Κατανομή της ετήσιας άδειας σε περισσότερα διαστήματα

Η κυριότερη αλλαγή που εισάγεται στις άδειες των εργαζομένων αφορά τη δυνατότητα κατανομής της ετήσιας άδειας σε πολλαπλά χρονικά διαστήματα εντός του ίδιου ημερολογιακού έτους. Η ρύθμιση αυτή απαιτεί συμφωνία μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη, προσφέροντας ευελιξία στον προγραμματισμό.

Πλέον, κανένας μισθωτός δεν υποχρεούται να εξαντλήσει όλες τις ημέρες άδειάς του σε μία συνεχόμενη περίοδο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Μπορεί να διαθέσει ένα τμήμα της άδειάς του τον Αύγουστο και να κρατήσει τις υπόλοιπες ημέρες για άλλη χρονική στιγμή μέσα στο έτος, ανάλογα με τις προσωπικές του ανάγκες.

Ελάχιστη διάρκεια για κάθε τμήμα άδειας

Παρότι το νέο καθεστώς παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία, η άδεια δεν επιτρέπεται να κατατμηθεί χωρίς περιορισμούς. Υπάρχουν συγκεκριμένα όρια που διασφαλίζουν την ποιότητα του χρόνου ανάπαυσης.

Συγκεκριμένα, για τους εργαζόμενους με πενθήμερη εβδομάδα εργασίας, κάθε τμήμα άδειας πρέπει να διαρκεί τουλάχιστον πέντε συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες. Αντίστοιχα, όσοι εργάζονται εξαήμερο υποχρεούνται να λαμβάνουν τουλάχιστον έξι συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες για κάθε τμήμα της άδειάς τους.

Συνεννόηση εργοδότη και εργαζομένου

Βασικό στοιχείο των νέων ρυθμίσεων για τις άδειες των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα αποτελεί η αμοιβαία συμφωνία. Ο χρόνος χορήγησης της άδειας προσδιορίζεται μέσω διαλόγου και συνεργασίας των δύο πλευρών. Σε περιπτώσεις που δεν επιτυγχάνεται συμφωνία, η Επιθεώρηση Εργασίας διατηρεί την εποπτική της αρμοδιότητα και δύναται να επέμβει προκειμένου να διασφαλιστούν τα δικαιώματα των εργαζομένων.

Απλοποίηση διοικητικών διαδικασιών

Σημαντικές αλλαγές επέρχονται στις διοικητικές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων. Η προηγούμενη υποχρέωση προαναγγελίας των αδειών στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ καταργείται. Αντ' αυτού, οι εργοδότες πρέπει να καταχωρούν απολογιστικά την άδεια μέσα στον επόμενο μήνα από τη χορήγησή της. Αυτή η τροποποίηση μειώνει τη γραφειοκρατία και διευκολύνει τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις μικρότερες, χωρίς να επηρεάζει τα δικαιώματα των μισθωτών.

Τι παραμένει αμετάβλητο

Ορισμένα βασικά στοιχεία του συστήματος αδειών δεν μεταβάλλονται με τις νέες ρυθμίσεις. Η διάρκεια της ετήσιας άδειας εξακολουθεί να υπολογίζεται με βάση τα χρόνια προϋπηρεσίας κάθε εργαζομένου, όπως ίσχυε και προηγουμένως.
Επιπλέον, η απαγόρευση αντικατάστασης της κανονικής άδειας με χρηματική αποζημίωση παραμένει σε ισχύ. Εξαίρεση αποτελεί μόνο η περίπτωση λύσης της εργασιακής σχέσης, όπου ο εργαζόμενος δικαιούται αποζημίωση για τις μη ληφθείσες ημέρες άδειας.

Υποχρεώσεις για τη θερινή περίοδο

Οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να έχουν την υποχρέωση να εξασφαλίζουν ότι τουλάχιστον το ήμισυ του προσωπικού τους λαμβάνει την ετήσια άδειά του κατά τη θερινή περίοδο. Συγκεκριμένα, από την 1η Μαΐου έως τις 30 Σεπτεμβρίου, οι μισοί τουλάχιστον εργαζόμενοι πρέπει να έχουν απολαύσει την άδειά τους.
Αυτή η διάταξη διασφαλίζει ότι οι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να απολαύσουν τις διακοπές τους κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν συνήθως προτιμούν να ταξιδεύουν με τις οικογένειές τους.

Στόχος των νέων ρυθμίσεων

Οι αλλαγές που εισάγονται στις άδειες των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό του συστήματος. Το νέο πλαίσιο προσαρμόζεται στις σύγχρονες ανάγκες τόσο των εργαζομένων όσο και των επιχειρήσεων, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία στην οργάνωση του χρόνου ανάπαυσης.
Ταυτόχρονα, διατηρούνται όλα τα κατοχυρωμένα εργασιακά δικαιώματα, εξασφαλίζοντας ότι οι μισθωτοί δεν θίγονται από τις νέες ρυθμίσεις. Η ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και προστασίας αποτελεί τον πυρήνα του νέου καθεστώτος που ισχύει από φέτος.

Αργίες του Πάσχα: Οι όροι των αμοιβών των εργαζομένων

Όπως αναφέρουν αναφέρουν η ΓΣΕΕ  και το  Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζομένων & Ανέργων της Συνομοσπονδίας: «Η Μεγάλη Παρασκευή είναι υποχρεωτική ημιαργία για τα καταστήματα. Σύμφωνα με το νόμο, απαγορεύεται η απασχόληση των μισθωτών και η λειτουργία των καταστημάτων μέχρι τις 13.00 της Μεγάλης Παρασκευής.

Για τις υπόλοιπες επιχειρήσεις, η Μεγάλη Παρασκευή δεν περιλαμβάνεται στις υποχρεωτικές αργίες που ορίζει ο νόμος για τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα. Ωστόσο, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις στη χώρα μας αργούν σε περίπτωση που η Μεγάλη Παρασκευή έχει χαρακτηρισθεί αργία ή ημιαργία από διάταξη ΣΣΕ, Κανονισμού Εργασίας της επιχείρησης, από επιχειρησιακή συνήθεια και έθιμο, κατά το οποίο η επιχείρηση παραμένει κλειστή την ημέρα αυτή.

Το Μεγάλο Σάββατο είναι εργάσιμη ημέρα για τους εργαζόμενους που νόμιμα απασχολούνται Σάββατο στον ιδιωτικό τομέα, εκτός αν έχει καθιερωθεί αργία ή ημιαργία από διάταξη ΣΣΕ, Κανονισμού Εργασίας της επιχείρησης, από επιχειρησιακή συνήθεια και έθιμο, κατά το οποίο η επιχείρηση παραμένει κλειστή την ημέρα αυτή. Για την Κυριακή του Πάσχα ισχύει ο γενικός κανόνας της Κυριακής αργίας, δηλαδή απαγορεύεται η απασχόληση των εργαζομένων.

