Στη σύγχρονη οικονομία, όπως αναγνωρίζουν οι διαπρεπέστεροι θεράποντες της οικονομικής θεωρίας και σκέψης θαύματα δεν γίνονται, τουλάχιστον από τη μια στιγμή στην άλλη, μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν, και ανάπτυξη δεν μπορεί να προέλθει παρά μόνο μέσα από στοχευμένες και καλά μελετημένες επενδύσεις.

Tου Νίκου Καραγεωργίου*

Αυτές οι τελευταίες όμως, τα τελευταία χρόνια είναι η αχίλλειος πτέρνα της χώρας. Διότι τη δεκαετή περίοδο της κρίσης, έγιναν μεν σοβαρές δημοσιονομικές προσαρμογές, που ήταν και σχετικά εύκολες, αλλά η προσέλκυση των επενδύσεων για μεγάλο διάστημα παρέμεινε στα αζήτητα.

Και από μόνο του, το γεγονός αυτό, είναι ενδεικτικό της μικρής σημασίας που το πολιτικό σύστημα δείχνει απέναντι στην επενδυτική δραστηριότητα, η οποία έχει την κακή συνήθεια να προϋποθέτει μεταρρυθμίσεις προκειμένου να εκδηλωθεί.

Με πιο απλά λόγια οι επενδύσεις δεν ήταν τόσο επιθυμητές στην Ελλάδα, πρώτον γιατί συνεπάγονται θεσμικές μεταρρυθμίσεις, δεύτερον γιατί προϋποθέτουν αλλαγές νοοτροπίας και τρίτον δημιουργούν νέα ανταγωνιστικά περιβάλλοντα.

Σήμερα όμως ο κόμπος έφτασε στο χτένι. Με ανύπαρκτη εσωτερική αποταμίευση, τεράστιο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, σοβαρές επενδύσεις στην Ελλάδα μπορούν να γίνουν μόνο με εισαγωγή αποταμίευσης από το εξωτερικό, είτε αυτή είναι ελληνική είτε ξένη.

Πρώτο λοιπόν μέλημα της νέας κυβέρνησης θα πρέπει να είναι η ταχύτατη επίδειξη αναπτυξιακού πνεύματος μέσω της προσέλκυσης επενδύσεων. Και επειδή όποιος επενδύει θέλει να αισθάνεται σιγουριά και εμπιστοσύνη, η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να του προσφέρει ένα θεσμικό πλαίσιο που να καλύπτει αυτές τις δύο πτυχές της επενδυτικής ψυχολογίας.

Στο πλαίσιο αυτό, γρήγορες και σοβαρές θεσμικές αλλαγές θα πρέπει να γίνουν στο επίπεδο της δικαιοσύνης ώστε οι σοβαροί επενδυτές να μην αισθάνονται ξυπόλητοι στα αγκάθια.

Παρόμοιες θεσμικές αλλαγές είναι επίσης απαραίτητες και για ένα πρόσθετο λόγο. Βραχυπρόθεσμα η μεγάλη πρόκληση για την ελληνική οικονομία είναι η επιστροφή σε υψηλούς και διατηρήσιμους ρυθμούς ανάπτυξης. Αναγκαία προϋπόθεση για αυτό είναι η επενδυτική απελευθέρωση σε μια εποχή όπου οι αποσβέσεις είναι υψηλότερες από τις επενδύσεις.

Βιώνουμε δηλαδή μια περίοδο αποβιομηχάνισης, η οποία στο μέτρο που συνεχίζεται θα κάνει πιο δύσκολες και τις όποιες αλλαγές στο παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να γίνουν με μεγάλη ταχύτητα, ώστε τα διεθνή επενδυτικά κεφάλαια και αυτοί που τα διαχειρίζονται, να πεισθούν ότι το 2020 θα είναι για την Ελλάδα μια εποχή στην κυριολεξία αναπτυξιακής αναγέννησης.

Και στο επίπεδο αυτό θα πρέπει να σημειώσουμε  με ιδιαίτερη έμφαση, ότι στη χώρα παρά τη δεκαετή κρίση, έχουν συσσωρευτεί αρκετές και αξιόλογες αναπτυξιακές αξίες, οι οποίες περιμένουν κάποιος να τις κινητοποιήσει.

Με δεδομένη επίσης την απόλυτη ανάγκη για τη χώρα να τοποθετηθεί στις διεθνείς αγορές αγαθών και υπηρεσιών με σημαία της την επώνυμη ζήτηση, γιατί αυτή εξασφαλίζει μονιμότητα, οι προσπάθειες ανάδειξης ελληνικών μαρκών σε όλα τα επίπεδα είναι εκ των ουκ άνευ.

Τέλος, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δώσει η νέα κυβέρνηση στο θέμα της δημοσιονομικής στρατηγικής της, δεδομένου ότι το απόθεμα που χτίστηκε με αίμα και αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας της χώρας στην κρίση, τον τελευταίο καιρό δείχνει να εξανεμίζεται.

Από αυτά που προηγούνται γίνεται ξεκάθαρο ότι ναι μεν μπορούν να προκύψουν καλύτερες ημέρες, αλλά εάν αυτές θα γίνουν πραγματικότητα, εξαρτάται από την ταχύτητα με την οποία θα ληφθούν ρηξικέλευθες θεσμικές και άλλε αποφάσεις. Υπό αυτή την έννοια, το κεφάλαιο χρόνου δεν είναι απεριόριστο και εικάζουμε ότι αρκετά γρήγορα θα δεχθεί και πιέσεις.

*Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Βιομηχανιών Επωνύμων Προϊόντων (ΕΣΒΕΠ)

Η Μάρκα έχει κάποιους αιώνες ιστορίας πίσω της, αν όχι πάντα ως εμπορικό σήμα, αλλά πάντως ως ένδειξη ταυτότητας.

Του Νίκου Καραγεωργίου*

Η ιστορία λέει ότι οι Βίκινγκς χρησιμοποίησαν τη φωτιά που έβαζαν σε ένα σημείο στο χώρο όπου βρίσκονταν, για να δείξουν ότι αυτός ήταν ιδιοκτησία τους. Και ας μην ξεχνάμε βέβαια ότι στα πρώτα βήματα της Αμερικής, τα ζώα σφραγίζονταν και το σφράγισμα αυτό ήταν η μάρκα τους. Από τότε βέβαια πολλά έχουν αλλάξει.

Στο μέτρο έτσι που η βιομηχανική κυρίως οικονομία αναπτύσσονταν, η Μάρκα ως σήμα, κατατεθέν ενίοτε, ήταν μια ένδειξη σταθερού περιεχομένου για το προϊόν αλλά και της ποιότητάς του. Με άλλα λόγια, στα πρώτα βήματα της βιομηχανικής εποχής η Μάρκα ήταν η ταυτότητα του προϊόντος.

Όμως, στο βαθμό που η βιομηχανία εξελισσόταν και η μαζική κατανάλωση γινόταν το εφαλτήριο για το άνοιγμα των αγορών, μέσα από την Μάρκα, δηλαδή μέσα από την ταυτότητα του προϊόντος ξεπήδησε και η τεχνική του branding.

Όπως εξηγεί στο βιβλίο του «Leveraging the Corporate Brand» (Μόχλευση της Εταιρικής Μάρκας), ο Αμερικανός ειδικός του Marketing Μαρκών James R. Gregory «η μάρκα δεν είναι μια εικόνα, ένα σλόγκαν ή μια δήλωση αποστολής.

