Στόχος είναι να δοθεί «ανάσα» στους καταναλωτές – και κυρίως στους νονούς – που καλούνται να καλύψουν αυξημένες εποχικές δαπάνες, διατηρώντας παράλληλα την αγοραστική κίνηση στην αγορά.

Ποια προϊόντα θα περιλαμβάνει το Καλάθι του Νονού

Όπως και τις προηγούμενες χρονιές, το «Καλάθι του Νονού 2026» αναμένεται να περιλαμβάνει βασικές κατηγορίες προϊόντων που συνδέονται με το πασχαλινό έθιμο και τα δώρα προς τα βαφτιστήρια.

Συγκεκριμένα, στο μέτρο εντάσσονται πασχαλινές λαμπάδες, παιχνίδια για παιδιά και εφήβους, σοκολατένια αυγά και πασχαλινά γλυκίσματα, καθώς και εποχικά δώρα. Οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής και τα καταστήματα παιχνιδιών που συμμετέχουν υποχρεούνται να διαθέτουν τουλάχιστον ένα προϊόν από κάθε κατηγορία σε προσιτή τιμή, με ειδική σήμανση στα ράφια ώστε οι καταναλωτές να εντοπίζουν εύκολα τις σχετικές προσφορές.

Η ειδική σήμανση αποτελεί βασικό στοιχείο του μέτρου, καθώς διευκολύνει τη σύγκριση τιμών και ενισχύει τη διαφάνεια.

Πότε αναμένεται να τεθεί σε ισχύ

Παρότι δεν έχουν ακόμη εκδοθεί οι επίσημες ανακοινώσεις για το 2026, η ενεργοποίηση του μέτρου εκτιμάται ότι θα γίνει περίπου δύο με τρεις εβδομάδες πριν από το Πάσχα, ακολουθώντας το χρονοδιάγραμμα των προηγούμενων ετών.

Οι τελικές λεπτομέρειες, οι ημερομηνίες εφαρμογής και η λίστα των επιχειρήσεων που θα συμμετάσχουν θα καθοριστούν με σχετική υπουργική απόφαση το προσεχές διάστημα.

Το «Καλάθι του Νονού» έρχεται να λειτουργήσει ως στοχευμένη παρέμβαση σε μια περίοδο όπου οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί δοκιμάζονται. Με δεδομένες τις πιέσεις στο διαθέσιμο εισόδημα, η δυνατότητα επιλογής βασικών πασχαλινών ειδών σε ελεγχόμενες τιμές αποκτά ιδιαίτερη σημασία – ιδίως όταν η παράδοση συναντά την ακρίβεια στο ταμείο.

Το καλάθι φτιάχτηκε για να διευκολυνθούν οι νονοί να αγοράσουν δώρα για τα βαφτιστήρια τους σε καλύτερες τιμές εξαιτίας της συνεχιζόμενης ακρίβειας που έχει εκτοξεύσει το κόστος και των παιχνιδιών.

Τι περιλαμβάνει

Τα προϊόντα που βρίσκονται στο «καλάθι του νονού»:

• Πασχαλινές λαμπάδες – παιχνίδια
• Επιτραπέζια / παζλ, παιχνίδια με κούκλες
• Κουκλόσπιτα και άλλα αξεσουάρ (παιχνίδια μίμησης)
• Βρεφικά παιχνίδια
• Φιγούρες δράσης
• Παιχνίδια κατασκευών και δημιουργίας (π.χ. παιχνίδια με τουβλάκια)
• Οχήματα – τηλεκατευθυνόμενα
• Ηλεκτρονικά παιχνίδια
• Αθλητικά παιχνίδια (π.χ. μπάλες, παιδικές μπασκέτες και τέρματα)
• Λούτρινα
• Μουσικά παιχνίδια
• Σοκολατένια αυγά και αντίστοιχα (προαιρετικά)

Ακόμη, στις 4 Απριλίου θα είναι διαθέσιμο και το «Καλάθι του Πάσχα» που ουσιαστικά αντικαθιστά το «καλάθι της Σαρακοστής» και δημιουργείται για να καλύψει τις ανάγκες των καταναλωτών στις αγορές τροφίμων για το πασχαλινό τους τραπέζι και θα περιλαμβάνει αρνί, τσουρέκια κτλ.

