Η μελέτη του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων (ΙΜΕ) της ΓΣΕΒΕΕ,  με τίτλο «Εμπόδια στην υλοποίηση επενδύσεων από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα», καταγράφει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν κυρίως οι μικρομεσαίες μεταποιητικές και βιοτεχνικές επιχειρήσεις, αξιοποιώντας ποιοτική έρευνα αλλά και διαθέσιμα ποσοτικά στοιχεία.

Η έρευνα καταλήγει σε εννέα βασικά εμπόδια: έλλειψη χρηματοδότησης και δυσκαμψίες των προγραμμάτων ΕΣΠΑ, δυσκολίες στην εισαγωγή και χρήση μηχανολογικού εξοπλισμού, ανεπαρκή ζήτηση, προβλήματα στις μεταφορικές και ψηφιακές υποδομές, ρυθμιστικό κόστος, υψηλές τιμές ενέργειας, ελλιπή κρατική υποστήριξη, έλλειψη εξειδικευμένου και πιστοποιημένου προσωπικού και αύξηση του κόστους γης και ενοικίων.

Το 71% δεν επένδυσε σε ψηφιακή τεχνολογία

Τα στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του επενδυτικού προβλήματος στις μικρότερες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ και της Marc για το δεύτερο εξάμηνο του 2025, μόλις το 29% των μικρομεσαίων πραγματοποίησε επένδυση σε τεχνολογικό εξοπλισμό και ψηφιακές τεχνολογίες, κάτι που σημαίνει ότι το 71% δεν πραγματοποίησε καμία αντίστοιχη επένδυση.

Ακόμη χαμηλότερα είναι τα ποσοστά στον μηχανολογικό εξοπλισμό, όπου επένδυσε μόλις το 20%, ενώ σε κτιριακές εγκαταστάσεις και λοιπό εξοπλισμό το ποσοστό περιορίστηκε στο 12%. Μόλις 9% επένδυσε στην κατάρτιση και εκπαίδευση προσωπικού.

Η δυνατότητα πραγματοποίησης επενδύσεων συνδέεται, σύμφωνα με τη μελέτη, άμεσα με το μέγεθος της επιχείρησης. Στις επιχειρήσεις με ετήσιο τζίρο έως 50.000 ευρώ επένδυσε το 20%, ενώ σε όσες εμφανίζουν τζίρο άνω των 300.000 ευρώ το ποσοστό ανεβαίνει στο 47%. Αντίστοιχα, μόλις το 20% των επιχειρήσεων χωρίς προσωπικό πραγματοποίησε επένδυση, έναντι 46% για όσες απασχολούν περισσότερα από πέντε άτομα.

Οι επενδύσεις γίνονται σχεδόν αποκλειστικά με ίδια κεφάλαια

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα της χρηματοδότησης. Το 89% των μικρομεσαίων κάλυψε το κόστος της επένδυσής του με ίδια κεφάλαια, ενώ μόλις το 5% αξιοποίησε προγράμματα χρηματοδότησης, όπως το ΕΣΠΑ, και μόλις 3% τραπεζικό δανεισμό. Οι εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης, όπως μικροχρηματοδοτήσεις και venture capital, αντιστοιχούν σε μόλις 1,4%.

Μάλιστα, τα στοιχεία του σχετικού διαγράμματος της μελέτης δείχνουν ότι από το 2022 έως το 2026 η εξάρτηση των επιχειρήσεων από τα ίδια κεφάλαια έχει αυξηθεί, παρά το γεγονός ότι η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από οικονομική μεγέθυνση.

Η χρηματοδότηση αναδεικνύεται και από την ποιοτική έρευνα ως το σημαντικότερο εμπόδιο. Οι επιχειρηματίες που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις περιέγραψαν δυσκολίες πρόσβασης στον τραπεζικό δανεισμό, αλλά και προβλήματα στη λειτουργία των χρηματοδοτικών προγραμμάτων, από τη γραφειοκρατία έως την ανάγκη προχρηματοδότησης της επένδυσης πριν από την καταβολή της επιδότησης.

Ενεργειακό κόστος: Στο 92% το πρόβλημα για τις ελληνικές επιχειρήσεις

Η πίεση δεν περιορίζεται στη χρηματοδότηση. Στην έρευνα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για το 2025, την οποία αξιοποιεί η μελέτη, το 92% των ελληνικών επιχειρήσεων χαρακτηρίζει το ενεργειακό κόστος εμπόδιο για τις επενδύσεις, έναντι 75% στην ΕΕ.