Όσοι από τους μισθωτούς απασχοληθούν σε επιχειρήσεις που νόμιμα λειτουργούν κατά τις Κυριακές και τις λοιπές απ’ το νόμο αργίες δικαιούνται τα παρακάτω:

1) αν αμείβονται με ημερομίσθιο, το σύνηθες καταβαλλόμενο ημερομίσθιό τους και προσαύξηση 75% που θα υπολογισθεί στο νόμιμο ωρομίσθιό τους για όσες ώρες απασχοληθούν

2) αν αμείβονται με μηνιαίο μισθό, οφείλεται προσαύξηση 75%, που υπολογίζεται στο 1/25 του νομίμου μισθού τους για όσες ώρες απασχοληθούν

3) αναπληρωματική ανάπαυση (ρεπό): Εφόσον οι εργαζόμενοι απασχοληθούν Κυριακή άνω των 5 ωρών δικαιούνται πρόσθετα και αναπληρωματική ανάπαυση (ρεπό), σε άλλη εργάσιμη ημέρα της εβδομάδας.

Η Δευτέρα του Πάσχα είναι από το νόμο ημέρα υποχρεωτικής αργίας για όλες τις επιχειρήσεις.

Στις επιχειρήσεις που δεν λειτουργούν καταβάλλεται χωρίς κάποια προσαύξηση το σύνηθες ημερομίσθιο σε όσους αμείβονται με ημερομίσθιο, ενώ σε όσους αμείβονται με μισθό καταβάλλεται ο μηνιαίος μισθός τους.

Οι εργαζόμενοι που θα απασχοληθούν δικαιούνται:

1) αν αμείβονται με ημερομίσθιο, το συνήθως καταβαλλόμενο ημερομίσθιό τους και προσαύξηση 75% που θα υπολογισθεί στο νόμιμο ωρομίσθιό τους για όσες ώρες απασχοληθούν

2) στην περίπτωση που οι εργαζόμενοι αμείβονται με μηνιαίο μισθό:

α) αν πρόκειται για επιχειρήσεις που λειτουργούν νόμιμα κατά τις Κυριακές και τις λοιπές απ’ το νόμο αργίες, οφείλεται προσαύξηση 75%, που υπολογίζεται στο 1/25 του νομίμου μισθού τους για όσες ώρες απασχοληθούν.

β) αν πρόκειται για επιχειρήσεις που αργούν κατά τις Κυριακές και ημέρες αργίας και εκτάκτως θα λειτουργήσουν τη Δευτέρα του Πάσχα, οφείλεται το 1/25 του συνήθως καταβαλλομένου μισθού τους και επιπλέον προσαύξηση 75% επί του νόμιμου ημερομισθίου για όσες ώρες απασχοληθούν.

Επισημαίνονται τα εξής:

-Οι διατάξεις της νομοθεσίας για την Κυριακή αργία, τις αργίες της περιόδου του Πάσχα, το χρόνο εβδομαδιαίας ανάπαυσης των εργαζομένων και τις εξαιρέσεις από αυτές (ανάλογα με τη δραστηριότητα και τη φύση των εργασιών) περιέχονται στα άρθρα 193-209 του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου (ΠΔ 80/2022, Α΄222).

-Σε περίπτωση που ισχύουν ευνοϊκότεροι όροι (πχ από ΣΣΕ, Κανονισμό Εργασίας, επιχειρησιακή συνήθεια ή έθιμο) ως προς τις προσαυξήσεις της αμοιβής για την εργασία σε ημέρα υποχρεωτικής αργίας ή Κυριακής, αυτοί υπερισχύουν.

-Σε ημέρα υποχρεωτικής αργίας απαγορεύεται η απασχόληση των εργαζομένων και η λειτουργία των επιχειρήσεων, εκτός από εκείνες που νόμιμα λειτουργούν κατά τις Κυριακές και τις γιορτές.

-Δεν είναι νόμιμος ο συμψηφισμός ημέρας οφειλόμενης ανάπαυσης (ρεπό), με την ημέρα υποχρεωτικής αργίας.

-Δεν περιλαμβάνονται στην ετήσια άδεια με αποδοχές οι ημέρες υποχρεωτικής αργίας.

– Κατά τις Κυριακές και τις ημέρες υποχρεωτικής αργίας, απαγορεύεται κάθε βιομηχανική, βιοτεχνική, εμπορική εργασία και κάθε επαγγελματική γενικά δραστηριότητα, πλην των εξαιρέσεων που αναφέρονται ρητά στη νομοθεσία.

– Όσες επιχειρήσεις δεν υπάγονται στις εξαιρέσεις του νόμου, δεν μπορούν να λειτουργήσουν νόμιμα και συνεπώς δεν μπορούν να απασχολούν εργαζόμενους, χωρίς να έχουν λάβει ειδική άδεια από την αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας και σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης (κίνδυνος καταστροφής προϊόντων ή βλάβης εγκαταστάσεων ή υλικών), ύστερα από αναγγελία στην Αστυνομία.

-Η παράνομη απασχόληση προσωπικού κατά την Κυριακή ή τις ημέρες υποχρεωτικής αργίας κατατάσσεται στην κατηγορία των πολύ σοβαρών παραβάσεων, με υψηλότατο πρόστιμο και περαιτέρω ποινική ευθύνη του εργοδότη».

Η 25η Μαρτίου, η οποία φέτος (2026) συμπίπτει με ημέρα Τετάρτη, έχει καθοριστεί από το νόμο ως υποχρεωτική αργία. Στις ημέρες υποχρεωτικής αργίας απαγορεύεται η απασχόληση των μισθωτών, καθώς και η λειτουργία των επιχειρήσεων εκτός από εκείνες που νόμιμα λειτουργούν τις Κυριακές και κατά τις υποχρεωτικές αργίες.

Ως προς την αμοιβή της 25ης Μαρτίου 2026 ισχύουν τα εξής:

Για τις επιχειρήσεις που δεν λειτουργούν:

Στις επιχειρήσεις που δεν λειτουργούν καταβάλλεται χωρίς κάποια προσαύξηση το καθορισμένο για τη συγκεκριμένη ημέρα ημερομίσθιο σε όσους αμείβονται με αυτό τον τρόπο, ενώ όσοι αμείβονται με μισθό θα λάβουν κανονικά τον καταβαλλόμενο μηνιαίο μισθό τους.

Για τις επιχειρήσεις που νόμιμα λειτουργούν:

Για τους μισθωτούς που θα απασχοληθούν κατά την 25η Μαρτίου ισχύουν τα εξής:

2) αν αμείβονται με μηνιαίο μισθό:

β) αν πρόκειται για επιχειρήσεις που λειτουργούν νόμιμα κατά τις Κυριακές και τις λοιπές από το νόμο αργίες, οφείλεται μόνον προσαύξηση 75%, που υπολογίζεται στο 1/25 του νομίμου ημερομισθίου τους για όσες ώρες απασχοληθούν.