Οπως επεσήμανε στις 22/03 σε συνέντευξη Τύπου ο υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Άδωνις Γεωργιάδης, πρόκειται για ένα επιτυχημένο μέτρο που είχε ουσιαστικά αποτελέσματα και τα οποία δεν θα ήταν εφικτά με την μείωση του ΦΠΑ, καθώς όπως υπογράμμισε «η μείωση του ΦΠΑ που παραμένει το ζητούμενο για την αντιπολίτευση δεν φέρνει μείωση του πληθωρισμού».

Τη σημαντική ανταπόκριση που έχει βρει το «καλάθι του νοικοκυριού» στην καθημερινότητα των καταναλωτών επιβεβαίωσε πρόσφατα ο υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων ‘Αδωνις Γεωργιάδης δηλώνοντας ότι κατά την 20η εβδομάδα εφαρμογής του, από 1.134 προϊόντα 62 (5,47%) παρουσίασαν αύξηση, 72 (6,35%) παρουσίασαν μείωση και 1.000 (88,18%) παρέμειναν σταθερά.

Μεσοσταθμικά, τις τελευταίες τρεις εβδομάδες, η συνολική αξία του καλαθιού έχει πέσει πάνω από 3%. «Είχα πει ότι από τον Μάρτιο αναμένουμε να αρχίσει η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού να φαίνεται και στο ράφι και πράγματι, θέλω να ευχαριστήσω τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ γιατί στο καλάθι είναι εμφανής η διαφορά πια τις τελευταίες τρεις εβδομάδες. Όσοι δηλαδή ψωνίζουν τακτικά από το καλάθι θα δουν να είναι λίγο χαμηλότερες οι τιμές σε ορισμένα προϊόντα και αρκετά χαμηλότερες σε κάποια άλλα προϊόντα απ’ ότι πριν από μερικές εβδομάδες» ανέφερε ο κ. Γεωργιάδης και συμπλήρωσε ότι «σε γενικές γραμμές έχουμε αντιστροφή της ροής των τιμών. Από εκεί που πηγαίναμε προς τα πάνω, τώρα πηγαίνουμε σταθερά προς τα κάτω».

Τρίμηνη παράταση

Σημειώνεται ότι ο υπουργός έχει προαναγγείλει τρίμηνη παράταση του «καλαθιού του νοικοκυριού» το οποίο, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και με βάση την έγκριση που είχε δώσει η Επιτροπή Ανταγωνισμού, διαρκεί έως τις 31 Μαρτίου 2023. Επίσης, έχουν ξεκινήσει οι επαφές για συγκράτηση τιμών στην πασχαλινή αγορά, συμπεριλαμβανομένου του κρέατος, σύμφωνα με την ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων. «Είμαστε ήδη σε συζητήσεις με την αγορά του κρέατος για να δούμε που θα κυμανθεί φέτος το κατσικάκι και το αρνάκι του Πάσχα. Και εκεί πιστεύω ότι θα μπορέσουμε με τα μέτρα που λαμβάνουμε να συγκρατήσουμε τις τιμές και να βοηθήσουμε τον κόσμο να αγοράσει για το πασχαλινό τραπέζι όσο γίνεται καλύτερα» ανέφερε σε δηλώσεις του ο κ. Γεωργιάδης. Προανήγγειλε, μάλιστα προσφορά στον μπακαλιάρο για την 25η Μαρτίου, που είναι το παραδοσιακό έδεσμα αυτής της ημέρας.

