Πλέον, όμως, οι πρώτες συμφωνίες έχουν ήδη υπογραφεί, οι διαθέσιμες ποσότητες αρχίζουν να αποκτούν σαφή μορφή και το εγχείρημα φαίνεται να περνά σταδιακά από το στάδιο της θεωρίας στην πρακτική υλοποίηση. Όπως τονίζει ο διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, σε συνέντευξή του στο Business Stories, «μέχρι πριν από λίγο καιρό μιλούσαμε για ένα concept». «Τώρα έχουμε πάει ένα σημαντικό βήμα παρακάτω καθώς υπάρχουν συμφωνίες, υπάρχουν ποσότητες και υπάρχει πλέον μια πραγματική βάση πάνω στην οποία μπορεί να χτιστεί το έργο».

Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο για την εξέλιξη του εγχειρήματος. Η μετατροπή των μνημονίων κατανόησης (MoU) σε δεσμευτικές συμφωνίες, η οριστικοποίηση των ποσοτήτων και η λήψη αποφάσεων για νέες υποδομές θα καθορίσουν την επόμενη φάση. «Θέλουμε μέσα στη χρονιά να έχουμε ολοκληρώσει τις βασικές συμφωνίες», αναφέρει ο κ. Εξάρχου καθώς όπως τονίζει «αν αυτό συμβεί, τότε μπορούμε να μιλήσουμε με πολύ μεγαλύτερη βεβαιότητα για το επόμενο στάδιο που είναι οι υποδομές».

Κλειδώνουν για αρχή, 4,5 δισ. κυβικά μέτρα LNG για τη ΝΑ Ευρώπη

Με τα μέχρι τώρα συμβόλαια και τα μνημόνια συνεργασίας ο Vertical Corridor διαθέτει έναν όγκο που υπερβαίνει τα 4 με 4,5 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) ετησίως. Πρόκειται για 1 bcm προς την Aλβανία, 0,5 bcm προς τη Bοσνία –Ερζεγοβίνη και περίπου 2 bcm προς τη Ρουμανία ενώ στο τραπέζι βρίσκονται επιπλέον ποσότητες προς την Ουκρανία και την Βουλγαρία για την οποία η εκτίμηση είναι ότι θα κινηθεί λίγο πιο αργά λόγω κυβερνητικών αλλαγών. Παράλληλα, συνεχίζονται οι επαφές με άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Βόρεια Μακεδονία χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ακόμη οριστικές συμφωνίες.

Το σύνολο αυτό δεν είναι τυχαίο, καθώς αντιστοιχεί περίπου στη δυναμικότητα ενός FSRU, γεγονός που οδηγεί αναπόφευκτα στη συζήτηση για νέες υποδομές. Επιπλέον αλλάζει όλη την εικόνα του ισολογισμού της εταιρείας καθώς μετά το 2030 εκτιμάται ότι μπορεί να διαμορφώσει για τον Όμιλο AKTOR έσοδα από 1,6 έως 2,5 δισ. ανάλογα με το εύρος των συμφωνιών και να ενισχύσει τα EBITDA με 80 έως 130 εκ. ευρώ ετησίως.

Νέος αγωγός για την Αλβανία

«Ένα FSRU έχει περίπου 4,5 bcm δυναμικότητα. Αν εμείς μόνοι μας φτάνουμε σε αυτά τα επίπεδα, τότε προφανώς τίθεται θέμα δεύτερου FSRU», σημειώνει ο κ. Εξάρχου, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η επενδυτική απόφαση δεν είναι ακόμη ώριμη. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ένταξη της Aλβανίας στον διάδρομο. «Για να συνδεθεί η Αλβανία με τον κάθετο διάδρομο προκρίνεται η κατασκευή ενός αγωγού μήκους περίπου 35 χιλιομέτρων, ο οποίος θα συνδέει τον αγωγό TAP με την περιοχή όπου προγραμματίζεται η κατανάλωση φυσικού αερίου από βιομηχανικές και άλλες εγκαταστάσεις». Το αέριο, αφού εισέλθει στο σύστημα μεταφοράς μέσω LNG υποδομών και επαναεριοποίησης, θα διοχετεύεται μέσω του TAP και στη συνέχεια μέσω του νέου αγωγού προς τα σημεία τελικής κατανάλωσης στην Αλβανία». Το κόστος, όπως αναφέρει ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR, είναι διαχειρίσιμο καθώς υπολογίζεται γύρω στα 70 εκατομμύρια ευρώ και θα πληρωθεί από το αλβανικό δημόσιο.

Την ίδια στιγμή ξεκαθαρίζει ότι η ελληνική πλευρά δεν εξετάζει επενδύσεις εκτός χώρας: «Δεν έχω αναλάβει καμία υποχρέωση για FSRU εκτός Ελλάδος. Αν κάποιος θέλει να κάνει, είναι δικό του θέμα».

Σημαντικό ρόλο στην ωρίμανση του Vertical Corridor παίζει όπως αναφέρει και η πρόσφατη συμφωνία για την τιμολόγηση της διαμετακόμισης, η οποία εισάγει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στο κόστος μεταφοράς φυσικού αερίου. Μέχρι σήμερα, κάθε χώρα μπορούσε να επιβάλλει διαφορετικά τέλη, δημιουργώντας αβεβαιότητα για επενδύσεις και μακροχρόνιες συμφωνίες. «Από εδώ και πέρα δεν μπορεί κάθε κράτος να τιμολογεί όπως θέλει. Υπάρχει ένας ενιαίος και γνωστός εκ των προτέρων τρόπος», σημειώνει ο κ. Εξάρχου, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία περιορίζει σημαντικά τις στρεβλώσεις και καθιστά το project πιο αξιόπιστο για την αγορά. Ωστόσο, αποσυνδέει την επιτυχία του ενεργειακού διαδρόμου από την προγραμματισμένη δημοπρασία του Ιουλίου. Στην πραγματικότητα δεν θεωρεί ότι μια αδύναμη ή ισχυρή συμμετοχή θα κρίνει την πορεία του κάθετου διαδρόμου που χτίζεται πάνω σε μακροχρόνια συμβόλαια LNG από το 2030-2050 και όχι σε δημοπρασίες short term.