Επιπλέον οι εργαζόμενοι θα πρέπει να γνωρίζουν ότι:

Δεν είναι νόμιμος ο συμψηφισμός ημέρας οφειλόμενης ανάπαυσης (ρεπό), με ημέρα υποχρεωτικής αργίας.

Εάν η απασχόληση τόσο των ημερομισθίων, όσο και των επί μηνιαίο μισθό κατά την 25η Μαρτίου είναι πέραν των 40 ωρών, οφείλεται επιπλέον της προσαύξησης λόγω αργίας και η προσαύξηση λόγω πρόσθετης εργασίας (υπερεργασία, υπερωρία).

Το ημερομίσθιο της 25ης Μαρτίου το δικαιούνται και οι μισθωτοί που βρίσκονται σε άδεια, χωρίς να προσμετρηθεί όμως η μέρα αυτή στις εργάσιμες μέρες της άδειάς τους.

Σε περίπτωση που ισχύουν ευνοϊκότεροι όροι (πχ από ΣΣΕ, Κανονισμό Εργασίας, επιχειρησιακή συνήθεια ή έθιμο) ως προς τις προσαυξήσεις της αμοιβής για την εργασία σε ημέρα υποχρεωτικής αργίας ή Κυριακής, αυτοί υπερισχύουν.

Σύμφωνα με τα άρθρα 203 και 219 του νέου Κώδικα, η ημέρα αυτή συνεπάγεται την πλήρη απαγόρευση της απασχόλησης των μισθωτών και της λειτουργίας των επιχειρήσεων, με μοναδική εξαίρεση εκείνες που βάσει νόμου επιτρέπεται να λειτουργούν και τις Κυριακές.

Η νομοθεσία αυτή ενσωματώνει μια σειρά ιστορικών και σύγχρονων διατάξεων, διασφαλίζοντας την ανάπαυση των εργαζομένων ή την ανάλογη οικονομική τους ικανοποίηση σε περίπτωση απασχόλησης.

Η Αμοιβή σε Επιχειρήσεις που Παραμένουν Κλειστές

Για τις επιχειρήσεις που θα παραμείνουν κλειστές την Τετάρτη 25 Μαρτίου 2026, η μισθοδοτική μεταχείριση των εργαζομένων εξαρτάται από τον τρόπο αμοιβής τους. Ειδικότερα, στους εργαζόμενους που αμείβονται με ημερομίσθιο και δεν θα απασχοληθούν για λόγους που δεν οφείλονται στους ίδιους, καταβάλλεται το σύνηθες ημερομίσθιό τους χωρίς καμία προσαύξηση. Αντίστοιχα, για όσους αμείβονται με μηνιαίο μισθό, η ημέρα της αργίας θεωρείται εργάσιμη ως προς τις αποδοχές, επομένως καταβάλλεται ο πλήρης μισθός τους χωρίς καμία μεταβολή ή περικοπή.

Οι Προσαυξήσεις για την Εργασία στην Αργία

Στην περίπτωση των επιχειρήσεων που λειτουργούν νόμιμα κατά τις αργίες, το προσωπικό που θα εργαστεί δικαιούται σημαντικές οικονομικές προσαυξήσεις. Οι ημερομίσθιοι λαμβάνουν το σύνηθες ημερομίσθιό τους και επιπλέον προσαύξηση 75% επί του νόμιμου ωρομισθίου για τις ώρες απασχόλησής τους.

Για τους μισθωτούς, η κατάσταση διαφοροποιείται ανάλογα με τον τύπο της επιχείρησης. Αν η επιχείρηση αργεί κανονικά τις Κυριακές αλλά λειτουργήσει εκτάκτως, οφείλεται το 1/25 του μισθού συν την προσαύξηση 75%. Αντίθετα, αν πρόκειται για επιχείρηση συνεχούς λειτουργίας, οφείλεται μόνο η προσαύξηση 75% επί του νόμιμου ημερομισθίου, καθώς ο βασικός μισθός καλύπτει ήδη την εργασία της ημέρας.

Κρίσιμα Δικαιώματα και Απαγορεύσεις

Η εργατική νομοθεσία είναι σαφής ως προς την προστασία του εργαζόμενου, ορίζοντας ότι δεν είναι νόμιμος ο συμψηφισμός της ημέρας υποχρεωτικής αργίας με την ημέρα εβδομαδιαίας ανάπαυσης, το γνωστό ρεπό. Επιπλέον, το ημερομίσθιο της 25ης Μαρτίου το δικαιούνται και οι μισθωτοί που βρίσκονται σε κανονική άδεια, με τη σημαντική σημείωση ότι η ημέρα αυτή δεν πρέπει να προσμετρηθεί στις εργάσιμες ημέρες της άδειάς τους, επιμηκύνοντας έτσι την περίοδο ανάπαυσης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η προσαύξηση 75% οφείλεται ακόμη και αν ο εργαζόμενος απουσιάσει λόγω ανυπαίτιου κωλύματος, εφόσον βάσει προγράμματος η ημέρα αυτή ήταν εργάσιμη για εκείνον.

Η Βάση Υπολογισμού των Αποδοχών

Για την αποφυγή παρερμηνειών, διευκρινίζεται ότι ενώ ο οφειλόμενος μισθός υπολογίζεται με βάση τις πραγματικά καταβαλλόμενες αποδοχές, η προσαύξηση του 75% υπολογίζεται πάντα επί του εκάστοτε καθοριζόμενου νόμιμου ημερομισθίου ή ωρομισθίου.

Σε κάθε περίπτωση, εάν ισχύουν ευνοϊκότεροι όροι αμοιβής από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, επιχειρησιακά έθιμα ή εσωτερικούς κανονισμούς, αυτοί υπερισχύουν των γενικών διατάξεων του νόμου, εξασφαλίζοντας υψηλότερες απολαβές για το προσωπικό.

Οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο έχουν ήδη δει τις αυξήσεις αυτές, καθώς οι αποδοχές τους προπληρώνονται για τον μήνα εργασίας. Αναλυτικότερα, οι αναπροσαρμογές στις κλίμακες προβλέπουν μειώσεις στους συντελεστές φόρου εισοδήματος από 2 έως και 8 ποσοστιαίες μονάδες για τη συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων, ενώ ειδικά για τους πολυτέκνους οι μειώσεις των συντελεστών φτάνουν ακόμη και στις 22 ποσοστιαίες μονάδες.

Αυξήσεις στον ιδιωτικό τομέα: Ποιοι ευνοούνται

Το πόσο θα μειωθούν οι συντελεστές εξαρτάται από τρεις βασικούς παράγοντες: Από το ύψος του φορολογητέου εισοδήματος, από τον αριθμό των εξαρτώμενων τέκνων και από την ηλικία του εργαζόμενου. Είναι χαρακτηριστικό, προσθέτουν τα ίδια στελέχη, ότι από τις αλλαγές στις κλίμακες ευνοούνται κυρίως η μεσαία τάξη, οι οικογένειες με παιδιά και οι νέοι εργαζόμενοι. Ενδεικτικά, προκύπτει μηδενισμός φόρου για νέους έως 25 ετών και θέσπιση συντελεστή 9% για νέους έως 30 ετών για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ τον χρόνο.