Πρόκειται για μια υπόσχεση. Μια υπόσχεση που η εταιρεία θα πρέπει να τηρεί σε κάθε δραστηριότητα Marketing, σε κάθε δράση, σε κάθε εταιρική απόφαση και σε κάθε πελατειακή διάδραση. Υπό αυτή την έννοια, η μάρκα είναι πανίσχυρη εμπορική δύναμη. Διότι από μόνη της δημιουργεί αξία, για όλους όσους έρχονται σε επαφή με την επιχείρηση και το ευρύτερο περιβάλλον της».

Από την πλευρά της, η Mary Peterkin, σύμβουλος Branding στην Καλιφόρνια, τονίζει ότι στις σημερινές συνθήκες ανεπαίσθητη είναι η διαφορά ανάμεσα στη μάρκα και τη φήμη μιας εταιρίας, η οποία σε κάποιο βαθμό συνταυτίζεται με τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες της.

Από την άποψη αυτή όμως, στον όλο και πιο διαφανή κόσμο μας, όπου καθημερινά οι εταιρείες περνούν από το μικροσκόπιο της κοινής γνώμης, σχετικά με τις δράσεις τους και τις πολιτικές τους, ο ρόλος της μάρκας κατακτά όλο και μεγαλύτερο βάρος, καθόσον επηρεάζει θετικά ή αρνητικά τη σύνδεση της επιχείρησης με το ευρύ κοινό.

Για να το πω διαφορετικά, η φήμη και οι μάρκες μιας εταιρείας επηρεάζονται άμεσα από τις συμπεριφορές και δράσεις της, γεγονός που φέρνει στο προσκήνιο και νέους συντελεστές αξίας, όπως είναι η συνέπεια για παράδειγμα. Υπό αυτή την έννοια, η μάρκα είναι μια υπόσχεση και κάθε εταιρεία, από τη στιγμή που δημιούργησε μια ταυτότητα για τις μάρκες της, πρέπει να μάθει να ζει με τις ηθικές συνέπειες και επιδράσεις αυτής της ταυτότητα.

Δεν υπάρχει έτσι διαφορά μεταξύ αυτού που είμαστε και του προϊόντος ή της υπηρεσίας που πουλάμε. Η αντίληψη αυτή στη σημερινή εποχή των social media κατά τον καθηγητή marketing Jim Taylor κερδίζει ταχύτατα έδαφος και χωρίς αμφιβολία αποτελεί καινούργιο αναλυτικό εργαλείο για τους ανθρώπους του marketing και της επικοινωνίας.

Τεράστιος στο πλαίσιο αυτό, είναι ο ρόλος της εξυπηρέτησης και του ποιοτικού της χαρακτήρα. Ιδιαίτερα δε στο σημερινό περιβάλλον της ψηφιακής οικονομίας, η οποία σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό στηρίζεται σε άυλες αξίες, μέσω των οποίων όμως μπορεί να διαφοροποιείται.

Η δε ικανότητα της διαφοροποίησης στην εποχή μας κάθε άλλο παρά αμελητέα μπορεί να θεωρηθεί. Μέσα λοιπόν σε αυτό το πρωτόγνωρο επικοινωνιακό κυρίως περιβάλλον πρέπει η θεώρηση που έχουμε για τη μάρκα και τις επιρροές της να ξεφύγει από αρχέτυπα του παρελθόντος.

Ας μην ξεχνάμε ότι η εικόνα είναι μια διανοητική κατασκευή ενώ η φήμη στηρίζεται σε αξιακές κρίσεις, οι οποίες με τη σειρά τους εδράζονται σε νέα φαινόμενα που συνδέονται άμεσα με το λεξιλόγιο, τις εμπειρίες και τις σχέσεις. Συμπερασματικά, η φήμη και η μάρκα είναι το αποτέλεσμα σωρευτικών συμπεριφορών μιας εταιρείας, οι οποίες εκφράζονται από τις στρατηγικές της, τις δράσεις της και τις επικοινωνιακές της εκδόσεις.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι το branding πρέπει σε αρκετές πτυχές του να αναθεωρηθεί και να προσαρμοστεί σε ένα νέο επικοινωνιακό περιβάλλον που θα γίνεται ολοένα και πιο απαιτητικό. Περιττό να τονίσω ότι βρισκόμαστε και στην αρχή μιας νέας εποχής για το marketing.

*Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Βιομηχανιών Επωνύμων Προϊόντων (ΕΣΒΕΠ)

Δεν έχουν περάσει παραπάνω από τριάντα χρόνια, από τότε που η επικοινωνία των επιχειρήσεων γινόταν μόνο με το σταθερό τηλέφωνο και το fax. Και ξαφνικά, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ήρθε η κινητή τηλεφωνία και το συνολικό σκηνικό των τηλεπικοινωνιών στη χώρα μας, άρχισε να ανατρέπεται σταθερά αλλά ριζικά ταυτόχρονα. Επρόκειτο δε για μια ανατροπή που άλλαξε και συνεχώς αλλάζει πολλές από τις επικοινωνιακές και άλλες πτυχές της καθημερινής ζωής μας.

Tου Νίκου Καραγεωργίου*

Ένα κινητό τηλέφωνο σήμερα, στην πιο απλή μορφή του, αποτελεί εξόχως χρηστικό πολυεργαλείο. Στις μέρες μας ένα iPhone από τα πιο απλά, αποτελεί σημαντικό ψηφιακό εργαλείο, το οποίο μεταξύ άλλων, συμβάλει και στην αποθήκευση τεράστιων όγκων δεδομένων. Αυτά τα τελευταία αντιπροσωπεύουν ότι στην εποχή της γεωργικής επανάστασης αντιπροσώπευε η γη και ότι στην πρώτη βιομηχανική εποχή ήταν ο χάλυβας. Με απλά λόγια, τα δεδομένα είναι σήμερα κορυφαία πρώτη ύλη της εποχής της πληροφορίας, μέσω της οποίας παράγεται η γνώση, ήτοι το κύριο καύσιμο του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Πρόκειται δε για ένα απίστευτο φαινόμενο των ημερών μας, το γεγονός ότι κάθε άνθρωπος, από τα πρώτα του βήματα στη ζωή έως στα τελευταία, έχει πρόσβαση σε ωκεανούς πληροφοριών, γνώσεων και δεδομένων. Ακόμα, όταν τα σημερινά παιδιά βγαίνουν από το σπίτι, βρίσκονται μέσω της κινητής τηλεφωνίας σε συνεχή επαφή με γονείς, συγγενείς και φίλους. Παράλληλα δε, μέσω τηλεφώνου και γραπτών μηνυμάτων, εκπέμπουν σήματα GPS που και αυτά είναι μέρος της ψηφιακής επανάστασης.

Στο πλαίσιο λοιπόν αυτών των εξελίξεων, που αφ’ εαυτές όπως καταλαβαίνει κανείς είναι ανατρεπτικές, ο όρος Μεγάλα Σύνολα Δεδομένων (Big Data), περιγράφει το πώς μεγάλες ποσότητες πληροφοριών, ειδήσεων κ.λπ. μπορούν πλέον να χρησιμοποιούνται για την κατανόηση, ανάλυση και πρόγνωση τάσεων σε πραγματικό χρόνο.

Ο όρος που προαναφέραμε μπορεί να χρησιμοποιείται εναλλάξ με τους όρους Ανάλυση Μεγάλων Συνόλων Δεδομένων, Αναλυτική ή Deep Analytics. Είναι ξεκάθαρο έτσι ότι οι επιχειρήσεις, οι οργανισμού, οι χώρες βρίσκονται στην αρχή μιας κοσμογονικής εποχής, όπου τα μεγάλα δεδομένα μεταβάλλουν κυριολεκτικά τρόπους ζωής, αντιλήψεων και συμπεριφορών.

