Η πρωτοβουλία, που φέρει την ονομασία «Maritime Freedom Construct», περιγράφεται, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, σε εσωτερικό διπλωματικό τηλεγράφημα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς τις αμερικανικές πρεσβείες, με οδηγίες προς τους διπλωμάτες να ασκήσουν πιέσεις σε ξένες κυβερνήσεις, ώστε να ενταχθούν στο σχήμα.

Σύμφωνα με το έγγραφο, η υπό αμερικανική ηγεσία συμμαχία θα έχει ως στόχο την ανταλλαγή πληροφοριών, τον διπλωματικό συντονισμό και την επιβολή κυρώσεων.
Η κίνηση αυτή αποτελεί την πλέον πρόσφατη προσπάθεια της Ουάσινγκτον να αποκαταστήσει τη ροή εμπορικών πλοίων μέσω του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου περάσματος, την ώρα που το Ιράν κατηγορείται ότι τοποθετεί νάρκες και επιτίθεται σε δεξαμενόπλοια που διέρχονται χωρίς την έγκριση της Τεχεράνης.

Σε κρίσιμο σημείο οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν

Το μέλλον των Στενών του Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε βασικό σημείο τριβής στις «παγωμένες» συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τις εξελίξεις να εντείνουν την ανησυχία για τις διεθνείς τιμές ενέργειας. Την ίδια στιγμή, το Ιράν φέρεται να στοχοποιεί πλοία που δεν καταβάλλουν τέλη διέλευσης, ενώ το αμερικανικό ναυτικό έχει επιβάλει ευρύ αποκλεισμό σε πλοία που κατευθύνονται προς ή από ιρανικά λιμάνια.

Σύμφωνα με το διπλωματικό τηλεγράφημα, η συμμετοχή τρίτων χωρών θεωρείται κρίσιμη: «Η συμμετοχή σας θα ενισχύσει τη συλλογική μας ικανότητα να αποκαταστήσουμε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και να προστατεύσουμε την παγκόσμια οικονομία. Η συλλογική δράση είναι απαραίτητη για να επιβληθεί ουσιαστικό κόστος στην παρεμπόδιση της διέλευσης από το Ιράν».

Συντονισμός με τη CENTCOM και πιθανή στρατιωτική δράση

Η πρωτοβουλία προβλέπεται να υλοποιηθεί σε συνεργασία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ με την Κεντρική Διοίκηση Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ. Το υπουργείο Εξωτερικών θα λειτουργεί ως κέντρο διπλωματικών επιχειρήσεων, ενώ η CENTCOM θα παρέχει επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο για τη ναυσιπλοΐα και θα συντονίζει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των στρατιωτικών δυνάμεων των συμμετεχόντων κρατών.

Παρότι το σχήμα δεν χαρακτηρίζεται επισήμως στρατιωτική συμμαχία, οι Αμερικανοί διπλωμάτες καλούνται να διερευνήσουν κατά πόσο οι εταίροι επιθυμούν να συμμετάσχουν και σε στρατιωτικό επίπεδο.

Ένταση με της κυβέρνησης Τραμπ με τους συμμάχους

Η πρωτοβουλία αυτή ακολουθεί μια περίοδο έντασης μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και των συμμάχων της, κυρίως των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επικρίνει επανειλημμένα τους Ευρωπαίους για έλλειψη στρατιωτικής στήριξης στον πόλεμο με το Ιράν, ενώ στο παρελθόν είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να τους αναθέσει τη διαχείριση του ζητήματος της ναυσιπλοΐας στο Στενό.

Σε ανάρτησή του στα τέλη Μαρτίου, είχε καλέσει τους συμμάχους να «αναλάβουν δράση» μόνοι τους, σημειώνοντας ότι «οι ΗΠΑ δεν θα είναι πλέον εκεί για να βοηθήσουν», ενώ είχε απευθυνθεί ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο με τη φράση «πηγαίνετε να πάρετε το δικό σας πετρέλαιο».

Ωστόσο, η νέα πρόταση για τη δημιουργία διεθνούς συμμαχίας υπό αμερικανική ηγεσία φαίνεται να διαφοροποιείται από αυτή τη στάση.

Αντίδραση Ευρωπαίων και παρασκηνιακές διεργασίες

Από την πλευρά τους, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι δεν είχαν λάβει έγκαιρη ενημέρωση για την έναρξη του πολέμου, γεγονός που δυσχέρανε την άμεση συμμετοχή τους. Παράλληλα, αρκετοί ηγέτες έχουν εκφράσει δημόσια επιφυλάξεις για τη στρατηγική επιλογή των ΗΠΑ να προχωρήσουν σε στρατιωτική σύγκρουση.

Την ίδια ώρα, ευρωπαϊκές χώρες έχουν πραγματοποιήσει διαδοχικές συναντήσεις για την εκπόνηση σχεδίου που θα επιτρέψει την ασφαλή διέλευση πλοίων μετά το τέλος της κρίσης. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία έχουν ήδη συντονίσει σχετική πρωτοβουλία με τη συμμετοχή άνω των 50 κρατών.

Σύμφωνα με το αμερικανικό τηλεγράφημα, η νέα πρωτοβουλία «θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με άλλες ναυτικές δομές ασφάλειας, περιλαμβανομένης της προσπάθειας σχεδιασμού που ηγούνται το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία».

Παραμένει ο αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ

Ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας από το Οβάλ Γραφείο, επανέλαβε ότι είναι διατεθειμένος να διατηρήσει τον αποκλεισμό έως ότου το Ιράν αποδεχθεί τους όρους των ΗΠΑ για το πυρηνικό του πρόγραμμα. «Ο αποκλεισμός είναι ιδιοφυής και απολύτως αποτελεσματικός», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι η στρατηγική θα συνεχιστεί «εκτός αν υπάρξει συμφωνία ότι δεν θα υπάρξει πυρηνικό όπλο».

Το πολύτιμο μέταλλο διαπραγματευόταν κοντά στα 4.590 δολάρια ανά ουγγιά, αφού είχε υποχωρήσει κατά 2,4% στις δύο προηγούμενες συνεδριάσεις, αγγίζοντας το χαμηλότερο επίπεδο σχεδόν τεσσάρων εβδομάδων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν ζήτησε από τις ΗΠΑ να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που οι δύο πλευρές διαπραγματεύονται τον τερματισμό του πολέμου διάρκειας δύο μηνών, ο οποίος έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις παγκόσμιες ενεργειακές προμήθειες.

