Ιρακινοί ειδικοί σε θέματα ασφαλείας εκτιμούν ότι η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων - μια συμφωνία που υπογράφηκε επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν και τίθεται σε εφαρμογή την ώρα που η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ πολεμά εναντίον του Ιράν-ενδέχεται να αφήσει ελεύθερο το πεδίο της δράσης για την Τεχεράνη και τους συμμάχους της, ενώ παράλληλα μπορεί να επιτρέψει και σε άλλους εχθρούς των ΗΠΑ, όπως το Ισλαμικό Κράτος, να ανακάμψουν.

«Το Ιράν θα ωφεληθεί στρατηγικά από την αποχώρηση του συνασπισμού διότι θα εξαλειφθεί η στρατιωτική παρουσία η οποία επί χρόνια αποτελούσε αντίβαρο στην επιρροή της Τεχεράνης στο Ιράκ», δήλωσε ο Τζάσιμ αλ Μπαχάντλι Ιρακινός αναλυτής που ειδικεύεται στη μελέτη ένοπλων σιιτικών ομάδων που συντάσσονται με το Ιράν.

Ο ίδιος προέβλεψε ότι φιλοϊρανικές παραστρατιωτικές ομάδες θα παρουσιάσουν την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων ως νίκη του κινήματός τους αλλά παράλληλα θα «επιδιώξουν να εκμεταλλευθούν αυτή τη δυναμική προκειμένου να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιρροή στη λήψη αποφάσεων σε θέματα ασφάλειας και στην πολιτική».

Ο Αμπού Μοζτάμπα αλ Γιάσιρι, διοικητής της Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ, ένας συνασπισμός φιλοϊρανικών ένοπλων ομάδων, χαρακτήρισε την αποχώρηση των ΗΠΑ «ιστορική νίκη για τις ομάδες της ιρακινής ισλαμικής αντίστασης και τους έντιμους Ιρακινούς και συντριπτική ήττα για τα αμερικανικά σχέδια» .

«Στις 30 Σεπτεμβρίου θα γιορτάσομε το κλείσιμο μιας μαύρης σελίδας στην ιστορία του Ιράκ και την αποτυχία των δυνάμεων κατοχής να επιβάλουν τη βούλησή της στη χώρα μας», τόνισε μιλώντας στο Reuters. «Το Ιράκ απέδειξε ότι η κυριαρχία του δεν μπορεί να διασφαλιστεί από ξένες δυνάμεις, αλλά από την αντίσταση και τη βούληση του λαού του», πρόσθεσε.

«Δεν είναι έτοιμο»

Αν και η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων είναι ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ των Ιρακινών, υπάρχουν και αυτοί που εκφράζουν την ανησυχία τους για την ισχύ των φιλοϊρανικών ομάδων και δηλώνουν ότι η κίνηση αυτή είναι πρόωρη.

«Πιστεύουμε ότι το Ιράκ δεν είναι εντελώς έτοιμο να αναλάβει μόνο του την ευθύνη για την ασφάλειά του αυτή τη στιγμή», σχολίασε ο Αμπντουλράχμαν αλ Ζομπάι, ένας σουνίτης φύλαρχος στη Φαλούτζα, που ήταν κάποτε προπύργιο της αντίστασης κατά των ΗΠΑ.

«Όλοι οι Ιρακινοί επιδιώκουν την πλήρη κυριαρχία και κανένας δεν θα το αμφισβητούσε αυτό. Ωστόσο, πιστεύω ότι αυτό που φοβούνται όλοι οι Ιρακινοί είναι ο τρόπος με τον οποίο αποχωρεί (ο συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ) και η δημιουργία ενός κενού», εκτίμησε.

Οι αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στο Ιράκ το 2003 για να ανατρέψουν τον Σαντάμ Χουσέιν και στη συνέχεια κατέλαβαν τη χώρα και εγκατέστησαν μια υπό σιιτική ηγεσία κυβέρνηση, ενώ πολέμησαν επί χρόνια κατά της ιρακινής αντίστασης, προτού αποσυρθούν στο τέλος του 2011.

Επέστρεψαν στο Ιράκ λιγότερα από τρία χρόνια αργότερα για να βοηθήσουν τις ιρακινές δυνάμεις να αντιμετωπίσουν τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους που είχαν καταλάβει μεγάλες περιοχές της χώρας, αλλά και της γειτονικής Συρίας. Οι συγκρούσεις μαίνονταν από το 2014 ως το 2017.

Περίπου διπλάσιος αριθμός Αμερικανών σκοτώθηκαν στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Ιρακινή Ελευθερία» σε σχέση με τον πόλεμο που μαινόταν το ίδιο διάστημα στο Αφγανιστάν. Οι αμερικανικές δυνάμεις αποσύρθηκαν αιφνιδιαστικά από το Αφγανιστάν το 2021.