Ο μέχρι σήμερα αντίκτυπος των big data στον πραγματικό κόσμο αφορά ως επί το πλείστον τα logistics και την πειθώ. Η συμβολή τους είναι πολύ μεγάλη σε ότι αφορά τις αλυσίδες εφοδιασμού, τις εκλογές και τη διαφήμιση, επειδή συνήθως αυτοί είναι οι τομείς που χαρακτηρίζονται από πολλές μικρές και επαναλαμβανόμενες ενέργειες οι οποίες μπορούν να εκφραστούν ποσοτικά. Εξ ου και οι «μηχανές συστάσεων» που χρησιμοποιούνται από υπηρεσίες όπως η Amazon και η Netflix και βοηθούν να γίνονται ακριβέστερες συστάσεις στους πελάτες.

Όμως αυτοί οι τομείς αποτελούν μόνο την αρχή. Τα χρόνια που έρχονται προβλέπεται ότι οι εξελίξεις θα πάρουν τη μορφή χιονοστιβάδας και δημιουργούνται πολλά ερωτηματικά σε πιο βαθμό αυτές οι ταχύτατες ανατροπές μπορούν να ελεγχθούν από ανθρώπινα μυαλά, τα οποία έχουν συνηθίσει να λειτουργούν στη βάση της συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων του περασμένου αιώνα.

Υπό αυτές τις συνθήκες, γίνεται ξεκάθαρο ότι στον ωκεανό των δεδομένων, η ταυτότητα ενός προϊόντος, ενός ατόμου ή μιας υπηρεσίας, θα παίζει κολοσσιαίο ρόλο γιατί θα είναι το μόνο εργαλείο και μέσο που θα επιτρέπει την έξοδο από τους ωκεανούς της ανωνυμίας. Πλην όμως, ο σχηματισμός, η επεξεργασία και η οικοδόμηση της ταυτότητας αυτής, ή της Μάρκας εάν θέλουμε, σε καμία περίπτωση δεν θα γίνεται στη βάση αρχών που για πολλές δεκαετίες χαρακτήρισαν το marketing και τις τεχνικές επικοινωνίας που πολλοί από εμάς γνώρισαν και εφάρμοσαν.

Η σύγχρονη μάρκα αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις. Στον σημερινό κόσμο οι καταναλωτές βρίσκονται σε πολλαπλές τοποθεσίες, σε διαφορετικές συσκευές και έχουν διαφορετικές προσδοκίες από μια μάρκα. Ο σύγχρονος καταναλωτής έχει θέσει τη μπάρα αρκετά ψηλά. Η μάρκα πρέπει να συμβαδίζει με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες και επιθυμίες του καταναλωτή.

Από την εξατομίκευση στο περιβάλλον χρήστη, ο καταναλωτής ζήτησε από τις μάρκες να προσαρμόζονται και να επικοινωνούν με κάθε καταναλωτή σε ατομικό επίπεδο. Οι πληροφορίες πρέπει να είναι η καρδιά και η ψυχή μιας μάρκας. Τα big data βοηθούν στην επίτευξη αυτών των στόχων και οι μάρκες που είναι πραγματικά στην πρώτη γραμμή της ψηφιακής επανάστασης είναι εκείνες που έχουν μάθει πώς να αξιοποιήσουν στο έπακρο αυτά τα δεδομένα.

Η τοποθέτηση δεδομένων στο επίκεντρο της επιχειρησιακής στρατηγικής είναι πιο σημαντική από ποτέ. Καθώς ο ανταγωνισμός γίνεται πιο έξυπνος, αυτοί που μπορούν να βρουν έναν τρόπο να χρησιμοποιήσουν τα δεδομένα που παράγονται από τον σύγχρονο κόσμο θα είναι αυτοί που θα πετύχουν.

Σήμερα, τα αποκαλούμενα Μέσα Κοινωνικής δικτύωσης (social media) έχουν ήδη δημιουργήσει ένα νέο επικοινωνιακό περιβάλλον, στο πλαίσιο του οποίου, καθιερωμένα στο παρελθόν μέσα προβολής, φθίνουν και χάνουν σημασία από επικοινωνιακής πλευράς. Από μόνο του το γεγονός αυτό δίνει το μέγεθος και τις διαστάσεις του ρόλου που θα παίξει και ήδη παίζει η οικονομία του διαδικτύου, μια οικονομία που ιχνογραφεί τις βιομηχανίες του μέλλοντος.

Και αυτές οι τελευταίες, για τους λόγους που εκθέσαμε παραπάνω, όλο και περισσότερο θα πρέπει να καλλιεργούν την αντίληψη της Μάρκας, η οποία πλέον γίνεται βασικός συντελεστής επιχειρηματικής επιτυχίας και επιβίωσης. Αρκεί να δει κανείς σε πόσο χρόνο και με ποια ταχύτητα κάποιες μάρκες έγιναν παγκόσμιες για να καταλάβει που κινούμαστε και σε ποιες προκλήσεις καλούμαστε να ανταποκριθούμε.

*Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Βιομηχανιών Επωνύμων Προϊόντων (Ε.Σ.Β.Ε.Π.)

Από τη φύση τους, οι επιχειρήσεις πρέπει να είναι αισιόδοξες γιατί αυτό το συναίσθημα τους επιτρέπει να προοδεύουν και να δημιουργούν. Πλην όμως, η αισιοδοξία σε καμιά περίπτωση δεν αναιρεί σοβαρά προβλήματα της πραγματικότητας, ιδιαίτερα δε όταν αυτά τα τελευταία έχουν να κάνουν με δομές, θεσμούς και πολιτικές αποφάσεις.

Tου Νίκου Καραγεωργίου*

Μετά τον Αύγουστο του 2018, η Ελλάδα βγήκε από το τρίτο μνημόνιο και υποτίθεται ότι διαθέτει ελευθερία κινήσεων στην άσκηση οικονομικής πολιτικής.

Η οικονομική πολιτική της χώρας όμως δεν μπορεί να κινηθεί παρά μόνο στα πλαίσια των κανόνων της Ευρωζώνης και των εξελίξεων που πραγματοποιούνται στη βάση της γενικότερης διεθνούς οικονομικής συγκυρίας.

Είναι κατάδηλο λοιπόν, στο πλαίσιο αυτό, ότι η χώρα έχει τεράστιο δημόσιο χρέος (320 δις και πλέον) το οποίο από μόνο του απαιτεί υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης απλώς για την εξυπηρέτησή του.

Συμβαίνει όμως όταν γίνεται λόγος για ανάπτυξη, η έννοια αυτή να παραπέμπει σε επενδύσεις. Δυστυχώς δε, στο επίπεδο αυτό οι εξελίξεις δεν είναι από αυτές που θα μπορούσαν να εμπνεύσουν αισιοδοξία.

Μια χώρα η οποία χρειάζεται πάνω από 150 δις επενδύσεις συντήρησης του παραγωγικού της δυναμικού, για να μπορέσει να απογειωθεί δημιουργικά και παραγωγικά, το νούμερο αυτό θα πρέπει να είναι αυξημένο τουλάχιστον κατά 30 με 40%.

Με άλλα λόγια, για να υπάρξει ουσιαστική ανάπτυξη, από φέτος και μέχρι το 2025 χρειαζόμαστε 200 δις επενδύσεις. Αυτή είναι η πραγματικότητα και η οποία δυστυχώς όχι μόνο δεν προβάλλεται όπως αυτό είναι αναγκαίο, αλλά αντιθέτως συσκοτίζεται και επικαλύπτεται από επιδοματικές παροχές, οι οποίες μπορεί να έχουν άμεσο ευχάριστο αποτέλεσμα αλλά σε βάθος χρόνου προκαλούν δυσάρεστες επιπτώσεις.