Η μάχη για το LNG

Την ίδια ώρα, η διεθνής αγορά LNG διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον. Η διαφορά τιμών μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης παραμένει μεγάλη, με το Henry Hub (τον αμερικανικό κόμβο διανομής φυσικού αερίου στην Λουιζιάνα) να κινείται στα 7 δολάρια ανά μονάδα μέτρησης θερμικής ενέργειας (MMBtu- ισοδυναμεί σε περίπου €20 ανά μεγαβατώρα) και το ευρωπαϊκό TTF να καταγράφει σημαντικές αυξήσεις κάτω από 50 ευρώ η μεγαβατώρα αλλά με μεγάλες διακυμάνσεις, ιδίως σε περιόδους αιχμής. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Εξάρχου, το βασικό ζήτημα δεν είναι η τιμή αλλά η διαθεσιμότητα. «Η προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι η τιμή του φυσικού αερίου στο TTF μπορεί να φτάσει μέχρι τα 85 ευρώ ανά μεγαβατώρα, προκαλώντας ένα δυσβάσταχτο κόστος στην αγορά. Ταυτόχρονα, θα υπάρχει μεγάλη δυσκολία να εξασφαλίσει κανείς LNG. Θα γίνεται μάχη για να βρεις ποσότητες ακόμη και αν ο πόλεμος τελειώσει άμεσα». Αυτό όπως λέει σημαίνει ότι τα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου θα εκτρέπονται προς την Ασία και θα αλλάζουν ιδιοκτήτη ανάλογα με το premium που θα πληρώσει ο αγοραστής.

Για αυτό όπως αναφέρει ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR- με όπλο τις υπογεγραμμένες συμφωνίες και την δεσμευμένη ζήτηση στα Βαλκάνια- θα επιδιώξει την εξασφάλιση ενός «προνομίου διαθεσιμότητας» από τις ΗΠΑ ενόψει μιας περιόδου όπου η ζήτηση θα ξεπερνά σημαντικά την προσφορά.

Οι λόγοι είναι πολλαπλοί. Η παραγωγή από το Κατάρ δεν αναμένεται να επανέλθει άμεσα στα προηγούμενα επίπεδα, ενώ η Ρωσία στρέφει όλο και περισσότερο τις ροές της προς την Ασία. Την ίδια στιγμή, η Κίνα αυξάνει σταθερά τη ζήτησή της. «Αν με ρωτήσετε αν η Ρωσία θα στείλει αέριο στην Ευρώπη ή στην Κίνα, νομίζω ότι η απάντηση είναι προφανής», σημειώνει, αποτυπώνοντας το νέο γεωοικονομικό περιβάλλον.

Χρειάζεται ισορροπία προμηθευτών η Ε.Ε.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική παραμένει αντιφατική. Η ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια προσκρούει σε διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των κρατών-μελών που δυσκολεύουν τη διαμόρφωση μιας ενιαίας στρατηγικής. «Η Ευρώπη πρέπει να σταματήσει να λειτουργεί αντιδραστικά», επισημαίνει ο κ. Εξάρχου. «Δεν μπορεί να εξαρτάται ούτε από τη Ρωσία ούτε από την Αμερική. Πρέπει να υπάρχει ισορροπία μεταξύ προμηθευτών. Αν αυτό σημαίνει ότι θα πληρώσει κάτι παραπάνω, τότε πρέπει να το κάνει. Γιατί η ενέργεια δεν είναι μόνο θέμα κόστους, είναι κυρίως θέμα ασφάλειας».

Η εμπειρία της τελευταίας ενεργειακής κρίσης έχει καταδείξει ότι η εξάρτηση από έναν προμηθευτή μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγικό μειονέκτημα. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τη συζήτηση, η μετάβαση σε ένα πιο ισορροπημένο μοντέλο δεν είναι ούτε εύκολη ούτε αυτονόητη. Υπάρχουν χώρες που εξακολουθούν να διατηρούν επιφυλάξεις απέναντι στα μακροχρόνια συμβόλαια, ενώ άλλες επιδιώκουν μεγαλύτερη ευελιξία, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται μεγαλύτερο ρίσκο.
Σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, ο Vertical Corridor αποκτά ιδιαίτερη σημασία ως εργαλείο εξισορρόπησης. «Ο στόχος δεν είναι να αντικαταστήσουμε πλήρως το ρωσικό αέριο», διευκρινίζει ο κ. Εξάρχου. «Ο στόχος είναι να δημιουργήσουμε μια πραγματική εναλλακτική. Αν μπορέσουμε να διακινήσουμε 8bcm-10 bcm τον χρόνο, αυτό αλλάζει τις ισορροπίες στην περιοχή».

Ο ρόλος της ΔΕΠΑ στην Atlantic

Στο επιχειρηματικό και πολιτικό σκέλος του εγχειρήματος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχέση του Ομίλου ΑΚΤOR και της Atlantic που αποτελεί κοινό σχήμα με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, καθώς το τελευταίο διάστημα υπήρξαν σενάρια περί διαφοροποίησης ή ακόμη και απομάκρυνσης των δύο πλευρών. Ο κ. Εξάρχου, επιμένει ότι το project παραμένει ένα κοινό εγχείρημα με έντονο εθνικό χαρακτήρα.

«Το Vertical Corridor το έχω πει από την πρώτη ημέρα και το πιστεύω απολύτως: είναι πρώτα ένα εθνικό project και μετά ένα επιχειρηματικό project», τονίζει. Η συνεργασία με τη ΔΕΠΑ όπως εξηγεί, αποτελεί βασικό κομμάτι του σχεδιασμού και συνδέεται άμεσα με τη φιλοσοφία πάνω στην οποία χτίστηκε το ελληνικό σκέλος του διαδρόμου. «Όταν μιλάω για το ελληνικό Vertical Corridor, μιλάω για ένα σχήμα που περιλαμβάνει και το ελληνικό Δημόσιο μέσω της ΔΕΠΑ. Αυτό δεν έχει αλλάξει ούτε στο ελάχιστο», σημειώνει και επισημαίνει, ότι η προοπτική είναι οι συμβάσεις να ενταχθούν πλήρως στο σχήμα της Atlantic.

Ο ίδιος αποδίδει τη σύγχυση που δημιουργήθηκε το τελευταίο διάστημα στον τεχνικό τρόπο με τον οποίο υπογράφηκαν οι συμβάσεις LNG. «Υπήρχε ένας τεχνικός λόγος που οι συμφωνίες υπογράφηκαν από την AKTOR LNG USA και όχι από την ελληνική εταιρεία», αναφέρει, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν επηρεάζει τη συνολική αρχιτεκτονική της συνεργασίας.

