Σε δηλώσεις του στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αντώνης Φιλιππής ανέφερε ότι «από τη δημοσίευση των πρώτων προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Ιούλιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εισέλθει σε μια κρίσιμη περίοδο διαπραγμάτευσης, η οποία θα καθορίσει τόσο τις συνολικές δημοσιονομικές ισορροπίες όσο και τις πολιτικές προτεραιότητες της επόμενης προγραμματικής περιόδου».

Σύμφωνα με εκτιμήσεις που διατυπώνονται στο πλαίσιο των εν εξελίξει συζητήσεων, η Ελλάδα βρίσκεται πιο κοντά στο να διατηρήσει τους πόρους της νέας ΚΑΠ για την περίοδο 2028-2034 σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου, τα οποία ανέρχονται συνολικά σε 19,3 δισ. ευρώ. Το ζήτημα της επόμενης Κοινής Αγροτικής Πολιτικής βρίσκεται στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων, καθώς από αυτήν θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό η σταθερότητα του αγροτικού εισοδήματος και η ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής και ελληνικής γεωργίας τα επόμενα χρόνια.

Στελέχη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων επισημαίνουν μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει ελάχιστο δεσμευμένο ποσό (ringfenced) ύψους 293,7 δισ. ευρώ για την ΚΑΠ της επόμενης περιόδου, στοιχείο που διασφαλίζει ότι η αγροτική πολιτική παραμένει διακριτή και προστατευμένη εντός του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Στο πλαίσιο αυτής της πρόβλεψης, η αρχική κατανομή για τη χώρα μας διαμορφώνεται σε 14,6 δισ. ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι το ποσό θα επιβεβαιωθεί στην τελική συμφωνία των κρατών-μελών.

Πρόσθετες δυνατότητες χρηματοδότησης εκτιμάται ότι προκύπτουν από τη μεσοπρόθεσμη αναθεώρηση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, μέσω της διαδικασίας αυτής θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στον ελληνικό πρωτογενή τομέα επιπλέον πόροι ύψους περίπου 2,8 δισ. ευρώ.

Η διαπραγμάτευση για το νέο ΠΔΠ βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο και, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, πρόκειται να συγκροτηθεί διυπουργική επιτροπή για τον συντονισμό της ελληνικής θέσης. Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων θα εκπροσωπηθεί από τον γενικό γραμματέα Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων, Αντώνη Φιλιππή, καθώς και από τη γενική γραμματέα Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, Αργυρώ Ζέρβα.

Όπως δήλωσε στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η κ. Ζέρβα "τα πρώτα αποτελέσματα της συντεταγμένης, μεθοδικής και εντατικής διεκδίκησης των εθνικών μας θέσεων είναι ήδη ορατά, καθώς διασφαλίζεται αφενός η κατοχύρωση σημαντικών πόρων που "κλειδώνουν" σε παρεμβάσεις της ΚΑΠ και αφετέρου πρόσθετες χρηματοδοτικές δυνατότητες μέσω των βελτιωμένων προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής".

Δεδομένου ότι η αρχιτεκτονική της νέας ΚΑΠ προβλέπει την κατάργηση των δύο πυλώνων, βασικός στόχος της ελληνικής πλευράς είναι η διασφάλιση των καλύτερων δυνατών όρων τόσο για τις άμεσες ενισχύσεις προς τους παραγωγούς όσο και για τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης. Σημαντικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει και το πρόσθετο περιθώριο χρηματοδότησης υπέρ των αγροτικών περιοχών, μέσω των Εθνικών και Περιφερειακών Εταιρικών Σχεδίων, το οποίο εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε ποσοστό περίπου 10%.

Σύμφωνα με την ίδια "κεντρική εθνική μας επιδίωξη παραμένει η επαρκής χρηματοδότηση και των δύο Πυλώνων της ΚΑΠ, με ιδιαίτερη έμφαση στον Πυλώνα ΙΙ, ο οποίος στηρίζει κρίσιμες παρεμβάσεις για τη βιωσιμότητα των αγροτικών περιοχών, όπως το LEADER, η αγροτική ανάπτυξη και τα συστήματα γνώσης και καινοτομίας AKIS".