Οι επιδοματικές παροχές σε πρώτη φάση ενισχύουν την κατανάλωση όσων τις λαμβάνουν και άρα ευνοούν την εκλογική επιρροή αυτών που τις δίνουν, σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο όμως προκαλούν εκτεταμένες στρεβλώσεις στην οικονομική συμπεριφορά.

Κατά συνέπεια, εάν θέλουμε πραγματικά ανάπτυξη, πρώτο μέλημα της όποιας κυβέρνησης θα πρέπει να είναι η εξεύρεση σημαντικών επενδυτικών πόρων.

Ένα δεύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει και θα αντιμετωπίσει η ελληνική οικονομία, είναι αυτό της υπερφορολόγησης των πολιτών, οι οποίοι ήδη παρουσιάζουν σοβαρότατες αδυναμίες ανταπόκρισης στην φορολογική πίεση, με αποτέλεσμα να περιμένουν διάφορες ρυθμίσεις που, στην ουσία, τους καθιστούν όμηρους του κράτους.

Με τον τρόπο αυτό, εξαπλώνεται σε όλη την κοινωνία μια ψυχολογία μικροδιεκδικήσεων και ατομικών ρυθμίσεων που έχει μετατρέψει τις οικονομικές σχέσεις πολίτη – κράτους σε πεδίο διαρκών προσφυγών και διενέξεων.

Εν ολίγοις, η ελληνική οικογένεια είναι όμηρος των εφοριών και ως εκ τούτου είναι υποχρεωμένη να δέχεται μέτρα στα οποία δεν έχει καμία παρέμβαση. Έχουμε να κάνουμε δηλαδή με μια κατάσταση ξεκάθαρα αντιδημοκρατική, η οποία τελικά διώχνει από την Ελλάδα δυναμικές επιχειρήσεις και πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό.

Ένα τρίτο σοβαρό θέμα της οικονομίας είναι η κρίση ρευστότητας. Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρότατη έλλειψη ρευστού χρήματος, με αποτέλεσμα να αλλοιώνονται οι συναλλαγές, να παραμορφώνονται οι όροι της αγοράς και να χάνουν χρόνο πολίτες και επιχειρήσεις ψάχνοντας για ρευστό, το οποίο γίνεται όλο και πιο σπάνιο.

Στο πλαίσιο αυτό, τα νέα από τις διεθνείς αγορές δεν είναι ιδιαίτερα ευχάριστα. Ως φαίνεται, οι πολιτικές ποσοτικής χαλάρωσης που ακολουθήθηκαν μέχρι σήμερα, τόσο από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έφτασαν στο τέλος τους.

Αυτό σημαίνει ότι σύντομα θα εκδηλωθούν και προβλήματα διεθνούς ρευστότητας, με αποτέλεσμα μια χώρα όπως η Ελλάδα να αντιμετωπίσει σοβαρότατες δυσκολίες σε περίπτωση που θα ήθελε να αντλήσει κεφάλαια από τις διεθνείς αγορές.

Όλοι δε γνωρίζουμε ότι αν αντληθούν κεφάλαια με επιτόκια που υπερβαίνουν το 4%, η δημοσιονομική επιβάρυνση της οικονομίας θα είναι τέτοια που η χώρα θα χρειαστεί να προσφύγει εκ νέου σε μνημονιακού τύπου επιτήρηση.

Από την άποψη αυτή, θα πρέπει να σημειώσουμε, ότι η κυβέρνηση έχει μπροστά της ένα δίμηνο – φωτιά, καθόσον προκειμένου να υλοποιήσει τις κυβερνητικές εξαγγελίες και να κλείσει τις 16 εκκρεμότητες της πρώτης μεταμνημονιακής διαπραγμάτευσης, θα πρέπει να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις, οι οποίες για την ώρα δεν είναι ορατές. Αν δεν ληφθούν σοβαρά μέτρα, ο Φεβρουάριος ίσως αποδειχθεί ένας εξαιρετικά οδυνηρός και κρίσιμος μήνας για την κυβερνητική πολιτική.

Μέσα λοιπόν σε αυτό το περιβάλλον, εύκολα μπορεί να καταλάβει κανείς ότι το 2019, ως πρώτη μεταμνημονιακή χρονιά, θα πρέπει να είναι και αφετηρία μιας σοβαρής αναπτυξιακής πολιτικής απαλλαγμένης από ιδεοληψίες και διάφορα άλλα σύνδρομα που μέχρι σήμερα μόνο προβλήματα προκάλεσαν στην ευρωπαϊκή και διεθνή πορεία της χώρας.

*Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Βιομηχανιών Επωνύμων Προϊόντων (ΕΣΒΕΠ)

Συμπληρώνονται 44 μήνες από τότε που ο κ. Αλέξης Τσίπρας και οι συνέταιροί του ανέβηκαν στην εξουσία, υποσχόμενοι τα πάντα στους πάντες.

Του Νίκου Καραγεωργίου*

Και διερωτώμαι, ως απλός πολίτης: τί άλλαξε προς το καλύτερο στην ζωή μου; Φορολογούμαι λιγότερο; Έχω καλύτερες υπηρεσίες υγείας; Αισθάνομαι περισσότερη ασφάλεια; Εξυπηρετούμαι καλύτερα από τις δημόσιες υπηρεσίες; Πηγαίνω ευκολότερα στην δουλειά μου;

Απέκτησα περισσότερη εμπιστοσύνη στο μέλλον για τα παιδιά μου; Θα πάρω καλύτερη σύνταξη; Διαχειρίζομαι πιο αποτελεσματικά την όποια αποταμίευσή μου; Διαθέτω περισσότερες ελευθερίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Χρωστώ λιγότερα στην εφορία;

Ε, λοιπόν, σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα, καθώς και σε αρκετά άλλα, οι απαντήσεις είναι δραματικά αρνητικές. Στην τριετία και πλέον που πέρασε, η κυβέρνηση Συριζανέλ «κατάφερε» τα ακόλουθα:

Στο δεύτερο μνημόνιο, που θα τελείωνε το καλοκαίρι τού 2015, προσέθεσε ένα τρίτο, πολύ πιο επώδυνο από τα δύο προηγούμενα, διαλύοντας ταυτοχρόνως και το τραπεζικό σύστημα. Οι κεφαλαιακοί έλεγχοι (capital controls) έχουν κοστίσει στην ελληνική οικονομία πάνω από 70 δισεκατομμύρια ευρώ και, στο μέτρο που συνεχίζονται, κάνουν ουτοπική την όποια σοβαρή ανάπτυξή της.

Την ίδια περίοδο, δηλαδή την τριετία και πλέον που πέρασε, η σημερινή κυβέρνηση εφαρμόζει στο ακέραιο τις επιταγές του τρίτου μνημονίου, το οποίο η ίδια προκάλεσε, αλλά με μία αστεία ρητορική αντιπολιτεύσεως. Δυστυχώς, όμως, αυτός ο κουτοπόνηρος διπολισμός επέτρεψε μεν την πολιτική επιβίωση της κυβερνητικής πλειοψηφίας στην Βουλή, όμως είχε διχαστικά και επώδυνα αποτελέσματα για την κοινωνία. Κατά συνέπεια, έχει ημερομηνία λήξεως –όχι χωρίς συνέπειες.

Από την άποψη αυτή, δεν βρισκόμαστε μακριά από το τέλος. Χωρίς μεγάλη πιθανότητα λάθους, μπορούμε να πούμε ότι ήδη έχει φθάσει στα όριά του, αν κρίνει κανείς από το αδιέξοδο που αντιμετωπίζει ο Σύριζα μπροστά στο κύμα των πλειστηριασμών και των ιδιωτικοποιήσεων που έρχονται και που αντιστρατεύονται ευθέως τον ιδεολογικό προσανατολισμό του.

