Όπως μεταδίδει το Reuters, η πρόταση έχει ιδιαίτερη πολιτική και γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς το συγκεκριμένο καθεστώς δεν προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές Συνθήκες. Μέχρι σήμερα η ΕΕ απέφευγε τη δημιουργία ευέλικτων ή ενδιάμεσων κατηγοριών συμμετοχής, επιμένοντας κατά κανόνα στη σαφή διάκριση μεταξύ κρατών-μελών και τρίτων χωρών.

Η φον ντερ Λάιεν έκανε την ανακοίνωση κατά την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, παρουσία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ.

«Οι εταιρικές σχέσεις αποτελούν στρατηγική επιλογή για την Ευρώπη. Αποτελούν όμως και απάντηση στη διάρρηξη του διεθνούς συστήματος που βασίζεται σε κανόνες», ανέφερε.

«Ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος»

Η πρόεδρος της Κομισιόν ήταν σαφής ως προς τη νέα κατεύθυνση που επιδιώκει να δώσει στις σχέσεις των δύο πλευρών.

Όπως δήλωσε, θέλει να συνεργαστεί με τον Καναδά ώστε να ανοίξει ο δρόμος για να γίνει το πρώτο «associate member» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς, μόλις τον Μάιο, η πρόταση της Γερμανίας για ένα αντίστοιχο καθεστώς συνδεδεμένης συμμετοχής της Ουκρανίας, ως ενδιάμεσο στάδιο πριν από την πλήρη ένταξη, είχε αντιμετωπιστεί μάλλον ψυχρά από αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Η πρόταση για τον Καναδά δείχνει επομένως ότι στις Βρυξέλλες εξετάζεται πλέον σοβαρότερα μια Ευρώπη διαφορετικών επιπέδων συνεργασίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη διαμορφωθεί συγκεκριμένο νομικό μοντέλο.

Από την ΑΙ και την άμυνα έως τις κρίσιμες πρώτες ύλες

Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο πλαίσιο οικονομικής και στρατηγικής συνεργασίας ΕΕ–Καναδά.

Οι δύο πλευρές σχεδιάζουν να εμβαθύνουν τους δεσμούς τους στην προηγμένη μεταποίηση, την τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια και τις κρίσιμες πρώτες ύλες, ενώ ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στην αμυντική βιομηχανία.

Η πρόεδρος της Κομισιόν μίλησε για τη δημιουργία μιας «τεχνολογικής συμμαχίας», για ενοποίηση των αμυντικών βιομηχανικών βάσεων των δύο πλευρών και για μετατροπή της Αρκτικής σε εμβληματικό κοινό εγχείρημα.

Βρυξέλλες και Οτάβα, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, έχουν κοινή αντίληψη σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την τεχνητή νοημοσύνη και την κλιματική αλλαγή έως την Ουκρανία, την άμυνα, τις πρώτες ύλες και την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Η ρήξη Καναδά–ΗΠΑ στο φόντο

Η κίνηση έρχεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη στιγμή για τις σχέσεις του Καναδά με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με το Reuters, η ευρωπαϊκή περιοδεία του Μαρκ Κάρνεϊ πραγματοποιείται μετά την κατάρρευση των εμπορικών συνομιλιών Καναδά–ΗΠΑ τον Αύγουστο, η οποία οδήγησε σε αμοιβαία μέτρα και δασμούς.

Ο ίδιος ο Κάρνεϊ είχε δηλώσει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα ότι ο Καναδάς επιδιώκει μια «μοναδική συμμαχία» με την Ευρωπαϊκή Ένωση, διευκρινίζοντας πάντως ότι δεν επιδιώκει πλήρη ένταξη στην ΕΕ.

Η φον ντερ Λάιεν επιχείρησε παράλληλα να καταστήσει σαφές ότι η νέα σχέση με τον Καναδά δεν στρέφεται εναντίον κάποιας τρίτης χώρας, μια επισήμανση με προφανή σημασία εν μέσω των εντάσεων με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι τι ακριβώς θα σημαίνει στην πράξη το καθεστώς του «συνδεδεμένου μέλους», ποια δικαιώματα και υποχρεώσεις θα συνεπάγεται και εάν η πρόταση για τον Καναδά θα αποτελέσει προηγούμενο για τη δημιουργία μιας νέας κατηγορίας στενότερης σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η νέα ένταση στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Οτάβας έχει επαναφέρει στο προσκήνιο ένα σενάριο που μέχρι πρόσφατα φαινόταν εξαιρετικά δύσκολο: να χρησιμοποιηθεί το πετρέλαιο ως μέρος της εμπορικής αντιπαράθεσης.

Και εάν αυτό συμβεί, οι συνέπειες μπορεί να είναι σημαντικές και για τις δύο πλευρές.

Γιατί οι ΗΠΑ χρειάζονται το πετρέλαιο του Καναδά

Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούν εύκολα να αντικαταστήσουν κάθε βαρέλι που εισάγουν από τον Καναδά.

Το βασικό ζήτημα είναι το είδος του πετρελαίου.