Το επιχειρηματικό μοντέλο, όπως το περιγράφει, βασίζεται σε μια διπλή διασφάλιση: προμήθεια σε σταθερό κόστος και πώληση με περιθώριο κέρδους. «Έχουμε κλειδώσει τιμή αγοράς LNG για μεγάλο χρονικό διάστημα και έχουμε κλειδώσει και τιμή πώλησης σε καλύτερο επίπεδο. Αυτό δημιουργεί ένα σχετικά ασφαλές πλαίσιο. Τίποτα δεν είναι 100% ασφαλές στην ενέργεια, αλλά είναι ένα πολύ ισχυρό μοντέλο. Ποιος θα ήθελε να φύγει από ένα τέτοιο σχήμα;» διερωτάται. Όπως σημειώνει, αυτό δημιουργεί ένα business model με υψηλό βαθμό ασφάλειας για τα δεδομένα της ενεργειακής αγοράς.

Παράλληλα, επιμένει ότι η επιτυχία του Vertical Corridor δεν αφορά μόνο τις εταιρείες που συμμετέχουν, αλλά συνολικά τη θέση της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής. «Εγώ θα εξακολουθήσω να παλεύω για την επιτυχία αυτού του εγχειρήματος, γιατί δεν αφορά μόνο μια επιχειρηματική δραστηριότητα. Αφορά τη δυνατότητα της Ελλάδας να αποκτήσει έναν ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης».

Κίνδυνος για τις ΑΠΕ

Αν το LNG είναι η απάντηση στο ερώτημα της ενεργειακής ασφάλειας για τα επόμενα χρόνια, οι ΑΠΕ παραμένουν η απάντηση στο ερώτημα του κόστους και της απανθρακοποίησης. Μόνο που και εκεί η Ευρώπη αλλά και η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διαφορετικό όριο: όχι τη διαθεσιμότητα καυσίμου, αλλά τη δυνατότητα του συστήματος να απορροφήσει την πράσινη παραγωγή. Το πρόβλημα δεν είναι πλέον αν θα κατασκευαστούν νέα φωτοβολταϊκά και αιολικά, αλλά πόση από την ενέργεια που παράγουν θα μπορεί πράγματι να φτάσει στην κατανάλωση, χωρίς να “κόβεται” λόγω συμφόρησης δικτύων και ελλείψεων σε αποθήκευση. Εκεί ακριβώς μπαίνει στο τραπέζι το ζήτημα των περικοπών ( curtailment) που εξελίσσεται στο νέο μεγάλο αγκάθι της πράσινης μετάβασης.

Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR, προειδοποιεί για σοβαρό κίνδυνο αποσταθεροποίησης της αγοράς των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα, συνδέοντας ευθέως τις αυξανόμενες περικοπές παραγωγής με πιθανό κύμα μη εξυπηρετούμενων δανείων ύψους έως και 25 δισ. ευρώ στο τραπεζικό σύστημα.

Όπως αναφέρει, το σημερινό μοντέλο ανάπτυξης των φωτοβολταϊκών έχει δημιουργήσει μια στρεβλή αγορά, όπου εγκαθίστανται συνεχώς νέες μονάδες χωρίς αντίστοιχη ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας. Το αποτέλεσμα είναι οι παραγωγοί να αναγκάζονται ολοένα συχνότερα σε περικοπές παραγωγής, γεγονός που απειλεί ευθέως τη βιωσιμότητα πολλών επενδύσεων.

Ο ίδιος τονίζει ότι η πλειονότητα των έργων ΑΠΕ έχει χρηματοδοτηθεί με υψηλή τραπεζική μόχλευση, συνήθως με αναλογία 80% δανεισμό και 20% ίδια κεφάλαια. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, εάν οι περικοπές παραγωγής ξεπεράσουν το 20%, ουσιαστικά εξαφανίζεται το περιθώριο κέρδους των έργων, με συνέπεια αρκετοί παραγωγοί να αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους.

«Το “κόκκινο” δεν είναι μόνο για τον επιχειρηματία είναι κυρίως για τις τράπεζες», σημειώνει χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η συνολική έκθεση των ελληνικών τραπεζών στον κλάδο είναι μεγάλη. Κατά τον ίδιο, μια γενικευμένη επιδείνωση των έργων ΑΠΕ θα υποχρέωνε τις συστημικές τράπεζες σε πολύ μεγάλες προβλέψεις.

«Έχουμε δημιουργήσει χιλιάδες φωτοβολταϊκά χωρίς καμία πρόβλεψη μπαταρίας» αναφέρει ο κ. Εξάρχου, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται υπερβολικά χαμηλές τιμές ρεύματος τις μεσημεριανές ώρες και εκρηκτικές αυξήσεις το βράδυ, όταν η παραγωγή των ΑΠΕ υποχωρεί.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις μεγάλες μπαταρίες αποθήκευσης, τις οποίες χαρακτήρισε κρίσιμο κρίκο για τη σταθεροποίηση της αγοράς. Υποστήριξε ότι η λύση δεν βρίσκεται στις μικρές behind-the-meter εγκαταστάσεις, αλλά στη δημιουργία μεγάλων μονάδων αποθήκευσης που θα μπορούν να διοχετεύουν ενέργεια στο δίκτυο κατά τις βραδινές ώρες ή σε περιόδους χαμηλής παραγωγής.

Ως παράδειγμα αναφέρει τη Βουλγαρία, σημειώνοντας ότι η χώρα επέλεξε να επιδοτήσει κυρίως μπαταρίες και όχι φωτοβολταϊκά, πετυχαίνοντας χαμηλότερες και πιο σταθερές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο όμιλος ΑKTOR διαθέτει pipeline περίπου 520 MW σε ΑΠΕ, το οποίο σχεδιάζεται να φτάσει το 1,3 GW ως το 2030 ενώ εξετάζει και επενδύσεις σε μονάδες φυσικού αερίου στα Δυτικά Βαλκάνια, όπου η διοίκηση εκτιμά ότι υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια ανάπτυξης σε σχέση με την Ελλάδα.