Τα δύο «καλάθια»

Παράλληλα σχεδιάζεται η δημιουργία δύο «καλαθιών» για το Πάσχα και στο πλαίσιο αυτό τις επόμενες μέρες αναμένεται να υπάρξει η σχετική νομοθέτηση ώστε το μέτρο να παραταθεί και στη συνέχεια ενόψει της πασχαλινής περιόδου να δημιουργηθούν το «πασχαλινό καλάθι» στα σούπερ μάρκετ αλλά και το «καλάθι του νονού/ας» στα καταστήματα παιχνιδιών. Το «πασχαλινό καλάθι» ουσιαστικά θα πάρει τη θέση του «καλαθιού της Σαρακοστής», λίγες μέρες πριν από το Πάσχα και θα δημιουργηθεί για να καλύψει τις ανάγκες των καταναλωτών στις αγορές τροφίμων για το πασχαλινό τους τραπέζι. 

Σε αυτό το νέο «καλάθι» αναμένεται να μπουν επιπλέον είδη στην κατηγορία του κρέατος, το αρνί και το κατσικάκι, επίσης το τσουρέκι καθώς και τα σοκολατένια αβγά. Όσον αφορά στο «καλάθι του νονού/ας», θα λειτουργήσει αντίστοιχα με εκείνο που εφαρμόστηκε την περίοδο των Χριστουγέννων, στα καταστήματα παιχνιδιών. Οι κατηγορίες παιχνιδιών που θα περιλαμβάνει αναμένεται μάλιστα είναι παρόμοιες με εκείνες στο «καλάθι του ‘Αη Βασίλη». Παράλληλα θα προστεθούν επίσης οι λαμπάδες για τις αγορές των νονών στα βαφτιστήρια τους. Υπενθυμίζεται ότι οι κατηγορίες στο «καλάθι του ‘Αη Βασίλη» ήταν: Επιτραπέζια / Παζλ, Παιχνίδια με κούκλες, κουκλόσπιτα και άλλα αξεσουάρ (παιχνίδια μίμησης), βρεφικά παιχνίδια, φιγούρες δράσης, παιχνίδια κατασκευών και δημιουργίας (π.χ. παιχνίδια με τουβλάκια), οχήματα – τηλεκατευθυνόμενα, ηλεκτρονικά παιχνίδια, αθλητικά παιχνίδια (π.χ. μπάλες, παιδικές μπασκέτες και τέρματα), λούτρινα, μουσικά παιχνίδια.

Έξι στους δέκα αγοράζουν από το «καλάθι του νοικοκυριού»

Το «καλάθι του νοικοκυριού» γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλές με τους καταναλωτές να αλλάζουν ακόμη και αλυσίδα σούπερ μάρκετ προκειμένου να επωφεληθούν από τις καλύτερες προσφορές. Όπως αποδεικνύεται από έρευνα που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) τον Ιανουάριο σε δείγμα 1.000 καταναλωτών, το πρώτο 3μηνο της λειτουργίας αυτής της πρωτοβουλίας, το 64% του κοινού δηλώνει ότι αγοράζει προϊόντα από το καλάθι. Το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση μετά την πρώτη εβδομάδα της πρωτοβουλίας, οπότε και το ποσοστό του κοινού που αγόραζε από το καλάθι ανερχόταν στο 39%. Μεσοσταθμικά το κοινό το οποίο αγοράζει προϊόντα από το καλάθι δηλώνει ότι το 16,3% των αγορών του προέρχονται από προϊόντα του καλαθιού (περίπου 1 ευρώ ανά 7 ευρώ αγορών). Η πλειοψηφία του κοινού 39% πραγματοποιεί έως 10% από το καλάθι, το 11% από 11 έως 20% και το υπόλοιπο 24% πάνω από 20% των αγορών.