Σύμφωνα με το CNN, διαμεσολαβητές στο Πακιστάν εκτιμούν ότι η Τεχεράνη θα καταθέσει αναθεωρημένη πρόταση μέσα στις επόμενες ημέρες.

Πιέσεις από πληθωρισμό και επιτόκια

Οι επενδυτές παρακολουθούν επίσης τις αποφάσεις για τα επιτόκια σε ΗΠΑ, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ηνωμένο Βασίλειο και Καναδά μέσα στις επόμενες ημέρες.

Την Τρίτη, η Bank of Japan διατήρησε αμετάβλητο το βασικό επιτόκιο στο 0,75%, ωστόσο η διχασμένη ψηφοφορία ενίσχυσε τις πιθανότητες αύξησης επιτοκίων τον Ιούνιο.

Παράλληλα, η Federal Reserve αναμένεται να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια στη συνεδρίαση που ολοκληρώνεται την Τετάρτη, ενώ οι αγορές παρακολουθούν και το αν ο Τζερόμ Πάουελ θα παραμείνει στο διοικητικό συμβούλιο μετά τη λήξη της θητείας του ως προέδρου.

Οι πληθωριστικές πιέσεις ενισχύονται από το σοκ στις ενεργειακές προμήθειες, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα οι κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλά για μεγαλύτερο διάστημα ή ακόμη και να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις. Αυτό λειτουργεί αρνητικά για τον χρυσό, ο οποίος δεν προσφέρει απόδοση.

Παράλληλα, η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων αυξάνει το κόστος ευκαιρίας διακράτησης χρυσού. Από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, ο χρυσός έχει χάσει περίπου 13% της αξίας του, ενώ το πετρέλαιο έχει εκτιναχθεί.

Τεχνικές πιέσεις στην αγορά

Ο Όλε Χάνσεν της Saxo Bank A/S ανέφερε σε σημείωμά του ότι εμφανίστηκαν τεχνικές πωλήσεις μετά τη διάσπαση της στήριξης κοντά στα 4.650 δολάρια ανά ουγγιά.

Όπως σημείωσε, η αγορά παραμένει επικεντρωμένη στις προσπάθειες διαμεσολάβησης, με πιθανή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και υποχώρηση των τιμών πετρελαίου να αποτελούν τον σημαντικότερο βραχυπρόθεσμο καταλύτη ανόδου για τα πολύτιμα μέταλλα.

Η τιμή spot του χρυσού υποχωρούσε κατά 0,1% στα 4.594,14 δολάρια ανά ουγγιά στη Σιγκαπούρη. Το ασήμι ενισχυόταν κατά 0,8% στα 73,66 δολάρια ανά ουγγιά, ενώ η πλατίνα και το παλλάδιο κινούνταν ελαφρώς χαμηλότερα. Ο δείκτης Bloomberg Dollar Spot Index παρέμενε σταθερός.

Ξεκάθαρο μήνυμα προς την Τεχεράνη έστειλε τη Δευτέρα (27/4) η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ότι είναι πολύ νωρίς για την άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν.

Η εξέλιξη αυτή απομάκρυνε την προοπτική προσέγγισης των δυο πλευρών, τουλάχιστον άμεσα, ενώ το Ισραήλ συνεχίζει τους βομβαρδισμούς του εναντίον της Χεζμπολάχ στο Ιράν.

Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών ολοκλήρωσε χθες την επίσκεψή του στο Ισλαμαμπάντ κι ο Ντόναλντ Τραμπ γνωστοποίησε μέσω Truth Social ότι ακύρωσε το ταξίδι των απεσταλμένων του, διότι δεν ήθελε να τους αναγκάσει να περάσουν «15-16 ώρες» σε αεροσκάφος για συνομιλίες που θα μπορούσαν να γίνουν κάλλιστα τηλεφωνικά, κατ’ αυτόν.

Όταν ο ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios τον ρώτησε αν η ακύρωση σημαίνει πως θα ξαναρχίσει άμεσα ο πόλεμος, ο κ. Τραμπ απάντησε «όχι. Δεν σημαίνει αυτό. Δεν το έχουμε σκεφτεί ακόμη αυτό», προσθέτοντας πάντως «εμείς κρατάμε όλα τα χαρτιά».

«Αν θέλουν να συζητήσουμε, αρκεί να μου τηλεφωνήσουν», συμπλήρωσε ο πρόεδρος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, που είχε αναχωρήσει για το Ομάν, θα επιστρέψει την Κυριακή (26/4) στο Ισλαμαμπάντ, μετέδωσε ιρανικό κρατικό μέσο ενημέρωσης.

Κατά τις συναντήσεις με τον πανίσχυρο επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων Ασίμ Μουνίρ και με τον πρωθυπουργό Σαμπάζ Σαρίφ έθεσε στους συνομιλητές του «τις θέσεις του Ιράν» όσον αφορά «το πλαίσιο για τον οριστικό τερματισμό του πολέμου».

Κατόπιν αναμένεται να ταξιδέψει στη Μόσχα.

Ανταπόδοση της αμερικανικής «πειρατείας»;

Η κίνηση των πλοίων έχει παραλύσει στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το 20% του πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) για διεθνή κατανάλωση, καθώς η θαλάσσια οδός παραμένει υπό διπλό, ιρανικό και αμερικανικό αποκλεισμό.

Οι Φρουροί της Επανάστασης—ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας—διεμήνυσαν το Σάββατο (25/4) πως ο έλεγχος του στενού αποτελεί μέρος της «στρατηγικής» της Τεχεράνης στη σύγκρουση με τις ΗΠΑ.

Η διοίκηση των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων απείλησε ξανά από την πλευρά της τις ΗΠΑ πως θα υπάρξει στρατιωτική ανταπόδοση αν συνεχιστεί ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων, καταγγέλλοντας πράξεις «πειρατείας» στη θάλασσα.

