμε επίσημα (τον στόχο)», δήλωσε. «Αλλά δεν θα με εξέπληττε αν δεχόμασταν εκκλήσεις από τις αεροπορικές εταιρείες-μέλη να επανεξετάσουμε αυτή τη δέσμευση, επειδή (αυτή) έγινε με βάση το ότι όλοι θα έπαιζαν το ρόλο τους».

Ήδη από φέτος οι αερομεταφορείς διέγραψαν τις οικονομικές επιπτώσεις που είχαν εξαιτίας της COVID-19, επανερχόμενες στο «πράσινο», με συσσωρευμένα καθαρά κέρδη 23,3 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με την IATA, η οποία υπερδιπλασίασε τις προηγούμενες προβλέψεις που είχε ανακοινώσει τον Ιούνιο για 9,8 δισ. δολάρια.

Για φέτος η IATA προέβλεψε 4,29 δισ. αεροπορικά ταξίδια, αναθεωρώντας λίγο προς τα κάτω την πρόβλεψη που είχε κάνει τον Ιούνιο για 4,35 δισ. ταξίδια.

Για το 2024, τα κέρδη αναμένεται «να σταθεροποιηθούν σε μεγάλο βαθμό» στα 25,7 δισ. δολάρια, σύμφωνα με την IATA, σε έναν άνευ προηγουμένου παγκόσμιο κύκλο εργασιών.

Οι αεροπορικές εταιρείες υπέστησαν αθροιστικές απώλειες περίπου 183 δισ. δολαρίων μεταξύ του 2020 και του 2022, καθώς ήταν ένας από τους τομείς της οικονομίας που επλήγησαν περισσότερο από την υγειονομική κρίση του νέου κορωνοϊού, λόγω του κλεισίματος συνόρων και άλλους περιορισμούς που είχαν επιβληθεί στις μετακινήσεις.

«Δεδομένων των μαζικών απωλειών των τελευταίων ετών, τα κέρδη που αναμένονται το 2024 δείχνουν την ανθεκτικότητα του αεροπορικού τομέα» υπογράμμισε ο γενικός διευθυντής της IATA Γουίλι Γουόλς, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για τον εξαιρετικό ρυθμό ανάκαμψης. Ωστόσο, φαίνεται ότι η πανδημία στοίχισε τέσσερα χρόνια ανάπτυξης στον τομέα, όπως επισήμανε ο Γουόλς, ο οποίος πρόσθεσε: «Από το 2024, οι προβλέψεις δείχνουν ότι θα μπορούμε να μπούμε σε πιο φυσιολογικές πορείες ανάπτυξης, τόσο για τους επιβάτες όσο και για τα φορτία».

Η ισχυρή ανάκαμψη το 2023 είχε αποτέλεσμα υψηλές τιμές εισιτηρίων, καθώς η ζήτηση για ταξίδια ξεπερνούσε τις δυνατότητες των εταιρειών, οι οποίες επιβαρύνθηκαν από καθυστερημένες παραδόσεις αεροπλάνων και άλλες επιχειρησιακές δυσκολίες.

Η τάση αυτή δείχνει να επιβραδύνεται το 2024, σύμφωνα με την IATA. Παράλληλα τα ποσοστά πληρότητας των αεροπλάνων έχουν ήδη επανέλθει στα επίπεδα προ υγειονομικής κρίσης.

Σε συνέντευξή του στην Sueddeutsche Zeitung, ο κ. ντε Ζινιάκ τονίζει ότι η άρση περιορισμών και υποχρεώσεων για τους επιβάτες, οι οποίοι επιβλήθηκαν λόγω του κορονοϊού, δεν θα είναι εφικτή στο άμεσο μέλλον. «Ελπίζουμε με κάποια ψηφιακά βήματα, μέσω των οποίων θα πιστοποιείται η κατάσταση της υγείας των επιβατών και ενδεχομένως με μάσκες», δηλώνει ο επικεφαλής της ΙΑΤΑ.

Σε ό,τι αφορά τις οικονομικές εξελίξεις στις αερομεταφορές, ο κ. Ζινιάκ δεν περιμένει ταχεία ανάκαμψη. «Βλέπουμε κάποια μικρά βήματα στην Βόρεια Αμερική και στην Ασία, αλλά όλα βρίσκονται σε πολύ χαμηλό επίπεδο», σημειώνει.

