Η προβλεπόμενη αποκορύφωση την οποία ο Οργανισμός αναμένει πως θα επιτευχθεί τόσο για τον «μαύρο χρυσό» όσο και για το φυσικό αέριο και τον άνθρακα, δε σημαίνει όμως πως αναμένεται απότομη μείωση της χρήσης των υδρογονανθράκων. Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, το ζενίθ αυτό θα ακολουθηθεί από μία «οριζοντίωση της καμπύλης η οποία θα διαρκέσει για πολλά χρόνια», με τις εκπομπές αερίων να παραμένουν υπερβολικά υψηλά για την επίτευξη του σχεδίου της Συμφωνίας του Παρισιού. 

Ο πλανήτης θα καταναλώνει μέχρι και 102 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου κάθε μέρα μέχρι τα τέλη της δεκαετίας, με την κατανάλωση να μειώνεται στα 97 εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα μέχρι τα μέσα του αιώνα, σύμφωνα με το βασικό σενάριο του ΙΕΑ με ονομασία Stated Policies Scenario. 

«Η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια λαμβάνει χώρα παγκοσμίως και είναι ανεξέλεγκτη», ανέφερε ο επικεφαλής του ΙΕΑ, Φατίχ Μπιρόλ, προσθέτοντας πως «οποιεσδήποτε εκτιμήσεις πως το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αποτελούν μακροπρόθεσμα ασφαλείς επιλογές για το κλίμα είναι ψευδείς».

Η ζήτηση πετρελαίου στον τομέα των πετροχημικών, των πτήσεων και της ναυτιλίας θα συνεχίσει να αυξάνεται μέχρι το 2050, αλλά δε θα είναι αρκετή για να αντισταθμίσει τη μειωμένη ζήτηση λόγω της χρήσης ηλεκτρικών αυτοκινήτων δεδομένης και της «τεράστιας αύξησης των πωλήσεων σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου», σύμφωνα με τον ΙΕΑ.

Η ζήτηση αργού στη μεγαλύτερη καταναλωτή του κόσμου, Κίνα, θα καταγράψει μείωση τα επόμενα χρόνια και ιδιαίτερα σε μακροπρόθεσμο επίπεδο.

Τα τρία σενάρια

Σύμφωνα με το Bloomberg, η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου θα ακολουθήσει την ίδια ζήτηση με άλλους υδρογονάνθρακες. «Βρισκόμαστε σε καλό δρόμο και θα καταγραφεί κορύφωση της χρήσης των υδρογονανθράκων μέχρι το 2030», ανέφερε ο ΙΕΑ, του οποίου το βασικό σενάριο βασίζεται στις τρέχουσες προσπάθειες των κρατών, ενώ συμπεριλαμβάνει και την επίδραση της περσινής ενεργειακής κρίσης.

Σύμφωνα με το βασικό αυτό σενάριο αναφοράς, η Ρωσία και ο ΟΠΕΚ θα κρατήσουν το συνδυασμένο ποσοστό της αγοράς πετρελαίου τους στο 45% – 48% μέχρι τα τέλη της δεκαετίας. Μέχρι το 2050, το ποσοστό αυτό θα αυξηθεί στο 50% λόγω της υψηλότερης παραγωγής της Σαουδικής Αραβίας. 

Η Ρωσία, από την άλλη, αναμένεται να απολέσει 3,5 εκατ. βαρέλια/ημέρα (1/3), μέχρι το 2050. Ο ΙΕΑ επίσης εκτιμά πως τα επόμενα χρόνια, τόσο το Ιράν όσο και η Βενεζουέλα ενδέχεται να αυξήσουν την παραγωγή τους λόγω της μερικής άρσης των διεθνών κυρώσεων. 

Το δεύτερο, καλύτερο σενάριο όπου όλες οι κυβερνήσεις θα επιτύχουν τους κλιματικούς τους στόχους, εκτιμά πως η ζήτηση θα κορυφωθεί στα 93 εκατομμύρια βαρέλια μέχρι το 2030, με μείωση στα 55 εκατ. βαρέλια/ημέρα μέχρι το 2050.

Το τρίτo σενάριο κάνει λόγο για επιτυχία της επίτευξης του net zero και περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμούς Κελσίου. Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, η ζήτηση για πετρέλαιο θα μειωθεί στα 77 εκατ. βαρέλια/ημέρα το 2030 και λίγο υπό των 25 εκατ. βαρελιών/ημέρα μέχρι το 2050. 

Σύμφωνα με τον διεθνή οργανισμό, οι παγκόσμιες αγορές πετρελαίου αντιμετωπίζουν έλλειμμα 1,2 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2023 μετά τις ανακοινώσεις της περασμένης εβδομάδας από τους ηγέτες του ΟΠΕΚ+ ότι θα παρατείνουν τις περικοπές μέχρι το τέλος του έτους.

Πρόκειται για έλλειμμα μικρότερο από το προβλεπόμενο τον περασμένο μήνα, ως αποτέλεσμα ιστορικών αλλαγών στις εκτιμήσεις της ζήτησης, αλλά εξακολουθεί να εγκυμονεί κινδύνους για τους καταναλωτές.