Τουλάχιστον έξι άμαχοι νεκροί στον Λίβανο

Όσο για το άλλο κύριο θέατρο εχθροπραξιών, τον Λίβανο, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έδωσε στον στρατό του διαταγή να πλήξει «δυνατά» τη Χεζμπολάχ, σιιτικό κίνημα προσκείμενο στο Ιράν, έπειτα από αυτή που η κυβέρνησή του χαρακτήρισε σειρά παραβιάσεων της κατάπαυσης του πυρός.

Η ανακωχή ανάμεσα στον ισραηλινό στρατό και τη Χεζμπολάχ, που ανακοινώθηκε πως παρατάθηκε για τρεις εβδομάδες το βράδυ της Πέμπτης από τον αμερικανό πρόεδρο Τραμπ, έπειτα από συνομιλίες μεταξύ των πρεσβευτών του Ισραήλ και του Λιβάνου στον Λευκό Οίκο, συνεχίζει να τελεί υπό ολοένα πιο σκληρή δοκιμασία.

Το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανακοίνωσε το βράδυ του Σαββάτου έξι θανάτους αμάχων σε ισραηλινούς βομβαρδισμούς στο νότιο Λίβανο.

«Πρόκειται πράγματι για τη μεγαλύτερη κρίση στην ιστορία», ανέφερε ο Μπιρόλ σε συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό σταθμό France Inter, η οποία μεταδόθηκε την Τρίτη.

«Η κρίση είναι ήδη τεράστια, αν συνυπολογίσει κανείς τις επιπτώσεις της κρίσης στα καύσιμα και της κρίσης στο φυσικό αέριο που προκλήθηκε από τη ρωσική εισβολή», πρόσθεσε.

Όπως αναφέρει το Reuters, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει «πνίξει» τη θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Παράλληλα, επιβαρύνει περαιτέρω τις συνέπειες του πολέμου της Ρωσίας με την Ουκρανία, ο οποίος είχε ήδη διακόψει τις ρωσικές προμήθειες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Ο Μπιρόλ είχε δηλώσει νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι θεωρεί την τρέχουσα κατάσταση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας χειρότερη από τις προηγούμενες κρίσεις του 1973, του 1979 και του 2022 μαζί.

Τον Μάρτιο, ο ΙΕΑ συμφώνησε να διαθέσει ποσότητα-ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η άνοδος των τιμών που προκάλεσε ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν.

«Σε ευθυγράμμιση με την εκεχειρία στον Λίβανο, η διέλευση όλων των εμπορικών πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ κηρύσσεται πλήρως ελεύθερη για το υπόλοιπο διάστημα της εκεχειρίας, στη συντονισμένη διαδρομή όπως έχει ήδη ανακοινωθεί από τον Οργανισμό Λιμένων και Ναυτιλίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», έγραψε σε ανάρτησή του ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών.

In line with the ceasefire in Lebanon, the passage for all commercial vessels through Strait of Hormuz is declared completely open for the remaining period of ceasefire, on the coordinated route as already announced by Ports and Maritime Organisation of the Islamic Rep. of Iran.

— Seyed Abbas Araghchi (@araghchi) April 17, 2026

Φορτωμένα ιρανικά τάνκερ πέρασαν από τα Στενά παρά τον αμερικανικό αποκλεισμό

Τρία ιρανικά πετρελαιοφόρα έγιναν τα πρώτα «φορτωμένα» πλοία που εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ, από τότε που τέθηκε σε ισχύ ο αμερικανικός αποκλεισμός, σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης ναυτιλιακών δεδομένων Kpler.

Η Kpler μετέφερε στο πρακτορείο AFP ότι τα Deep Sea, Sonia I και Diona - που μεταφέρουν αθροιστικά πέντε εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου - διέπλευσαν την Τετάρτη, αφού φόρτωσαν στο ιρανικό νησί Χαργκ νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Οι ΗΠΑ επέβαλαν αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια τη Δευτέρα, σε μια προσπάθεια να εμποδίσουν την Τεχεράνη να εξάγει πετρέλαιο.

Σύμφωνα με τα δεδομένα της Kpler, κανένα ιρανικό τάνκερ που μετέφερε αργό πετρέλαιο δεν είχε αποπλεύσει από τον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ μετά το Starla στις 10 Απριλίου.

Πολλοί επενδυτές πωλούν, επομένως, μετοχές και καταφεύγουν σε μετρητά για να προστατευθούν από περαιτέρω μειώσεις στις τιμές των μετοχών. Μια έρευνα της Bank of America αποκάλυψε ότι τα μετρητά που κατέχουν οι διεθνείς διαχειριστές χαρτοφυλακίων αυξήθηκαν τον Μάρτιο με τον ταχύτερο ρυθμό από την έναρξη της πανδημίας.

Κατά μέσο όρο, οι αντίθετες επενδύσεις αποδίδουν σημαντικά, όπως δείχνουν οι υπολογισμοί της Handelsblatt.

Αυτή τη στιγμή, η αγορά βιώνει ένα μείγμα αβεβαιότητας και εμπιστοσύνης για το τέλος του πολέμου, λέει ο Κάρστεν Φριτς, αναλυτής στην Commerzbank.«Ο πόλεμος του Ιράν αποτελεί μια σοβαρή κρίση» και, δεδομένου ότι οι διαπραγματευτικές θέσεις των ΗΠΑ και του Ιράν απέχουν πολύ, «απειλείται μια ανανεωμένη κλιμάκωση σε λίγο περισσότερο από μια εβδομάδα και θα επιστρέψουμε εκεί που ήμασταν πριν από την εκεχειρία».

Αιχμές στο βαρόμετρο του φόβου

Αυτή η νευρικότητα αντικατοπτρίζεται επίσης στον δείκτη VIX, κοινώς γνωστό ως δείκτη φόβου. Μετρά την αναμενόμενη μεταβλητότητα του αμερικανικού χρηματιστηριακού δείκτη S&P 500.με βάση τις τιμές των δικαιωμάτων προαίρεσης. Εάν αυτά υποδηλώνουν ταραχώδη συμπεριφορά των επενδυτών με απότομες διακυμάνσεις των τιμών – είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω – ο VIX αυξάνεται.