Επίσης, προβλέπεται μηδενισμός φόρου για πολύτεκνους με ατομικό ετήσιο εισόδημα έως 20.000 ευρώ και μείωση στο 9% του φόρου για τους τρίτεκνους με ατομικό ετήσιο εισόδημα από 10.000 έως 20.000 ευρώ. Οι μειώσεις φόρων είναι μεγαλύτερες για τα μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν επηρεάζονται θετικά και τα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, τα οποία καλύπτονται ταυτόχρονα σε μεγάλο βαθμό και από το αφορολόγητο.

Συνολικά, ωφελούνται περίπου 4 εκατομμύρια φορολογούμενοι (μισθωτοί δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, συνταξιούχοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες) που σήμερα υπόκεινται, με βάση τα εισοδήματά τους, σε φόρο εισοδήματος. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 1,2 δισ. ευρώ το 2026, σε 1,6 δισ. ευρώ το 2027 και σε 1,53 δισ. ευρώ για τα έτη 2028 και επόμενα.

Αναλυτικά:

1. Μειώνονται κατά 2% οι συντελεστές της κλίμακας από τα 10.000 έως και τα 40.000 ευρώ. Συγκεκριμένα:

* Για τα 10.000 έως 20.000 ευρώ, από 22% σε 20%

* Για τα 20.000 έως τα 30.000 ευρώ, από 28% σε 26%

* Για τα 30.000 έως τα 40.000 ευρώ, από 36% σε 34%

2. Εισάγεται ενδιάμεσος συντελεστής από τα 40.000 έως τα 60.000 ευρώ 39%, ενώ ο συντελεστής 44% θα ισχύει για εισοδήματα άνω των 60.000 ευρώ.

Για οικογένειες με παιδιά ισχύουν επιπλέον παρεμβάσεις:

3. Ο συντελεστής από τα 10.000 έως τα 20.000 ευρώ που πλέον θα ανέρχεται σε 20% για φορολογούμενους χωρίς τέκνα, μειώνεται περαιτέρω αναλόγως του αριθμού των τέκνων και ακόμη περισσότερο για τους τρίτεκνους σε:

   * 18% για φορολογούμενους με 1 εξαρτώμενο τέκνο

   * 16% για φορολογούμενους με 2 εξαρτώμενα τέκνα

   * 9% για φορολογούμενους με τρία εξαρτώμενα τέκνα.

   4. Οι συντελεστές από 0 έως 20.000 ευρώ μηδενίζονται για φορολογούμενους με τέσσερα ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα.

   5. Ο συντελεστής από 20.000 έως 30.000 ευρώ, που πλέον θα ανέρχεται σε 26% για φορολογούμενους χωρίς τέκνα, μειώνεται επίσης κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες για κάθε τέκνο:

   * 24% για φορολογούμενους με 1 εξαρτώμενο τέκνο

   * 22% για φορολογούμενους με 2 εξαρτώμενα τέκνα

   * 20% για φορολογούμενους με τρία εξαρτώμενα τέκνα

   * 18% για φορολογούμενους με τέσσερα εξαρτώμενα τέκνα

   * 16% για φορολογούμενους με πέντε εξαρτώμενα τέκνα κ.λπ.

Υπάρχουν, παράλληλα, επιπλέον παρεμβάσεις για νέους:

6. Για τους νέους έως 25 ετών, οι συντελεστές από 0 έως 20.000 ευρώ μηδενίζονται.

   7. Για τους νέους 26 έως 30 ετών, ο συντελεστής από τα 10.000 έως τα 20.000 ευρώ θα ανέρχεται σε 9%.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα

Αυξήσεις για τους νέους:

• Νέα 25 ετών που εργάζεται στον κλάδο των υπηρεσιών με 980 ευρώ καθαρά τον μήνα (ετήσιο φορολογητέο εισόδημα 15.000 ευρώ), θα έχει πλέον μηδενικό φόρο. Αυτό σημαίνει ότι από τον Ιανουάριο ο μισθός της θα αυξηθεί κατά 91 ευρώ και από τα 980 ευρώ θα λαμβάνει πλέον 1.071 καθαρά (και για τους 14 μισθούς). Επομένως, το ετήσιο καθαρό μισθολογικό της όφελος θα είναι 1.283 ευρώ, περίπου 1,3 μισθούς.

  2) Νέος εργαζόμενος σε εταιρία πληροφορικής στον ιδιωτικό τομέα, ηλικίας 24 ετών με 1.250 ευρώ καθαρό μισθό, θα έχει επίσης μηδενικό φόρο. Από τον Ιανουάριο θα πάρει αύξηση 177 ευρώ μηνιαίως, άρα τα 1.250 ευρώ θα γίνουν 1.427 ευρώ. Η μείωση φόρου ετησίως θα είναι 2.483 ευρώ, που ισοδυναμούν με 2 επιπλέον μισθούς.

  3) Νέος 29 ετών που εργάζεται στον κλάδο του τουρισμού, με καθαρό μισθό 1.500 ευρώ, θα φορολογείται πλέον με 9% αντί για 22%. Αυτό σημαίνει ότι από τον Ιανουάριο θα λαμβάνει 1.600 ευρώ, δηλαδή θα έχει αύξηση 100 ευρώ μηνιαίως (επί 14 μισθούς, το ετήσιο όφελος θα είναι 1.400 ευρώ, όσο περίπου ένας μισθός).

  4) Νέα 28 ετών με ένα τέκνο, που εργάζεται στην εστίαση, με καθαρό μισθό 1.260 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 93 ευρώ, στα 1.353 ευρώ, ενώ το ετήσιο όφελός της θα είναι 1.300 ευρώ, δηλαδή ένας επιπλέον μισθός.

Αυξήσεις για τους μισθωτούς με παιδιά:

1) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα με ένα παιδί και καθαρό μισθό 1.510 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα λάβει αύξηση 43 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή θα έχει πλέον μισθό 1.553 ευρώ. Συνολική ετήσια μείωση φόρου 600 ευρώ. Εάν εργάζεται και η σύζυγός του με αντίστοιχες αποδοχές, το ετήσιο όφελος διπλασιάζεται (1.200 ευρώ όφελος).

2) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.526 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα λάβει αύξηση 64 ευρώ, επομένως ο μισθός του θα φτάσει τα 1.590 ευρώ. Η συνολική ετήσια μείωση φόρου είναι 900 ευρώ, ενώ εάν εργάζεται και η σύζυγός του, το όφελος συνολικά για την οικογένεια θα ανέλθει στα 1.800 ευρώ ή περίπου 130 ευρώ μηνιαίως.

