Αν ρίξετε ένα νόμισμα, οι πιθανότητες να  έρθει κορώνα ή γράμματα είναι ίσες με 50% – σωστά; Αν και αυτό σας λένε τα εγχειρίδια στατιστικής, υπάρχουν ολοένα και περισσότερα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι αυτό δεν ισχύει ακριβώς στον πραγματικό κόσμο.

Σε μια προσπάθεια να κατανοήσουν την τυχαιότητα του παιχνιδιού, οι ερευνητές διεξήγαγαν ένα συναρπαστικό πείραμα.

Αφού έριξαν κέρματα πάνω από 350.000 φορές, οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι η πλευρά που αρχικά ήταν στραμμένη προς τα πάνω επιστρέφει στην ίδια θέση σε ποσοστό 50,8% των περιπτώσεων.

Επικεφαλής της μελέτης ήταν ο Frantisek Bartos, υποψήφιος διδάκτορας ψυχολογικών μεθόδων στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, ο οποίος δήλωσε ότι η σημασία της προκατάληψης γίνεται ακόμη πιο έντονη στον κόσμο των τυχερών παιχνιδιών.

«Αν στοιχηματίσετε ένα δολάριο για το αποτέλεσμα μιας ρίψης νομίσματος 1.000 φορές, γνωρίζοντας την αρχική θέση της ρίψης νομίσματος θα κερδίζατε 19 δολάρια κατά μέσο όρο», έγραψε στο X, πρώην Twitter.

Το πείραμα αυτό αποκαλύπτει το μοντέλο Diaconis, μια θεωρία που παραπέμπει σε μια ιδιότυπη προκατάληψη στο αποτέλεσμα της ρίψης ενός νομίσματος.

Ο Bartos και η ομάδα του έριξαν ένα νόμισμα 350.757 φορές στο πλαίσιο της έρευνας.

«Πριν από περίπου ένα χρόνο, ξεκινήσαμε μια αναζήτηση για να απαντήσουμε σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ερωτήματα: Αν ρίξετε ένα νόμισμα και το πιάσετε στο χέρι, ποια είναι η πιθανότητα να προσγειωθεί στην ίδια πλευρά από την οποία ξεκίνησε;» έγραψε στο X.

«Σήμερα, είμαστε επιτέλους έτοιμοι να μοιραστούμε τα αποτελέσματα».

Το πείραμα αυτό αποκαλύπτει το μοντέλο Diaconis, μια θεωρία που παραπέμπει σε μια ιδιότυπη προκατάληψη στο αποτέλεσμα της ρίψης ενός νομίσματος. Αν και η θεωρία αυτή δεν έχει ακόμη υποβληθεί σε αξιολόγηση από ομοτίμους, παρουσιάζει μια περίεργη πρόταση που αμφισβητεί την αντίληψη της δικαιοσύνης σε αυτή την πανάρχαια τεχνική λήψης αποφάσεων.

Το μοντέλο Diaconis υποστηρίζει ότι, λόγω ενός φαινομένου που ονομάζεται μετάπτωση, ένα νόμισμα περνάει περισσότερο χρόνο στον αέρα με την αρχική του πλευρά προς τα πάνω, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα να προσγειωθεί στην ίδια πλευρά με αυτή που ξεκίνησε, ένα φαινόμενο που ονομάστηκε «προκατάληψη της ίδιας πλευράς».

Η ομάδα των ερευνητών κατέληξαν  στο συμπέρασμα ότι το πέταγμα του νομίσματος έχει να κάνει με τη «φυσική» και όχι απλώς με την «τυχαιότητα».

Όπως και να ‘χει, την επόμενη φορά που θα ρίξετε ένα νόμισμα, ίσως θελήσετε να σκεφτείτε να ρίξετε μια κρυφή ματιά σε ποια πλευρά είναι στραμμένη προς τα πάνω – μπορεί να σας δώσει ένα μικρό πλεονέκτημα στις πιθανότητες «50/50».