Ο πόλεμος στο Ιράν πυροδότησε αρχικά εκτεταμένο φόβο μεταξύ των επενδυτών για μακροπρόθεσμες αρνητικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Λίγο πριν το Πάσχα, ο δείκτης VIX εκτινάχθηκε πάνω από 30 μονάδες για πρώτη φορά μετά από ένα χρόνο, καθώς μια χερσαία επίθεση των ΗΠΑ θεωρούνταν πιθανή. Περίπου ένα χρόνο νωρίτερα, οι φόβοι γύρω από τις ανακοινώσεις δασμών από την κυβέρνηση των ΗΠΑ την Ημέρα της Απελευθέρωσης είχαν οδηγήσει σε παρόμοια υψηλές τιμές.

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την περασμένη Τετάρτη μια διήμερη εκεχειρία με το Ιράν, οι τιμές των μετοχών στα ασιατικά χρηματιστήρια αυξήθηκαν τόσο απότομα, που οι συναλλαγές στο χρηματιστήριο της Νότιας Κορέας ανεστάλησαν ακόμη και για να μετριαστεί η έντονη κίνηση των τιμών.

Τέτοιες ταραγμένες φάσεις της χρηματιστηριακής αγοράς, στις οποίες οι επενδυτές τείνουν να ενεργούν βιαστικά, στην πραγματικότητα δεν είναι κακές εποχές για τους επενδυτές.

Το αποτέλεσμα παραμένει σταθερό ακόμα και μετά από χρόνια.

Η Handelsblatt ανέλυσε το 10% των ημερών διαπραγμάτευσης από το 1992 κατά τις οποίες η νευρικότητα της αγοράς ήταν ιδιαίτερα υψηλή, όπως μετρήθηκε από τον δείκτη μεταβλητότητας VIX. Αυτό αναφέρεται όχι μόνο στις ημέρες με μεγάλες απώλειες τιμών, αλλά και στις ημέρες κατά τις οποίες οι τιμές παρουσίασαν ιδιαίτερα έντονες διακυμάνσεις – τόσο προς τα πάνω όσο και προς τα κάτω.

Αυτές τις ημέρες, ο δείκτης έφτασε σε ένα όριο άνω του 28,6, σηματοδοτώντας το όριο του κορυφαίου 10%. Στη συνέχεια, έγιναν υπολογισμοί για να προσδιοριστεί η πιθανή απόδοση εάν οι επενδυτές είχαν επενδύσει στην ευρύτερη χρηματιστηριακή αγορά εκείνες τις ημέρες. Αυτό αποκάλυψε μια σαφή υπερβάλλουσα απόδοση σε σύγκριση με άλλες ημέρες συναλλαγών με λιγότερο ασταθείς τιμές μετοχών.

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι σε ταραγμένες ημέρες, οι επενδυτές τείνουν να ενεργούν λιγότερο ορθολογικά και παρασύρονται από τη γενική ατμόσφαιρα στις χρηματιστηριακές αγορές. Αυτή η αναποτελεσματικότητα της αγοράς αργότερα εξισορροπείται και στη συνέχεια δημιουργεί ευκαιρίες για επενδυτές που ενεργούν πιο ορθολογικά.

Αυτή η επίδραση είναι επίμονη για μεγάλο χρονικό διάστημα. Δεν είναι εμφανής μόνο τον πρώτο χρόνο μετά από ιδιαίτερα ασταθείς φάσεις της χρηματιστηριακής αγοράς, αλλά παραμένει μετρήσιμη ακόμη και πέντε χρόνια αργότερα.

Πέντε χρόνια μετά τις έντονες διακυμάνσεις του δείκτη VIX, ο S&P 500 εξακολουθούσε να παρουσιάζει καλύτερη απόδοση κατά 24 ποσοστιαίες μονάδες από ό,τι σε κανονικές φάσεις της χρηματιστηριακής αγοράς.

Επίσης για τον Dax, αυτό το φαινόμενο εκδηλώνεται – και σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με ακόμη μεγαλύτερες διαφορές. Για παράδειγμα, πέντε χρόνια μετά από περιόδους φόβου, η απόδοση ήταν διπλάσια από την απόδοση σε ήρεμες ημέρες αγοράς.

Ιστορικά, οι περίοδοι πανικού ήταν συχνά επικερδείς. Το αν αυτό το φαινόμενο θα επαναληφθεί στον πόλεμο του Ιράν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν η αβεβαιότητα θα οδηγήσει σε διαρκή οικονομική ζημία. Ο τρέχων κίνδυνος έγκειται στην προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου – και η κατάσταση εκεί είναι λιγότερο δραματική από ό,τι φοβόντουσαν πολλοί επενδυτές στην αρχή του πολέμου μετά τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.

Στην πραγματικότητα, η τιμή του πετρελαίου είχε μικρό αντίκτυπο στην απόδοση του S&P 500 τα τελευταία 26 χρόνια. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα κατά τις περιόδους αύξησης των τιμών του αργού πετρελαίου Brent .Η μέση ετήσια απόδοση του αργού πετρελαίου για τον αμερικανικό δείκτη ήταν 11,1%. Σε χρονιές με πτώση των τιμών του πετρελαίου, η απόδοση ήταν ελαφρώς υψηλότερη στο 13,8%.

Ένα παρόμοιο αποτέλεσμα μπορεί να παρατηρηθεί και στον δείκτη DAX – εκτός από το ότι η διαφορά ήταν μόνο η μισή, στις 1,4 ποσοστιαίες μονάδες.

Ωστόσο, οι υψηλότεροι ρυθμοί πληθωρισμού λόγω των αυξανόμενων τιμών της ενέργειας προκαλούν επίσης νευρικότητα στους επενδυτές.

Το αν η αύξηση των τιμών θα γίνει μόνιμη είναι ακόμη ασαφές, λέει ο αναλυτής Φριτς: Εάν «η βραχυπρόθεσμη απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου συνεχιστεί, θα δούμε επίσης μια απότομη αύξηση του πληθωρισμού, η οποία στη συνέχεια θα υποχωρήσει». Διαφορετικά, οι υψηλότεροι ρυθμοί πληθωρισμού είναι πιο πιθανό να διαρκέσουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ο ίδιος δεν αναμένει ότι οι τιμές του πετρελαίου θα επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα βραχυπρόθεσμα. Ο Φριτς λέει: «Θα χρειαστούν μερικές εβδομάδες μέχρι να καταστεί σαφές ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά και μπορούν να διασχιστεί με ασφάλεια». Επιπλέον, οι ζημιές σε υποδομές, όπως τα διυλιστήρια, πρέπει να επισκευαστούν. «Όλα αυτά υποδηλώνουν ότι οι τιμές θα παραμείνουν σε υψηλότερο επίπεδο φέτος».