3) Δημόσιος υπάλληλος με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.780 ευρώ, θα δει τον μισθό του από τον Ιανουάριο να αυξάνεται κατά 75 ευρώ μηνιαίως και σε ετήσια βάση κατά 900 ευρώ. Εάν η σύζυγός του είναι δημόσιος υπάλληλος με καθαρό μισθό 1.488 ευρώ, η μισθοδοσία θα αυξηθεί κατά 50 ευρώ μηνιαίως στα 1.538 ευρώ. Επομένως, το ζευγάρι των δημοσίων υπαλλήλων θα έχει συνολικό όφελος 125 ευρώ μηνιαίως ή 1.500 ευρώ ετησίως.

4) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα χωρίς τέκνα με μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1.251 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 200 ευρώ σε ετήσια βάση. Εάν εργάζεται και η σύζυγος με αντίστοιχες αποδοχές, το ετήσιο όφελος διπλασιάζεται στα 400 ευρώ.

Αυξήσεις σε τρίτεκνους και πολύτεκνους:

1) Τρίτεκνος στον ιδιωτικό τομέα με καθαρό μισθό 1.540 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 121 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή ο μισθός του θα διαμορφωθεί στα 1.663 ευρώ. Εάν και η σύζυγός του εργάζεται με καθαρό μισθό 1.290 ευρώ, τότε θα έχει αύξηση 93 ευρώ, στα 1.384 ευρώ. Συνολικά, δηλαδή, το ζευγάρι τρίτεκνων θα έχει αυξημένους μηνιαίους μισθούς κατά 214 ευρώ ή 3.000 ευρώ ετησίως.

2) Πολύτεκνος που εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα με καθαρό μισθό 1.809 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα δει αύξηση 293 ευρώ, δηλαδή θα παίρνει 2.102 ευρώ. Το ετήσιο όφελος θα είναι 4.100 ευρώ. Εάν η σύζυγός του εργάζεται στο δημόσιο με καθαρό μισθό 1.527 ευρώ, θα δει τις αποδοχές της να αυξάνονται κατά 140 ευρώ στα 1.667 ευρώ. Συνολικά, το μηνιαίο όφελος και για τους δύο εργαζόμενους πολύτεκνους θα είναι 433 ευρώ και το ετήσιο όφελος 5.780 ευρώ.

Τέλος, οι ατομικές επιχειρήσεις και οι αγρότες θα δουν την ωφέλεια με την υποβολή των δηλώσεων του φορολογικού έτους 2026, τον Μάρτιο 2027.

Η φορολογική μεταρρύθμιση που κατατέθηκε στη Βουλή από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, και τον αρμόδιο υφυπουργό, Θάνο Πετραλιά, και ψηφίστηκε τον περασμένο Νοέμβριο, συνιστά, όπως επισημαίνουν τα στελέχη του υπουργείου, τη μεγαλύτερη μείωση άμεσων φόρων τής Μεταπολίτευσης.

Οι αναπροσαρμογές στις κλίμακες προβλέπουν μειώσεις στους συντελεστές φόρου εισοδήματος από 2 έως και 8 ποσοστιαίες μονάδες για τη συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων, ενώ ειδικά για τους πολυτέκνους οι μειώσεις των συντελεστών φτάνουν ακόμη και στις 22 ποσοστιαίες μονάδες. Το πόσο θα μειωθούν οι συντελεστές εξαρτάται από τρεις βασικούς παράγοντες: Από το ύψος του φορολογητέου εισοδήματος, από τον αριθμό των εξαρτώμενων τέκνων και από την ηλικία του εργαζόμενου.

Είναι χαρακτηριστικό, προσθέτουν τα ίδια στελέχη, ότι από τις αλλαγές στις κλίμακες ευνοούνται κυρίως η μεσαία τάξη, οι οικογένειες με παιδιά και οι νέοι εργαζόμενοι.

Ενδεικτικά, προκύπτει μηδενισμός φόρου για νέους έως 25 ετών και θέσπιση συντελεστή 9% για νέους έως 30 ετών για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ τον χρόνο. Επίσης, προβλέπεται μηδενισμός φόρου για πολύτεκνους με ατομικό ετήσιο εισόδημα έως 20.000 ευρώ και μείωση στο 9% του φόρου για τους τρίτεκνους με ατομικό ετήσιο εισόδημα από 10.000 έως 20.000 ευρώ. Οι μειώσεις φόρων είναι μεγαλύτερες για τα μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν επηρεάζονται θετικά και τα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, τα οποία καλύπτονται ταυτόχρονα σε μεγάλο βαθμό και από το αφορολόγητο.

Συνολικά, ωφελούνται περίπου 4 εκατομμύρια φορολογούμενοι (μισθωτοί δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, συνταξιούχοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες) που σήμερα υπόκεινται, με βάση τα εισοδήματά τους, σε φόρο εισοδήματος. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 1,2 δισ. ευρώ το 2026, σε 1,6 δισ. ευρώ το 2027 και σε 1,53 δισ. ευρώ για τα έτη 2028 και επόμενα.

Αναλυτικά:

Μειώνονται κατά 2% οι συντελεστές της κλίμακας από τα 10.000 έως και τα 40.000 ευρώ. Συγκεκριμένα:

• Για τα 10.000 έως 20.000 ευρώ, από 22% σε 20%
• Για τα 20.000 έως τα 30.000 ευρώ, από 28% σε 26%
• Για τα 30.000 έως τα 40.000 ευρώ, από 36% σε 34%

Εισάγεται ενδιάμεσος συντελεστής από τα 40.000 έως τα 60.000 ευρώ 39%, ενώ ο συντελεστής 44% θα ισχύει για εισοδήματα άνω των 60.000 ευρώ.

Για οικογένειες με παιδιά ισχύουν επιπλέον παρεμβάσεις:

Ο συντελεστής από τα 10.000 έως τα 20.000 ευρώ που πλέον θα ανέρχεται σε 20% για φορολογούμενους χωρίς τέκνα, μειώνεται περαιτέρω αναλόγως του αριθμού των τέκνων και ακόμη περισσότερο για τους τρίτεκνους σε:

• 18% για φορολογούμενους με 1 εξαρτώμενο τέκνο
• 16% για φορολογούμενους με 2 εξαρτώμενα τέκνα
• 9% για φορολογούμενους με τρία εξαρτώμενα τέκνα.

Οι συντελεστές από 0 έως 20.000 ευρώ μηδενίζονται για φορολογούμενους με τέσσερα ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα.

Ο συντελεστής από 20.000 έως 30.000 ευρώ, που πλέον θα ανέρχεται σε 26% για φορολογούμενους χωρίς τέκνα, μειώνεται επίσης κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες για κάθε τέκνο:

• 24% για φορολογούμενους με 1 εξαρτώμενο τέκνο
• 22% για φορολογούμενους με 2 εξαρτώμενα τέκνα
• 20% για φορολογούμενους με τρία εξαρτώμενα τέκνα
• 18% για φορολογούμενους με τέσσερα εξαρτώμενα τέκνα
• 16% για φορολογούμενους με πέντε εξαρτώμενα τέκνα κ.λπ.