Η ΙΑΤΑ μάλιστα καλεί τις κυβερνήσεις να δράσουν γρήγορα προκειμένου να αποφευχθεί μία γενικευμένη κρίση ρευστότητας στον κλάδο και χαρακτηρίζει ως «ζωτικής σημασίας», σε αυτή τη συγκυρία, τον τομέα των εμπορευματικών μεταφορών, αναφέρει το newmoney.

«Στις 5 Μαρτίου είχαμε εκτιμήσει ότι σε ένα απαισιόδοξο σενάριο οι απώλειες σε έσοδα το 2020 λόγω της κατάρρευσης της επιβατικής κίνησης για τις αεροπορικές θα ήταν διεθνώς στα 113 δις. δολάρια. Η εκτίμηση αυτή είχε βασιστεί στην πρόβλεψη για ευρεία εξάπλωση του COVID- 19, όχι όμως τόσο σοβαρή όσο οι σημερινές συνθήκες που βιώνει ο κλάδος με τους εκτεταμένους ταξιδιωτικούς προορισμούς σε όλο τον κόσμο. Αν αυτοί οι περιορισμοί διαρκέσουν για περίοδο τριών μηνών εκτιμάμε μία πτώση της διεθνούς ζήτησης σε ποσοστό 38% και απώλειες στις αεροπορικές λόγω της κατάρρευσης της επιβατικής κίνησης της τάξεως των 252 δισ. δολαρίων», ανέφερε χθές σε τηλεδιάσκεψη ο γενικός διευθυντής της Διεθνούς Ενωσης Αερομεταφορών της IATA Αλεξάντρ ντε Ζουνιάκ, προσθέτοντας ότι οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους:

«Η διεθνής βιομηχανία αερομεταφορών αντιμετωπίζει την πιο βαθιά κρίση όλων των εποχών».

Ουσιαστικά αυτή την περίοδο, όπου επιτρέπεται η διεθνής επιβατική κίνηση, πραγματοποιείται για λόγους επαναπατρισμού των επιβατών στα κράτη τους. «Επιπλέον, το αντικείμενο των αεροπορικών αυτή την στιγμή περιορίζεται στη μεταφορά φαρμάκων και ιατρικού εξοπλισμού προκειμένου να περιοριστεί ανά την υφήλιο η εξάπλωση του ιού», ανέφερε ο ίδιος.

Η ΙΑΤΑ από την πλευρά της καλεί τις κυβερνήσεις να στηρίξουν οικονομικά τον κλάδο, ο οποίος βρίσκεται μπροστά σε μία κρίση ρευστότητας που μπορεί να είναι μαζική. «Μερικοί αναλυτές αναρωτιούνται: και λοιπόν; Η απάντηση βρίσκεται στον αντίκτυπο των 2,7 εκατ. εργαζομένων στον κλάδο και των 65 εκατ. επιπλέον θέσεων εργασίας στην αλυσίδα των αερομεταφορών», απαντά ο κ. Ζουνιάκ.

«Αν δεν έχουμε μία βιώσιμη βιομηχανία αερομεταφορών όταν η κρίση του κορωνοϊού τελειώσει- όποτε κι αν είναι αυτό- η επανεκκίνηση της διεθνούς οικονομίας θα είναι περιορισμένη, σε μεγάλο βαθμό, σε -σχεδόν- όλους τους τομείς». Ο ίδιος αναφέρθηκε και στις κυβερνήσεις που έχουν δεσμευθεί για οικονομικά μέτρα στον κλάδο όπως η Σιγκαπούρη, η Κίνα, το Χόνγκ Κόνγκ, η Αυστραλία, η Βραζιλία, η Νέα Ζηλανδία, το Κατάρ, η Κολομβία, η Φινλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία και η Δανία και στα κράτη που βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας μέτρων, συμπεριλαμβανομένου του ‘’πακέτου’’ των 58 δισ. δολαρίων στις ΗΠΑ και των μέτρων στήριξης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν σε εθνικό επίπεδο αναφέρονται σε τρείς άξονες και συγκεκριμένα με απευθείας οικονομική στήριξη, με ρυθμίσεις δανείων- εγγυήσεων και με φορολογικές ελαφρύνσεις.