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δυνατότητα πρόωρης αξιοποίησης πόρων μέσω της ενδιάμεσης αναθεώρησης του ΠΔΠ ακόμη και από το 2028, δυνατότητα που έχει ανακοινωθεί από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υπολογίσει ότι η πρόσθετη αυτή ευρωπαϊκή ενίσχυση ανέρχεται συνολικά σε περίπου 45 δισ. ευρώ και ότι η χρήση της θα συνδεθεί άμεσα με παρεμβάσεις της ΚΑΠ στις αγροτικές περιοχές.

Για την Ελλάδα, με βάση τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία, η δυνατότητα αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 2,8 δισ. ευρώ συνολικά.

Όπως είχε αναφέρει ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης η εν λόγω πρωτοβουλία "αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα στήριξης των Ελλήνων και Ευρωπαίων αγροτών. Πρόκειται για μια πρόταση που δείχνει ότι η φωνή της Ελλάδας στην Ευρώπη ακούγεται πιο δυνατά και πιο καθαρά" προσθέτοντας μεταξύ άλλων "για εμάς το παρόν και το μέλλον του πρωτογενούς τομέα είναι εθνική προτεραιότητα".

Η τελική διαμόρφωση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου αναμένεται να ολοκληρωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων καθιστά κρίσιμη τη διατήρηση μιας σταθερής και τεκμηριωμένης διαπραγματευτικής παρουσίας, προκειμένου η χώρα να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες που διαμορφώνονται για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα.

«Με την ενεργοποίηση του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, η εξαγγελία του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο, δημιουργώντας άμεσες δυνατότητες χρηματοδότησης για τον πρωτογενή τομέα», ανέφερε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Γενική Γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αργυρώ Ζέρβα. Όπως σημείωσε, «ο υπερδιπλασιασμός του αρχικού προϋπολογισμού από τα 72 στα 160 εκατ. ευρώ δεν είναι τυχαίος, αλλά συνειδητή επιλογή ενίσχυσης των χρηματοδοτικών εργαλείων, τα οποία μέσω της μόχλευσης εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσουν κεφάλαια άνω των 350 εκατ. ευρώ».

Σύμφωνα με την ίδια, «τα τρία νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ έχουν σχεδιαστεί με βάση τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς, ώστε να περιορίσουν τα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο αγροδιατροφικός τομέας στη χρηματοδότηση. Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα χρηματοδότησης όχι μόνο επενδύσεων αλλά και κεφαλαίου κίνησης, χωρίς υποχρεωτική σύνδεση με επιχορηγούμενα προγράμματα και με μειωμένες απαιτήσεις εξασφαλίσεων. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται οι συνθήκες για περιορισμό του χρηματοδοτικού ρίσκου και στήριξη της μετάβασης του πρωτογενούς τομέα σε ένα πιο ανταγωνιστικό και ανθεκτικό παραγωγικό μοντέλο».

Τελικοί δικαιούχοι των Χρηματοδοτικών Εργαλείων είναι επαγγελματίες γεωργοί φυσικά πρόσωπα, νομικά πρόσωπα με κύρια δραστηριότητα τη γεωργία, γεωργοί νεαρής ηλικίας, συλλογικά σχήματα και ΚοινΣΕπ, καθώς και επιχειρήσεις μεταποίησης με τελικό προϊόν γεωργικής προέλευσης.

Χρηματοδοτικό Εργαλείο Εγγυήσεων

Το Χρηματοδοτικό Εργαλείο Εγγυήσεων προβλέπει δάνεια από 25.000 έως 3.500.000 ευρώ για επενδύσεις και από 25.000 έως 500.000 ευρώ για κεφάλαιο κίνησης. Συνοδεύεται από επιδότηση επιτοκίου 4% για τέσσερα έτη, συμβουλευτική υποστήριξη ύψους 800 ευρώ και δυνατότητα διετούς περιόδου χάριτος.

Στο πεδίο εφαρμογής του εντάσσονται πρακτικά όλες οι επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομέα και της αγροτικής μεταποίησης, ανεξαρτήτως μεγέθους ή κλάδου δραστηριότητας. Επιλέξιμες θεωρούνται δαπάνες για εξοπλισμό –καινούριο ή μεταχειρισμένο–, κεφάλαιο κίνησης, ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, αγορά γης έως 10% του ύψους του δανείου, καθώς και ο ΦΠΑ, είτε είναι ανακτήσιμος είτε όχι.