Μεγάλο μέρος της παραγωγής των ΗΠΑ αποτελείται από σχετικά ελαφρύ αργό, ενώ ο Καναδάς διαθέτει τεράστιες ποσότητες βαρύτερου πετρελαίου.

Πολλά αμερικανικά διυλιστήρια έχουν κατασκευαστεί και εξελιχθεί επί δεκαετίες ώστε να επεξεργάζονται ακριβώς αυτό το βαρύ καναδικό αργό.

Τα διυλιστήρια που εξαρτώνται από τον Καναδά

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η σχέση με τα σύνθετα διυλιστήρια της αμερικανικής Μεσοδυτικής περιοχής και της Ακτής του Κόλπου.

Οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν βαρύ καναδικό πετρέλαιο και το συνδυάζουν με ελαφρύτερες εγχώριες ποιότητες.

Από αυτή τη διαδικασία παράγονται προϊόντα απαραίτητα για την αμερικανική οικονομία, όπως:

• βενζίνη,
• ντίζελ,
• αεροπορικά καύσιμα,
• καύσιμα θέρμανσης,
• άλλα προϊόντα διύλισης.

Αυτό σημαίνει ότι μια απότομη μείωση των καναδικών προμηθειών δεν θα μπορούσε απαραίτητα να αντικατασταθεί άμεσα από περισσότερο αμερικανικό shale oil.

Τι θα συνέβαινε εάν περιορίζονταν οι ροές

Ένα ακραίο σενάριο εμπορικής σύγκρουσης θα ήταν να επηρεαστούν άμεσα οι ενεργειακές εξαγωγές του Καναδά προς τις ΗΠΑ.

Σε μια τέτοια περίπτωση, ορισμένα αμερικανικά διυλιστήρια θα έπρεπε να αναζητήσουν αντίστοιχες ποιότητες βαρέος αργού από άλλες χώρες.

Αυτό θα σήμαινε μεγαλύτερες αποστάσεις μεταφοράς, υψηλότερο κόστος και πιθανό ανταγωνισμό για διαθέσιμες ποσότητες στην παγκόσμια αγορά.

Το τελικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ακριβότερο πετρέλαιο για τα διυλιστήρια και ακριβότερα καύσιμα για τους καταναλωτές.

Η βενζίνη είναι το μεγάλο πολιτικό ρίσκο

Εδώ βρίσκεται και το πολιτικά ευαίσθητο σημείο για την Ουάσιγκτον.

Η τιμή της βενζίνης αποτελεί έναν από τους οικονομικούς δείκτες που οι πολίτες αντιλαμβάνονται άμεσα στην καθημερινότητά τους.

Μια αύξηση στις τιμές των καυσίμων δεν επηρεάζει μόνο τον οδηγό που γεμίζει το ρεζερβουάρ.

Αυξάνει το κόστος μεταφορών και logistics, επιβαρύνει τις αεροπορικές μετακινήσεις και μπορεί τελικά να περάσει στις τιμές πολλών προϊόντων.

Με άλλα λόγια, μια ενεργειακή σύγκρουση με τον Καναδά θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες πληθωριστικές πιέσεις μέσα στις ΗΠΑ.

Ο Καναδάς διαθέτει ένα ισχυρό «χαρτί»

Για τον Καναδά, οι ενεργειακές εξαγωγές αποτελούν έναν από τους ισχυρότερους οικονομικούς δεσμούς με τις ΗΠΑ.

Αυτό θεωρητικά προσφέρει στην Οτάβα έναν σημαντικό μοχλό πίεσης.

Ωστόσο, η χρήση του δεν είναι εύκολη.

Η καναδική πετρελαϊκή βιομηχανία έχει αναπτύξει επί δεκαετίες τεράστια εμπορική σχέση με την αμερικανική αγορά και οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή των εξαγωγών θα προκαλούσε οικονομικό κόστος και στον ίδιο τον Καναδά.

Γι' αυτό το πετρέλαιο μπορεί να αποτελεί ένα ισχυρό «όπλο», αλλά ταυτόχρονα είναι όπλο που μπορεί να τραυματίσει και τις δύο πλευρές.

Οι δασμοί ανεβάζουν ήδη την ένταση

Η συζήτηση δεν γίνεται σε θεωρητικό επίπεδο.

Οι εμπορικές συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών κατέρρευσαν και οι ΗΠΑ προχώρησαν στην επιβολή νέων δασμών 50% σε καναδικά προϊόντα αξίας περίπου 20 δισ. δολαρίων.

Ο Καναδάς απάντησε ανακοινώνοντας αντίμετρα σε αμερικανικές εισαγωγές αντίστοιχης αξίας.

Η εμπορική σύγκρουση, επομένως, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

Το μεγάλο ερώτημα είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει.

Το πετρέλαιο μένει προς το παρόν εκτός της μεγάλης σύγκρουσης

Μέχρι στιγμής, πάντως, ο Καναδάς εμφανίζεται προσεκτικός στο ενεργειακό μέτωπο.