Η ΙΕΑ υπογραμμίζει επίσης ότι ακόμα και αν οι δύο αυτοί παραγωγοί χαλαρώσουν τα όριά τους στις αρχές του 2024, τα αποθέματα πετρελαίου θα εξαντληθούν σημαντικά, αφήνοντας τις τιμές ευάλωτες σε κραδασμούς. Σημειώνεται ότι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Brent σκαρφάλωσαν στο υψηλό 10 μηνών πάνω από τα 92 δολάρια το βαρέλι την Τρίτη, και διατηρούνται σε αυτά τα επίπεδα και σήμερα Τετάρτη.

Σφικτή αγορά

«Η αγορά είναι ιδιαίτερα σφικτή το δεύτερο εξάμηνο του έτους», δήλωσε στην τηλεόραση του Bloomberg, ο Τόριλ Μοσόνι, επικεφαλής του τμήματος αγοράς πετρελαίου της IEA: «Ήδη τον Αύγουστο είδαμε τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου να μειώνονται κατά 75 εκατομμύρια βαρέλια, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία».

Οι Σαουδάραβες και άλλα έθνη του ΟΠΕΚ+ λένε τακτικά ότι η παρέμβασή τους αποσκοπεί στην εξισορρόπηση των αγορών, αλλά τα στοιχεία του ίδιου του ομίλου που δημοσιεύθηκαν την Τρίτη δείχνουν μια ακόμη μεγαλύτερη τρύπα προσφοράς το επόμενο τρίμηνο άνω των 3 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα – η μεγαλύτερη σε τουλάχιστον ένα δεκαετία.

Το Bloomberg σημειώνει ότι το πετρελαϊκό καρτέλ έχει δώσει ελάχιστες εξηγήσεις για την τρέχουσα στρατηγική του.

«Τα αποθέματα πετρελαίου θα είναι σε δυσάρεστα χαμηλά επίπεδα, ενισχύοντας τον κίνδυνο της αστάθειας στις τιμές, που δεν θα ήταν προς το συμφέρον ούτε των παραγωγών ούτε των καταναλωτών, δεδομένου του εύθραυστου οικονομικού περιβάλλοντος», ανέφερε η IEA.

Βολές κατά του ΟΠΕΚ

Η έκθεση της ΙΕΑ αποτελεί εμμέσως πλην σαφώς μια σαφή κριτική για τη συνεργασία Σαουδικής Αραβίας-Ρωσίας,  η οποία εστιάζει στην ενεργειακή διαταραχή και την πληθωριστική άνοδο που πυροδότησε ο πόλεμος της Μόσχας κατά της Ουκρανίας.

«Η συμμαχία Σαουδικής Αραβίας – Ρωσίας αποδεικνύεται μια τρομερή πρόκληση για τις αγορές πετρελαίου», ανέφερε η IEA που εδρεύει στο Παρίσι στη μηνιαία έκθεσή της την Τετάρτη. «Η παράταση των περικοπών της παραγωγής από τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία μέχρι το τέλος του έτους θα κλειδώσει σε ένα σημαντικό έλλειμμα της αγοράς μέχρι το τέταρτο τρίμηνο».

Οι εντάσεις μεταξύ του οργανισμού και της ομάδας παραγωγών έχουν φουντώσει τα τελευταία χρόνια, καθώς ο ΔΟΕ επέκρινε τον ΟΠΕΚ+ για πιέσεις στους καταναλωτές και το Ριάντ περιφρόνησε τις προβλέψεις του οργανισμού για τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα.

Ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ Φατίχ Μπιρόλ δήλωσε την Τρίτη ότι η ζήτηση για πετρέλαιο μπορεί να φτάσει στο μέγιστο επίπεδο αυτή τη δεκαετία καθώς οι καταναλωτές στρέφονται προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για να αποτρέψουν την καταστροφική κλιματική αλλαγή. «Μπορεί να είμαστε μάρτυρες της αρχής του τέλους της εποχής των ορυκτών καυσίμων», είπε.

Ο ΔΟΕ μείωσε τις εκτιμήσεις του για την παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου για κάθε χρόνο από το 2022 κατά 400.000 βαρέλια την ημέρα. Η ιστορική αναθεώρηση συρρίκνωσε τις προοπτικές για το έλλειμμα προσφοράς που αναμενόταν αργότερα φέτος, ακόμη και όταν τα μέλη του ΟΠΕΚ+ περιόρισαν περαιτέρω την προσφορά.

Ωστόσο, ο οργανισμός συνεχίζει να εκτιμά ότι η παγκόσμια κατανάλωση σημείωσε ρεκόρ τον Ιούνιο και θα αυξηθεί κατά 2,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα φέτος στο ιστορικό υψηλό όλων των εποχών στα 101,8 εκατομμύρια ημερησίως. Η Κίνα, παρά το γεγονός ότι παλεύει με πολλαπλές οικονομικές κρίσεις, θα αντιπροσωπεύει το 75% της ανάπτυξης.