Παρά τα ωραία λόγια και τα εγκώμια των δανειστών μας για τον πρωθυπουργό και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και παρά την αναβάθμιση της Moody’s, η κατάσταση είναι πολύ πιο σύνθετη. Το κλειδί για το αύριο της οικονομίας μας το κρατούν οι δανειστές, οι οποίοι δεν έχουν ψευδαισθήσεις.

Έτσι, έχουν καταστήσει σαφείς τις κόκκινες γραμμές τους για την κατεύθυνση που θα έχει η οικονομική πολιτική της επόμενης ημέρας. Δεν πρόκειται να αφήσουν την Ελλάδα χωρίς ένα νέο πρόγραμμα δεσμεύσεων για τα επόμενα χρόνια. Ούτε θα παραιτηθούν από όσα μέτρα επιβλήθηκαν με τα τρία μνημόνια, παραδίδοντας τα κλειδιά της οικονομικής πολιτικής σε όποια ελληνική κυβέρνηση.

Τα πρώτα μηνύματα για τις απαιτήσεις των δανειστών έχουν ήδη καταφθάσει στην κυβέρνηση: Ανατροπές σε όλον τον δημόσιο τομέα, από τις υπηρεσίες μέχρι τις ΔΕΚΟ, με ιδιωτικοποιήσεις και αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας τους με βάση τα κριτήρια της αγοράς, για να μπορούν να είναι βιώσιμες.

Συνέχιση των παρεμβάσεων στο Ασφαλιστικό, με εισαγωγή του τρίτου πυλώνα των ιδιωτικών ασφαλιστικών και 130.000 πλειστηριασμούς ακινήτων για την μείωση των κόκκινων δανείων των τραπεζών. Προεκλογικού τύπου οικονομική πολιτική δεν χωράει στο σκεπτικό τους.

Κατά συνέπεια, η σημερινή κυβέρνηση αισθάνεται ήδη να βρίσκει τοίχο στην πλάτη της. Ιδιαίτερα δε μετά τα τραγικά γεγονότα στο Μάτι και τις ηθικο-οικονομικές τους επιπτώσεις.

Για τον κ. Αλέξη Τσίπρα και τους συνοδοιπόρους του, οι εβδομάδες που ακολουθούν –πέρα από το θέαμα της ΔΕΘ– θα είναι αυτές της ωμής πραγματικότητας. Μίας πραγματικότητας που ξεπερνά τα μακροοικονομικά όρια της δημοσιονομικής προσαρμογής και κάποιων τεχνητών πλεονασμάτων και πάει πολύ πιο μακριά, στις προοπτικές της χώρας σήμερα και κυρίως αύριο.

Υπό αυτή την έννοια, για ποια ανάπτυξη μπορούμε να μιλάμε όταν η υπερφορολόγηση και η φτωχοποίηση της μεσαίας τάξης αφαιρούν από την οικονομία κάθε δυναμισμό; Πώς θα μπει η Ελλάδα στην ψηφιακή εποχή και στην περίοδο της τεχνητής νοημοσύνης όταν καθηγητές όπως ο δρ. Σταμάτης Κριμιζής καταγγέλλουν την έλλειψη αριστείας, αξιολόγησης και αξιοκρατίας;

Με ποιο εκπαιδευτικό σύστημα θα πορευτούμε στο απαιτητικό και ανταγωνιστικό αύριο, όταν η ιδιωτική παιδεία διώκεται και η δημόσια υποβαθμίζεται; Όσο για το Ασφαλιστικό, ποιο το μέλλον του με μία βόμβα κρυφού χρέους στα θεμέλιά του της τάξεως των 700 δισεκατομμυρίων ευρώ;

Είναι λοιπόν καιρός να δούμε την πραγματικότητα κατάματα, χωρίς φαντασιώσεις και παραισθήσεις. Η χώρα έχει ανάγκη από πλήρη και εκ βάθρων ανασυγκρότηση. Έχει ανάγκη από αισιοδοξία και ελπίδα. Θέλει ανάπτυξη και προκοπή. Και όλα αυτά δεν μπορούν να προκύψουν από κούφια και διχαστικά λόγια, που μάς πάνε πολλά, μα πάρα πολλά χρόνια πίσω…

*Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Βιομηχανιών Επωνύμων Προϊόντων (ΕΣΒΕΠ)

Με αφορμή την πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή για την οικονομική κατάσταση της χώρας, αλλά και τις παρεμβάσεις που έγιναν στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανίας (ΣΕΒ), από τα πιο επίσημα χείλη ακούσαμε επιτεύγματα και μελλοντικές διακηρύξεις πλην όμως απέναντι στα λόγια υπάρχει και η πραγματικότητα.

Tου Νίκου Καραγεωργίου*

Και αυτή η τελευταία μας λέει ότι για μια δεκαετία η ελληνική οικονομία υποχωρεί, συνεχίζει να βρίσκεται σε διαρθρωτική κρίση, τελεί υπό εποπτεία και η όποια μελλοντική της έξοδος στις αγορές εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Εξηγούμεθα. Κατά πρώτο λόγο το διεθνές περιβάλλον, μέρος του οποίου έστω και μικρό είναι και η οικονομία μας, βρίσκεται σε μια φάση ανοδική αλλά υπό συνθήκες που δημιουργούν ερωτηματικά.

Συγκεκριμένα η εκτόξευση του παγκόσμιου χρέους σε δυσθεώρητα επίπεδα (320% του παγκοσμίου ΑΕΠ) έχει προ πολλού ξεπεράσει την ομαλή εξυπηρετησιμότητά του, παράλληλα δε η συσσώρευση των παραγώγων χρηματοπιστωτικών προϊόντων σε επίπεδα δεκαπλάσια του παγκόσμιου ΑΕΠ αποτελεί μόνιμη ωρολογιακή βόμβα. Την ίδια στιγμή, οι πρωτοβουλίες των Ηνωμένων Πολιτειών για επιστροφή σε εποχές προστατευτισμού αυξάνουν την αβεβαιότητα στην οποία εσχάτως ήρθε να προστεθεί και το Ιταλικό πρόβλημα.

Υπό αυτές τις συνθήκες θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι για την Ελληνική οικονομία οι προκλήσεις είναι μεγάλες και επειδή εξίσου ισχυρές είναι και οι εσωτερικές της αδυναμίες, η όλη συγκυρία παρουσιάζεται ιδιαιτέρως θολή.

Στο επίπεδο αυτό πρώτο και σοβαρότερο πρόβλημα προς επίλυση για τη χώρα είναι η άμεση είσοδός της σε μόνιμη και βιώσιμη ανάπτυξη. Κάτι τέτοιο όμως συσχετίζεται ισχυρά με το επίπεδο των επενδύσεων. Εδώ τα πράγματα κάθε άλλο παρά ευοίωνα είναι. Όπως προκύπτει από έγκυρες μελέτες το σημερινό επενδυτικό κενό στην Ελλάδα είναι της τάξης του 10 με 12% του ΑΕΠ το χρόνο. Με άλλα λόγια αντιπροσωπεύει σε απόλυτο αριθμό ποσό που ξεπερνά τα 15 δις ευρώ.

Όμως το κενό αυτό υπάρχει σε μια περίοδο μεγάλης χρηματοδοτικής στενότητας, με αποτέλεσμα να είναι άμεση και ζωτική η ανάγκη της προσέλκυσης και πραγματοποίησης ξένων επενδύσεων, οι οποίες από μόνες τους θα ενέπνεαν εμπιστοσύνη στο επενδυτικό κοινό εντός και εκτός Ελλάδος. Βέβαια θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το έλλειμμα εμπιστοσύνης προς την χώρα που ήδη υπάρχει, αυξάνει τις απαιτήσεις απόδοσης των επενδυτών και ως εκ τούτου διευρύνει το έλλειμα χρηματοδότησης. Έχουμε δηλαδή έναν φαύλο κύκλο ο οποίος αναπαράγεται και στο μέτρο που διαιωνίζεται τείνει να γίνει καθεστώς.