Τα νέα καναδικά αντίμετρα επηρεάζουν, μεταξύ άλλων, προϊόντα χάλυβα που χρησιμοποιούνται σε αγωγούς, αλλά δεν στρέφονται ευθέως κατά των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου προς τις ΗΠΑ.

Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.

Η Οτάβα γνωρίζει ότι μια κίνηση που θα επηρέαζε τις ενεργειακές ροές θα μπορούσε να μετατρέψει μια εμπορική διαμάχη σε πολύ σοβαρότερη οικονομική σύγκρουση.

Γιατί το αμερικανικό shale δεν λύνει αυτομάτως το πρόβλημα

Ένα εύλογο ερώτημα είναι γιατί οι ΗΠΑ δεν μπορούν απλώς να αυξήσουν τη δική τους παραγωγή.

Η απάντηση βρίσκεται ξανά στις διαφορετικές ποιότητες πετρελαίου.

Δεν είναι όλα τα βαρέλια ίδια και δεν μπορούν όλα τα διυλιστήρια να επεξεργαστούν κάθε τύπο αργού με την ίδια αποτελεσματικότητα.

Η αλλαγή της τροφοδοσίας ενός μεγάλου διυλιστηρίου δεν είναι τόσο απλή όσο η αντικατάσταση ενός προμηθευτή με κάποιον άλλο.

Απαιτεί κατάλληλες ποιότητες αργού, μεταφορικές υποδομές και οικονομικά βιώσιμες τιμές.

Ένας πόλεμος χωρίς νικητές

Η ενεργειακή σχέση ΗΠΑ και Καναδά αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο αλληλένδετες είναι οι δύο οικονομίες.

Ο Καναδάς χρειάζεται την τεράστια αμερικανική αγορά.

Οι ΗΠΑ χρειάζονται το καναδικό βαρύ πετρέλαιο για σημαντικό μέρος του συστήματος διύλισής τους.

Γι' αυτό μια πλήρης εμπορική σύγκρουση που θα επεκτεινόταν στην ενέργεια δύσκολα θα είχε πραγματικό νικητή.

Το πιθανότερο θα ήταν να δημιουργήσει ακριβότερη ενέργεια, υψηλότερο κόστος για τις επιχειρήσεις και μεγαλύτερες πιέσεις στους καταναλωτές και στις δύο πλευρές των συνόρων.

Και αυτό εξηγεί γιατί το πετρέλαιο μπορεί τελικά να αποτελέσει το ισχυρότερο κίνητρο ώστε Ουάσιγκτον και Οτάβα να κρατήσουν ανοιχτή την πόρτα μιας νέας συμφωνίας.

Τα νέα μέτρα της καναδικής κυβέρνησης καλύπτουν περισσότερα από 700 αμερικανικά προϊόντα, συνολικής αξίας περίπου 20 δισ. δολαρίων, ποσό αντίστοιχο με την αξία των καναδικών εισαγωγών που πλήττονται από το τελευταίο πακέτο δασμών του Τραμπ. Οι νέοι αμερικανικοί δασμοί αφορούν, μεταξύ άλλων, καναδικό κρασί, τσιμέντο και μπαστούνια χόκεϊ, καθώς και σειρά άλλων προϊόντων.

Οι ανταποδοτικοί δασμοί του Καναδά, οι οποίοι θα κυμαίνονται από 15% έως 50%, πρόκειται να τεθούν σε ισχύ στις 8 Σεπτεμβρίου. Στο στόχαστρο βρίσκονται πολλές κατηγορίες αμερικανικών εισαγωγών, μεταξύ των οποίων χάλυβας και αλουμίνιο, γαλακτοκομικά προϊόντα, θαλασσινά, οικιακές συσκευές, ξυλεία, προϊόντα χαρτιού και ενδύματα.

Η επιλογή των μετάλλων και των προϊόντων ξυλείας δεν είναι τυχαία, καθώς αποτελεί απάντηση στους δασμούς που είχαν ήδη επιβάλει οι ΗΠΑ στον καναδικό χάλυβα, το αλουμίνιο, την ξυλεία και άλλα προϊόντα.

Η νέα δασμολογική κλιμάκωση θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν οι δύο πλευρές είχαν καταλήξει σε εμπορική συμφωνία μέχρι το Σάββατο. Ο Τραμπ είχε υποστηρίξει νωρίτερα την περασμένη εβδομάδα ότι η συμφωνία ήταν σχεδόν έτοιμη. Ωστόσο, ο Καναδάς ανέστειλε τις διαπραγματεύσεις το βράδυ της Παρασκευής, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ ζητούσαν υπερβολικές παραχωρήσεις, προσφέροντας πολύ λίγα ως αντάλλαγμα.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει παρουσιάσει διαφορετική εκδοχή για το ναυάγιο, κατηγορώντας την Οτάβα ότι τίναξε τις συνομιλίες στον αέρα, επιδιώκοντας παράλογες αλλαγές της τελευταίας στιγμής στους όρους της υπό διαμόρφωση συμφωνίας.