Το εργαλείο μπορεί να αξιοποιηθεί είτε αυτόνομα είτε για την κάλυψη της ίδιας συμμετοχής σε επιχορηγούμενες παρεμβάσεις του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ, όπως τα Σχέδια Βελτίωσης ή επενδύσεις μεταποίησης. Για δάνεια έως 50.000 ευρώ δεν απαιτούνται εμπράγματες εξασφαλίσεις, ενώ για υψηλότερα ποσά οι τράπεζες δύνανται να ζητήσουν εμπράγματες εγγυήσεις έως 30% του δανείου.

Το Ταμείο καλύπτει το 70% της ζημίας από μη εξυπηρετούμενα δάνεια, με ανώτατο όριο ζημιάς το 20% του χαρτοφυλακίου. Το σύνολο του δανείου χορηγείται από την τράπεζα, η οποία εισπράττει τους τόκους, ενώ το Ταμείο παρέχει την εγγύηση. Για πρώτη φορά παρέχεται η δυνατότητα λήψης κεφαλαίου κίνησης χωρίς υποχρέωση υλοποίησης επενδύσεων ή ένταξης σε πρόγραμμα επιχορήγησης.

Χρηματοδοτικό Εργαλείο Μικρών Δανείων

Το Χρηματοδοτικό Εργαλείο Μικρών Δανείων αφορά ποσά από 10.000 έως 50.000 ευρώ για επενδύσεις ή και κεφάλαιο κίνησης. Το 50% του δανείου χορηγείται άτοκα από το Ταμείο, ενώ για το υπόλοιπο 50% το επιτόκιο επιδοτείται πλήρως για τα δύο πρώτα έτη. Προβλέπεται επίσης συμβουλευτική υποστήριξη 800 ευρώ και προαιρετική διετής περίοδος χάριτος.

Οι δικαιούχοι είναι οι ίδιοι με εκείνους του Χρηματοδοτικού Εργαλείου Εγγυήσεων, ενώ οι επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνουν εξοπλισμό, κεφάλαιο κίνησης, ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, αγορά γης έως 5% του δανείου και ΦΠΑ. Οι εξασφαλίσεις είναι αποκλειστικά ενοχικές, γεγονός που μειώνει αισθητά τα εμπόδια πρόσβασης στη χρηματοδότηση για μικρές επιχειρήσεις. Και εδώ δίνεται η δυνατότητα χορήγησης κεφαλαίου κίνησης χωρίς σύνδεση με επενδυτικό πρόγραμμα.

Χρηματοδοτικό Εργαλείο Εγγυήσεων για νέους γεωργούς νεαρής ηλικίας

Ξεχωριστό χρηματοδοτικό εργαλείο προβλέπεται για νεοεισερχόμενους γεωργούς έως 40 ετών. Περιλαμβάνει δάνεια από 10.000 έως 50.000 ευρώ αποκλειστικά για επενδύσεις, καθώς και κατ’ αποκοπή μη επιστρεπτέα ενίσχυση και συμβουλευτική υποστήριξη συνολικού ύψους από 8.000 έως 40.000 ευρώ, στην οποία περιλαμβάνεται και η συμβουλευτική υποστήριξη των 800 ευρώ.

Επιλέξιμες είναι δαπάνες για εξοπλισμό, καινούριο ή μεταχειρισμένο, ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, ΦΠΑ –ανεξαρτήτως αν είναι ανακτήσιμος ή όχι– και, κατ’ εξαίρεση, αγορά γης έως και το 100% του ύψους του Χρηματοδοτικού Εργαλείου. Οι συγκεκριμένες δαπάνες δεν μπορούν να συνδυαστούν με άλλα προγράμματα ή χρηματοδοτικά εργαλεία.