Τα τελευταία χρόνια το Ιράκ ήταν η μοναδική χώρα που διατήρησε στενούς πολιτικούς και στρατιωτικούς δεσμούς τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με το Ιράν, ενώ το ιρακινό έδαφος χρησιμοποιήθηκε συχνά για πλήγματα και επιθέσεις εναντίον των εχθρών και των δύο πλευρών: οι ΗΠΑ σκότωσαν τον ανώτερο Ιρανό διοικητή Κασέμ Σολεϊμανί το 2020 σε πλήγμα που εξαπέλυσαν στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης, ενώ σύμμαχοι του Ιράν εξαπέλυσαν επανειλημμένα επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων, για κάποιες από τις οποίες υπήρξαν αντίποινα από τις ΗΠΑ.

Μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν τον Φεβρουάριο, 7 από τους 18 Αμερικανούς στρατιωτικούς που έχουν σκοτωθεί στη σύγκρουση έχασαν τη ζωή τους στο Ιράκ.

Νίκη για τον άξονα του Ιράν

Το Ιράν, το οποίο δηλώνει ότι απώτερος στόχος του είναι να αναγκάσει τις αμερικανικές δυνάμεις να αποχωρήσουν από ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, παρουσιάζει την αποχώρηση των ΗΠΑ από το Ιράκ ως νίκη για τον «άξονα της αντίστασης» -το δίκτυο των συμμαχικών του ένοπλων ομάδων σε όλη την περιοχή.

«Μόνιμη ασφάλεια θα επικρατήσει στο Ιράκ» μόλις οι Αμερικανοί αποχωρήσουν από τη χώρα και την περιοχή, δήλωσε χθες Δευτέρα ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου Αμίρ Χαγιάτ Μοκαντάμ.

Το Ιράν «χαιρετίζει την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από το Ιράκ και αναμφισβήτητα θα την υποστηρίξει», πρόσθεσε. «Οι ομάδες αντίστασης αναλαμβάνουν δράση, κάποιες φορές στοχοθετώντας και αντιμετωπίζοντας αμερικανικά στρατεύματα», σημείωσε.

Αναβίωση του Ισλαμικού Κράτους;

Κάποιοι Ιρακινοί αξιωματούχοι, τόσο κυβερνητικοί όσο και από την ημιαυτόνομη περιοχή του Ιρακινού Κουρδιστάν, εκτιμούν ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ κινδυνεύει να ευνοήσει την αναβίωση του ΙΚ, το οποίο αν και έχασε το χαλιφάτο του διατηρεί πυρήνες μαχητών εν υπνώσει.

Στο απόγειό της η τζιχαντιστική οργάνωση έλεγχε το ένα τρίτο του Ιράκ και σκότωσε χιλιάδες ανθρώπους.

Η απουσία πληροφοριών από τις ΗΠΑ, επιμελητειακής υποστήριξης και drones θα προσφέρουν ευκαιρία στο ΙΚ να ανασυνταχθεί, δήλωσε ο Κούρδος διοικητής Σιρουάν Μπαρζανί.

«Επί περισσότερες από δύο εβδομάδες παρατηρούμε κινήσεις των πυρήνων εν υπνώσει του ΙΚ μετά την ανακοίνωση από κυβερνητικά μέσα ενημέρωσης ότι ως το τέλος Σεπτεμβρίου θα αποχωρήσει επισήμως από το Ιράκ ο διεθνής συνασπισμός», πρόσθεσε. «Αυτό έχει ενισχύσει, κατά τη γνώμη μου, το ηθικό» των μαχητών του ΙΚ.

Οι ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας επεσήμαναν ότι πυρήνας του ΙΚ σχεδιάζει να εξαπολύσει επιθέσεις αυτοκτονίας που θα συμπέσουν με την αποχώρηση. Το σχέδιο αυτό τονίζει τις ανησυχίες ότι η τζιχαντιστική οργάνωση εξακολουθεί να είναι σε θέση να εκμεταλλεύεται τα κενά ασφαλείας παρά τα χρόνια στρατιωτικών αποτυχιών, δήλωσαν τέσσερις ιρακινοί αξιωματούχοι ασφαλείας και στρατού.

Το ΙΚ «επιδιώκει να στείλει ένα μήνυμα ότι είναι ακόμη ισχυρό και ικανό να εξαπολύσει αιματηρές επιθέσεις», δήλωσε ο στρατηγός Χάλιντ αλ Μπαγιάτι, ανώτερος αξιωματούχος ασφαλείας στο Κιρκούκ.