Ωστόσο, ένα καλό νέο για την οικονομία είναι ότι η αγορά είχε ήδη βρει τρόπους να παρακάμψει τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ πριν από την κατάπαυση του πυρός.

Η αγορά θα βρει άλλους τρόπους

Από τα εκτιμώμενα 20 εκατομμύρια βαρέλια που μεταφέρονταν καθημερινά μέσω των Στενών του Ορμούζ πριν από τον πόλεμο, σημαντικά ποσοστά θα μπορούσαν να μεταφερθούν μέσω άλλων οδών ή διατίθενται στην αγορά από τα αποθέματα.

Σύμφωνα με την πλατφόρμα ανάλυσης Vertical 52, εικόνες από τους δορυφόρους Sentinel-2 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) δείχνουν ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορούν πλέον να εξάγουν ένα εκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου μέσω του ανατολικού λιμανιού Φουτζέιρα. Η Σαουδική Αραβία μεταφέρει επιπλέον πέντε εκατομμύρια βαρέλια μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης από τον Κόλπο στον τερματικό σταθμό Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα, από όπου το πετρέλαιο μπορεί να φορτωθεί σε δεξαμενόπλοια.

Ο αναλυτής της Commerzbank, Φριτς, επιβεβαιώνει ότι το πετρέλαιο μεταφέρθηκε περισσότερο μέσω εναλλακτικών οδών μετά το ξέσπασμα του πολέμου: «Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, αναγκάστηκε να μειώσει την παραγωγή της μόνο κατά 20% χάρη στον αγωγό Ανατολής-Δύσης – πολύ λιγότερο από το Ιράκ, για παράδειγμα».

Σύμφωνα με το Vertical 52, κατά τη διάρκεια του αποκλεισμού απελευθερώθηκαν επιπλέον τέσσερα εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από ρωσικά λιμάνια εξαγωγής, πλωτές εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου και αποθέματα που απελευθερώθηκαν από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Μαζί με τα περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια που είχαν ήδη διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ πριν από την κατάπαυση του πυρός με την άδεια του Ιράν, αυτό ανέρχεται συνολικά σε λίγο περισσότερα από 13 εκατομμύρια βαρέλια – τα δύο τρίτα της ποσότητας που χάθηκε αρχικά λόγω του αποκλεισμού. Ακόμα κι αν ο Κόλπος έκλεινε ξανά, ένα σημαντικό μέρος του πετρελαίου της περιοχής θα έφτανε στον προορισμό του.

Αυτό σημαίνει ότι εάν ο πόλεμος αναζωπυρωνόταν μετά την κατάπαυση του πυρός και τα στενά παρέμεναν αποκλεισμένα, η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε πιθανώς να γεφυρώσει το χάσμα εφοδιασμού για σημαντικό χρονικό διάστημα.

Αλλά είναι δύσκολο να εκτιμηθεί ακριβώς για πόσο καιρό οι οικονομίες θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν ένα πλήρες κλείσιμο, λέει ο Φριτς. Οι χώρες του ΟΟΣΑ έχουν τέσσερα δισεκατομμύρια βαρέλια σε αποθέματα και η Κίνα κατέχει άλλα 1,2 δισεκατομμύρια. Επιπλέον, υπάρχουν δύο δισεκατομμύρια βαρέλια στη θάλασσα. Υποθέτοντας ότι η κατανάλωση έπρεπε να καλυφθεί αποκλειστικά από τα αποθέματα των χωρών του ΟΟΣΑ, εκτιμά ότι τα αποθέματα θα μπορούσαν να διαρκέσουν για τουλάχιστον εννέα μήνες.

Για τους επενδυτές που φοβούνται μια στασιμότητα στην παγκόσμια οικονομία, αυτά θα πρέπει να είναι καθησυχαστικά νέα προς το παρόν.

Τζέι Ντι Βανς: Η «μπάλα» βρίσκεται «στο γήπεδο» του Ιράν

«Η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο» των Ιρανών, έκρινε χθες Δευτέρα ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν στην πακιστανική πρωτεύουσα Ισλαμαμπάντ το σαββατοκύριακο, στις οποίες συμμετείχε προσωπικά, τονίζοντας το ότι η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ απαιτεί -μεταξύ άλλων- να της παραδοθεί όλη η ποσότητα εμπλουτισμένου ουρανίου που έχει στην κατοχή της η Ισλαμική Δημοκρατία.

«Θέλουμε να βγει από τη χώρα το υλικό αυτό», να «έχει τον έλεγχό του» η Ουάσιγκτον, είπε στο Fox News και πρόσθεσε πως είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί, με «επαληθεύσεις», ότι το Ιράν δεν θα παράγει ουράνιο εμπλουτισμένο κατά υψηλό βαθμό στο μέλλον.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ ήταν επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας που συμμετείχε σε συνομιλίες -επιπέδου άνευ προηγουμένου, αλλά άκαρπες- με αξιωματούχους του Ιράν στο Πακιστάν, για να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Ο Τζέι Ντι Βανς εξέφρασε για ακόμη μια φορά την καχυποψία των ΗΠΑ.

«Είναι ένα πράγμα το ότι οι Ιρανοί λένε πως δεν θα αποκτήσουν πυρηνικό όπλο, είναι άλλο να δημιουργήσουμε τους απαραίτητους μηχανισμούς ώστε να είναι εγγυημένο πως δεν θα γίνει αυτό», είπε στο τηλεοπτικό δίκτυο που προτιμά η αμερικανική δεξιά κι επανέλαβε ότι παρουσίασε τις «κόκκινες γραμμές» της Ουάσιγκτον στους συνομιλητές του.