Η αποτυχία των διαπραγματεύσεων ανοίγει ένα νέο και ιδιαίτερα συγκρουσιακό κεφάλαιο στον εμπορικό πόλεμο μεταξύ των δύο στενών συμμάχων, επιδεινώνοντας τις ήδη τεταμένες σχέσεις τους. Οι εντάσεις είχαν ενισχυθεί τόσο από την εκτεταμένη χρήση των δασμών από τον Τραμπ όσο και από τις επανειλημμένες επιθετικές τοποθετήσεις του απέναντι στον Καναδά.

Επιπλέον μέτρα στήριξης λόγω των δασμών Τραμπ

Παράλληλα με τους ανταποδοτικούς δασμούς, η καναδική κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσθετο πακέτο στήριξης ύψους 7,5 δισ. δολαρίων για επιχειρήσεις και εργαζομένους που πλήττονται από τα αμερικανικά εμπορικά μέτρα.

Η κλιμάκωση έρχεται μετά την απόφαση του Τραμπ αυτή την εβδομάδα να προχωρήσει στο νέο καθεστώς δασμών 50% στις καναδικές εισαγωγές, αυξάνοντας σημαντικά την πίεση σε μία από τις βαθύτερα ενοποιημένες εμπορικές σχέσεις παγκοσμίως. Η εξέλιξη δημιουργεί παράλληλα νέους κινδύνους για τις αλυσίδες εφοδιασμού και τις τιμές και στις δύο πλευρές των συνόρων, καθώς οι οικονομίες των ΗΠΑ και του Καναδά είναι στενά συνδεδεμένες, ιδιαίτερα στους κλάδους της ενέργειας, των μετάλλων, της ξυλείας, των αγροτικών προϊόντων και της μεταποίησης.

Ο Τραμπ εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά του Καναδά το πρωί της Τρίτης μέσω του Truth Social, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν ακόμη και να διακόψουν τις επιχειρηματικές συναλλαγές με το Οντάριο. Επανέφερε επίσης επανειλημμένα την ιδέα να μετονομαστεί η λίμνη Οντάριο σε «Λίμνη Αμερική».

Σε άλλες αναρτήσεις του, ο Αμερικανός Πρόεδρος κατηγόρησε τον Καναδά ότι στοχοποιεί τους Αμερικανούς αγρότες, ενώ εξέφρασε εκ νέου τη δυσαρέσκειά του για το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ με τη γειτονική χώρα. Το έλλειμμα αυτό, ωστόσο, οφείλεται σε σημαντικό βαθμό στις μεγάλες ποσότητες καναδικού αργού πετρελαίου που αγοράζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες.

«Συναλλάσσομαι με πολλές χώρες και ο Καναδάς είναι εύκολα η πιο δύσκολη και παράλογη», έγραψε ο Τραμπ σε μία από τις αναρτήσεις του.

Παρά την απότομη κλιμάκωση, η Οτάβα διαμηνύει ότι δεν επιθυμεί να κλείσει οριστικά την πόρτα στις εμπορικές διαπραγματεύσεις. Ο Καναδός υπουργός Εμπορίου Ντομινίκ ΛεΜπλάν δήλωσε το πρωί της Τρίτης ότι η κυβέρνηση εξακολουθεί να προτιμά μια συμφωνία που θα είναι επωφελής και για τις δύο χώρες.

«Προτίμησή μας ήταν να βρούμε μια συμφωνία που θα ωφελεί και τις δύο χώρες», τόνισε προσθέτοντας ότι «εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι αυτό είναι εφικτό. Στο μεταξύ, όμως, δεν περιμένουμε δίπλα στο τηλέφωνο».

Η πρωτοβουλία, που θα χρηματοδοτείται από την κυβέρνηση, αποτελεί το πρώτο ταμείο πλούτου της χώρας και εντάσσεται στη στρατηγική του Κάρνεϊ να μετατρέψει τον Καναδά στην «ισχυρότερη οικονομία της G7», σε μια περίοδο κατά την οποία ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επιβάλει βαρείς δασμούς στις κρίσιμες εξαγωγές της χώρας.

Ο Κάρνεϊ δήλωσε τη Δευτέρα ότι το «Canada Strong Fund» θα συνεργάζεται με τον ιδιωτικό τομέα για τη χρηματοδότηση 15 έργων υποδομών μέσω του Major Projects Office της χώρας, το οποίο δημιουργήθηκε τον Αύγουστο.

«Με την πάροδο του χρόνου, το ταμείο θα αναπτύσσεται μέσω ανακύκλωσης περιουσιακών στοιχείων και επανεπενδύσεων, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερες ευκαιρίες για τις επόμενες γενιές», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι Καναδοί θα μπορούν να επενδύουν μέσω «ενός επενδυτικού προϊόντος λιανικής» στο πλαίσιο του σχεδίου.

«Πολλές χώρες που διαθέτουν φυσικούς πόρους, όπως η Νορβηγία, έχουν τέτοια κρατικά επενδυτικά ταμεία. Ο Καναδάς δεν είχε», ανέφερε ο Κάρνεϊ.