Ο μηχανισμός εγγύησης ακολουθεί τη λογική του Χρηματοδοτικού Εργαλείου Εγγυήσεων, αλλά είναι ενισχυμένος, με ποσοστό εγγύησης 80% και ανώτατο ποσοστό ζημιάς 25%. Στόχος είναι η περαιτέρω μείωση του ρίσκου για τις τράπεζες και η διευκόλυνση της χρηματοδότησης των νέων γεωργών, που διαχρονικά αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες πρόσβασης σε δανεισμό. Το δάνειο χορηγείται από την τράπεζα, ενώ η μη επιστρεπτέα ενίσχυση και η συμβουλευτική υποστήριξη καταβάλλονται από το Ταμείο.

«Με την υλοποίηση του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, η εξαγγελία του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ γίνεται πράξη, δημιουργώντας άμεσες δυνατότητες χρηματοδότησης για τον πρωτογενή τομέα" δήλωσε στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Γενική Γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αργυρώ Ζέρβα και πρόσθεσε "ο υπερδιπλασιασμός του αρχικού προϋπολογισμού από τα 72 στα 160 εκατ. ευρώ αποτελεί συνειδητή επιλογή ενίσχυσης των χρηματοδοτικών εργαλείων, τα οποία μέσω της μόχλευσης αναμένεται να κινητοποιήσουν πόρους άνω των 350 εκατ. ευρώ».

Σύμφωνα με την ίδια, «τα τρία νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ έχουν σχεδιαστεί με βάση τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς, ώστε να μειώσουν τα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο αγροδιατροφικός τομέας στην πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα χρηματοδότησης τόσο επενδύσεων όσο και κεφαλαίου κίνησης, χωρίς υποχρεωτική σύνδεση με επιχορηγούμενα προγράμματα και με περιορισμένες απαιτήσεις εξασφαλίσεων. Με τον τρόπο αυτό διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για τη μείωση του χρηματοδοτικού ρίσκου και τη στήριξη της μετάβασης του πρωτογενούς τομέα σε ένα πιο ανταγωνιστικό και ανθεκτικό παραγωγικό μοντέλο».

Τελικοί αποδέκτες των Χρηματοδοτικών Εργαλείων είναι επαγγελματίες γεωργοί φυσικά πρόσωπα, νομικά πρόσωπα με κύρια δραστηριότητα τη γεωργία, γεωργοί νεαρής ηλικίας, συλλογικά σχήματα και ΚοινΣΕπ, καθώς και μεταποιητικές επιχειρήσεις με τελικό προϊόν γεωργικό.

Χρηματοδοτικό Εργαλείο Εγγυήσεων

Το Χρηματοδοτικό Εργαλείο Εγγυήσεων προβλέπει δάνεια από 25.000 έως 3.500.000 ευρώ για επενδύσεις και από 25.000 έως 500.000 ευρώ για κεφάλαιο κίνησης. Συνοδεύεται από επιδότηση επιτοκίου 4% για τέσσερα έτη, συμβουλευτική υποστήριξη 800 ευρώ και δυνατότητα διετούς περιόδου χάριτος.

Στο πεδίο εφαρμογής του εντάσσονται πρακτικά όλες οι επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομέα και της αγροτικής μεταποίησης, ανεξαρτήτως μεγέθους ή κλάδου. Επιλέξιμες είναι δαπάνες για εξοπλισμό (καινούργιο ή μεταχειρισμένο), κεφάλαιο κίνησης, ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, αγορά γης έως 10% του δανείου, καθώς και ο ΦΠΑ, ανεξαρτήτων εάν είναι ανακτήσιμος ή όχι.

Το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε αυτόνομα, είτε για την κάλυψη της ίδιας συμμετοχής σε επιχορηγούμενες πράξεις του ΣΣ ΚΑΠ, όπως Σχέδια Βελτίωσης ή επενδύσεις μεταποίησης. Για δάνεια έως 50.000 ευρώ δεν απαιτούνται εμπράγματες εξασφαλίσεις, ενώ για μεγαλύτερα ποσά οι τράπεζες μπορούν να ζητήσουν εμπράγματες εγγυήσεις έως 30% του δανείου.

Το Ταμείο καλύπτει το 70% της ζημίας από μη εξυπηρετούμενα δάνεια, με ανώτατο όριο ζημιάς στο 20% του χαρτοφυλακίου. Το δάνειο χορηγείται εξ ολοκλήρου από την τράπεζα, η οποία εισπράττει τους τόκους, ενώ το Ταμείο παρέχει την εγγύηση. Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα λήψης κεφαλαίου κίνησης χωρίς υποχρέωση υλοποίησης επενδύσεων ή ένταξης σε πρόγραμμα επιχορήγησης.