Κατ’ αυτόν, οι Ιρανοί «έκαναν ένα βήμα», και «γι’ αυτό νομίζω ότι θα μπορούσαμε να πούμε ότι υπήρξαν ενθαρρυντικές ενδείξεις, αλλά δεν έφθασαν αρκετά μακριά».

Η Τεχεράνη σημείωσε χθες ότι οι δυο πλευρές βρίσκονταν κοντά σε συμφωνία, αλλά «δυστυχώς, γίναμε μάρτυρες συνεχών μαξιμαλιστικών απαιτήσεων από την αμερικανική πλευρά», όπως το έθεσε ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί.

Αναφερόμενος στο στενό του Χορμούζ, που έχει κλείσει de facto το Ιράν αφότου άρχισε ο πόλεμος την 28η Φεβρουαρίου, ο αντιπρόεδρος Βανς -που δεν κρύβει τις φιλοδοξίες του να διεκδικήσει στο μέλλον την προεδρία-, είπε πως αναμένει η Τεχεράνη να το ανοίξει πλήρως με αντάλλαγμα τη συνέχιση της εύθραυστης κατάπαυσης του πυρός, διάρκειας δυο εβδομάδων στη θεωρία.

Ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ απείλησε χθες ότι θα «καταστραφεί» οποιοδήποτε σκάφος «ταχείας επίθεσης» του Ιράν αποπειραθεί να σπάσει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, την επιβολή του οποίου ανακοίνωσε ο στρατός των ΗΠΑ.

Το Ιράν καταγγέλλει «σοβαρή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας» του

Το Ιράν καταδίκασε χθες Δευτέρα τη «σοβαρή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητάς» του αφού τέθηκε σε εφαρμογή ο αποκλεισμός που επέβαλαν οι ΗΠΑ στοχοποιώντας ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο και στη θάλασσα του Ομάν.

«Η επιβολή αυτού του θαλάσσιου αποκλεισμού αποτελεί σοβαρή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας του Ιράν», τονίζει επιστολή του ιρανού πρεσβευτή στα Ηνωμένα Έθνη, του Αμίρ Σαΐντ Ιραβανί, με αποδέκτες τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και τον πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας αυτόν τον μήνα.

Το «παράνομο μέτρο αυτό αποτελεί επίσης σοβαρή παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του δικαίου της θάλασσας», συνεχίζει ο ιρανός διπλωμάτης.

Η «παράνομη» ενέργεια των ΗΠΑ «εγείρει σοβαρή απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και προφανώς επιδεινώνει τον κίνδυνο κλιμάκωσης στην ήδη ανάστατη περιφέρεια», τονίζει ο κ. Ιραβανί.

Σε χωριστή επιστολή του στον ΓΓ του ΟΗΕ Γκουτέρες, ο ιρανός πρεσβευτής αναφέρεται στην αξίωση της Τεχεράνης οι χώρες της περιοχής που φιλοξενούν στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ στα εδάφη τους να καταβάλουν «επανορθώσεις» διότι επέτρεψαν στον αμερικανικό στρατό να εξαπολύσει «παράνομες ένοπλες επιθέσεις εναντίον πολιτικών στόχων» στο ιρανικό έδαφος.

Το Μπαχρέιν, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα ΗΑΕ και η Ιορδανία οφείλουν «να αποζημιώσουν πλήρως την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων επανορθώσουν για κάθε υλική και ηθική βλάβη που υπέστη εξαιτίας των παράνομων ενεργειών τους δυνάμει του διεθνούς δικαίου», αναφέρει το κείμενο.

Σύμφωνα με τον πρεσβευτή, όχι μόνο επέτρεψαν στις ΗΠΑ να διεξαγάγει επιθέσεις εναντίον της χώρας του αλλά «σε κάποιες περιπτώσεις» οι πέντε χώρες διέπραξαν «οι ίδιες» τις επιθέσεις.

Οι πέντε αραβικές μοναρχίες, σύμμαχοι της Ουάσιγκτον, αρνούνται ότι πήραν μέρος στον πόλεμο.

Η ένοπλη σύρραξη ξέσπασε με τις μαζικές αεροπορικές επιδρομές που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου, καταστρέφοντας σειρά στρατιωτικών και πολιτικών υποδομών στο έδαφος και σκοτώνοντας απροσδιόριστο αριθμό μελών των ενόπλων δυνάμεων και αμάχων.

Εύθραυστη κατάπαυση του πυρός που συμφωνήθηκε κατόπιν μεσολάβησης του Ισλαμαμπάντ εφαρμόζεται από την περασμένη εβδομάδα. Διμερίς διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν για να τερματιστεί η ένοπλη σύρραξη απέτυχαν.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι επιστρέφουν στις ΗΠΑ χωρίς αποτέλεσμα, καθώς το Ιράν δεν παρείχε διαβεβαιώσεις ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Το δολάριο αναμένεται να κινηθεί ανοδικά τη Δευτέρα, μετά από πτώση 1,4% την περασμένη εβδομάδα, όπως και οι τιμές του πετρελαίου. Οι μετοχές προβλέπεται να δεχθούν πιέσεις. Οι προοπτικές για τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα εμφανίζονται πιο σύνθετες, καθώς η ζήτηση για ασφαλή καταφύγια συγκρούεται με τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό. Η αγορά πετρελαίου θα επηρεαστεί από τους συνεχιζόμενους περιορισμούς στη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ ο χρυσός ενδέχεται να κινηθεί υψηλότερα.

Οι αναλυτές επισημαίνουν επίσης ότι η αντίδραση των αγορών μπορεί να αποδειχθεί περιορισμένη, εφόσον οι επενδυτές εκλάβουν την εξέλιξη ως προσωρινή εμπλοκή στις προοπτικές αποκλιμάκωσης της κρίσης.

Tι εκτιμούν οι αναλυτές
«Για τα αμερικανικά ομόλογα, το βασικό σενάριο προβλέπει μια αρχική ανοδική αντίδραση στο άνοιγμα, ακολουθούμενη από μεταβλητότητα, καθώς οι αγορές σταθμίζουν τη ζήτηση για ασφαλή καταφύγια έναντι των πληθωριστικών πιέσεων. Το κατά πόσο αυτή η κίνηση θα διατηρηθεί εξαρτάται κυρίως από την πορεία του πετρελαίου. Αν οι τιμές αυξηθούν λόγω ανησυχιών για το Ορμούζ, οι πληθωριστικές προσδοκίες θα κινηθούν ανοδικά, περιορίζοντας τα περιθώρια περαιτέρω ενίσχυσης των ομολόγων.