Στον Καναδά, οι επαρχίες — και όχι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση — έχουν τον έλεγχο των φυσικών πόρων. Η επαρχία της Αλμπέρτα δημιούργησε το Heritage Savings Trust Fund το 1976 για τη διαχείριση του πλούτου που συνδέεται με τα πετρελαϊκά της αποθέματα, τα τρίτα μεγαλύτερα στον κόσμο.

Η ανακοίνωση του Κάρνεϊ ήρθε μία ημέρα πριν από την παρουσίαση της εαρινής οικονομικής έκθεσης του Καναδά, ενός μίνι προϋπολογισμού που θα καταθέσει στο κοινοβούλιο την Τρίτη ο υπουργός Οικονομικών, Φρανσουά-Φιλίπ Σαμπάν.

Το δημοσιονομικό έλλειμμα του Καναδά εκτινάχθηκε στα 78 δισ. καναδικά δολάρια το 2025, από 42 δισ. το προηγούμενο έτος, εν μέρει λόγω των ιστορικά υψηλών αμυντικών δαπανών ως απάντηση στις απειλές του Τραμπ. Το έλλειμμα προβλέπεται να υποχωρήσει στα 57 δισ. δολάρια έως την περίοδο 2029-2030.

Ο Κάρνεϊ δήλωσε ότι θα υπάρξουν «καλά νέα» για το έλλειμμα στην εαρινή οικονομική δήλωση. Η χώρα εκτιμάται, εξάλλου, ότι έχει ωφεληθεί από την εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου λόγω του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Η ψηφοφορία της Τετάρτης αυξάνει την πολιτική πίεση για αλλαγή πορείας στη βασική οικονομική πολιτική του Τραμπ, μόλις λίγους μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, αναγκάζοντας Ρεπουμπλικανούς από περιφέρειες που επηρεάζονται από τους δασμούς να αποφασίσουν αν και πότε θα στραφούν εναντίον της ατζέντας του προέδρου.

Η ψηφοφορία δείχνει επίσης αυξανόμενη ανησυχία για την οικονομική πολιτική του Λευκού Οίκου ενόψει εκλογών που αναμένεται να επικεντρωθούν έντονα στο κόστος ζωής. Οι Δημοκρατικοί έσπευσαν να επιτεθούν στους Ρεπουμπλικανούς που ψήφισαν υπέρ της διατήρησης των δασμών, κατηγορώντας τους ότι προστατεύουν πολιτικές που αυξάνουν το κόστος ζωής των ψηφοφόρων τους. Αν και ο Τραμπ είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ασκήσει βέτο σε οποιοδήποτε νομοσχέδιο ζητά την κατάργηση της δασμολογικής του πολιτικής — καθιστώντας απίθανο να γίνει νόμος — η διαφοροποίηση έξι Ρεπουμπλικανών μαζί με την αντίθεση σχεδόν όλων των Δημοκρατικών υπογραμμίζει την ολοένα πιο εύθραυστη κυριαρχία του στην οριακή πλειοψηφία της Βουλής.

Οι Ρεπουμπλικανοί δίνουν μάχη για να διατηρήσουν τον έλεγχο τόσο της Βουλής όσο και της Γερουσίας τον Νοέμβριο, σε μια προσπάθεια που γίνεται δυσκολότερη από τη μείωση της δημοτικότητας του προέδρου στις δημοσκοπήσεις για την οικονομία και τη μετανάστευση.

Ο Τραμπ έχει προσωπικό συμφέρον να διατηρηθεί η πλειοψηφία των Ρπουμπλικανών στο Κογκρέσο — κάτι που θα διευκολύνει την προώθηση της νομοθεσίας που επιθυμεί και θα προστατεύσει την κυβέρνησή του από κοινοβουλευτικές έρευνες, όπως επισημαίνει το Bloomberg. 

Οι Δημοκρατικοί έχουν ξεπεράσει τις προσδοκίες σε μια σειρά εκλογών τους τελευταίους μήνες, συμπεριλαμβανομένης της αναμέτρησης για το Δήμο στο Μαϊάμι και των εκλογών κυβερνητών στο Νιου Τζέρσεϊ και τη Βιρτζίνια. Τις τελευταίες εβδομάδες, μια έδρα των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία του Τέξας πέρασε στους Δημοκρατικούς, με μετατόπιση 31 μονάδων.

Η έγκριση του μέτρου έρχεται επίσης την ώρα που ο Τραμπ εξετάζει ιδιωτικά το ενδεχόμενο αποχώρησης από τη συμφωνία εμπορίου ΗΠΑ–Μεξικού–Καναδά που υπέγραψε στην πρώτη του θητεία, μια απόφαση που θα επιδείνωνε τις εμπορικές εντάσεις στη Βόρεια Αμερική. Περίπου το 80% των αγαθών που εισάγονται από τον Καναδά πληρούν τα κριτήρια της συμφωνίας USMCA και εξαιρούνται από δασμούς.