Χρηματοδοτικό Εργαλείο Μικρών Δανείων

Το Χρηματοδοτικό Εργαλείο Μικρών Δανείων αφορά ποσά από 10.000 έως 50.000 ευρώ για επενδύσεις ή και κεφάλαιο κίνησης. Το 50% του δανείου χορηγείται άτοκα από το Ταμείο, ενώ για το υπόλοιπο 50% επιδοτείται πλήρως το επιτόκιο για τα δύο πρώτα έτη. Προβλέπεται επίσης συμβουλευτική υποστήριξη 800 ευρώ και προαιρετική διετής περίοδος χάριτος.

Οι δικαιούχοι είναι οι ίδιοι με το Χρηματοδοτικού Εργαλείου Εγγυήσεων, ενώ οι επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνουν εξοπλισμό, κεφάλαιο κίνησης, ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, αγορά γης έως 5% του δανείου και ΦΠΑ. Οι εξασφαλίσεις είναι αποκλειστικά ενοχικές, στοιχείο που μειώνει σημαντικά τα εμπόδια πρόσβασης στη χρηματοδότηση για μικρές επιχειρήσεις. Και σε αυτή την περίπτωση, επιτρέπεται η χορήγηση κεφαλαίου κίνησης χωρίς σύνδεση με επενδυτικό πρόγραμμα.

Χρηματοδοτικό Εργαλείο Εγγυήσεων για νέους γεωργούς νεαρής ηλικίας

Ξεχωριστό εργαλείο προβλέπεται για γεωργούς νεοεισερχόμενους έως 40 ετών. Περιλαμβάνει δάνεια από 10.000 έως 50.000 ευρώ αποκλειστικά για επενδύσεις, καθώς και κατ' αποκοπή μη επιστρεπτέα ενίσχυση και συμβουλευτική υποστήριξη συνολικού ύψους από 8.000 έως 40.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της συμβουλευτικής υποστήριξης ύψους 800 ευρώ.

Επιλέξιμες είναι δαπάνες για εξοπλισμό, καινούριο ή μεταχειρισμένο, ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, ΦΠΑ, ανεξαρτήτως εάν είναι ανακτήσιμος ή όχι, και, κατ' εξαίρεση, αγορά γης έως και το 100% του ύψους του Χρηματοδοτικού Εργαλείου. Οι δαπάνες αυτές δεν μπορούν να συνδυαστούν με άλλα προγράμματα ή χρηματοδοτικά εργαλεία.

Ο μηχανισμός εγγύησης είναι αντίστοιχος με εκείνον του Χρηματοδοτικού Εργαλείου Εγγυήσεων, αλλά ενισχυμένος, με ποσοστό εγγύησης 80% και ανώτατο ποσοστό ζημιάς 25%. Στόχος είναι να μειωθεί το ρίσκο για τις τράπεζες και να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση των νέων γεωργών, που παραδοσιακά αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες πρόσβασης σε δανεισμό. Το δάνειο τέλος, χορηγείται από την τράπεζα, ενώ η μη επιστρεπτέα ενίσχυση και η συμβουλευτική υποστήριξη καταβάλλονται από το Ταμείο.

Στις αρχές του καλοκαιριού ήρθε η αιφνιδιαστική πρόταση της Κομισιόν για το νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό και την ΚΑΠ. Σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οικονομικό πακέτο της ΚΑΠ περιλαμβάνει το ποσό των 294 δισ. ευρώ, το οποίο θα διατεθεί για τις ενισχύσεις των αγροτών την περίοδο 2028-2034.

Μπροστά στις προτεινόμενες αλλαγές της Κομισιόν για τον τρόπο κατανομής των αγροτικών επιδοτήσεων, περιβαλλοντικές οργανώσεις και ορισμένα κράτη μέλη διατυπώνουν έντονες επιφυλάξεις.

Η μειωμένη αυτή χρηματοδότηση κατά 20% περιλαμβάνει επιδοτήσεις βάσει μεγέθους εκμετάλλευσης, κίνητρα για φιλικές προς το περιβάλλον πρακτικές, στήριξη νέων και νεοεισερχόμενων αγροτών, καθώς και μια σειρά άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων.