Due diligence σε ώριμα assets

Σε ό,τι αφορά τις κατασκευές, ο κ. Εξάρχου εκτιμά ότι το μέλλον των μεγάλων τεχνικών ομίλων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, μετά και το τέλος του RRF, θα περάσει μέσα από τις παραχωρήσεις και τα έργα ΣΔΙΤ. Χώρες όπως η Ρουμανία δεν θα μπορούν πλέον να βασίζονται αποκλειστικά σε ευρωπαϊκά κονδύλια για τη χρηματοδότηση υποδομών, γεγονός που θα τις οδηγήσει αναγκαστικά σε μοντέλα παραχωρήσεων

Στο πλαίσιο αυτό ο Όμιλος AKTOR εξετάζει ήδη ώριμες παραχωρήσεις στο εξωτερικό, κυρίως οδικά έργα με ολοκληρωμένη κατασκευή και λειτουργία, πραγματοποιώντας ήδη due diligence πάνω σε αντίστοιχα έργα με στόχο πιθανές εξαγορές το επόμενο διάστημα.

Περιγράφοντας τη λογική αξιολόγησης τέτοιων επενδύσεων, τονίζει ότι η αξία μιας παραχώρησης δεν εξαρτάται μόνο από τη σημερινή της κερδοφορία αλλά κυρίως από τη διάρκεια ζωής που απομένει στη σύμβαση. Μια παραχώρηση με ορίζοντα 25 ετών και σταθερές ταμειακές ροές προσφέρει πολύ μεγαλύτερη ορατότητα και ασφάλεια από μια επένδυση που βρίσκεται κοντά στη λήξη της.

Ο κ. Εξάρχου υποστηρίζει ότι η αγορά παραχωρήσεων στα Βαλκάνια βρίσκεται ακόμη στην αρχή της ανάπτυξής της και εκτίμησε ότι τα επόμενα χρόνια θα δημιουργηθεί ένα μεγάλο νέο κύμα επενδύσεων σε αυτοκινητοδρόμους, σιδηροδρομικά έργα και κρίσιμες υποδομές μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων παραχώρησης.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η συμφωνία αποτελεί δικαίωση των ελληνικών θέσεων για τη διασφάλιση ενός σταθερού και προβλέψιμου ρυθμιστικού πλαισίου, ενισχύοντας τον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου ως εναλλακτικής πηγής τροφοδοσίας για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.

Η εξέλιξη αυτή προέκυψε μέσα από τη συνεργασία του ΔΕΣΦΑ και της ΡΑΑΕΥ, σε συντονισμό με τους αντίστοιχους διαχειριστές από τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, καθώς και τον ανεξάρτητο φορέα ICGB.

Σημειώνεται ότι ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου ανέδειξε το θέμα και κατά την πρόσφατη παρουσία του στην κορυφαία ενεργειακή διοργάνωση CERAWeek στο Χιούστον των Ηνωμένων Πολιτειών σε κοινό πάνελ με τη Γενική Διευθύντρια Ενέργειας της ΕΕ, κα. Jorgensen, τονίζοντας ότι «χρειάζεται τα κράτη-μέλη του Κάθετου Διαδρόμου να συνεργαστούν, ώστε το προϊόν να γίνει πολύ πιο ελκυστικό εμπορικά. Χρειάζεται όμως, και όλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στηρίξουν το εγχείρημα. Yπάρχει και η ευθύνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξαλείψει κάθε μορφή ρυθμιστικής αβεβαιότητας, ώστε να υπάρχει για την αγορά ένα αξιόπιστο, ασφαλές και σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον» .

Ειδικότερα, οι συμμετέχοντες Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΣΜ) — ΔΕΣΦΑ (Ελλάδα), BULGARTRANSGAZ (Βουλγαρία), TRANSGAZ (Ρουμανία), VESTMOLDTRANSGAZ (Μολδαβία), GTSOU (Ουκρανία) — καθώς και ο ανεξάρτητος φορέας ICGB, κατέληξαν σήμερα στην Αθήνα σε μια αμοιβαία αποδεκτή πρόταση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για την εμπορική προώθηση του Διαβαλκανικού Αγωγού/Κάθετου Διαδρόμου, μετά από εντατική συνεργασία και πολλαπλές διαβουλεύσεις.

Σε ένα ταχέως εξελισσόμενο ενεργειακό τοπίο, η σημερινή συμφωνία σηματοδοτεί ένα ορόσημο για την ενεργειακή ολοκλήρωση της περιοχής, διαμορφώνοντας έναν ανθεκτικό, ανταγωνιστικό και αξιόπιστο ενεργειακό διάδρομο στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.

Η νέα μεθοδολογία, που συμφωνήθηκε κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την παρουσία του ACER και των αντίστοιχων Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών, είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με το κεκτημένο της ΕΕ. Η συμφωνία σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια μακροπρόθεσμη λύση, πλήρως συμβατή με τους Κανονισμούς της ΕΕ, με ένα διαφανές πλαίσιο τιμολόγησης σε όλο το μήκος του Διαδρόμου, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού 2017/460 της ΕΕ. Η συμφωνημένη εμπορική προσέγγιση εισάγει νέα τιμολόγια που καθιστούν τον Κάθετο Διάδρομο μια εξαιρετικά ανταγωνιστική και στρατηγική ενεργειακή αρτηρία για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου.

Συγκεκριμένα, οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs) θα προσφέρουν για πρώτη φορά το πλήρες φάσμα προϊόντων δυναμικότητας σε ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση, ξεκινώντας από το έτος φυσικού αερίου 2026-2027 (26 Οκτωβρίου) σε μια εξαιρετικά ανταγωνιστική τιμολόγηση. Αυτή η προσέγγιση τιμολόγησης αυξάνει σημαντικά την ελκυστικότητα των προσφερόμενων προϊόντων, παρέχοντας παράλληλα στους χρήστες βελτιωμένη ορατότητα κόστους και τη δυνατότητα μακροπρόθεσμου ενεργειακού σχεδιασμού.

Με αυτόν τον τρόπο, ο Κάθετος Διάδρομος εδραιώνεται ως κρίσιμη οδός ενεργειακού εφοδιασμού για την περιοχή και ως ζωτικό εργαλείο για την ενίσχυση της διαφοροποίησης και της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.