Υπάρχουν, παράλληλα, επιπλέον παρεμβάσεις για νέους:

Για τους νέους έως 25 ετών, οι συντελεστές από 0 έως 20.000 ευρώ μηδενίζονται.

Για τους νέους 26 έως 30 ετών, ο συντελεστής από τα 10.000 έως τα 20.000 ευρώ θα ανέρχεται σε 9%.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

Αυξήσεις για τους νέους:

1) Νέα 25 ετών που εργάζεται στον κλάδο των υπηρεσιών με 980 ευρώ καθαρά τον μήνα (ετήσιο φορολογητέο εισόδημα 15.000 ευρώ), θα έχει πλέον μηδενικό φόρο. Αυτό σημαίνει ότι από τον Ιανουάριο ο μισθός της θα αυξηθεί κατά 91 ευρώ και από τα 980 ευρώ θα λαμβάνει πλέον 1.071 καθαρά (και για τους 14 μισθούς). Επομένως, το ετήσιο καθαρό μισθολογικό της όφελος θα είναι 1.283 ευρώ, περίπου 1,3 μισθούς.

2) Νέος εργαζόμενος σε εταιρία πληροφορικής στον ιδιωτικό τομέα, ηλικίας 24 ετών με 1.250 ευρώ καθαρό μισθό, θα έχει επίσης μηδενικό φόρο. Από τον Ιανουάριο θα πάρει αύξηση 177 ευρώ μηνιαίως, άρα τα 1.250 ευρώ θα γίνουν 1.427 ευρώ. Η μείωση φόρου ετησίως θα είναι 2.483 ευρώ, που ισοδυναμούν με 2 επιπλέον μισθούς.

3) Νέος 29 ετών που εργάζεται στον κλάδο του τουρισμού, με καθαρό μισθό 1.500 ευρώ, θα φορολογείται πλέον με 9% αντί για 22%. Αυτό σημαίνει ότι από τον Ιανουάριο θα λαμβάνει 1.600 ευρώ, δηλαδή θα έχει αύξηση 100 ευρώ μηνιαίως (επί 14 μισθούς, το ετήσιο όφελος θα είναι 1.400 ευρώ, όσο περίπου ένας μισθός).

4) Νέα 28 ετών με ένα τέκνο, που εργάζεται στην εστίαση, με καθαρό μισθό 1.260 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 93 ευρώ, στα 1.353 ευρώ, ενώ το ετήσιο όφελός της θα είναι 1.300 ευρώ, δηλαδή ένας επιπλέον μισθός.

Αυξήσεις για τους μισθωτούς με παιδιά:

1) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα με ένα παιδί και καθαρό μισθό 1.510 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα λάβει αύξηση 43 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή θα έχει πλέον μισθό 1.553 ευρώ. Συνολική ετήσια μείωση φόρου 600 ευρώ. Εάν εργάζεται και η σύζυγός του με αντίστοιχες αποδοχές, το ετήσιο όφελος διπλασιάζεται (1.200 ευρώ όφελος).

2) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.526 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα λάβει αύξηση 64 ευρώ, επομένως ο μισθός του θα φτάσει τα 1.590 ευρώ. Η συνολική ετήσια μείωση φόρου είναι 900 ευρώ, ενώ εάν εργάζεται και η σύζυγός του, το όφελος συνολικά για την οικογένεια θα ανέλθει στα 1.800 ευρώ ή περίπου 130 ευρώ μηνιαίως.

3) Δημόσιος υπάλληλος με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.780 ευρώ, θα δει τον μισθό του από τον Ιανουάριο να αυξάνεται κατά 75 ευρώ μηνιαίως και σε ετήσια βάση κατά 900 ευρώ. Εάν η σύζυγός του είναι δημόσιος υπάλληλος με καθαρό μισθό 1.488 ευρώ, η μισθοδοσία θα αυξηθεί κατά 50 ευρώ μηνιαίως στα 1.538 ευρώ. Επομένως, το ζευγάρι των δημοσίων υπαλλήλων θα έχει συνολικό όφελος 125 ευρώ μηνιαίως ή 1.500 ευρώ ετησίως.

4) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα χωρίς τέκνα με μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1.251 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 200 ευρώ σε ετήσια βάση. Εάν εργάζεται και η σύζυγος με αντίστοιχες αποδοχές, το ετήσιο όφελος διπλασιάζεται στα 400 ευρώ.

Αυξήσεις σε τρίτεκνους και πολύτεκνους:

1) Τρίτεκνος στον ιδιωτικό τομέα με καθαρό μισθό 1.540 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 121 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή ο μισθός του θα διαμορφωθεί στα 1.663 ευρώ. Εάν και η σύζυγός του εργάζεται με καθαρό μισθό 1.290 ευρώ, τότε θα έχει αύξηση 93 ευρώ, στα 1.384 ευρώ. Συνολικά, δηλαδή, το ζευγάρι τρίτεκνων θα έχει αυξημένους μηνιαίους μισθούς κατά 214 ευρώ ή 3.000 ευρώ ετησίως.

2) Πολύτεκνος που εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα με καθαρό μισθό 1.809 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα δει αύξηση 293 ευρώ, δηλαδή θα παίρνει 2.102 ευρώ. Το ετήσιο όφελος θα είναι 4.100 ευρώ. Εάν η σύζυγός του εργάζεται στο δημόσιο με καθαρό μισθό 1.527 ευρώ, θα δει τις αποδοχές της να αυξάνονται κατά 140 ευρώ στα 1.667 ευρώ. Συνολικά, το μηνιαίο όφελος και για τους δύο εργαζόμενους πολύτεκνους θα είναι 433 ευρώ και το ετήσιο όφελος 5.780 ευρώ.

Τέλος, οι ατομικές επιχειρήσεις και οι αγρότες θα δουν την ωφέλεια με την υποβολή των δηλώσεων του φορολογικού έτους 2026, τον Μάρτιο 2027.

Τάση στις αυξήσεις

Στον ιδιωτικό τομέα, οι αυξήσεις αποδοχών έχουν οδηγηθεί από την προοπτική της επαναφοράς των συλλογικών συμβάσεων και τη σταδιακή διεύρυνση της κάλυψης που προσφέρουν. Η ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων αναμένεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερες αυξήσεις για εργαζόμενους σε τομείς όπου έχει υπάρξει ήδη συμφωνία, με κάποιες εκτιμήσεις να φτάνουν ακόμη και σε διψήφια ποσοστά για επιμέρους κλάδους.
Στους μισθούς του ιδιωτικού τομέα προστίθεται η αναμενόμενη αύξηση του κατώτατου μισθού, που θα τεθεί σε ισχύ από την 1η Απριλίου 2026 και προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά από τα σημερινά επίπεδα, δημιουργώντας ένα πιο ανταγωνιστικό πλαίσιο αποδοχών συνολικά.