Σε πλήρη κινητοποίηση

Η Copa-Cogeca, το ισχυρό αγροτικό λόμπι της ΕΕ, χαρακτήρισε με ανακοίνωσή της τη νέα προτεινόμενη αγροτική πολιτική και τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό ως τη «Μαύρη Τετάρτη της ευρωπαϊκής γεωργίας», δεσμευόμενη να παραμείνει σε πλήρη κινητοποίηση.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη υιοθετήσει ψήφισμα με το οποίο ζητά να παραμείνει ο προϋπολογισμός της γεωργίας ξεχωριστός, χωρίς να ενσωματωθεί σε ευρύτερα χρηματοδοτικά πλαίσια. Οι βουλευτές επιμένουν στην απλούστευση της διαδικασίας, στην ανταμοιβή των αγροτών για φιλικές προς το περιβάλλον πρακτικές, και στην ενίσχυση της ψηφιακής γεωργίας.

«Σφαγή» στην «πράσινη» χρηματοδότηση

«Ο προϋπολογισμός που αφιερώνεται στα περιβαλλοντικά μέτρα και στη δράση για το κλίμα – εκεί έχει γίνει σφαγή, δυστυχώς», δήλωσε ο Μάρκο Κοντιέρο της Greenpeace.

Για να τηρήσει τις υποσχέσεις καλύτερης στόχευσης στήριξης προς νέους ή μικρούς αγρότες, ο Επίτροπος Γεωργίας της ΕΕ Κριστόφ Χάνσεν έχει στο στόχαστρό του τους μεγαλοϊδιοκτήτες.

Σύμφωνα με ανάλυση του Άλαν Μάθιους (Trinity College Δουβλίνου), το νέο σχέδιο ισοδυναμεί με μείωση 15% πριν καν υπολογιστεί ο πληθωρισμός.

Το νέο ταμείο για την ΚΑΠ εγγυάται περίπου 300 δισ. ευρώ, μέσω συγχρηματοδότησης ΕΕ και κρατών μελών.

Ανησυχία από τους νέους αγρότες

Οι νέοι αγρότες φοβούνται ότι τα συμφέροντά τους θα παραμεριστούν χωρίς νομικά δεσμευτικό στόχο. Σήμερα λαμβάνουν το 3% της χρηματοδότησης, με πρόβλεψη για 6% την επόμενη περίοδο, κάτι που χαρακτηρίζουν ανεπαρκές.

Στο στόχαστρο οι «μεγαλοϊδιοκτήτες»

Παραδοσιακά, το 20% των δικαιούχων λαμβάνει το 80% των άμεσων ενισχύσεων. Η νέα πρόταση θέτει όριο στα 100.000 ευρώ ανά εκμετάλλευση, με προοδευτικές μειώσεις.

Ωστόσο, ο Γιούργκεν Τάκ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ιδιοκτητών Γης προειδοποιεί ότι ο περιορισμός κινδυνεύει να πλήξει τους επαγγελματίες αγρότες που συμβάλλουν καθοριστικά στην επισιτιστική ασφάλεια.

Το Politico υπενθυμίζει ότι ανάλογες απόπειρες περιορισμών από τη δεκαετία του 1990 απέτυχαν, με αποτέλεσμα οι αλλαγές να παραμένουν προαιρετικές.

Η συμφωνία ανοίγει το δρόμο για μια δικαιότερη, πιο πράσινη και πιο βασισμένη στην απόδοση ΚΑΠ, που επιδιώκει να προσφέρει ένα βιώσιμο μέλλον στους ευρωπαίους αγρότες. Η νέα ΚΑΠ ενισχύει τα περιβαλλοντικά μέτρα και περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για τη διασφάλιση πιο στοχευμένης υποστήριξης για μικρότερες εκμεταλλεύσεις, αλλά και στήριξης νέων αγροτών προκειμένου να εισέλθουν στο επάγγελμα.