Είναι απαραίτητο, έτσι, να διατυπωθεί ένα νέο πλέγμα πολιτικών που θα διευκολύνει την επιτάχυνση της ανάπτυξης λαμβάνοντας υπόψη ότι:
• Ξένα κεφάλαια είναι απίθανο να καλύψουν σημαντικό μέρος του επενδυτικού κενού.
• Η δημοσιονομική κατάσταση δεν επιτρέπει μεγάλες δημόσιες επενδύσεις.
• Η οποιαδήποτε άνοδος του ρυθμού επενδύσεων θα πρέπει να ξεκινήσει από ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες πριν από όλα θα κινητοποιούν ελληνικά κεφάλαια.

Δυστυχώς, από την άποψη αυτή, το όλο περιβάλλον, θεσμικό και ψυχολογικό, παραμένει αβέβαιο και κατά την ταπεινή μας γνώμη το προτεινόμενο από την κυβέρνηση «ολιστικό αναπτυξιακό πρόγραμμα» δεν νομίζουμε ότι είχε την απαραίτητη πειστικότητα που απαιτούν οι καιροί.

Στο πλαίσιο αυτής της κατ’ ανάγκη συνοπτικής εκτιμήσεως της κατάστασης της ελληνικής οικονομίας, επισημαίνουμε ότι δύο θα έπρεπε να είναι οι βασικοί άξονες πάνω στους οποίους θα μπορούσαν να στηριχθούν αναπτυξιακές προϋποθέσεις. Πρώτον, η σταθεροποίηση του φορολογικού συστήματος με τη δημιουργία σταθερού φορολογικού πλαισίου ικανού να προσελκύσει κεφάλαια, και δεύτερον η χάραξη μιας ισχυρής βιομηχανικής πολιτικής. Η βιομηχανική πολιτική είναι ανάγκη να οδηγεί την παραγωγική βάση της χώρας σε μεγαλύτερα μεγέθη παραγωγής, σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και σε επώνυμες εξαγωγές.

Στο βαθμό που η ελληνική βιομηχανία αντιπροσωπεύει με το ζόρι το 10% του ΑΕΠ, μια προσπάθεια προς ενίσχυσή της με ξεκάθαρους στόχους θα ήταν μια πρώτη ένδειξη καλής θέλησης που από μόνη της θα ενέπνεε εμπιστοσύνη. Πέρα από τα λόγια λοιπόν, καιρός είναι και για συγκεκριμένες πράξεις.

Συμπληρώνονται 40 μήνες από τότε που ο κ. Αλέξης Τσίπρας και οι συνέταιροι του ανέβηκαν στην εξουσία υποσχόμενοι τα πάντα στους πάντες.

Του Νίκου Καραγεωργίου*

Και διερωτώμαι, ως απλός πολίτης, τί άλλαξε προς το καλύτερο στην ζωή μου; Φορολογούμαι λιγότερο; Έχω καλύτερες υπηρεσίες υγείας; Αισθάνομαι περισσότερη ασφάλεια; Εξυπηρετούμαι καλύτερα από τις δημόσιες υπηρεσίες; Πηγαίνω ευκολότερα στην δουλειά μου;

Απέκτησα περισσότερη εμπιστοσύνη στο μέλλον για τα παιδιά μου; Θα πάρω καλύτερη σύνταξη; Διαχειρίζομαι πιο αποτελεσματικά την όποια αποταμίευσή μου; Διαθέτω περισσότερες ελευθερίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Χρωστώ λιγότερα στην εφορία;

Ε, λοιπόν, σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα καθώς και σε αρκετά άλλα, οι απαντήσεις είναι δραματικά αρνητικές. Στην τριετία και πλέον που πέρασε, η κυβέρνηση Συριζανέλ «κατάφερε» τα ακόλουθα:

Στο δεύτερο μνημόνιο, που θα τελείωνε το καλοκαίρι τού 2015, πρόσθεσε ένα τρίτο, πολύ πιο επώδυνο από τα δύο προηγούμενα, διαλύοντας ταυτοχρόνως και το τραπεζικό σύστημα. Οι κεφαλαιακοί έλεγχοι (capital controls) έχουν κοστίσει στην ελληνική οικονομία πάνω από 70 δισεκατομμύρια ευρώ και, στο μέτρο που συνεχίζονται, κάνουν ουτοπική την όποια σοβαρή ανάπτυξή της.

Την ίδια περίοδο, δηλαδή την τριετία που πέρασε, η σημερινή κυβέρνηση εφαρμόζει στο ακέραιο τις επιταγές του τρίτου μνημονίου, το οποίο η ίδια προκάλεσε, αλλά με μία γελοία ρητορική αντιπολιτεύσεως. Δυστυχώς, όμως, αυτός ο κουτοπόνηρος διπολισμός, επέτρεψε μεν την πολιτική επιβίωση της κυβερνητικής πλειοψηφίας στην Βουλή, όμως είχε διχαστικά και επώδυνα αποτελέσματα για την κοινωνία. Κατά συνέπεια, έχει ημερομηνία λήξεως.

Και από την άποψη αυτή, δεν βρισκόμαστε μακρυά από το τέλος. Χωρίς μεγάλη πιθανότητα λάθους, μπορούμε να πούμε ότι ήδη έχει φθάσει στα όριά του, αν κρίνει κανείς από το αδιέξοδο που αντιμετωπίζει ο Σύριζα μπροστά στο κύμα των πλειστηριασμών και των ιδιωτικοποιήσεων που έρχονται και που αντιστρατεύονται ευθέως τον ιδεολογικό προσανατολισμό του.

Παρά τα ωραία λόγια και τα εγκώμια του Επιτρόπου Οικονομικών κ. Πιερ Μοσκοβισί για τον πρωθυπουργό μας και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, και παρά την αναβάθμιση της Moody’s, η κατάσταση είναι πολύ πιο σύνθετη.

Το κλειδί για το αύριο της οικονομίας μας κρατούν οι δανειστές, οι οποίοι δεν έχουν ψευδαισθήσεις. Έχουν έτσι καταστήσει σαφείς τις κόκκινες γραμμές τους για την κατεύθυνση που θα έχει η οικονομική πολιτική της επόμενης ημέρας. Δεν πρόκειται να αφήσουν την Ελλάδα χωρίς ένα νέο πρόγραμμα δεσμεύσεων για τα επόμενα χρόνια. Ούτε θα παραιτηθούν από όσα μέτρα επεβλήθησαν με τα τρία μνημόνια παραδίδοντας τα κλειδιά της οικονομικής πολιτικής σε όποια ελληνική κυβέρνηση.

Όλα θα κριθούν στην επόμενη –τέταρτη– αξιολόγηση. Εκεί θα ληφθούν οι αποφάσεις για το μέλλον, υπό την δαμόκλειο σπάθη μίας ρύθμισης για το χρέος. Χωρίς αυτήν, η ελληνική οικονομία δεν θα μπορέσει να σταθεί στα πόδια της, αφού το χρέος θα εξακολουθεί να είναι μη βιώσιμο. Το ίδιο άλλωστε είναι και το σφάλμα της «καθαρής» ή αυτοδύναμης εξόδου που ευαγγελίζεται η κυβέρνηση.

Τα πρώτα μηνύματα για τις απαιτήσεις των δανειστών έχουν ήδη καταφθάσει στην κυβέρνηση: Ανατροπές σε όλο τον δημόσιο τομέα, από τις υπηρεσίες μέχρι τις ΔΕΚΟ, με ιδιωτικοποιήσεις και αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας τους με βάση τα κριτήρια της αγοράς, για να μπορούν να είναι βιώσιμες.