Το βασικό ερώτημα για τη Δευτέρα είναι αν οι αγορές θα θεωρήσουν την εξέλιξη ως προσωρινή εμπλοκή στις διαπραγματεύσεις ή ως βαθύτερη αποδόμηση του πλαισίου εκεχειρίας. Αυτό θα καθορίσει αν η αποστροφή ρίσκου θα υποχωρήσει γρήγορα ή θα ενταθεί. Η κατάσταση παραμένει ρευστή και θα εξαρτηθεί από πιθανές νέες εξελίξεις ή από την ένταση της ρητορικής ΗΠΑ και Ιράν», αναφέρει η Kyle Rodda της Capital.com.

«Η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας αποτελεί αρνητική εξέλιξη. Για τις αγορές αυτό σημαίνει ότι η πρόσφατη ανακούφιση θα εξασθενήσει. Το πετρέλαιο ενδέχεται να ενισχυθεί, το επενδυτικό κλίμα θα επιδεινωθεί και το Ορμούζ θα παραμείνει κρίσιμο σημείο κινδύνου, ακόμη κι αν δεν έχει κλείσει πλήρως. Ωστόσο, αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένων των σημαντικών διαφορών μεταξύ των δύο πλευρών. Το δολάριο πιθανότατα θα ενισχυθεί ως ασφαλές καταφύγιο, χωρίς όμως έντονη άνοδο εκτός αν υπάρξει νέα στρατιωτική κλιμάκωση. Ο χρυσός ενδέχεται επίσης να ωφεληθεί», αναφέρει η Charu Chanana της Saxo Markets.

«Ενδέχεται να υπάρξει απογοήτευση, αλλά η εξέλιξη δεν ήταν απρόβλεπτη. Το δολάριο μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω, ενώ ασιατικά νομίσματα χωρών που εισάγουν ενέργεια ενδέχεται να παραμείνουν υπό πίεση» αναφέρει η Fiona Lim της Malayan Banking Berhad.

«Η αποτυχία συμφωνίας διατηρεί αυξημένο το γεωπολιτικό ρίσκο. Ιστορικά, τέτοιες εξελίξεις ενισχύουν τη ζήτηση για ασφαλή καταφύγια, όπως το δολάριο και τα ομόλογα. Αν όμως συνεχιστούν οι περιορισμοί στο Ορμούζ, οι αγορές μπορεί να στραφούν προς ένα σενάριο στασιμοπληθωρισμού», λέει η Kenneth Goh της UOB Kay Hian.

«Η μη επίτευξη συμφωνίας διατηρεί την αβεβαιότητα. Βραχυπρόθεσμα, αναμένεται ισχυρότερο δολάριο και χαμηλότερες αποδόσεις. Ωστόσο, αν το πετρέλαιο συνεχίσει την ανοδική πορεία, οι πληθωριστικές πιέσεις θα ενισχυθούν εκ νέου. Τη Δευτέρα, οι κλάδοι ενέργειας και άμυνας αναμένεται να υπεραποδώσουν, ενώ οι μεταφορές και οι αεροπορικές εταιρείες θα δεχθούν πιέσεις» αναφέρει η Dilin Wu της Pepperstone.

«Υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: το Ιράν άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των συνομιλιών. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται για πλήρη κατάρρευση, αλλά για παρατεταμένη αβεβαιότητα — κάτι που θα επηρεάσει και την ένταση της αντίδρασης των αγορών. Συνολικά, ο κλάδος ενέργειας αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο, καθώς το Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά μπλοκαρισμένο, ενώ οι τομείς μεταφορών και κατανάλωσης ενδέχεται να δεχθούν πιέσεις» λέει από την πλευρά του ο Dionissios Kontos της Meyka AI.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ανακοίνωσε ότι αναχώρησε για την Ουάσιγκτον, αφού κατέθεσε, όπως δήλωσε, την «τελική και καλύτερη πρόταση» που μπορούσε να προσφέρει στους εκπροσώπους της Τεχεράνης, χωρίς ωστόσο να επιτευχθεί κοινό έδαφος.

«Θα επιστρέψουμε στις ΗΠΑ χωρίς να έχουμε κλείσει συμφωνία», είπε ο κ. Βανς κατά τη διάρκεια σύντομης συνέντευξης Τύπου στο Ισλαμαμπάντ, όπου Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματεύτηκαν από χθες Σάββατο ως τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα, για 21 ώρες, όπως διευκρίνισε. «Νομίζω πως είναι κακό νέο για το Ιράν περισσότερο απ’ ό,τι για τις ΗΠΑ» το ότι οι διαπραγματεύσεις τερματίστηκαν χωρίς συμφωνία, πρόσθεσε.

Στηλίτευσε ειδικά το ότι δεν έλαβε «ρητή δέσμευση» της Τεχεράνης πως θα εγκαταλειφθεί το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας του Ιράν, όπως απαιτεί ο Aμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, που εξαπέλυσε μαζί με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου την 28η Φεβρουαρίου τον πόλεμο που έχει στοιχίσει χιλιάδες ζωές κι έβαλε φωτιά στην παγκόσμια οικονομία.

«Φεύγουμε αφού υποβάλαμε πολύ απλή πρόταση, προσέγγιση που αποτελεί την τελική μας πρόσφορά και την καλύτερη που μπορούσαμε να κάνουμε. Θα δούμε αν οι Ιρανοί θα επιλέξουν να αποδεχτούν τους όρους μας ή όχι», συμπλήρωσε ο κ. Βανς τονίζοντας πως «κάναμε πολύ σαφές ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές μας».

«Παράλογες οι απαιτήσεις των ΗΠΑ», λέει η Τεχεράνη

Η Τεχεράνη από την πλευρά της επιβεβαίωσε τον τερματισμό των διαπραγματεύσεων, αποδίδοντας την αποτυχία τους σε «παράλογες απαιτήσεις» των ΗΠΑ, σύμφωνα με ρεπορτάζ που μετέδωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση IRIB.