Πριν από τις εκλογές του Νοεμβρίου θα προηγηθούν οι προκριματικές εκλογές για Βουλή και Γερουσία, όπου οι ψηφοφόροι επιλέγουν τους υποψηφίους των κομμάτων. Ο Τραμπ, του οποίου οι δημόσιες στηρίξεις υποψηφίων έχουν μεγάλο βάρος, ξεκαθάρισε ακόμη και κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας το βράδυ της Τετάρτης ότι θα υπάρξουν πολιτικές συνέπειες για όσους Ρεπουμπλικανούς τον αμφισβητήσουν στο θέμα.

«Οποιοσδήποτε Ρεπουμπλικανός, στη Βουλή ή τη Γερουσία, ψηφίσει κατά των ΔΑΣΜΩΝ θα υποστεί σοβαρές συνέπειες την περίοδο των εκλογών, συμπεριλαμβανομένων των προκριματικών!» έγραψε σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Οι ΔΑΣΜΟΙ μας έδωσαν οικονομική και εθνική ασφάλεια και κανένας Ρεπουμπλικανός δεν πρέπει να καταστρέψει αυτό το προνόμιο».

Ο Νιούχαουζ δήλωσε αργότερα στους δημοσιογράφους ότι «οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ Καναδά και πολιτείας της Ουάσιγκτον είναι στενά συνδεδεμένες, με υψηλή αξία εξαγωγών και εισαγωγών. Υπάρχουν πολλοί Καναδοί εργοδότες στην περιφέρειά μου που απασχολούν πολλούς ανθρώπους».

Το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκε η ψηφοφορία αποτέλεσε πλήγμα για τον πρόεδρο της Βουλής Μάικ Τζόνσον, στενό σύμμαχο του Τραμπ, ο οποίος επί μήνες μπλόκαρε την εισαγωγή σχεδίων νόμου για τους δασμούς στην ολομέλεια. Αυτό άλλαξε την Τρίτη, όταν τρεις Ρεπουμπλικανοί ενώθηκαν με τους Δημοκρατικούς για να απορρίψουν νέα παράταση του μπλοκαρίσματος.

Στη συνέχεια, ο Τζόνσον δήλωσε ότι είχε συναντηθεί με τον Τραμπ νωρίτερα την Τετάρτη και ότι αντιλαμβάνεται πως ο πρόεδρος μπορεί να ασκήσει βέτο αν το μέτρο εγκριθεί από τη Γερουσία. «Δεν επηρεάζει πραγματικά την πορεία των ενεργειών του», πρόσθεσε. «Υπάρχουν αποδείξεις ότι η εμπορική του πολιτική λειτουργεί». Ο πρόεδρος της Βουλής είχε υποστηρίξει ότι το σώμα πρέπει να διατηρήσει την απαγόρευση έως ότου το Ανώτατο Δικαστήριο αποφανθεί για τη νομιμότητα των παγκόσμιων δασμών που επέβαλε ο Τραμπ επικαλούμενος κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η απόφαση θα μπορούσε να εκδοθεί ακόμη και στις 20 Φεβρουαρίου.

Ο ηγέτης των Δημοκρατικών στη Γερουσία Τσακ Σούμερ δήλωσε: «Και τα δύο σώματα έχουν πλέον απορρίψει τη δήθεν “έκτακτη ανάγκη” και τον κατασκευασμένο εμπορικό πόλεμο. Το Ανώτατο Δικαστήριο πρέπει να το λάβει υπόψη».

Ο Τραμπ υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι οι δασμοί δεν αποτελούν μόνο εργαλείο πολιτικής, αλλά ενισχύουν και τη διαπραγματευτική του θέση στις εμπορικές συμφωνίες.

«Ο Καναδάς εκμεταλλεύεται τις Ηνωμένες Πολιτείες στο εμπόριο εδώ και πολλά χρόνια. Είναι από τους δυσκολότερους εταίρους στον κόσμο, ειδικά σε ό,τι αφορά τα βόρεια σύνορά μας. Οι ΔΑΣΜΟΙ μας δίνουν εύκολη ΝΙΚΗ. Οι Ρεπουμπλικανοί πρέπει να το διατηρήσουν έτσι!» δήλωσε.

Η Γερουσία, όπου επίσης κυριαρχούν οι Ρεπουμπλικανοί, έχει ψηφίσει υπέρ της κατάργησης των δασμών του Τραμπ στη Βραζιλία και των παγκόσμιων δασμών έκτακτης ανάγκης, πέρα από τους δασμούς στον Καναδά.

Πολιτική πίεση

Ωστόσο, επειδή τα κοινά ψηφίσματα πρέπει να υπογραφούν από τον πρόεδρο για να γίνουν νόμος — ή να εγκριθούν με συντριπτική πλειοψηφία ώστε να παρακαμφθεί το βέτο — είναι απίθανο οι νομοθέτες να τον αναγκάσουν να εγκαταλείψει τη βασική οικονομική του πολιτική μόνο μέσω της νομοθετικής διαδικασίας.