Ακολουθούν η διαθεσιμότητα ειδικευμένου προσωπικού με 91%, η αβεβαιότητα για το μέλλον με 90%, οι ρυθμίσεις για τις επιχειρήσεις με 89% και οι ρυθμίσεις για την εργασία με 82%. Οι υποδομές μεταφορών αποτελούν εμπόδιο για το 75%, η διαθεσιμότητα χρηματοδότησης για το 62%, η ζήτηση για αγαθά και υπηρεσίες για το 57% και οι ψηφιακές υποδομές για το 56%.

Η σύγκριση με την Ευρώπη είναι ενδεικτική: σε επίπεδο ΕΕ πρώτο εμπόδιο είναι η αβεβαιότητα για το μέλλον με 83%, ακολουθούν η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού με 79% και το ενεργειακό κόστος με 75%.

Το επενδυτικό κενό παραμένει

Η μελέτη τοποθετεί τα προβλήματα των ΜΜΕ στο ευρύτερο επενδυτικό τοπίο της ελληνικής οικονομίας. Από το 2021 ο ακαθάριστος σχηματισμός πάγιου κεφαλαίου υπερβαίνει ξανά τις αποσβέσεις, με αποτέλεσμα το καθαρό κεφαλαιακό απόθεμα να αυξάνεται. Ωστόσο, οι καθαρές επενδύσεις εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά των επιπέδων πριν από την οικονομική κρίση. Την περίοδο 2021-2024 οι επενδύσεις αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο στο 16% του ΑΕΠ, έναντι 22% την περίοδο 2005-2010.

Για το 2026, η μελέτη αναφέρει πρόβλεψη για επενδύσεις στο 18% του ΑΕΠ, το υψηλότερο ποσοστό μετά το 2009, επισημαίνοντας όμως ότι το επενδυτικό κενό έναντι της Ευρωζώνης εξακολουθεί να υφίσταται.

Παράλληλα, τίθεται ζήτημα και για τη σύνθεση των επενδύσεων. Από τα 41,66 δισ. ευρώ ακαθάριστου σχηματισμού κεφαλαίου το 2025, περίπου 18 δισ. ευρώ ή 43% κατευθύνθηκαν σε κατοικίες και άλλες κατασκευές, ενώ 16,74 δισ. ευρώ ή 40% αφορούσαν μεταφορικό και μηχανολογικό εξοπλισμό.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτά το θέμα και ενόψει της νέας τεχνολογικής εποχής. Η Ελλάδα εμφανίζει, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η μελέτη, χαμηλές επιδόσεις στην υιοθέτηση προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών, ενώ μόλις 19% των επιχειρήσεων χρησιμοποιεί γενική τεχνητή νοημοσύνη, έναντι 37% κατά μέσο όρο στην ΕΕ.

Το συμπέρασμα του ενημερωτικού σημειώματος είναι ότι, παρά την ανάκαμψη των συνολικών επενδύσεων στην ελληνική οικονομία, για ένα μεγάλο τμήμα της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας η πραγματοποίηση επενδύσεων εξακολουθεί να αποτελεί δύσκολη υπόθεση. Η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, το ενεργειακό κόστος, οι υποδομές, το ρυθμιστικό περιβάλλον και η έλλειψη προσωπικού δημιουργούν ένα πολυεπίπεδο επενδυτικό «φρένο», σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνολογική μετάβαση καθιστά την ανανέωση του παραγωγικού εξοπλισμού και τις ψηφιακές επενδύσεις ολοένα πιο κρίσιμες

Βέβαια, παρά τη βελτίωση του δείκτη, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες, με κύριο το θέμα ρευστότητας, ενώ ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι προκλήσεις για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Η αβεβαιότητα, η μείωση του κύκλου εργασιών για τις μικρότερες επιχειρήσεις, η αδυναμία τους να χρηματοδοτήσουν σημαντικές επενδύσεις, η έλλειψη ρευστότητας αλλά και αυξημένο λειτουργικό κόστος, επιτείνουν το κίνδυνο τη συρρίκνωσης της πολύ μικρής επιχειρηματικής δραστηριότητας και την περαιτέρω συγκέντρωση αυτής σε μικρότερο αριθμό επιχειρήσεων.