Συνέχιση των παρεμβάσεων στο Ασφαλιστικό, με εισαγωγή του τρίτου πυλώνα των ιδιωτικών ασφαλιστικών και 130.000 πλειστηριασμούς ακινήτων για την μείωση των κόκκινων δανείων των τραπεζών.

Προεκλογικού τύπου οικονομική πολιτική δεν χωράει στο σκεπτικό τους.

Κατά συνέπεια, η σημερινή κυβέρνηση αισθάνεται ήδη να βρίσκει τοίχο στην πλάτη της. Ιδιαίτερα δε μετά τα όσα βιώσαμε τις τελευταίες ημέρες στην Βουλή με την υπόθεση Novartis, τα περιθώρια ελιγμών και λαϊκιστικών τακτικισμών στενεύουν δραματικά. Όσο για το «μακεδονικό», θα συνεχίσει να παραμένει ανοικτό –όχι χωρίς πιθανές γεωπολιτικού τύπου επιπτώσεις για την χώρα.

Για τον κ. Αλέξη Τσίπρα και τους συνοδοιπόρους του, οι εβδομάδες που ακολουθούν θα είναι αυτές της ωμής πραγματικότητας. Μιας πραγματικότητας που ξεπερνά τα μακροοικονομικά όρια της δημοσιονομικής προσαρμογής και κάποιων τεχνητών πλεονασμάτων και πάει πολύ πιο μακρυά στις προοπτικές της χώρας, σήμερα και κυρίως αύριο. Υπό αυτή την έννοια για ποια ανάπτυξη μπορούμε να μιλάμε, όταν η υπερφορολόγηση και η φτωχοποίηση της μεσαίας τάξης αφαιρούν από την οικονομία κάθε δυναμισμό.

Πως θα μπει η Ελλάδα στην ψηφιακή εποχή και στην περίοδο της τεχνητής νοημοσύνης, όταν καθηγητές όπως ο δρ. Σταμάτης Κριμιζης καταγγέλλουν την έλλειψη Αριστείας, αξιολόγησης και αξιοκρατίας;

Με ποιο εκπαιδευτικό σύστημα θα πορευθούμε στο απαιτητικό και ανταγωνιστικό αύριο, όταν η ιδιωτική παιδεία διώκεται και η δημόσια υποβαθμιζεται;

Όσο για το Ασφαλιστικο, ποιο το μελλον του με μια βομβα κρυφου χρεους στα θεμελια του της ταξεως των 700 δις ευρω? Ειναι καιρος λοιπον να δουμε την πραγματικοτητα καταματα. Χωρις φαντασιωσεις και παραισθήσεις.

Η χώρα έχει ανάγκη από πλήρη και εκ βάθρων ανασυγκροτηση. Έχει ανάγκη από αισιοδοξία και ελπίδα. Θέλει ανάπτυξη και προκοπή. Και όλα αυτά δεν μπορούν να προκύψουν απο κουφια και διχαστικά λόγια, που μας πάνε πολλά, μα πάρα πολλά χρόνια πίσω

*Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Επωνύμων Βιομηχανικών Προϊόντων {ΕΣΒΕΠ}

Τις τελευταίες ημέρες, τόσο στον διεθνή τύπο, όσο και στο επίπεδο οργανισμών αξιολόγησης, αλλά και σε μεγάλες εφημερίδες του εξωτερικού, πολύς λόγος γίνεται για την έξοδο της Ελλάδας από τα μνημόνια και άρα του τέλους της, κατά κάποιον τρόπο, εποπτείας της από τους δανειστές της.

Tου Νίκου Καραγεωργίου*

Στο επίπεδο αυτό, κάποιες πλευρές επισημαίνουν τις ευνοϊκές εξελίξεις στο δημοσιονομικό σκέλος της Ελληνικής οικονομίας, άλλες όμως, τονίζουν ότι, η μη πραγματοποίηση ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων στην ελληνική δημόσια διοίκηση και στο πελατειακό πολιτικό σύστημα, επιφυλάσσουν νέες δυσάρεστες εκπλήξεις στη χώρα.

Από την πλευρά τους, οι υπεύθυνοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το ελληνικό πρόγραμμα ναι μεν συγχαίρουν την ελληνική κυβέρνηση για τις δημοσιονομικές της επιδόσεις, ψιθυριστά όμως, εκφράζουν αμφιβολίες εάν αυτές είναι αρκετές για να μπει η ελληνική οικονομία στην οδό μιας βιώσιμης ανάπτυξης. Εδώ πρέπει να είμαστε σοβαροί. Από τότε που η χώρα μπήκε στον αστερισμό των μνημονίων έχουν περάσει οκτώ χρόνια.

Στο διάστημα αυτό, άλλες χώρες που μπήκαν σε μνημόνια μετά από εμάς, μέσα σε μια τριετία είχαν καλύψει δεσμεύσεις και υποχρεώσεις τους και έτσι κατάφεραν και σε ανάπτυξη να εισέλθουν, αλλά και από την εποπτεία των δανειστών τους να ξεφύγουν. Σε αρκετές περιπτώσεις μάλιστα κατάφεραν να ανακτήσουν και να ξεπεράσουν τα προ κρίσης επίπεδα του κατά κεφαλήν εισοδήματός τους. Αντίθετα, η Ελλάδα γνώρισε μια πρωτόγνωρη οικονομική κρίση με κατά 25% εντυπωσιακή μείωση του ΑΕΠ της, ενώ η ανεργία πήγαινε στα ύψη και τα φαινόμενα φτώχιας και ανισοτήτων γίνονταν πιο έντονα.

Σήμερα λοιπόν η χώρα βιώνει μια εντυπωσιακή κοινωνική παρακμή, η οποία όπως είναι φυσικό έχει και οδυνηρές παρενέργειες τις οποίες βλέπουμε κάθε μέρα σε φαινόμενα παραλογισμού, βίας και αυξημένης εγκληματικότητας. Την ίδια στιγμή, παρατηρούνται στη χώρα σοβαρά προβλήματα ιδεολογικού αποπροσανατολισμού και καλλιέργειας αντιλήψεων, οι οποίες κάθε άλλο παρά προσιδιάζουν στις ζωτικές και επείγουσες ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας μας.

Στο πλαίσιο αυτό, ένας από τους σοβαρούς κινδύνους είναι να μην καταφέρει η Ελλάδα να διασφαλίσει ανάπτυξη διαρκείας, που είναι απαραίτητη προκειμένου να ανακτήσει το έδαφος που έχασε τα οκτώ τελευταία χρόνια, ώστε να ενισχύσει την ευημερία των πολιτών της.

Όμως, προϋπόθεση για τη διατηρησιμότητα και ανάπτυξη διαρκείας είναι η ρύθμιση του δημοσίου χρέους σε συνάρτηση όμως με τη σταθερότητα των θεσμών και την ποιότητα της δημόσιας διοίκησης. Η ρύθμιση του χρέους είναι απαραίτητη γιατί μακροχρόνια, δηλαδή μετά το 2023, το χρέος με οποιοδήποτε τρόπο και αν το εξετάσουμε δεν είναι βιώσιμο.