«Ήταν προφανές εξαρχής ότι δεν έπρεπε να αναμένουμε ότι θα καταλήγαμε σε συμφωνία σε μόλις μια συνεδρία (διαπραγματεύσεων). Κανένας δεν το περίμενε» αυτό, είπε ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ στην ιρανική κρατική τηλεόραση.

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Μπαγαεΐ δήλωσε ακόμη «βέβαιος ότι οι επαφές μας με το Πακιστάν, όπως και με άλλους φίλους μας στην περιοχή, θα συνεχιστούν».

Οι συνομιλίες των δυο χωρών, με μεσολάβηση του Πακιστάν, έγιναν σε επίπεδο άνευ προηγουμένου από την ισλαμική επανάσταση στο Ιράν, το 1979.

Μετά την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός για δυο εβδομάδες την Τετάρτη, σκοπό είχαν να εξευρεθεί συμφωνία για διαρκή ανακωχή.

Από αμερικανικής πλευράς, ο αντιπρόεδρος Βανς συνοδευόταν από τον Στιβ Γουίτκοφ, ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου, και τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό και συνεργάτη του προέδρου Τραμπ. Το Ιράν αντιπροσώπευσαν ιδίως ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, πολιτικός με επιρροή, κι ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Η αποστολή είχε κάπου 70 μέλη.

Προτού ανακοινωθεί η αποτυχία και ο τερματισμός των διαπραγματεύσεων, ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ τόνισε ότι οι συνομιλίες αφορούσαν «διάφορες συνιστώσες των βασικών ζητημάτων υπό διαπραγμάτευση, συμπεριλαμβανομένων του στενού του Χορμούζ, του πυρηνικού προγράμματος, της άρσης των κυρώσεων και του οριστικού τέλους του πολέμου εναντίον του Ιράν και στην περιοχή».

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Βανς άφησε να εννοηθεί πως η Ουάσιγκτον θα δώσει κάποιο χρόνο στο Ιράν για να εξετάσει την «προσφορά» των ΗΠΑ.

Καμιά «επίσημη δέσμευση» του Ιράν

«Το γεγονός είναι απλά ότι χρειαζόμαστε επίσημη δέσμευση από την πλευρά τους ότι δεν θα επιδιώξουν να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα και δεν θα επιδιώξουν να προμηθευτούν τα μέσα που θα τους επέτρεπαν να κατασκευάσουν (πυρηνικά όπλα) γρήγορα», επέμεινε ο Τζέι Ντι Βανς.

«Το ερώτημα είναι απλό: θα δούμε επίσημη δέσμευση από πλευράς των Ιρανών ότι δεν θα αναπτύξουν πυρηνικά όπλα -- όχι μόνο σήμερα, όχι μόνο τα επόμενα χρόνια, αλλά μακροπρόθεσμα; Δεν την έχουμε δει ακόμη. Ελπίζουμε να τη δούμε», επέμεινε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ.

Ο κ. Βανς έθεσε το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν στο επίκεντρο εξηγώντας γιατί απέτυχαν οι συνομιλίες, χωρίς να αναφερθεί στο ζήτημα του στενού του Ορμούζ στη συνέντευξη Τύπου.

Η θαλάσσια αρτηρία αυτή του Κόλπου, στρατηγικής σημασίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με υδρογονάνθρακες, είναι de facto κλειστή αφότου άρχισε ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος εναντίο του Ιράν, με σοβαρές αλυσιδωτές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία -- ελλείψεις, αυξήσεις τιμών...

Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε χθες ότι δυο αντιτορπιλικά του μπήκαν στο στενό του Χορμούζ για προπαρασκευαστικές επιχειρήσεις πριν από την άρση των θαλάσσιων ναρκών που έχουν ποντιστεί. «Σκουπίζουμε το στενό», πλειοδότησε ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ απευθυνόμενος στον Τύπο.

Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, διεμήνυσαν πως θα αναλάβουν δράση με «σκληρότητα» εναντίον οποιουδήποτε πολεμικού πλοίου αποπειραθεί να διασχίσει το στενό του Χορμούζ.

«Το ίδιο μου κάνει», είτε κλειστεί είτε όχι συμφωνία με το Ιράν, δήλωσε παράλληλα στον Τύπο χθες ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ, ενώ ακόμη η διαπραγμάτευση βρισκόταν σε εξέλιξη στο Πακιστάν. «Τους νικήσαμε στρατιωτικά» και ό,τι κι αν γίνει «οι ΗΠΑ έχουν νικήσει», σημείωσε.

Πάνω από 2.000 νεκροί στον Λίβανο

Σε έξι εβδομάδες, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο.

Αφού τέθηκε σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός, το Ισραήλ υποστήριξε ότι ο Λίβανος, όπου συνεχίζει τον πόλεμο εναντίον του σιιτικού κινήματος Χεζμπολάχ, προσκείμενου στην Τεχεράνη, δεν συμπεριλαμβανόταν στη συμφωνία.

Οι αρχές του Λιβάνου ανακοίνωσαν χθες πως πλέον καταμετρούν 2.020 νεκρούς και 6.436 τραυματίες αφότου ο πόλεμος εξαπλώθηκε στη χώρα τη 2η Μαρτίου.

Χθες ισραηλινοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί στον νότιο Λίβανο σκότωσαν συνολικά 18 ανθρώπους, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας. Από την πλευρά του ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε χθες πως έπληξε τις τελευταίες 24 ώρες πάνω από «200 στόχους της Χεζμπολάχ».

Την Τετάρτη το Ισραήλ εξαπέλυσε στον Λίβανο τους πιο σφοδρούς και πολυαίμακτους βομβαρδισμούς αυτού του πολέμου, με 357 νεκρούς μέσα σε μερικές ώρες, κατά τον πιο πρόσφατο επίσημο απολογισμό.

Σύμφωνα με την προεδρία του Λιβάνου, θα διεξαχθούν συνομιλίες την Τρίτη στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ με το Ισραήλ. Η Χεζμπολά τις απέρριψε.

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου είπε χθες ότι σκοπός του είναι να εξασφαλίσει ειρήνη που θα διαρκέσει «για γενιές».