Δείτε ΕΔΩ αναλυτικά την έρευνα

Οπως προαναφέρθηκε, σημαντικό πρόβλημα για τις περισσότερες ΜμΕ είναι η ρευστότητα καθώς το 45,4% των επιχειρήσεων δήλωσε μείωση ρευστότητας το δεύτερο εξάμηνο του 2024, ενώ μία στις δύο επιχειρήσεις (50,4%) δήλωσε ότι τα ταμειακά της διαθέσιμα είναι μηδενικά ή επαρκούν το πολύ για ένα μήνα. Η έλλειψη ρευστότητας και η αδυναμία πρόσβασης σε χρηματοδότηση αυτό αντανακλάται και στο πεδίο των επενδύσεων των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, όπου τα ποσά που δαπανώνται είναι ιδιαίτερα χαμηλά καθώς βασίζονται στην συντριπτική τους πλειονότητα σε ίδια κεφάλαια.

Σε επίπεδο απασχόλησης, το ισοζύγιο των επιχειρήσεων που αύξησαν το προσωπικό τους έναντι αυτών που το μείωσαν εμφανίζεται αρνητικό κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Συγκεκριμένα, το δεύτερο εξάμηνο του 2024 οι επιχειρήσεις οι οποίες δήλωσαν ότι αύξησαν το προσωπικό τους αντιστοιχούν στο 7,9% έναντι 8,9% που δήλωσε ότι το μείωσε. Από την άλλη μεριά οι εκτιμήσεις για το τρέχον εξάμηνο όσον αφορά την απασχόληση είναι αισιόδοξες.

Υψηλό παραμένει το ποσοστό των επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση του προσωπικού που χρειάζονται. Περισσότερες από 1 στις 3 επιχειρήσεις δυσκολεύονται να καλύψουν τις κενές θέσεις εργασίας τους.

Όσον αφορά το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων από τα ευρήματα της έρευνας εκτιμήθηκε ότι για  πάνω από 9 στις 10 μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις έχει αυξηθεί από την εκδήλωση της ενεργειακής κρίσης κατά σχεδόν 40%. Απόρροια του αυξημένου λειτουργικού κόστους είναι σχεδόν 1 στις 3 επιχειρήσεις να έχουν αυξήσει τις τιμές τους το δεύτερο εξάμηνο του 2024, χωρίς να διαφαίνεται κάποια τάση σημαντικής αποκλιμάκωσης. Ειδικότερα, ως προς το τρέχον εξάμηνο, 1 στις 4 επιχειρήσεις (25,6%) εκτιμά ότι θα αυξήσει τις τιμές της.

Υποχρεώσεις και οφειλές

Σύμφωνα με την έρευνα της ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, η κατάσταση σχετικά με τα ποσοστά μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων με καθυστερημένες οφειλές παρουσιάζει ελαφρά βελτίωση. Ωστόσο, το ποσοστό των επιχειρήσεων που δυσκολεύονται να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους παραμένει ιδιαίτερα υψηλό, με το 29% να έχει τουλάχιστον μία ληξιπρόθεσμη οφειλή, παρουσιάζοντας μια μικρή μείωση σε σχέση με το προηγούμενο ποσοστό του 30,6%.

Οι επιχειρήσεις εστίασης φαίνεται να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υπερχρέωσης, με το 21,4% να έχει τρεις ή περισσότερες ληξιπρόθεσμες οφειλές, ενώ το 38,6% έχει τουλάχιστον μία ληξιπρόθεσμη οφειλή. Επίσης, σημαντικά προβλήματα υπερχρέωσης αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις χωρίς προσωπικό (38%) και όσες έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών έως 50.000 € (37,5%).

Τα υψηλότερα ποσοστά των υποχρεώσεων των επιχειρήσεων με καθυστερημένες οφειλές εντοπίζονται να είναι προς τον πρώην ΟΑΕΕ (13,9%), την εφορία (12,7%) και τους προμηθευτές (11,8%).

Σημειώνεται ότι το 43,1% των οφειλετών συγκεντρώνονται στη χαμηλότερη κατηγορία με οφειλές ως 10.000 €.