Ο Δημοκρατικός βουλευτής της Νέας Υόρκης Γκρέγκορι Μικς αναμένεται να φέρει προς ψήφιση και άλλα μέτρα σχετικά με τους δασμούς, μεταξύ των οποίων προτάσεις για τον τερματισμό των δασμών του Λευκού Οίκου στη Βραζιλία και το Μεξικό.

«Ήρθε η ώρα να τελειώσουμε με τη λεγόμενη εθνική έκτακτη ανάγκη, γιατί η μόνη έκτακτη ανάγκη εδώ είναι η οικονομική που δημιουργούν οι δασμοί του Τραμπ», δήλωσε ο Μικς. «Οι Αμερικανοί πληρώνουν περισσότερα για την υγεία και τα βασικά αγαθά τους μέσα σε μια κρίση κόστους ζωής, εξαιτίας μιας κατασκευασμένης έκτακτης ανάγκης και του εγωισμού ενός ανθρώπου».

Η Κίνα αναμένεται να μειώσει τους δασμούς στο καναδέζικο λάδι κανόλα από 85% σε 15% έως την 1η Μαρτίου, ενώ η Οττάβα συμφώνησε να φορολογεί τα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα στο καθεστώς της πιο ευνοούμενης χώρας, δηλαδή 6,1%, όπως δήλωσε ο Καρνί στους δημοσιογράφους.

Η συμφωνία αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προόδου μετά από χρόνια τεταμένων σχέσεων και ανταποδοτικών δασμών. Ο Σι χαρακτήρισε την εξέλιξη ως «ανατροπή» στις σχέσεις, ενώ ο Κάρνεϊ πέτυχε μια σημαντική νίκη, καθώς είναι ο πρώτος Καναδός ηγέτης που επισκέπτεται την Κίνα εδώ και σχεδόν μια δεκαετία.

Επενδύσεις και διαφοροποίηση εμπορίου
Η συμφωνία μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες κινεζικές επενδύσεις στον Καναδά, σε γεωγραφική εγγύτητα με τις ΗΠΑ. Ο Κάρνεϊ τόνισε ότι η επίσκεψή του έχει στόχο τη διαφοροποίηση του καναδέζικου εμπορίου από τις ΗΠΑ, κυρίως λόγω της αβεβαιότητας που προκάλεσαν οι δασμοί του Τραμπ.

Ο Κάρνεϊ υπογράμμισε ότι η Οττάβα δεν συμφωνεί με την Κίνα σε όλα τα ζητήματα, θέτοντας ξεκάθαρες «κόκκινες γραμμές» σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκλογικής παρέμβασης και προστασίας των πολιτών.

Παρά τη συγκρατημένη φιλοδοξία, η επίσκεψη σηματοδοτεί μια «επαναφορά» της σχέσης με την Κίνα σε πιο ρεαλιστική βάση. Η συνάντηση μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για άλλες χώρες που πλήττονται από τις δασμολογικές πολιτικές των ΗΠΑ.

Ο Σι τόνισε ότι η σταθερή ανάπτυξη των σχέσεων Κίνας-Καναδά προάγει την παγκόσμια ειρήνη, σταθερότητα, ανάπτυξη και ευημερία.

Στις πρώτες του παρατηρήσεις σχετικά με τις προσπάθειες του Τραμπ να επηρεάσει τη λήψη αποφάσεων της Fed, ο Μάκλεμ, όπως αναφέρει το Reuters, υπογράμμισε ότι ο αντίκτυπος μπορεί να φανεί στο δολάριο ΗΠΑ.

Η πίεση Τραμπ

Τους τελευταίους μήνες, ο Τραμπ έχει εντείνει τις απαιτήσεις του για μείωση των επιτοκίων, προσπάθησε να απομακρύνει έναν από τους διοικητές της Fed και επέμεινε επανειλημμένα στην παραίτηση του προέδρου Τζερόμ Πάουελ σε μια εποχή που οι εμπορικές ενέργειες του προέδρου των ΗΠΑ έχουν διαταράξει την παγκόσμια εμπορική τάξη.

«Ο λόγος που το αναφέρω είναι ότι αρχίζει να έχει συνέπειες στις χρηματοπιστωτικές αγορές» είπε ο Μάκλεμ όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους για το χρονοδιάγραμμα των σχολίων του.

«Νομίζω ότι αρχίζετε να βλέπετε κάποιες επιπτώσεις και, υπό αυτή την έννοια, είναι καιρός να μιλήσουμε γι’ αυτό».

Οι ρωγμές στην κυριαρχία του δολαρίου

Νωρίτερα την ίδια μέρα, ο Μάκλεμ μιλώντας στο Εμπορικό Επιμελητήριο του Σασκατούν τόνιζε ότι οι προσπάθειες του Τραμπ να επηρεάσει την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τη ανεξαρτησία της νομισματικής πολιτικής των ΗΠΑ.

Σημείωσε επίσης πώς το αμερικανικό δολάριο δέχθηκε χτύπημα λόγω των ενεργειών του Τραμπ και της συνοδευτικής παγκόσμιας αβεβαιότητας.