Όπως προκύπτει από την έρευνα, 17% των ερωτηθέντων επισκέπτεται σουπερμάρκετ διαφορετικό από το συνηθισμένο του προκειμένου να βρει προϊόντα από το «καλάθι του νοικοκυριού». «Το στοιχείο αυτό είναι υγιές για τον ανταγωνισμό στον κλάδο, δείχνει ότι υπάρχουν επιπλέον κίνητρα για τον ανταγωνισμό στην αγορά και ότι η κινητικότητα του καταναλωτικού κοινού το επόμενο διάστημα αναμένεται να ενταθεί» υποστηρίζει το ΙΕΛΚΑ

Αξιολόγηση

Το 23% αξιολογεί θετικά την πρωτοβουλία (το ποσοστό αυτό αυξάνεται σε 35% όσων αγοράζουν από το καλάθι, το 53% αναγνωρίζει τη χρησιμότητα των πρωτοβουλιών όπως το καλάθι και δηλώνει ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει να κάνουν κι άλλες τέτοιες δράσεις. Το 54% δηλώνει ότι απαιτείται πολύς χρόνος προκειμένου να κάνει τις αγορές του, κάτι το οποίο είναι μία πραγματικότητα που ήδη καταγραφόταν στο παρελθόν για τους καταναλωτές που ακολουθούν τις προσφορές στις αγορές τους στο λιανεμπόριο τροφίμων. Το 85% υποστηρίζει ότι δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, κάτι που είναι αναμενόμενο, καθώς το πρόβλημα της ακρίβειας είναι πολυπαραγοντικό και διεθνές.

Στη συντριπτική τους πλειονότητα (ποσοστό 84%) οι καταναλωτές δηλώνουν ότι θα προτιμούσαν να μειωθεί ο ΦΠΑ στα τρόφιμα παρά το «καλάθι του νοικοκυριού». Επίσης, ένα 70% δηλώνει ότι θα προτιμούσε περισσότερες προσφορές και εκπτώσεις στα σούπερ μάρκετ παρά το καλάθι. Το 47% θα επιθυμούσε να ενταχθούν και άλλοι κλάδοι στο καλάθι, όπως κρεοπωλεία και αρτοποιεία ενώ το 60% δεν είναι ικανοποιημένο με τον αριθμό των προϊόντων και επομένως θα προτιμούσε περισσότερα προϊόντα στο καλάθι. Τέλος, μόλις το 35% θα προτιμούσε να στραφεί το καλάθι σε μόνο επώνυμα προϊόντα, που δείχνει τη διείσδυση που έχουν αποκτήσει τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας το τελευταίο διάστημα.

Το πρώτο «καλάθι» το οποίο θα δημιουργηθεί στα σούπερ μάρκετ για την πασχαλινή περίοδο, θα αντικαταστήσει ουσιαστικά το «καλάθι της Σαρακοστής». «Το πασχαλινό καλάθι» αναμένεται να εφαρμοστεί από την Τετάρτη 5 Απρίλιου, πριν από τη Μεγάλη Εβδομάδα δηλαδή, και θα περιέχει προϊόντα με αυξημένη εποχική ζήτηση. Σύμφωνα με πληροφορίες αυτά θα είναι: αρνί και κατσίκι, τσουρέκι και σοκολατένια αβγά.

Από τις 29 Μαρτίου έως τις 15 Απριλίου επίσης θα εφαρμοστεί στα καταστήματα παιχνιδιών και το «καλάθι των νονών».

Σε αυτό αναμένεται να συμμετάσχουν υποχρεωτικά οι επιχειρήσεις παιχνιδιών με ετήσιο τζίρο άνω του 1.000.000 ευρώ αλλά και εθελοντικά όσες, με μικρότερο τζίρο, το επιθυμούν.

Οι κατηγορίες παιχνιδιών που θα διαμορφωθούν από το αρμόδιο υπουργείο και από τις οποίες η κάθε επιχείρηση θα επιλέγει κάθε εβδομάδα τα προϊόντα που θα απαρτίζουν τους καταλόγους της, αναμένεται να είναι παρόμοιες με εκείνες των Χριστουγέννων. Θα προστεθούν ωστόσο και οι λαμπάδες με παιχνίδια για τις αγορές των νονών προς τα βαφτιστήρια τους.