Για τη μεταβατική περίοδο μέχρι την πλήρη εφαρμογή των νέων προϊόντων, οι ΔΣΜ υποβάλλουν αίτημα στις αρμόδιες εθνικές ρυθμιστικές αρχές για την παράταση της διαθεσιμότητας των υφιστάμενων προϊόντων έως τον Οκτώβριο του 2026, υποστηρίζοντας την ασφάλεια εφοδιασμού της Ουκρανίας κατά τη μεταβατική φάση.

Αυτό επεσήμαναν χθες πηγές της διοίκησης του ΔΕΣΦΑ, ενώ αναφορικά με τις δραστηριότητες του διαχειριστή στο Κουβέιτ πρόσθεταν ότι συνεχίζονται κανονικά, καθώς δεν έχει διακοπεί η λειτουργία του τερματικού σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη χώρα. Ωστόσο είναι καθημερινή η επαφή με τους εργαζόμενους εκεί, με τις αρμόδιες αρχές και με την ελληνική πρεσβεία. Υπενθυμίζεται ότι ο ΔΕΣΦΑ έχει αναλάβει την παροχή υπηρεσιών λειτουργίας και συντήρησης του σταθμού στη χώρα, που είναι ένας από τους μεγαλύτερους σταθμούς αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG στον κόσμο.

Αναφορικά με τις εξελίξεις σε σχέση με τον κάθετο διάδρομο εφοδιασμού της Ανατολικής Ευρώπης με φυσικό αέριο μέσω Ελλάδας, οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι αποτελεί μια πολύ ενδιαφέρουσα προοπτική τόσο για τη χώρα, όσο και για τον διαχειριστή. «Αποτελεί», τόνιζαν, «ευκαιρία για εξαγωγές και για να υποστηρίξουμε το στόχο υποκατάστασης του ρωσικού αερίου, αξιοποιώντας τη γεωγραφική θέση της χώρας που αποτελεί πύλη εισόδου για την Ανατολική Ευρώπη».

Πρόσθεταν ωστόσο ότι θα χρειαστεί χρόνος, προκειμένου να γίνουν οι απαιτούμενες προσαρμογές από τους αντίστοιχους διαχειριστές των συστημάτων φυσικού αερίου στις χώρες της περιοχής, μέχρι την Ουκρανία, σε συμμόρφωση με τις προβλέψεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Οι προσαρμογές αυτές θα γίνουν σταδιακά, με στόχο η συγκεκριμένη όδευση να γίνει πιο ανταγωνιστική για τους χρήστες του διαδρόμου. Σε κάθε περίπτωση εφόσον η διακοπή εφοδιασμού της ΕΕ με ρωσικό αέριο αποτελεί κοινό στόχο τόσο της ΕΕ όσο και των ΗΠΑ, η υλοποίηση του στόχου προϋποθέτει την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων οδών εφοδιασμού των χωρών της περιοχής καθώς η δυναμικότητα των αγωγών από βορρά (Γερμανία, Πολωνία) δεν επαρκεί για την κάλυψη της ζήτησης.

Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι ανάλογα με τις εξελίξεις στην αγορά της ευρύτερης περιοχής της ΝΑ Ευρώπης, ενδεχομένως να χρειαστούν άλλο ένα ή δύο τερματικά υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ελλάδα, πέρα από τα δύο που ήδη λειτουργούν στη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη. Όπως είπαν, ο διαχειριστής θα συνεργαστεί με κάθε ενδιαφερόμενο επενδυτή.

Τέλος, για την πράσινη μετάβαση η εκτίμηση του ΔΕΣΦΑ είναι ότι δεν θα υλοποιηθεί από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά σταδιακά. «Το μείγμα θα αλλάζει σταδιακά, καθώς η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξάνεται λόγω της ψηφιοποίησης. Δεν μπορούμε να ικανοποιήσουμε τη ζήτηση από μια μόνο πηγή, το αέριο θα είναι παρόν για μεγάλο χρονικό διάστημα».

Μέσα σε λίγες μόνο ημέρες, οι τιμές του TTF αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 70% και, σε μία και μόνο συνεδρίαση συναλλαγών, στις 2 Μαρτίου, η τιμή του φυσικού αερίου αυξήθηκε σχεδόν κατά 40%, φτάνοντας περίπου τα 44–46 ευρώ/MWh. Για την ευρωπαϊκή αγορά, ο TTF αποτελεί το απόλυτο σημείο αναφοράς: κάθε σημαντική μεταβολή εκεί μεταδίδεται γρήγορα σε ολόκληρη την ήπειρο.

Για τη Ρουμανία, ο αντίκτυπος είναι άμεσος. Παρότι διαθέτει σημαντική εγχώρια παραγωγή, η οικονομία της δεν είναι απομονωμένη από την ευρωπαϊκή αγορά. Κατά τις περιόδους αιχμής της κατανάλωσης – ιδιαίτερα τον χειμώνα – οι αναγκαίες εισαγωγές πραγματοποιούνται ακριβώς σε αυτές τις υψηλές τιμές που υπαγορεύει ο ολλανδικός κόμβος.

«Αυτή η άνοδος ασκεί τεράστια πίεση στους προμηθευτές ενέργειας και, αναπόφευκτα, στην οικονομία. Η ρουμανική αγορά, αν και επωφελείται από πολύτιμη εγχώρια παραγωγή, δεν είναι πλήρως θωρακισμένη απέναντι σε αυτά τα εξωτερικά σοκ», αναφέρει η ανάλυση της Frames.

Απελευθέρωση της αγοράς: προστασία για τον πληθυσμό, πίεση για την οικονομία

Το πλαίσιο γίνεται ακόμη πιο ευαίσθητο, καθώς από την 1η Απριλίου η αγορά φυσικού αερίου εισέρχεται σε ένα νέο στάδιο απελευθέρωσης για το επιχειρηματικό περιβάλλον.

Σήμερα, η Ρουμανία λειτουργεί ουσιαστικά με δύο παράλληλες αγορές. Για τον πληθυσμό, το κράτος διατηρεί μηχανισμούς προστασίας και ανώτατων ορίων τιμών, ώστε να αποφευχθεί μια κοινωνική κρίση. Για τις επιχειρήσεις, όμως, η πραγματικότητα είναι πολύ σκληρότερη: εκτίθενται άμεσα στις διακυμάνσεις της χρηματιστηριακής αγοράς.