«Το ερώτημα τώρα είναι αν η κυριαρχία των ΗΠΑ στις παγκόσμιες χρηματοοικονομικές ροές θα υποχωρήσει καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρονται από το εμπόριο και καταγράφουν μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα. Η πρόσφατη απόδοση του δολαρίου ΗΠΑ μπορεί να μας λέει κάτι» ανέφερε ο Μάκλεμ.

Το δολάριο, σημείωσε, έχανε την ελκυστικότητά του, υποχωρώντας σχεδόν κατά 10% από τότε που ο Τραμπ εξαπέλυσε ένα μπαράζ δασμών παγκοσμίως τον Απρίλιο. Αυτό, είπε ο Μάκλεμ, είχε θέσει υπό αμφισβήτηση για τον ρόλο του ως ασφαλές καταφύγιο.

«Προς το παρόν, το δολάριο παραμένει κυρίαρχο και  χωρίς σαφή εναλλακτική υποψιάζομαι ότι θα παραμείνει το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα για το άμεσο μέλλον. Αλλά για πολλούς, η αξία του ως αντιστάθμισης σε περιόδους πίεσης έχει πληγεί», είπε χαρακτηριστικά.

Αργότερα επαίνεσε τον πρόεδρο της Fed, Τζερόμ Πάουελ, για το ότι «έκανε πολύ καλή δουλειά υπό πολύ δύσκολες συνθήκες», αλλά τόνισε την ανάγκη η Fed να παραμείνει απαλλαγμένη από πολιτικές πιέσεις.

«Οι κεντρικές τράπεζες που έχουν λειτουργική ανεξαρτησία για τη νομισματική πολιτική κάνουν καλύτερη δουλειά στην επίτευξη σταθερότητας των τιμών για τους πολίτες τους», είπε.

Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στην Οτάβα, αφού προηγουμένως είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο Κάρνεϊ είπε ότι από την 1η Σεπτεμβρίου θα καταργηθούν οι δασμοί σε όλα τα προϊόντα που καλύπτονται από τη συμφωνία ελευθέρου εμπορίου ΗΠΑ-Καναδά-Μεξικού (USMCA). Με τον τρόπο αυτόν ο Καναδάς ανταποκρίνεται στις εξαιρέσεις που χορήγησε στις αρχές Αυγούστου η Ουάσινγκτον στα καναδικά προϊόντα.

Οι δασμοί στα αυτοκίνητα, τον χάλυβα και το αλουμίνιο, θα παραμείνουν.

Ο Κάρνεϊ σημείωσε ότι πρόσφατα οι ΗΠΑ ξεκαθάρισαν ότι δεν θα επιβάλουν δασμούς σε καναδικά προϊόντα που καλύπτονται από την USMCA, κάτι που χαρακτήρισε θετική εξέλιξη.

«Ο Καναδάς και οι ΗΠΑ έχουν πλέον επαναφέρει το ελεύθερο εμπόριο για τα περισσότερα αγαθά μας», πρόσθεσε, επαναλαμβάνοντας ότι, συγκριτικά με τους άλλους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, στις καναδικές εξαγωγές επιβάλλονται συνολικά χαμηλότεροι δασμοί.

Νωρίτερα, ο Λευκός Οίκος χαιρέτισε την απόφαση του Καναδά να καταργήσει τους ανταποδοτικούς δασμούς ως χειρονομία καλής θέλησης με στόχο την επανέναρξη των τελματωμένων εμπορικών συνομιλιών.

«Χαιρετίζουμε αυτήν την ενέργεια του Καναδά, που είχε ήδη καθυστερήσει πολύ. Ανυπομονούμε να συνεχίσουμε τις συνομιλίες με τον Καναδά» για θέματα που αφορούν το εμπόριο και την εθνική ασφάλεια, πρόσθεσε.

Αν και οι επόμενες εκλογές δεν επρόκειτο να διεξαχθούν πριν από τις 20 Οκτωβρίου, ο Κάρνεϊ ελπίζει να επωφεληθεί από την αξιοσημείωτη ανάκαμψη του φιλελεύθερου κόμματός του στις δημοσκοπήσεις από τον Ιανουάριο, όταν ο Τραμπ άρχισε να απειλεί τον Καναδά και ο πρώην πρωθυπουργός Τζάστιν Τριντό ανακοίνωσε την παραίτησή του.

«Αντιμετωπίζουμε την πιο σημαντική κρίση της ζωής μας εξαιτίας των αδικαιολόγητων εμπορικών ενεργειών του προέδρου Τραμπ και των απειλών του κατά της κυριαρχίας μας», δήλωσε ο Κάρνεϊ.

Τώρα έχει στη διάθεσή του πέντε εβδομάδες για να κερδίσει τους Καναδούς. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Φιλελεύθεροι, οι οποίοι βρίσκονται στην εξουσία από το 2015 και έμειναν πολύ πίσω από την αξιωματική αντιπολίτευση των Συντηρητικών στην αρχή του έτους, προηγούνται τώρα ελαφρώς των αντιπάλων τους.