Ειδικότερα, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times επικαλούμενο στοιχεία της Τράπεζας της Ιαπωνίας (BoJ), τα εθνικά αποθέματα σε κέρματα αυξάνονταν σε σταθερή βάση από τη δεκαετία του 1970, κάτι που δεν συμβαίνει όμως στο διάστημα των τελευταίων 18 μηνών.

Σημαντικό ρόλο στην αναστροφή της τάσης αυτής, έπαιξε μια σειρά παραγόντων, από την πανδημία του κορωνοϊού, τις προμήθειες των τραπεζών στις συναλλαγές, της ανόδου του πληθωρισμού και της αύξησης των πληρωμών απουσία μετρητών.

Η χρήση των πληρωμών χωρίς μετρητά -κατά τη διάρκεια της πανδημίας καθώς πολλοί ήταν εκείνοι που απέφευγαν τα μετρητά θεωρώντας τα ως εστία μικροβίων και φορείς της Covid-19- ανέβασε ταχύτητα αισθητά. Οι συναλλαγές χωρίς μετρητά αντιπροσώπευαν το 36% του συνόλου των πληρωμών, σε σύγκριση με μόλις 15% μια δεκαετία νωρίτερα.

Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, η σταδιακή εγκατάλειψη της χρήσης νομισμάτων από τους καταναλωτές, σηματοδοτεί μια ευρύτερη αλλαγή στη στάση των Ιαπώνων ως προς την αποταμίευση.

Πτώση για το κέρμα των 500 γιεν

Μάλιστα, η μεγαλύτερη πτώση παρατηρείται στο κέρμα με τη μεγαλύτερη ονομαστική αξία, αυτό των 500 γιεν. Το προαναφερόμενο κέρμα, είναι το πιο συνηθισμένο που δίνεται στα παιδιά για τον κουμπαρά τους, μια παράδοση που στόχο έχει να δώσει κίνητρα στα παιδιά για αποταμίευση.

Οι γονείς παραδοσιακά βάζουν στην άκρη τα κέρματα των 500 γιεν στα ρέστα τους και τα προσθέτουν στους κουμπαράδες των παιδιών τους, το περιεχόμενο των οποίων μεταφέρουν σε τραπεζικούς λογαριασμούς όταν γεμίσουν.

Όμως από τις αρχές του περασμένου έτους, οι ιαπωνικές τράπεζες άρχισαν να επιβάλλουν αυστηρές χρεώσεις έως και 1.100 γιεν για καταθέσεις με μεγάλο αριθμό κερμάτων.

Όπως αναφέρει ο Τσαϊόσι Ουένο, επικεφαλής οικονομολόγος του Ινστιτούτου Ερευνών NLI στο Τόκιο, η αντίδραση για αυτές τις υψηλές χρεώσεις πιθανόν οδήγησε πολλά νοικοκυριά να σταματήσουν να χρησιμοποιούν κουμπαράδες και γενικά να αποφεύγουν να μαζεύουν κέρματα, κάνοντας χρήση των πληρωμών δίχως μετρητά για τις συναλλαγές μικρής αξίας.

Οι κουμπαράδες ήταν η κινητήριος δύναμη πίσω από τη ζήτηση -και την έκδοση- των κερμάτων των 500 γιεν, οπότε είναι λογικό να υποθέσουμε ότι η αναστροφή στη λογική των αποταμιεύσεων προκάλεσε την κατακόρυφη πτώση της ζήτησης, αναφέρει ο Ουένο.

Σημειώενεται δε, ότι η αλλαγή στη συμπεριφορά των καταναλωτών έρχεται καθώς ο υψηλότερος πληθωρισμός της Ιαπωνίας εδώ και δεκαετίες προκαλεί σε αναθεώρηση της στάσης των πολιτών απέναντι στις δαπάνες και την αποταμίευση.

Η χρόνια στασιμότητα της ανάπτυξης ενθάρρυνε τους καταναλωτές να τοποθετούν την πλειονότητα των περιουσιακών τους στοιχείων σε τραπεζικές καταθέσεις με χαμηλή απόδοση.