Δείκτες αβεβαιότητας και βιωσιμότητας

Πάντως, η απαισιοδοξία στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις σχετικά με τη μελλοντική τους βιωσιμότητα υποχώρησε, καθώς ο δείκτης αβεβαιότητας διαμορφώθηκε στις 32,5 μονάδες, καταγράφοντας μείωση 4,1 μονάδων σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο.  Αντίστοιχη είναι η εικόνα και ως προς τον δείκτη βιωσιμότητας, καθώς το 2,5% των επιχειρήσεων εκφράζει τον φόβο για διακοπή της δραστηριότητάς του το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, έναντι του 3,2% που ήταν τον Ιούλιο του 2024.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα και αυξημένη πιθανότητα παύσης δραστηριότητας εντοπίζεται στις επιχειρήσεις με καθυστερημένες υποχρεώσεις, ιδίως σε εκείνες που είναι υπερχρεωμένες προς το Δημόσιο.

Το Μνημόνιο Συνεργασίας υπέγραψαν ο Πρόεδρος του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ και της ΓΣΕΒΕΕ κ. Γιώργος Καββαθάς και ο Διευθύνων Σύμβουλος της Τράπεζας Πειραιώς κ. Χρήστος Μεγάλου.

Κοινή επιδίωξη του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ και της Τράπεζας Πειραιώς είναι η οικοδόμηση αμοιβαία επωφελών τρόπων συνεργασίας, με στόχο την περαιτέρω υποστήριξη των δραστηριοτήτων των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων για την ενίσχυση της δυνατότητας πρόσβασης στο  τραπεζικό σύστημα και την αξιοποίηση των ευκαιριών του συνόλου χρηματοδοτικών προγραμμάτων και δράσεων,  όπως του Εθνικού Ταμείου Ανάκαμψης και  Ανθεκτικότητας (R.R.F.) και του Εταιρικού Συμφώνου για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (Ε.Σ.Π.Α.)

“Η εκκίνηση του νέου ΕΣΠΑ και η ορθολογική αξιοποίηση των πόρων του για την περαιτέρω προώθηση της ψηφιακής, καινοτόμου και πράσινης επιχειρηματικότητας αποτελεί αναμφίβολα ένα σημαντικό ορόσημο για την αναπτυξιακή πορεία της χώρας στα επόμενα χρόνια.

Αντίστοιχα, η ενίσχυση στοχευμένων δράσεων αλλά και ευρύτερων πρωτοβουλιών στήριξης του ψηφιακού μετασχηματισμού, της πράσινης μετάβασης και της παραγωγικής προσαρμογής των επιχειρήσεων, συνιστά προϋπόθεση οικοδόμησης μιας βιώσιμης εγχώριας παραγωγικής βάσης. Το νέο ΕΣΠΑ είναι μια εξαιρετική ευκαιρία επιτάχυνσης της σύγκλισης της ελληνικής οικονομίας με το ταχέως μεταβαλλόμενο διεθνές τεχνολογικό και παραγωγικό περιβάλλον. Βεβαίως πρέπει να σημειωθεί ότι εν μέσω των εμπορικών, παραγωγικών, τεχνολογικών και γεωπολιτικών αλλαγών που παρακολουθούμε, οι ελληνικές μικρομεσαίεςεπιχειρήσεις έχουν δυο αλληλεξαρτώμενα εμπόδια να υπερπηδήσουν.

Το πρώτο εμπόδιο αφορά στην παρατεταμένη περίοδο κρίσεων και στη συνεπακόλουθη  απο-επένδυση που έπληξε την εγχώρια παραγωγική βάση σε κρίσιμα στοιχεία της, ενώ αποδυνάμωσε  τη συνολική επενδυτική ικανότητα.Το δεύτερο αφορά στην συνεπαγόμενη παραγωγική και τεχνολογική υστέρηση που κράτησε πίσω από τις εξελίξεις, σημαντικές παραγωγικές δυνάμεις σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων και τομέων της ελληνικής οικονομίας. Συνεπώς η διαδρομή που πρέπει να καλύψουν οι εγχώριες μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε πολλές περιπτώσεις είναι μεγαλύτερη και ενίοτε πιο σύνθετη” , τόνισε ο στην τοποθέτηση του κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης ο Πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η διάσταση της χρηματοδότησης αποτελεί διαχρονικά ένα φλέγον ζήτημα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, επί της επίλυσης του οποίου πολλά βήματα έχουν επιχειρηθεί τα τελευταία χρόνια όχι όμως πάντα με απτά αποτελέσματα. “Το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων, σε αγαστή συνεργασία με την  Τράπεζα Πειραιώς, μπορεί να αποτελέσει έναν πολύτιμο κρίκο στην αλυσίδα ενεργειών βελτίωσης των ποσοστών πρόσβασης στη χρηματοδότηση και πληρέστερης ενημέρωσης των μικρών επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικά θέματα, επιδεικνύοντας την επιχειρησιακή επιμέλεια που οι σχετικές πρωτοβουλίες απαιτούν” τόνισε ο κ. Καββαθάς  και ευχαρίστησε τον  κ. Χρήστο Μεγάλου, Διευθύνων Σύμβουλο της Τράπεζας Πειραιώς, για την αμέριστη και συνεχή στήριξη της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας καθώς και την πλήρη κατανόηση των  ζητημάτων που αντιμετωπίζουν σήμερα οι εγχώριες μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ειδικότερα το μνημόνιο συνεργασίας επικεντρώνεται στους ακόλουθους τομείς που αφορούν:

-Την ενημέρωση των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων είτε άμεσα είτε σε συνδυασμό με τρίτους συνεργάτες και εταιρείες, έτσι ώστε να είναι αντιληπτό το πλαίσιο αξιολόγησης από το τραπεζικό σύστημα. Παράλληλα οι Μμ.Ε θα έχουν πρόσβαση στη διαμόρφωση τεκμηριωμένων επιχειρηματικών πλάνων, έτσι ώστε να διευκολυνθεί η προσβασιμότητά τους στη χρηματοδότηση.

-Την ενημέρωση και παρουσίαση εργαλείων σχετικών με τις δράσεις και τα κριτήρια επιδεξιότητας επί του συνόλου των χρηματοδοτικών προγραμμάτων και δράσεων (όπως ενδεικτικά Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ΕΣΠΑ, Αναπτυξιακός Νόμος, Leader κλπ.).Παράλληλα η Τράπεζα Πειραιώς θα διαθέσει το εξελιγμένο εργαλείο ενημέρωσης των ΜμΕ για τα εκάστοτε προγράμματα (360Funding), μέσω του οποίου θα παρέχεται επικαιροποιημένη πληροφόρηση και καθοδήγηση στις Μ.μ.Ε ως προς την κατάλληλη επιλογή των σχετικών προγραμμάτων.

- Την διάθεση Τραπεζικών Προϊόντων που θα καλύπτουν τις όποιες ανάγκες χρηματοδότησης από τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό και θα διατεθούν τα υφιστάμενα Τραπεζικά Προϊόντα Χρηματοδότησης , και, εφόσον απαιτείται, θα εξελιχθούν νέα προς κάλυψη των αναγκών των ΜμΕ (ενδεικτικά επενδυτικά δάνεια, χρηματοδότηση έναντι επιχορήγησης, κεφάλαιο κίνησης στη βάση του κύκλου εργασιών μέσω POS και λοιπά τραπεζικά προϊόντα σχετιζόμενα με τα εκάστοτε χρηματοδοτικά προγράμματα και δράσεις).

Mέσω του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ θα επιδιωχθεί η βελτίωση της πιστοληπτικής ικανότητας των Επιχειρήσεων - Μελών της ανά κλάδο, σε συνεργασία με την Τράπεζα Πειραιώς για την εφαρμογή των δράσεων στον βαθμό που είναι εφικτό και κατόπιν ειδικότερων συμφωνιών, ώστε με την συμμετοχή τους να επηρεάσουν την κλαδική συμπεριφορά με αποτέλεσμα τη διεύρυνση της συμμετοχής και των λοιπών επιχειρήσεων της Συνομοσπονδίας.

Από τα μέσα του 2021 και μετά το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων αυξήθηκε σημαντικά, ενώ όπως είναι επόμενο ο υψηλός πληθωρισμός απομείωσε τα πραγματικά εισοδήματα και κατ’ επέκταση την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

Μέσα σε αυτό το δυσμενές περιβάλλον τα προβλήματα που είχαν συσσωρεύσει οι επιχειρήσεις εστίασης κατά τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης φαίνεται ότι εντάθηκαν, με κυριότερο εκείνο της εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων τους.