Σημειώνεται πως η πρωτοβουλία το «καλάθι του νοικοκυριού» αναμένεται να συνεχίσει να εφαρμόζεται έως τις 30 Ιουνίου 2023.

Το «πασχαλινό καλάθι» ουσιαστικά θα πάρει τη θέση του «καλαθιού της Σαρακοστής», λίγες μέρες πριν από το Πάσχα και θα δημιουργηθεί για να καλύψει τις ανάγκες των καταναλωτών στις αγορές τροφίμων για το πασχαλινό τους τραπέζι.

Σε αυτό το νέο «καλάθι» αναμένεται να μπουν επιπλέον είδη στην κατηγορία του κρέατος, το αρνί και το κατσικάκι, επίσης το τσουρέκι καθώς και τα σοκολατένια αβγά.

Παράλληλα σχεδιάζεται και το «καλάθι του νονού» αντίστοιχο μα το «καλάθι του Άη Βασίλη» των Χριστουγέννων. Αναμένεται μάλιστα να έχει παρόμοιες κατηγορίες παιχνιδιών με εκείνο, καθώς επίσης επιπλέον και λαμπάδες.

 Οι κατηγορίες των προϊόντων που θα περιλαμβάνει το «καλάθι των νονών» θα καθορισθούν αργότερα με σχετική υπουργική απόφαση, αλλά σε αυτά που θεωρούνται βέβαιο ότι θα περιληφθούν είναι παιχνίδια και λαμπάδες.

Οι επιχειρήσεις που θα συμμετέχουν υποχρεούνται να τοποθετούν ευκρινές ειδικό σήμα στον χώρο πώλησης (ράφι) των προϊόντων που συμμετέχουν στο «καλάθι των νονών», καθώς και ευκρινή κατάλογο των προϊόντων που συνθέτουν το «καλάθι» σε εμφανές σημείο στην είσοδο του καταστήματος, που συμπεριλαμβάνει τις τιμές στις οποίες προσφέρονται τα προϊόντα.

Επιπρόσθετα, διασφαλίζουν ότι τα προϊόντα που συμμετέχουν στο «καλάθι» βρίσκονται στα καταστήματά τους σε επάρκεια και διατίθενται απρόσκοπτα στο καταναλωτικό κοινό. Για κάθε παράβαση επιβάλλεται πρόστιμο ύψους 1.000 έως 10.000 ευρώ. Για τις τιμές των προϊόντων που συνθέτουν το «καλάθι» που προτείνεται από κάθε επιχείρηση εφαρμόζεται αναλόγως το άρθρο 58 του ν. 4818/2021 περί αθέμιτης κερδοφορίας, όπου το περιθώριο μικτού κέρδους ανά μονάδα προϊόντος δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το αντίστοιχο περιθώριο μικτού κέρδους ανά μονάδα προϊόντος προ της 1ης Δεκεμβρίου 2021.

Τα προϊόντα του καταλόγου μπορούν να διαφοροποιούνται κάθε φορά που αποστέλλεται από τους υπόχρεους νέος κατάλογος προς το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων.

Τέλος, με το άρθρο 49 του ιδίου νομοσχεδίου παρατείνεται η ισχύς του «καλαθιού του νοικοκυριού», της δράσης που αφορά στα προϊόντα σούπερ μάρκετ και ξεκίνησε τον περασμένο Νοέμβριο, μέχρι τις 30 Ιουνίου 2023, ενώ κανονικά έληγε στις 31 Μαρτίου 2023.

Υπενθυμίζεται ότι οι κατηγορίες στο «καλάθι του Άη Βασίλη» ήταν: Επιτραπέζια / Παζλ, Παιχνίδια με κούκλες, κουκλόσπιτα και άλλα αξεσουάρ (παιχνίδια μίμησης), Βρεφικά παιχνίδια, Φιγούρες δράσης, Παιχνίδια κατασκευών και δημιουργίας (π.χ. παιχνίδια με τουβλάκια), Οχήματα – Τηλεκατευθυνόμενα, Ηλεκτρονικά παιχνίδια, Αθλητικά παιχνίδια (π.χ. μπάλες, παιδικές μπασκέτες και τέρματα), λούτρινα, Μουσικά παιχνίδια.