«Εν κατακλείδι, τα δύο βασικά μηνύματα που εκπέμπουμε αυτή την στιγμή είναι δύο: Το πρώτο είναι ότι η κρίση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάθος. Οι απώλειες εσόδων λόγω της πτώσης της επιβατικής κίνησης μπορεί να φθάσουν τα 252 δισ. δολάρια φέτος. Γι’ αυτό το λόγο, οι κυβερνήσεις πρέπει να δράσουν γρήγορα, παρέχοντας οικονομική βοήθεια για να αποφευχθεί μια γενικευμένη κρίση ρευστότητας για τον κλάδο. Επιπλέον, οι λειτουργίες cargo είναι αυτή την στιγμή ζωτικής σημασίας και γι’ αυτό και οι κυβερνήσεις θα πρέπει να κάνουν ό, τι περνά από το χέρι τους προκειμένου να διευκολύνουν μια βιομηχανία που προσπαθεί να καλύψει την όποια ζήτηση υφίσταται σε αυτή τη συγκυρία». Για τις πτήσεις cargo η ΙΑΤΑ θεωρεί απαραίτητη την εξαίρεση των πληρωμάτων από τους περιορισμούς καραντίνας, τη διευκόλυνση της γραφειοκρατίας και τη μείωση των χρεώσεων στο μέγιστο δυνατό.

Η κρίση στην Ελλάδα

Οι νέες συνθήκες που διαμορφώνονται παγκοσμίως επηρεάζουν και τη χώρα μας όπου πλέον ισχύουν εκτεταμένοι ταξιδιωτικοί περιορισμοί. Πέραν του δραστικού περιορισμού του πτητικού προγράμματος εδώ και μέρες και της καθήλωσης των αεροσκαφών από όλες τις αεροπορικές που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, ο μεγαλύτερος εγχώριος αερομεταφορέας, η Aegean έχει ανακοινώσει από αύριο Πέμπτη 26/3 την αναστολή όλων των πτήσεων του δικτύου εξωτερικού από όλες τις βάσεις της εταιρείας μέχρι τις 30 Απριλίου, όπως άλλωστε και η συνδεδεμένη Olympic Air η οποία ανακοίνωσε χθές ότι «διατηρούμε, επί του παρόντος, ένα μικρό σε συχνότητες πτητικό πρόγραμμα εσωτερικού».

Από την πλευρά της, η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας διαβεβαιώνει ότι οι ελεγκτές θα είναι παρόντες «με όλες τους τις δυνάμεις στηρίζοντας τη χώρα αυτήν τη δύσκολη στιγμή, στο πλαίσιο του επαγγελματισμού και της υπευθυνότητας με την οποία ασκούν το έργο τους και με αίσθημα ευθύνης απέναντι στο επιβατικό κοινό, στον τουριστικό κλάδο, που αποτελεί τη «βαριά βιομηχανία» της χώρας μας, και σε όλη την αεροπορική κοινότητα». Χθές η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας ανακοίνωσε θετικές επιδόσεις με αύξηση της επιβατικής κίνησης στα ελληνικά αεροδρόμια για το πρώτο δίμηνο του έτους, αφού ο συνολικός αριθμός των διακινηθέντων επιβατών την περίοδο Ιανουαρίου- Φεβρουαρίου του 2020 στα ελληνικά αεροδρόμια έφθασε τα 4,38 εκατ. επιβάτες παρουσιάζοντας αύξηση 4,7% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2019. Από τις τελευταίες ημέρες του Φεβρουαρίου και μετά ωστόσο, λόγω της εμφάνισης των πρώτων κρουσμάτων και στη χώρα μας, ξεκίνησε, η πτώση κι εν συνεχεία η κατάρρευση της ζήτησης.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με μελέτη της ΙΑΤΑ με τίτλο «Ελλάδα-Δείκτες Ανταγωνιστικότητας Ρυθμιστικού Πλαισίου Αερομεταφορών», από πλευράς πλήθους αεροπορικών συνδέσεων η Ελλάδα βρίσκεται στην όγδοη θέση στην Ευρώπη, με την αεροπορική συνδεσιμότητα να έχει αυξηθεί κατά 106% μεταξύ 2013 και 2018, αναφέρει το in.gr.

Η συμβολή των αερομεταφορών στην ελληνική οικονομία είναι, επίσης, σημαντική, καθώς ο κλάδος υποστηρίζει 457.000 θέσεις εργασίας, ενώ η συνεισφορά του στο ελληνικό ΑΕΠ υπολογίζεται στα 17,8 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 10,2% του συνόλου.