Αυτό προκύπτει μετά από έρευνα που διεξήχθη από το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ σε 206 μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις εστίασης και καταδεικνύει πως τα δύσκολα για το κλάδο είναι μπροστά, παρά το γεγονός πως η καλή τουριστική περίοδος θα επιτρέψει την αναπλήρωση των απωλειών σε όσες επιχειρήσεις επωφελούνται από τον τουρισμό.

Ζημιές και μείωση τζίρου 

Περισσότερες από 6 στις 10  επιχειρήσεις  του δείγματος έκλεισαν το 2021 με ζημιές, ενώ ο αριθμός των πελατών καθώς και οι ποσότητες των παραγγελιών μειώθηκαν το πρώτο εξάμηνο του 2022 για το 52,9% και το 63,7% των επιχειρήσεων του δείγματος αντίστοιχα σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο.

Την ίδια στιγμή το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων εστίασης αυξήθηκε μεσοσταθμικά τους τελευταίους 12 μήνες κατά 41,7%, λόγω της αύξησης των σημαντικότερων από τα επιμέρους κόστη τους (ενέργειας, προμήθειας πρώτων υλών/εμπορευμάτων, καύσιμων, εργασίας, ενοικίου). Ειδικότερα, τους τελευταίους 12 μήνες αυξήθηκε μεσοσταθμικά :

• το κόστος ενέργειας κατά 87,2%,
• το κόστος προμήθειας πρώτων υλών και εμπορευμάτων κατά 37,9%,
• το κόστος καυσίμων κατά 50,8%,
• το κόστος εργασίας κατά 15%,
• το κόστος ενοικίου κατά 6,8%.

Περισσότερες από 8 στις 10 επιχειρήσεις του δείγματος αύξησαν τις τιμές τους κατά τους τελευταίους 12 μήνες.

Προβλήματα ρευστότητας 

Περισσότερες από 1 στις 2 επιχειρήσεις του δείγματος αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα ρευστότητας. Συγκεκριμένα περισσότερες από 4 στις 10 επιχειρήσεις δήλωσαν ότι δεν έχουν καθόλου ταμειακά διαθέσιμα, ενώ περισσότερες από 1 στις 10 επιχειρήσεις δήλωσαν πως τα ταμειακά τους διαθέσιμα επαρκούν για λιγότερο από 1 μήνα.

Το αυξημένο κόστος λειτουργίας, η έλλειψη ρευστότητας και η μείωση της ζήτησης φαίνεται ότι έχουν οδηγήσει την συντριπτική πλειονότητα των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων του κλάδου της εστίασης σε αδυναμία εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων τους.

Σχεδόν 8 στις 10 επιχειρήσεις του δείγματος έχουν καθυστερημένες οφειλές προς το Δημόσιο ή σε ιδιώτες. Για το 83,2% των επιχειρήσεων αυτών οι οφειλές δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ειδικότερα από το σύνολο των επιχειρήσεων εστίασης του δείγματος:

• το 46,6% έχει καθυστερημένες οφειλές προς τον πρώην ΟΑΕΕ,
• το 46,6% έχει καθυστερημένες οφειλές σε λογαριασμούς ενέργειας
• το 43,2% έχει καθυστερημένες οφειλές προς το πρώην ΙΚΑ,
• το 35,9% έχει καθυστερημένες οφειλές προς την εφορία,
• το 30,6% έχει καθυστερημένες οφειλές προς προμηθευτές,
• το 22,8% έχει καθυστερημένες οφειλές σε λοιπούς λογαριασμούς (τηλέφωνο, ύδρευση κ.α.),
• το 18,4% έχει καθυστερημένες οφειλές ενοικίου,
• το 16% έχει καθυστερημένες οφειλές προς τις τράπεζες.

Μεταξύ των προβλημάτων που έχει κληροδοτήσει η πανδημική κρίση στον κλάδο της εστίασης είναι και οι κενές θέσεις εργασίας. Περίπου 8 στις 10 επιχειρήσεις εστίασης του δείγματος έχουν κενές θέσεις εργασίας. Κατά μέσο όρο οι επιχειρήσεις του δείγματος έχουν 2 έως 3 κενές θέσεις εργασίας. Από τα στοιχεία φαίνεται πως η πλειονότητα των επιχειρήσεων του δείγματος έχει σοβαρές δυσκολίες να λειτουργήσει στο 100% της παραγωγικής της δυναμικότητας.