Ωστόσο προς το παρόν ο δομικός πληθωρισμός υπερβαίνει τον στόχο του 2% της BoJ για 14 συνεχόμενους μήνες, ενώ τα στοιχεία για τους μισθούς αυτή την εβδομάδα έδειξαν ότι οι ανοδικές πιέσεις συνεχίζονται.

Για ένα γυμνό μάτι οι διαφορές στα κέρματα είναι ανύπαρκτες και οι περισσότεροι που θα τα πιάσουν στα χέρια τους, δεν θα υποψιαστούν το παραμικρό.

Σύμφωνα με το MEGA, που βρέθηκε στη διεύθυνση εγκληματολογικών ερευνών και είδε μπορεί να ξεχωρίσει κάποιος ένα γνήσιο κέρμα από ένα… κάλπικο. «Έχουν εμφανείς διαφορές. Πρώτο είναι η χρωματική υφή τους, δεύτερον οι εγχαράξεις τους, πολύ καλύτερες ποιοτικώς με το άλλο κέρμα. Οι διαστάσεις παραμένουν ίδιες και το βάρος τους είναι κοντά. Όπως φαίνεται και στις εικόνες μέσα από τα εργαστήρια το χρώμα του παραχαραγμένου δίευρου είναι ελαφρώς πιο ξεθωριασμένο, σε αντίθεση με του γνήσιου. Στην περίπτωση που ούτε τότε καταλάβει κάποιος τη διαφορά, η λύση είναι ένας απλός μαγνήτης», ανέφερε η αστυνόμος Α- Εμπειρογνώμονας Αφροδίτη Ντέλλα.

«Αν δεν το καταλάβει εξόφθαλμα δεν μπορεί να κάνει κάτι. Με το μαγνητάκι το γνήσιο είναι ελαφρώς μαγνητικό. Σε αυτό το κέρμα όμως είναι ισχυρά μαγνητικό», πρόσθεσε η κ. Ντέλλα. Οι παραχαράχτες που τα τελευταία χρόνια θέτουν σε κυκλοφορία νομίσματα των δύο ευρώ βασίζονται στον διάτρητο έλεγχό τους. «Δεν έχουν φτάσει στην τελειότητα, πατάνε στο γεγονός ότι το κέρμα δεν έχει έλεγχο, δηλαδή δεν έχει τον έλεγχο που έχει το αντίστοιχο χαρτονόμισμα. Τα μαγαζιά, τα καταστήματα, δεν έχουν μηχανές ελέγχου γνησιότητας των κερμάτων», ανέφερε η κ. Ντέλλα.

«Το γνήσιο έχει έναν ιδιαίτερο ήχο»

Ο έλεγχος της γνησιότητας των χαρτονομισμάτων από την άλλη είναι πιο απλός για όλους. «Για να καταλάβουμε το πλαστό βασική αρχή είναι να ξέρουμε πολύ καλά το γνήσιο. Το γνήσιο έχει έναν ιδιαίτερο ήχο αν το πιάσει κάποιος σε αντίθεση με το πλαστό που δεν το έχει. Για να δούμε αν το χαρτονόμισμα που έχουμε στην κατοχή μας είναι γνήσιο μπορούμε απλά να το στρέψουμε προς ένα φωτεινό σημείο και να δούμε αν υπάρχουν τα μέτρα ασφαλείας», σημείωσε.

«Το επόμενο βήμα είναι να φέρουμε το χαρτονόμισμα στον διερχόμενο Φωτισμό. Ένα επιπλέον στοιχείο γνησιότητας, είναι η ασημένια ταινία ασφαλείας. Μετά είναι η ασημένια ταινία ασφαλείας στην οποία πάνω υπάρχει εκτυπωμένη η αξία του χαρτονομίσματος. Στο αντίστοιχο πλαστό δεν υπάρχει τίποτα. Πρόσφατα στο κέντρο της Θεσσαλονίκης εξαρθρώθηκε εγκληματική οργάνωση και κατασχέθηκαν 1524 κέρματα των δύο ευρώ, και συνολικά περίπου 200.000 ευρώ», κατέληξε.