Εργοστάσια, παραγωγοί τροφίμων ή εταιρείες ενεργοβόρων κλάδων αγοράζουν φυσικό αέριο σε τιμές άμεσα συνδεδεμένες με τα ευρωπαϊκά σημεία αναφοράς. Όταν αυτές αυξάνονται απότομα, το κόστος παραγωγής εκτοξεύεται.

«Ο οικονομικός αντίκτυπος είναι αναπόφευκτος: οι αυξήσεις μετακυλίονται στις τιμές των τελικών προϊόντων, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό. Ταυτόχρονα, το κράτος δεν μπορεί να στηρίζει επ’ αόριστον τα σχήματα αποζημιώσεων, ιδίως σε μια χρονιά όπου βασικός στόχος είναι η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος», δηλώνει ο Adrian Negrescu, διευθυντής της Frames.

Γιατί η αγορά φυσικού αερίου «από τη μία μέρα στην άλλη» έχει γίνει οικονομική ρουλέτα

Για τη ρουμανική βιομηχανία, η μεταβλητότητα της αγοράς spot έχει καταστεί σχεδόν αδύνατο να διαχειριστεί.

Χημικές βιομηχανίες, παραγωγοί δομικών υλικών ή η μεταλλουργική βιομηχανία χρησιμοποιούν το φυσικό αέριο όχι μόνο ως πηγή ενέργειας, αλλά και ως βασική πρώτη ύλη. Υπό αυτές τις συνθήκες, η αγορά φυσικού αερίου στην ημερήσια αγορά ισοδυναμεί με οικονομική ρουλέτα.

Ένα εργοστάσιο δεν μπορεί να προγραμματίσει τον προϋπολογισμό του, τις επενδύσεις ή τις τιμές των προϊόντων του, εάν δεν γνωρίζει πόσο θα κοστίζει η ενέργεια σε λίγους μήνες.

Γι’ αυτόν τον λόγο, οι ειδικοί στον τομέα της ενέργειας θεωρούν ότι η ρεαλιστική λύση είναι η μετάβαση σε μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα συμβόλαια, διάρκειας από τρία έως δέκα έτη, τα οποία προσφέρουν προβλεψιμότητα.

«Αυτά τα συμβόλαια χρησιμοποιούν συνήθως υβριδικούς τύπους τιμολόγησης: ένα μέρος των ποσοτήτων εξασφαλίζεται σε σταθερή τιμή, διαπραγματευμένη απευθείας με τους παραγωγούς, ενώ το υπόλοιπο μπορεί να συνδέεται με τοπικούς δείκτες, όπως οι τιμές στο Ρουμανικό Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων», αναφέρουν οι ειδικοί της Frames.

Ο Κάθετος Διάδρομος: η υποδομή που μπορεί να αλλάξει την περιφερειακή αγορά

Για να καταστούν εφικτά αυτά τα σταθερά συμβόλαια, η Ρουμανία χρειάζεται πραγματική πρόσβαση σε διαφοροποιημένες πηγές φυσικού αερίου. Σε αυτό το πλαίσιο, το έργο του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου καθίσταται καθοριστικό.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Frames, ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί ένα δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου που συνδέει τους τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Ελλάδα με τις αγορές της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Ουγγαρίας.

Μέσω αυτής της υποδομής, φυσικό αέριο που εισάγεται σε υγροποιημένη μορφή από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Κατάρ ή την περιοχή της Κασπίας Θάλασσας θα μπορούσε να φτάσει απευθείας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, χωρίς εξάρτηση από παραδοσιακές οδεύσεις.

Το υγροποιημένο φυσικό αέριο είναι μεθάνιο που έχει ψυχθεί, μια διαδικασία που το μετατρέπει σε υγρό με πολύ μικρότερο όγκο. Σε αυτή τη μορφή, μπορεί να μεταφερθεί σε πολύ μεγάλες αποστάσεις με ειδικά πλοία και στη συνέχεια να επαναεριοποιηθεί σε λιμενικούς σταθμούς και να εισαχθεί στα δίκτυα αγωγών.

Για τη Ρουμανία, το όφελος θα ήταν διπλό: πρόσβαση στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου και μεγαλύτερος ανταγωνισμός μεταξύ των προμηθευτών, που θα σταθεροποιούσε τις τιμές.

Η πρωτοβουλία του Κάθετου Διαδρόμου υποστηρίζεται από τους διαχειριστές μεταφοράς φυσικού αερίου της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, καθώς και από τις ενεργειακές αρχές αυτών των κρατών. Το έργο συζητείται εδώ και αρκετά χρόνια σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει ενταχθεί στη στρατηγική διαφοροποίησης των ενεργειακών πηγών για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

«Η Ρουμανία έχει στρατηγική θέση σε αυτό το σύστημα. Μέσω του εκτεταμένου δικτύου αγωγών και των μεγάλων υπόγειων αποθηκευτικών της δυνατοτήτων, η χώρα μπορεί να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο διέλευσης και διανομής, μεταφέροντας φυσικό αέριο περαιτέρω προς την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη», δηλώνει ο Adrian Negrescu, διευθυντής της Frames.

Ο στρατηγικός ρόλος της Ρουμανίας στον νέο ενεργειακό χάρτη

Η γεωγραφική θέση και οι υφιστάμενες υποδομές προσφέρουν στη Ρουμανία τη δυνατότητα να μετατραπεί σε περιφερειακό κόμβο διανομής φυσικού αερίου.

Το δίκτυο μεταφοράς, οι μεγάλες αποθηκευτικές δυνατότητες και η εγχώρια παραγωγή δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε το φυσικό αέριο που εισάγεται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου να αναδιανέμεται σε ολόκληρη την περιοχή.

Επιπλέον, η ανάπτυξη των κοιτασμάτων της Μαύρης Θάλασσας θα μπορούσε να μετατρέψει τη Ρουμανία σε σημαντικό ενεργειακό παίκτη στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Ο συνδυασμός του φυσικού αερίου της Μαύρης Θάλασσας με το υγροποιημένο φυσικό αέριο που εισάγεται μέσω της Ελλάδας θα μπορούσε να δημιουργήσει μια πολύ πιο σταθερή και ανταγωνιστική περιφερειακή αγορά, μειώνοντας την εξάρτηση από περιορισμένες πηγές και τη μεταβλητότητα των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων.