Η απόφαση έρχεται καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή έχουν διακόψει την πλοήγηση στα Στενά του Ορμούζ, εμποδίζοντας τη μεταφορά του μεγαλύτερου μέρους των εξαγωγών της χώρας, σύμφωνα με πηγές του ιρακινού υπουργείου Πετρελαίου που επικαλείται το Reuters.

Αυτή την ώρα, το WTI κινείται στα 98,81 δολάρια το βαρέλι με άνοδο 2,78%, ενώ το Brent στα 112,78 δολάρια το βαρέλι με άνοδο 3,8%.

Η κήρυξη ανωτέρας βίας επιτρέπει στο Ιράκ να αναστείλει τις συμβατικές του υποχρεώσεις λόγω περιστάσεων που ξεφεύγουν του ελέγχου του, ενώ η συνεχιζόμενη πολεμική σύρραξη διαταράσσει την ομαλή λειτουργία των δραστηριοτήτων.

Η διαδικασία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη για την εύρεση πιθανών επενδυτών για το πετρελαϊκό κοίτασμα Κιρκούκ του Ιράκ, ανέφεραν οι πηγές, οι οποίες ζήτησαν να μην κατονομαστούν επειδή οι πληροφορίες δεν είναι δημόσιες. Το χρονοδιάγραμμα οποιασδήποτε συμφωνίας είναι αβέβαιο, με ένα άτομο να λέει ότι αναμένει η διαδικασία να συνεχιστεί και το επόμενο έτος.

Η BP δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό. Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα την έκθεση.

Η υπόθεση, γνωστή στο Ιράκ με την ονομασία «η κλοπή του αιώνα», είχε κάνει πάταγο το 2022, όταν αποκαλύφθηκε στη χώρα που μαστίζεται από τη διαφθορά.

Ο βασικός κατηγορούμενος, που συνελήφθη τον Οκτώβριο του 2022 καθώς προσπαθούσε να φύγει από τη χώρα, αλλά κατόπιν αφέθηκε ελεύθερος και προσέφυγε στο εξωτερικό, είναι ο επιχειρηματίας Νουρ Ζουχάιρ. Δεν έχει παρουσιαστεί σε καμιά ακροαματική διαδικασία στο πλαίσιο της δίκης του, που άρχισε στα μέσα Αυγούστου.

Στο πλαίσιο της υπόθεσης αυτής αναμένεται να δικαστούν περίπου τριάντα ύποπτοι. Τουλάχιστον έξι τελούν υπό κράτηση ή εν αναμονή έκδοσής τους στο Ιράκ, ανέφερε στις αρχές Αυγούστου κυβερνητική υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς.

Το φθινόπωρο, η Γενική Αρχή Φόρων, η ιρακινή εφορία, αποκάλυψε ότι εκλάπησαν 2,5 δισεκ. δολάρια, μεταξύ του Σεπτεμβρίου και του Αυγούστου του 2022, μέσω 247 επιταγών που εξαργυρώθηκαν από πέντε εταιρείες.
Τα χρήματα κατόπιν αναλήφθηκαν σε μετρητά από τους λογαριασμούς των εταιρειών αυτών, οι ιδιοκτήτες των οποίων έχουν τραπεί σε φυγή στην πλειονότητά τους.

Η υπόθεση αυτή είναι «σκάνδαλο (…) το οποίο αφορά όλο το πολιτικό σύστημα, το οποίο επέτρεψε σε ανθρώπους όπως αυτός να διαφύγουν», τόνισε χθες στο Γαλλικό Πρακτορείο ο ιρακινός σχολιαστής Χάμεντ αλ Σάγεντ.

«Η έξοδός του από τη φυλακή ενώ αντιμετώπιζε έρευνα ήταν απόδραση, με συνεργό το πολιτικό σύστημα στο κορυφαίο επίπεδο», πρόσθεσε.

Οι αρχές αγνοούν πού βρίσκεται ο κ. Τζουμπούρι, ο οποίος αρχικά επέστρεψε 2,6 εκατ. δολάρια στην εφορία. «Εδώ και μήνες» σταμάτησε την αποπληρωμή των οφειλών του στο κράτος, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο πηγή του στο ιρακινό δικαστικό σύστημα υπό τον όρο να μην κατονομαστεί.

Ενώ η διαφθορά αποτελεί γάγγραινα στους κρατικούς θεσμούς και στη δημόσια διοίκηση στο Ιράκ, οι καταδίκες πολύ συχνά αφορούν κυρίως στελέχη μεσαίου επιπέδου ή απλούς εκτελεστές, με άλλα λόγια πολύ σπάνια καταδικάζονται πρόσωπα με σημαντικά αξιώματα.