Δημόσιος τομέας και καθαρό εισόδημα

Η αύξηση του κατώτατου μισθού λειτουργεί ως καταλύτης και για τον δημόσιο τομέα, καθώς ο εισαγωγικός μισθός των δημοσίων υπαλλήλων συνδέεται άμεσα με το επίπεδο αυτό. Αυτό σημαίνει ότι οι βασικές αποδοχές των νέων υπαλλήλων αναμένεται να ενισχυθούν, ενώ παράλληλα οι φορολογικές αλλαγές που ισχύουν από την αρχή του έτους βελτιώνουν το καθαρό εισόδημα που φτάνει στις τσέπες των εργαζομένων.

Για όσους ήδη υπηρετούν στο Δημόσιο, η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, ειδικά για τους μισθούς που βρίσκονται κοντά στο κατώτατο όριο, θα αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα, με τους χαμηλόμισθους και τις νεότερες ηλικιακές ομάδες να επωφελούνται περισσότερο λόγω του τρόπου με τον οποίο έχουν δομηθεί οι νέες φορολογικές κλίμακες.

Μακροπρόθεσμη προοπτική

Η συνολική εικόνα που διαμορφώνεται για το 2026 είναι ότι οι μισθοί θα κινηθούν ανοδικά με μέτριο, αλλά σταθερό ρυθμό, χωρίς να επαναφέρουν πλήρως τις υψηλότερες αυξήσεις του πρόσφατου παρελθόντος, αλλά αρκετά για να ενισχύσουν το πραγματικό εισόδημα των εργαζομένων. Ο ρυθμός αυτός θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πώς εξελιχθούν οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, το επίπεδο κάλυψης των συμβάσεων και η πορεία της οικονομίας ευρύτερα.

Παράλληλα, οι αλλαγές στον κατώτατο μισθό, σε συνδυασμό με δημοσιονομικά κίνητρα και φορολογικές ελαφρύνσεις, καθιστούν το πλαίσιο αμοιβών πιο ευνοϊκό για τους εργαζόμενους, αλλά και ανταγωνιστικό για τις επιχειρήσεις που θέλουν να προσελκύσουν και να διατηρήσουν εργατικό δυναμικό.

Συνολικά, η τάση αύξησης των μισθών για το 2026 σηματοδοτεί μια πιο ελπιδοφόρα προοπτική για τον μέσο εργαζόμενο, τόσο στην ιδιωτική όσο και στη δημόσια σφαίρα, ενσωματώνοντας οικονομικές και θεσμικές αλλαγές που στοχεύουν στη σταθερότερη και πιο δίκαιη ανάπτυξη των αποδοχών.

Η χαμηλότερη μισθολογική βάση του ιδιωτικού τομέα

Το μεγαλύτερο μέρος της ανισότητας εντοπίζεται σε ένα απλό, αλλά καθοριστικό στοιχείο: τις αμοιβές του εργασιακού βίου. Οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα λάμβαναν συστηματικά χαμηλότερους μισθούς από αυτούς του Δημοσίου. Εφόσον οι εισφορές —κι επομένως η μελλοντική σύνταξη— υπολογίζονται πάνω σε αυτά τα ποσά, το τελικό αποτέλεσμα ήταν προδιαγεγραμμένο: μικρότερες συντάξεις για όσους προέρχονται από την αγορά.

Σε περιοχές όπως η Πελοπόννησος, όπου η εποχικότητα κυριαρχεί σε τουρισμό και γεωργία, η διαφορά γίνεται ακόμη πιο αισθητή.

Ασυνέχεια στην ασφάλιση: ο «κρυφός» επιβαρυντικός παράγοντας
Η δουλειά στον ιδιωτικό τομέα συχνά δεν είναι μια ευθεία γραμμή. Αντιθέτως, μοιάζει περισσότερο με μια διαδρομή γεμάτη κενά:

• περίοδοι ανεργίας,
• αλλαγές εργοδοτών,
• ευέλικτες ή ασταθείς εργασιακές σχέσεις,
• εποχική εργασία χωρίς εγγυημένη συνέχεια.

Κάθε τέτοιο κενό περιορίζει τον συνολικό χρόνο ασφάλισης και μειώνει το ποσοστό αναπλήρωσης. Αντίθετα, οι δημόσιοι υπάλληλοι είχαν στα περισσότερα επαγγέλματα αδιάλειπτη ασφαλιστική πορεία, με σταθερές αποδοχές και συνεχή ροή εισφορών.

Οι επίσημες μετρήσεις δείχνουν πλέον καθαρά ότι οι συντάξεις του ιδιωτικού τομέα υστερούν σημαντικά σε σχέση με εκείνες του Δημοσίου. Η ανισότητα αυτή δεν είναι πρόσφατη· είναι ενσωματωμένη στην εργασιακή δομή των προηγούμενων δεκαετιών και απαιτεί ουσιαστική συζήτηση για να αντιμετωπιστεί.

Σύμφωνα με τις Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις (ΑΠΔ), οι αποδοχές στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκαν κατά 5,5% σε σχέση με το 2023, με τον μέσο μισθό να φτάνει τα 1.385,5 ευρώ, από 1.313,7 ευρώ πέρυσι. Αν η άνοδος συνεχιστεί με ρυθμό 5% ετησίως –όπως προβλέπει η Τράπεζα της Ελλάδος– ο στόχος των 1.500 ευρώ φαίνεται πλέον εφικτός.

Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, οι αυξήσεις στον κατώτατο μισθό και το «ξεπάγωμα» των τριετιών από 1/1/2024 ήταν οι βασικοί παράγοντες που ενίσχυσαν την αύξηση.

Εξέλιξη ανά κλάδο
Στις κοινές επιχειρήσεις, το μέσο ημερομίσθιο ανέβηκε από 50,90€ σε 54,19€ (+6,46%).
Στα οικοδομοτεχνικά έργα, αυξήθηκε από 48,33€ σε 51,85€ (+7,28%).
Συνολικά, το μέσο ημερομίσθιο αυξήθηκε από 50,86€ σε 54,16€ (+6,49%).

Παράλληλα, οι ασφαλισμένοι αυξήθηκαν σε όλους τους τομείς:
+4,65% συνολικά (2.585.219 από 2.470.435).
+5,87% στην πλήρη απασχόληση (2.034.135 εργαζόμενοι).
Η μερική απασχόληση παρέμεινε σχεδόν στάσιμη (+1,29%).
Οι αλλοδαποί ασφαλισμένοι αυξήθηκαν κατά 7,78% (278.731 από 258.621).

Η μέση ηλικία εργαζομένων είναι 41,8 έτη, με το 61% στην πιο παραγωγική ομάδα 25-49 ετών.

Κατανομή απασχόλησης
Οι περισσότεροι εργάζονται σε:

• Χονδρικό & Λιανικό Εμπόριο (21,26%)
• Μεταποίηση (12,91%)
• Ξενοδοχεία & Εστιατόρια (12,25%)
• Κατασκευές (5,9%)

Ανά ειδικότητα, κυριαρχούν οι υπάλληλοι γραφείου (24,56%), ακολουθούμενοι από πωλητές & εργαζομένους υπηρεσιών (20,26%) και ανειδίκευτους εργάτες (12,3%).