Πώς θα αυξηθεί η συμβολή των αερομεταφορών στην ανάπτυξη

Μάλιστα, η εν λόγω μελέτη προχώρησε σε μία σειρά κρίσιμων προτάσεων για τις αερομεταφορές στην Ελλάδα, ώστε να παραμείνουν σε τροχιά ανάπτυξης, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερη αξία για την ελληνική οικονομία:

– Η Ελλάδα θα πρέπει να επιδιώξει τον εκσυγχρονισμό του εναέριου χώρου και των συστημάτων της, προκειμένου να βελτιωθεί η διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας και να μειωθούν οι καθυστερήσεις κατά τη διάρκεια της καλοκαιρινής περιόδου.

Μεταξύ 2015 και 2017 οι σχετικές επενδύσεις ήταν πρακτικά ανύπαρκτες, με αποτέλεσμα σήμερα το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού να βρίσκεται πολύ κάτω από το επίπεδο που έχει συμφωνηθεί στο σχετικό πλάνο απόδοσης.

Επίσης, στα αεροδρόμια όπου παρατηρείται κυκλοφοριακή συμφόρηση χρειάζεται να προστεθεί ένας αριθμός ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας.

– Η Ελλάδα θα πρέπει να προστατεύει τους επιβάτες και τις αεροπορικές εταιρείες από υπερβολικές χρεώσεις στις υπηρεσίες αεροδρομίου, ενισχύοντας την αρμοδιότητα της ρυθμιστικής Αρχής να διατηρεί τις χρεώσεις σε ευθεία συνάρτηση με το πραγματικό κόστος.

Αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό, δεδομένου ότι η ιδιωτικοποίηση των ελληνικών αεροδρομίων συνεχίζεται.

Περιθώριο βελτίωσης υπάρχει, επίσης, και στη σχέση κόστους-αποδοτικότητας σε όλα τα αεροδρόμια της χώρας.

– Η ανάπτυξη νέων υποδομών -τερματικοί σταθμοί και διάδρομοι προσγείωσης- θα πρέπει να συνεχιστεί σύμφωνα με τα υπάρχοντα σχέδια, ώστε να μπορεί να καλυφθεί μελλοντική αύξηση της ζήτησης από την πλευρά των επιβατών.

Θα πρέπει, ακόμη, να υπάρχει αποτελεσματική διαβούλευση με τις αεροπορικές εταιρείες, τους βασικούς χρήστες των αεροδρομίων, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι υποδομές καλύπτουν επαρκώς τις ανάγκες τους και ότι το κόστος ανάπτυξης και λειτουργίας τους παραμένει προσιτό.

Δήλωση διευθύνοντα συμβούλου της IATA

«Τα αποτελέσματα της μελέτης έρχονται να μας υπενθυμίσουν ότι η ύπαρξη αξιόπιστων αεροπορικών συνδέσεων συνεπάγεται πολλά οφέλη για την οικονομία και την κοινωνία. Οι αερομεταφορές δημιουργούν θέσεις εργασίας, διευκολύνουν τον τουρισμό, στηρίζουν το διεθνές εμπόριο και αποτελούν σημαντικό παράγοντα της ελληνικής οικονομίας.»

» Με περισσότερους από 25 εκατομμύρια επιβάτες να αναχωρούν από τα ελληνικά αεροδρόμια κάθε χρόνο, υπάρχουν πολλοί λόγοι να είναι κανείς περήφανος για όσα έχει πετύχει ο κλάδος των αερομεταφορών στη χώρα.»

» Παρ’ όλα αυτά, η Ελλάδα έχει μία μοναδική ευκαιρία να διασφαλίσει ότι ο κλάδος είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει με επιτυχία τις προκλήσεις του μέλλοντος, εντείνοντας τις προσπάθειες για αύξηση της ανταγωνιστικότητας στον τομέα των αερομεταφορών.»

» Η IATA είναι έτοιμη να προσφέρει εξειδικευμένες γνώσεις και διεθνή εμπειρία, ούτως ώστε να βοηθήσει την Ελλάδα να αποκομίσει τα μέγιστα από τον κλάδο των αερομεταφορών, προς όφελος του ελληνικού λαού και της οικονομίας της», δήλωσε ο Alexandre de Juniac, γενικός διευθυντής και διευθύνων σύμβουλος της IATA.