Όπως έγινε και τα Χριστούγεννα, θα υπάρξει και «πασχαλινό καλάθι» και «καλάθι του νονού».

Χρονικά, το «καλάθι του νοικοκυριού» μπαίνει σήμερα στην 18η εβδομάδα εφαρμογής του με τα σούπερ μάρκετ να στέλνουν τις ανανεωμένες λίστες τους, ενώ για δεύτερη εβδομάδα λειτουργεί το «καλάθι της Σαρακοστής».

Ακόμη ένα «έκτακτο καλάθι» που θεσμοθετεί το υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων ενόψει της πασχαλινής περιόδου, θα θυμίζει το «καλάθι του Αη Βασίλη» που εφαρμόσθηκε την περίοδο των Χριστουγέννων.

Το «πασχαλινό καλάθι» αναμένεται να περιέρχει προϊόντα όπως: αρνί- κατσίκι, τσουρέκι και σοκολατένια αυγά για το πασχαλινό τραπέζι των καταναλωτών και θα «αντικαταστήσει» ουσιαστικά το «καλάθι της Σαρακοστής».

Παράλληλα σχεδιάζεται και το «καλάθι του νονού» αντίστοιχο μα το «καλάθι του Άη Βασίλη» των Χριστουγέννων. Αναμένεται μάλιστα να έχει παρόμοιες κατηγορίες παιχνιδιών με εκείνο, καθώς επίσης επιπλέον και λαμπάδες.

Οι κατηγορίες των προϊόντων που θα περιλαμβάνει το «καλάθι των νονών» θα καθορισθούν αργότερα με σχετική υπουργική απόφαση, αλλά σε αυτά που θεωρούνται βέβαιο ότι θα περιληφθούν είναι παιχνίδια και λαμπάδες.

Οι επιχειρήσεις που θα συμμετέχουν υποχρεούνται να τοποθετούν ευκρινές ειδικό σήμα στον χώρο πώλησης (ράφι) των προϊόντων που συμμετέχουν στο «καλάθι των νονών», καθώς και ευκρινή κατάλογο των προϊόντων που συνθέτουν το «καλάθι» σε εμφανές σημείο στην είσοδο του καταστήματος, που συμπεριλαμβάνει τις τιμές στις οποίες προσφέρονται τα προϊόντα.

Επιπρόσθετα, διασφαλίζουν ότι τα προϊόντα που συμμετέχουν στο «καλάθι» βρίσκονται στα καταστήματά τους σε επάρκεια και διατίθενται απρόσκοπτα στο καταναλωτικό κοινό. Για κάθε παράβαση επιβάλλεται πρόστιμο ύψους 1.000 έως 10.000 ευρώ. Για τις τιμές των προϊόντων που συνθέτουν το «καλάθι» που προτείνεται από κάθε επιχείρηση εφαρμόζεται αναλόγως το άρθρο 58 του ν. 4818/2021 περί αθέμιτης κερδοφορίας, όπου το περιθώριο μικτού κέρδους ανά μονάδα προϊόντος δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το αντίστοιχο περιθώριο μικτού κέρδους ανά μονάδα προϊόντος προ της 1ης Δεκεμβρίου 2021.

Τα προϊόντα του καταλόγου μπορούν να διαφοροποιούνται κάθε φορά που αποστέλλεται από τους υπόχρεους νέος κατάλογος προς το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων.

Τέλος, με το άρθρο 49 του ιδίου νομοσχεδίου παρατείνεται η ισχύς του «καλαθιού του νοικοκυριού», της δράσης που αφορά στα προϊόντα σούπερ μάρκετ και ξεκίνησε τον περασμένο Νοέμβριο, μέχρι τις 30 Ιουνίου 2023, ενώ κανονικά έληγε στις 31 Μαρτίου 2023.