Η θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη
Παρά την άνοδο, η χώρα παραμένει χαμηλά στην ευρωπαϊκή κλίμακα μισθών. Το 2023, ο μέσος μισθός στην ΕΕ ήταν 3.155 ευρώ, υπερδιπλάσιος των ελληνικών επιπέδων.

Στη Βουλγαρία έφτασε τα 1.125 ευρώ, ενώ σε Ρουμανία, Ουγγαρία και Ελλάδα κυμάνθηκε κοντά στα 1.400 ευρώ.

Στην κορυφή βρίσκεται το Λουξεμβούργο (6.755 ευρώ), ακολουθούμενο από Δανία (5.634 ευρώ). Στη συνέχεια: Γερμανία (4.250€), Γαλλία (3.555€), Ιταλία (2.729€) και Ισπανία (2.716€).

Σύμφωνα με την ανάλυση, από την εκτίμηση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, δηλαδή, την εκτίμηση της διαφοράς της αμοιβής που λαμβάνουν δύο πανομοιότυποι εργαζόμενοι εκ των οποίων ο ένας εργάζεται στο δημόσιο και ο άλλος στον ιδιωτικό τομέα, προκύπτει ότι οι αμοιβές στο δημόσιο είναι σημαντικά χαμηλότερες έναντι του ιδιωτικού τομέα.

Ειδικότερα: o σύμφωνα με την πρώτη μεθοδολογία εκτίμησης (Mincer 1974), το εκτιμώμενο καθαρό ωρομίσθιο στον δημόσιο τομέα είναι κατά 14,6% χαμηλότερο έναντι του ιδιωτικού τομέα. Σε επίπεδο καθαρών μηνιαίων αποδοχών, το χάσμα αμοιβών υπέρ του ιδιωτικού τομέα ανέρχεται σε 18,6%.

Σύμφωνα με τη δεύτερη μεθοδολογία εκτίμησης (Oaxaca 1973 και Blinder 1973), οι εκτιμώμενες ωριαίες αποδοχές των απασχολούμενων στο δημόσιο υστερούν κατά 13,3% έναντι του ιδιωτικού τομέα. Αντίστοιχα, οι εκτιμώμενες μηνιαίες αποδοχές των απασχολούμενων στον δημόσιο τομέα υστερούν κατά 15,8% του ιδιωτικού τομέα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι και από τις δύο μεθοδολογίες εκτίμησης προκύπτει ότι το μισθολογικό χάσμα υπέρ του ιδιωτικού τομέα διευρύνθηκε μεταξύ 2022 και 2023 λόγω της αύξησης των κατώτατων μισθών στον ιδιωτικό τομέα.

Επομένως, το βασικό εύρημα είναι πως οι απασχολούμενοι στον δημόσιο τομέα δεν απολαμβάνουν κάποιο πλεόνασμα αμοιβής σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα. Αντιθέτως, λόγω του μηχανισμού διαμόρφωσης των μισθών στον δημόσιο τομέα, οι σχετικές αμοιβές υπολείπονται σημαντικά του ιδιωτικού τομέα.

Το «πάγωμα»

Το αρνητικό μισθολογικό χάσμα του δημόσιου έναντι του ιδιωτικού τομέα οφείλεται στο ουσιαστικό πάγωμα αμοιβών στον δημόσιο τομέα κατά τα τελευταία 10 έτη, σε συνδυασμό με τη σχετική ανελαστικότητα των αμοιβών του δημοσίου στις μεταβολές του οικονομικού περιβάλλοντος. Ο μισθός στο δημόσιο δεν καθορίζεται μέσα από μια διαδικασία διαπραγμάτευσης αλλά μέσω διοικητικής απόφασης, και αυτό του προσδίδει μια σχετική ανελαστικότητα.

Για παράδειγμα, στον ιδιωτικό τομέα, η αύξηση της ανεργίας ασκεί καθοδικές πιέσεις στον μισθό και αντιστρόφως, φαινόμενο που δεν εμφανίζεται στον δημόσιο τομέα. Αντίστοιχα, η νεοκλασικής έμπνευσης αντίστροφη σχέση, που διέπει την αύξηση των μισθών με την αύξηση της απασχόλησης, επίσης δεν εμφανίζεται στον δημόσιο τομέα. Τα παραπάνω έχουν χρησιμοποιηθεί προκειμένου να ερμηνεύσουν τις αιτίες που κρύβονται πίσω από το μισθολογικό πλεόνασμα που απολαμβάνουν οι απασχολούμενοι στο δημόσιο στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες.

Συμπεράσματα

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2023, οι μέσες καθαρές μηνιαίες αποδοχές των απασχολούμενων στον δημόσιο τομέα ήταν 1.179,3€. Το ίδιο έτος οι μέσες καθαρές αποδοχές των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα ήταν 1.090,0€. Σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα, κατά το 2023, ο μέσος καθαρός μισθός στον δημόσιο τομέα ήταν κατά 8,0% υψηλότερος έναντι του ιδιωτικού. Αυτή όμως η εικόνα δεν συνεκτιμά τις διαφορές στη σύνθεση της απασχόλησης μεταξύ των δύο τομέων.

Προκύπτει, διότι συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα. Οι απασχολούμενοι στον δημόσιο τομέα έχουν υψηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο, μεγαλύτερη εμπειρία, μεγαλύτερη ηλικία. Επίσης, ως μέτρο σύγκρισης του μισθού που λαμβάνει ένας δημόσιος υπάλληλος δεν μπορούμε να παίρνουμε τον μισθό ενός υπαλλήλου σε μια μικρή οικογενειακή επιχείρηση, αλλά τον μισθό ενός απασχολούμενου σε μια επιχείρηση μεγάλου μεγέθους.

Προκειμένου να εκτιμήσουμε τις μισθολογικές διαφορές μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, πρέπει να λάβουμε υπόψη τις διαφορές στη σύνθεση της απασχόλησης και στην οργάνωση της εργασίας μεταξύ των δύο τομέων. Όταν το κάνουμε, τα αποτελέσματα αντιστρέφονται.

Ειδικότερα, όταν εκτιμούμε το ωρομίσθιο, προκύπτει ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι αμείβονται κατά 13,3% λιγότερο σε σχέση με τους ιδιωτικούς υπαλλήλους με τα ίδια προσόντα, με τη διαφορά να φτάνει στο 33,3% για τους κατόχους μεταπτυχιακού ή διδακτορικού.

Η αντιστροφή της σχέσης εις όφελος του ιδιωτικού τομέα οφείλεται αποκλειστικά στον διοικητικό τρόπο καθορισμού των μισθών στο δημόσιο, και ειδικότερα στο ότι οι μισθοί στο δημόσιο παρέμειναν σχεδόν σταθεροί και στα επίπεδα της μακράς ύφεσης, παρά τη μείωση της ανεργίας και τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης που μεσολάβησε την τελευταία δεκαετία.