«Σήμερα συμφωνήσαμε στην πιο φιλόδοξη ΚΑΠ μέχρι σήμερα. Αυτή είναι μια καλή συμφωνία για τους αγρότες και για την Ευρώπη, η οποία θα ενισχύσει το ευρωπαϊκό σύστημα γεωργικών τροφίμων, καθιστώντας το πιο βιώσιμο και πιο δίκαιο για όλους. Η συμφωνία προβλέπει μια εκσυγχρονισμένη ΚΑΠ που υποστηρίζει τη μετάβαση σε μια πιο πράσινη και φιλική προς το κλίμα γεωργία, αυξάνει τον σεβασμό των κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων και διασφαλίζει ότι οι αγρότες παραμένουν ανταγωνιστικοί χωρίς να αφήνουν κανέναν πίσω», δήλωσε σχετικά η υπουργός Γεωργίας της Πορτογαλίας, Μaria do Céu Antunes.

Τα επόμενα βήματα

Οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν τώρα σε διοργανικό επίπεδο εξετάζοντας και τις υπόλοιπες τεχνικές λεπτομέρειες της προτεινόμενης μεταρρύθμισης, η οποία θα εγκριθεί επίσημα τόσο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και από το Συμβούλιο. Η νέα ΚΑΠ θα καλύψει την περίοδο 2023-2027, ενώ η μεταβατική ρύθμιση που συμφωνήθηκε το 2020 θα συνεχίσει να ισχύει έως τότε.

Τα κράτη μέλη μπορούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 να υποβάλουν τα εθνικά στρατηγικά σχέδοα τους προς έγκριση από την Επιτροπή.

Με νέα κοινωνική διάσταση

Η ΚΑΠ μετά το 2020 δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην κοινωνική διάσταση της γεωργίας. Σύμφωνα με τη νέα συμφωνία, οι αγρότες και άλλοι δικαιούχοι που λαμβάνουν άμεσες πληρωμές θα υπόκεινται σε διοικητική ποινή εάν δεν παρέχουν επαρκείς συνθήκες απασχόλησης, όπως ορίζονται στη σχετική νομοθεσία της ΕΕ. Είναι η πρώτη φορά που η γεωργική νομοθεσία της ΕΕ έχει συμπεριλάβει μια κοινωνική διάσταση και σηματοδοτεί ένα ιστορικό βήμα προόδου στον τρόπο με τον οποίο η ΚΑΠ λαμβάνει υπόψη τις προϋποθέσεις για τους εργαζόμενους στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις.

Μια φιλόδοξη για το περιβάλλον ΚΑΠ

Η νέα ΚΑΠ ορίζει μια σειρά μέτρων που αποσκοπούν στην ενθάρρυνση των αγροτών να υιοθετήσουν «πράσινες» γεωργικές πρακτικές. Αυτά περιλαμβάνουν:

– βελτιωμένα πρότυπα υπό όρους που πρέπει να πληρούν οι αγρότες για να λάβουν στήριξη από την ΚΑΠ, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης εδαφών πλούσιων σε άνθρακα μέσω της προστασίας υγροτόπων και ελάχιστα μερίδια αρόσιμων γαιών που θα αφιερωθούν σε χαρακτηριστικά τοπίου για την προστασία της βιοποικιλότητας

– οικολογικά συστήματα για την υποστήριξη ή/και την παροχή κινήτρων στους αγρότες να παρακολουθούν τις γεωργικές πρακτικές που ωφελούν το κλίμα και το περιβάλλον

– αυξημένο μερίδιο της χρηματοδότησης της αγροτικής ανάπτυξης που θα δαπανηθεί για πράσινες παρεμβάσεις

– παρακολούθηση των δαπανών για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, σύμφωνα με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας

Υποστήριξη για μικρότερες εκμεταλλεύσεις

Το πακέτο μεταρρύθμισης της ΚΑΠ περιλαμβάνει επίσης μέτρα που αποσκοπούν στην ανακατανομή κεφαλαίων υπέρ των μικρομεσαίων εκμεταλλεύσεων. Σύμφωνα με τη συμφωνία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανακατευθύνουν το 10% των άμεσων πληρωμών για να ωφελήσουν αυτές τις εκμεταλλεύσεις (καταρχήν μέσω αναδιανεμητικών πληρωμών, εκτός εάν μπορούν να αποδείξουν ότι μπορούν να επιτύχουν το ίδιο αποτέλεσμα μέσω άλλων συγκρίσιμων μέσων).