Η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί πλέον να εξαρτάται από τη χρηματιστηριακή μεταβλητότητα

Οι θεαματικές αυξήσεις τιμών στο Άμστερνταμ δείχνουν ξεκάθαρα ότι η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητη σε γεωπολιτικά γεγονότα και διαταραχές στον εφοδιασμό.

«Για τη Ρουμανία, το μάθημα είναι απλό: η εξάρτηση από τις καθημερινές διακυμάνσεις της αγοράς δεν μπορεί να αποτελεί ενεργειακή στρατηγική», υπογραμμίζει ο Negrescu.

Η εξασφάλιση ποσοτήτων φυσικού αερίου μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων, η διαφοροποίηση των πηγών και η σύνδεση με τις παγκόσμιες ροές μέσω του Κάθετου Διαδρόμου αποτελούν, αυτή τη στιγμή, τη πιο ρεαλιστική λύση για τη σταθεροποίηση της αγοράς και τη διασφάλιση δίκαιων τιμών φυσικού αερίου για την οικονομία.

Χωρίς αυτή την υποδομή, η Ρουμανία κινδυνεύει να παραμείνει όμηρος μιας ασταθούς περιφερειακής αγοράς, όπου κάθε διεθνής κρίση μετατρέπεται άμεσα σε ένα νέο εγχώριο οικονομικό σοκ.ΚΑΘΕΤΟΣ ΔΙΑΔΡΟΜΟΣ

Πρόκειται για φυσικό αέριο που θα διοχετευθεί μέσω της διαδρομής Route 1, που εκκινεί από τις εγκαταστάσεις του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα, με τελική κατάληξη την Ουκρανία. «Η σημερινή δημοπρασία για το προϊόν δυναμικότητας Route 1 ολοκληρώθηκε με ισχυρό ενδιαφέρον, σε στενή συνεργασία του ΔΕΣΦΑ με τους Διαχειριστές (TSOs) της περιοχής (Bulgartransgaz, Transgaz, VestMoldTransgaz, GTSOU)», αναφέρει ο ΔΕΣΦΑ.

Η εξέλιξη είναι σημαντική, αφενός επειδή σε προηγούμενες δημοπρασίες δεν υπήρξε ενδιαφέρον, και αφετέρου γιατί πραγματοποιήθηκε ενώ είναι σε εξέλιξη η επίσκεψη του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, στις ΗΠΑ, όπου θα πραγματοποιηθεί σειρά επαφών με στόχο την άρση των εμποδίων για την πλήρη ενεργοποίηση του κάθετου διαδρόμου.

Ο ΔΕΣΦΑ αναφέρει σχετικά ότι «η επιτυχία των σημερινών δημοπρασιών, ενόψει μιας σειράς κρίσιμων συναντήσεων για το θέμα, που ξεκινούν αύριο στην Ουάσιγκτον, υπογραμμίζουν τη δυναμική του Κάθετου Διαδρόμου να εδραιωθεί ως η νέα ενεργειακή ραχοκοκαλιά της Ευρώπης — μια αξιόπιστη και ανταγωνιστική εναλλακτική διαδρομή για την προμήθεια διαφοροποιημένων ποσοτήτων φυσικού αερίου από το Νότο στον Βορρά. Ταυτόχρονα, αναδεικνύουν τον ρόλο της Ελλάδας ως στρατηγικού ενεργειακού κόμβου για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική-Ανατολική Ευρώπη».

Κατά τις πληροφορίες δεν υπήρξε ενδιαφέρον για τις άλλες δύο διαδρομές (Route 2 και 3) για διοχέτευση αερίου μέσω του πλωτού Σταθμού Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου Αλεξανδρούπολης και του αγωγού ΤΑΡ.

Επί του παρόντος ο κάθετος διάδρομος φυσικού αερίου που αποτελείται από τις υποδομές υποδοχής και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στην χώρα μας και τους διασυνδετήριους αγωγούς με τις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης προβάλλεται ως βασική επιλογή για την υποκατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου το οποίο σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο θα σταματήσει να εισάγεται στην ΕΕ έως το τέλος του 2027.

Όμως στο βαθμό που θα υπάρξουν ανακαλύψεις εμπορικά εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων στη χώρα, ο διάδρομος αυτός θα μπορέσει να χρησιμοποιηθεί ως δίαυλος για την εξαγωγή των ποσοτήτων αερίου που - με την προϋπόθεση πάντα ότι θα επιβεβαιωθούν - θα υπερβαίνουν τις ανάγκες της εγχώριας κατανάλωσης.

Στα ζητήματα αυτά δηλαδή τον κάθετο διάδρομο και τις έρευνες υδρογονανθράκων θα έχουμε το επόμενο διάστημα σημαντικές εξελίξεις - ορόσημα για την ενεργειακή πραγματικότητα της χώρας και της ευρύτερης περιοχής.

Αρχής γενομένης αυτήν την εβδομάδα, με την υπογραφή των συμβάσεων μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Κοινοπραξίας Chevron-Helleniq Energy αυτήν την Δευτέρα 16/02/2026 για την έναρξη ερευνών στα θαλάσσια blocks «Νότια Πελοπόννησος», «Α2», «Νότια της Κρήτης I» και «Νότια της Κρήτης II».

«Ο Κάθετος Διάδρομος σήμερα λειτουργεί στις σταγόνες – στόχος μας είναι να περάσουμε στις ροές και τελικά στην πλημμύρα φυσικού αερίου» ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι, πέρα από την πολιτική βούληση, απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία του έργου είναι και ο εμπορικός ρεαλισμός.

Ο κ. Volz σημείωσε ότι η ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη ανέδειξε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τη γεωπολιτική διάσταση της ενέργειας. Όπως ανέφερε, «η Μόσχα χρησιμοποίησε την ενεργειακή της ισχύ πολιτικής πίεσης για τους εταίρους της», τονίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται στην Ευρώπη «για να προσφέρουν εναλλακτικές και επιλογές». Παρά τις επιμέρους διαφορές μεταξύ συμμάχων, υπογράμμισε ότι «η κοινή επιδίωξη για ενεργειακή ασφάλεια, σταθερότητα και αφθονία είναι κάτι που μοιραζόμαστε και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού».

Αναφερόμενος στη στρατηγική κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημείωσε ότι υπάρχει «σαφής δέσμευση από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την πλήρη εξάλειψη του ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου», προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν «να βοηθήσουν τους Ευρωπαίους συμμάχους να πετύχουν αυτόν τον στόχο».

Γιατί Ελλάδα

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε ο ρόλος της Ελλάδας. «Η Ελλάδα βρίσκεται στην καρδιά ενός από τους πιο κρίσιμους διαδρόμους για την επιτυχία αυτών των φιλόδοξων στόχων», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι «οι υποδομές που υπάρχουν εδώ είναι εξαιρετικές».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Κάθετο Διάδρομο, αλλά και στο επίπεδο πολιτικής δέσμευσης, το οποίο χαρακτήρισε πρωτόγνωρο. «Η πολιτική δέσμευση που βλέπουμε σήμερα δεν έχει προηγούμενο. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον υπουργό Ενέργειας – ο πήχης έχει τεθεί πολύ ψηλά», ανέφερε, τονίζοντας ότι «η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο τόσο των υποδομών όσο και της πολιτικής βούλησης για έναν εξαιρετικά σημαντικό διάδρομο».

Ο κ. Volz υπογράμμισε ότι η Ελλάδα αποτελεί διαχρονικά αξιόπιστο εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνοντας πως οι διμερείς σχέσεις ενισχύθηκαν περαιτέρω την περίοδο της κυβέρνησης Τραμπ. Όπως είπε, αυτό αποτυπώνεται και σε συγκεκριμένες επιλογές προσώπων, όπως ο διορισμός της πρέσβειρας Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στην Ελλάδα. «Πρόκειται για σαφή ένδειξη της δέσμευσης του Λευκού Οίκου στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις», ανέφερε, προσθέτοντας ότι καθοριστική είναι και η πολιτική βούληση τόσο του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη όσο και του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου.

Όπως σημείωσε, «ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να υλοποιηθεί μόνο αν οι διμερείς σχέσεις είναι ισχυρές», ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι απαιτείται και «εμπορικός ρεαλισμός». «Είμαστε εδώ για το μακροπρόθεσμο», δήλωσε.

Συνάντηση στην Ουάσιγκτον στα τέλη Φεβρουαρίου

Ο Ειδικός Απεσταλμένος των ΗΠΑ επισήμανε ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελεί νέο εγχείρημα και ότι «οι ευκαιρίες και οι προκλήσεις είναι ήδη γνωστές». Το έργο, όπως είπε, φέρνει κοντά χώρες που ιστορικά δεν συνεργάζονταν, στοιχείο που συνιστά και τη μεγαλύτερη πρόκληση.

«Η μηχανική είναι το εύκολο μέρος – για παράδειγμα το πώς περνούν οι αγωγοί μέσα από βουνά. Το δύσκολο είναι η δέσμευση των εταίρων», ανέφερε, τονίζοντας ότι αν το έργο δεν είναι εμπορικά βιώσιμο «δεν θα είναι βιώσιμο για κανέναν».

Ο απαιτούμενος συντονισμός εκτείνεται, όπως είπε, «από την Ελλάδα έως την Ουκρανία», με όλους τους συμμετέχοντες να πρέπει να βλέπουν σαφές οικονομικό όφελος. «Δεν πρόκειται για φιλανθρωπικό έργο», σημείωσε, επαναλαμβάνοντας ότι «ο Διάδρομος λειτουργεί ήδη, αλλά βρίσκεται ακόμη στις σταγόνες – και θέλουμε να περάσουμε στις ροές και στην πλημμύρα». Όπως ανέφερε, οι φιλοδοξίες για το χρονοδιάγραμμα είναι υψηλές, ενώ ο Κάθετος Διάδρομος «θα στηρίξει και τους υπόλοιπους ενεργειακούς διαδρόμους».

Στο πλαίσιο αυτό, ανακοίνωσε ότι «στα τέλη Φεβρουαρίου θα πραγματοποιηθεί υπουργική συνάντηση στην Ουάσιγκτον για τη συζήτηση των προκλήσεων», ενώ οι διαβουλεύσεις θα είναι «διαρκείς και εντατικές έως το τέλος του έτους», με στόχο την προώθηση του έργου.

Ο ρόλος της Ελλάδας στον IMEC

Στην συζήτηση συμμετείχε και ο Αλέξης Κωνσταντόπουλος, Ειδικός Απεσταλμένος για τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC) του Υπουργείου Εξωτερικών.

Ο κ. Κωνσταντόπουλος τόνισε ότι «η Ελλάδα έχει αναβαθμιστεί σε πράσινο κόμβο», επισημαίνοντας ότι «η πιο σημαντική εξέλιξη των τελευταίων ετών είναι ο Κάθετος Διάδρομος, όπου η χώρα διαδραματίζει στρατηγικό ρόλο». Όπως σημείωσε, η Ελλάδα έχει αναγνωριστεί ως «πυλώνας ενεργειακής ανθεκτικότητας», με τον Κάθετο Διάδρομο να προσφέρει άμεση πρόσβαση σε διαφοροποιημένες πηγές ενέργειας.

Αναφερόμενος στον IMEC, τόνισε ότι η χώρα εργάζεται συστηματικά για να καθορίσει τον ρόλο της, σε στενή συνεργασία με εταίρους από την Ιταλία, τη Γερμανία και τη Γαλλία, και σύντομα και με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο κ. Κωνσταντόπουλος υπογράμμισε ότι ο Διάδρομος ξεχωρίζει γιατί «συνδέει μεταφορές, ενέργεια και δεδομένα σε μία ενιαία υποδομή», κάτι πρωτόγνωρο σε διεθνές επίπεδο. «Δεν είναι απλώς ένα έργο υποδομής, αλλά ένα έργο οράματος για ανάπτυξη και ευημερία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι φέρνει κοντά εταίρους και περιοχές που στο παρελθόν θεωρούνταν απομακρυσμένες και τονίζοντας ότι η Ελλάδα μπορεί να προσφέρει καθοριστικά στην επιτυχία του εγχειρήματος καθώς αποτελεί πύλη για την Ευρώπη και έχει μακρά παράδοση γεφύρωσης Δύσης- Ανατολής.

Στο πλαίσιο αυτό, έκανε αναφορά και στην ιδέα δημιουργίας ενός αεροδρομίου αποκλειστικά για εμπορεύματα, καθώς και στον ρόλο της ισχυρής ελληνικής ναυτιλιακής κοινότητας.