Από την άποψη αυτή όμως, οι τελευταίες εξελίξεις στη ρύθμιση του χρέους δείχνουν ότι αυτή δεν θα είναι επαρκής, ενδέχεται έτσι να μην πείσει τις αγορές και άρα να αποθαρρύνει μελλοντικούς επενδυτές να έρθουν στη χώρα μας. Επιπλέον, στην Ελλάδα δεν υπάρχουν σταθεροί και δυνατοί θεσμοί που να δίνουν τα σωστά κίνητρα και περιορίζουν αποφάσεις προς όφελος λίγων και εις βάρος των πολλών. Η δικαιοσύνη δεν λειτουργεί αποτελεσματικά, οι δε ανεξάρτητες αρχές υποβαθμίζονται συνεχώς δεχόμενες απαξιωτικές επιθέσεις από την ίδια την κυβέρνηση (π.χ. Συμβούλιο Επικρατείας, Τράπεζα της Ελλάδος κ.α.).

Αναφορικά με τη δημόσια διοίκηση, όχι μόνο δεν παρατηρείται καμία εξυγίανση, αλλά όλες οι κατατάξεις διεθνών οργανισμών δείχνουν ότι τα τρία τελευταία χρόνια η χώρα μας πάει προς τα πίσω. Ακόμα χειρότερα, οι μεταρρυθμίσεις του 3ου μνημονίου είναι επιφανειακές και η πρόσφατη δρομολόγηση της αναστολής της αξιολόγησης στο δημόσιο δεν είναι καλό σημάδι.

Ανησυχία επίσης προκαλεί το γεγονός ότι η διαδικασία επιλογής διοικητικών και τομεακών γραμματέων έχει κάνει μια στρεβλή εκκίνηση, αφού τα απαιτούμενα προσόντα δείχνουν να έχουν προσαρμοστεί όχι στις ανάγκες μιας θέσης αλλά στα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που ήδη τις κατέχουν ή επιθυμούν να τις καταλάβουν. Υπό παρόμοιες συνθήκες, περιττό να τονιστεί, ότι η κομματοκρατία ζει και βασιλεύει.

Στον δημοσιονομικό τομέα η ανάπτυξη υπέρμετρης φορολογίας για την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων, την ώρα που συνεχίζεται η αδυναμία εξορθολογισμού των δαπανών, δεν προοιωνίζει τίποτα το θετικό για το αναπτυξιακό μέλλον της χώρας. Όπως βέβαια πολλούς κινδύνους εμπεριέχει πλέον και η κοινωνικοπολιτική αβεβαιότητα, η οποία καλλιεργείται σκοπίμως και εις βάρος της αναλήψεως σοβαρών επενδυτικών πρωτοβουλιών από επιχειρήσεις και διεθνείς φορείς που θα ήθελαν να ποντάρουν στο μέλλον της χώρας.

Αν σε όσα προηγούνται προσθέσουμε και τη ζοφερή κατάσταση που επικρατεί στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, τότε η έξοδός μας από τα μνημόνια ίσως αποτελέσει μια πενιχρή αναλαμπή σε ένα τοπίο που ξαφνικά θα μπορούσε να σκοτεινιάσει σε βαθμό πιο επικίνδυνο από τον αντίστοιχο του παρελθόντος. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον είναι καιρός να επικρατήσουν πλέον στην Ελλάδα η σοβαρότητα, η πολιτική συναίνεση και κυρίως η υπευθυνότητα απέναντι στην πραγματικότητα.

*Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Βιομηχανικών Επωνύμων Προϊόντων (ΕΣΒΕΠ)

Χωρίς καμία αμφιβολία, η στροφή 180 μοιρών στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης, ιδιαίτερα δε στο επίπεδο του Πρωθυπουργού, είναι μια θετική και ενθαρρυντική εξέλιξη που κανένας καλόπιστος παρατηρητής δεν μπορεί να αγνοήσει.

Tου Νίκου Καραγεωργίου*

Ως φαίνεται δε, η εξέλιξη αυτή, σταδιακά, ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2015 και σε επίπεδο θεωρίας, πήρε σάρκα και οστά με την ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης του τρίτου προγράμματος – μνημονίου.

Στο πλαίσιο αυτό η σταθεροποίηση της οικονομίας και η βελτίωση της προοπτικής της, καθώς και οι πολύ καλές επιδόσεις στον τομέα του τουρισμού είναι τα καλά νέα της εποχής μας.

Όπως επίσης καλό νέο είναι και το γεγονός ότι ο κύριος Πρωθυπουργός δείχνει να έχει συνειδητοποιήσει στις διαστάσεις που πρέπει τη σημασία που έχουν οι επενδύσεις τόσο σε επίπεδο ανάπτυξης όσο και στην προσπάθεια που πρέπει να καταβληθεί για να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο της χώρας.

Ωστόσο, εάν θέλουμε να είμαστε σοβαροί και αντικειμενικοί, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τα σοβαρά κενά στην οικονομική πολιτική που εφαρμόζεται και τις βασικές αδυναμίες που διέπουν το επενδυτικό περιβάλλον.

Κατά πρώτο λόγο αξίζει να υπενθυμίσουμε και να υπογραμμίσουμε για μια ακόμη φορά ότι η Ελλάδα για να συντηρήσει τον υπάρχοντα παραγωγικό της ιστό έχει ανάγκη από επενδύσεις της τάξεως των 15-20 δις ευρώ το χρόνο, ποσό από το οποίο απέχουμε αισθητά.

Αν δε θέλουμε να πραγματοποιηθούν διαρθρωτικές αλλαγές στον παραγωγικό ιστό, τα επόμενα χρόνια θα πρέπει να βρεθούν άλλα 60-70 δις ευρώ, ποσό που μοιάζει για την ώρα εξωπραγματικό.

Υπό το φως λοιπόν των αριθμών αυτών, ένα πρώτο και σοβαρό πρόβλημα για την πραγματοποίηση επενδύσεων είναι η εξεύρεση κεφαλαίων. Βέβαια κάποιοι θα υποστηρίξουν, και δεν θα έχουν άδικο, ότι ένα μέρος μπορεί να καλυφθεί από το περίφημο πλάνο Γιούνκερ, από το οποίο όμως η Ελλάδα δε δείχνει μέχρι στιγμής να έχει τις δέουσες απορροφήσεις.
Ένα άλλο αρνητικό σημείο στη σημερινή επενδυτική φιλολογία είναι η τραπεζική διάσταση του όλου θέματος.

Δεν κομίζουμε γλαύκας στην Αθήνα τονίζοντας ότι η χώρα αντιμετωπίζει μια επενδυτική καχεξία, η οποία οφείλεται στην αδυναμία του τραπεζικού συστήματος να συμβάλλει επαρκώς στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας.

Οι τράπεζες δεν έχουν συνέλθει όσο θα έπρεπε από την κρίση του 2015, όταν το πείραμα της τότε κυβέρνησης και του Υπουργού της Οικονομίας οδήγησε στην πολυσυζητημένη τραπεζική αργία.

Υπενθυμίζουμε ότι εκείνη τη δραματική περίοδο καταθέσεις ύψους 40 δις ευρώ έφυγαν χωρίς ποτέ να επιστρέψουν από το τραπεζικό σύστημα και όλα δείχνουν ότι έχουν χαθεί οριστικά.

Αυτό εξάλλου προκύπτει από σημαντικό ρεπορτάζ κυριακάτικης εφημερίδας το οποίο αποκαλύπτει ότι 38 δις ευρώ βρίσκονται αποθησαυρισμένα στη χώρα και αντί να ενισχύσουν την πραγματική οικονομία, στην ουσία θα χρησιμοποιηθούν για να καλύψουν φορολογικές υποχρεώσεις και ενδεχομένως αποπληρωμές κόκκινων δανείων.

Δεν είναι περίεργο ότι στις συνθήκες που δημιουργήθηκαν συνεχίζεται η μείωση στη χορήγηση τραπεζικών δανείων στην πραγματική οικονομία, ενώ τα επιτόκια του τραπεζικού δανεισμού παραμένουν σε πολύ υψηλά επίπεδα και σε αρκετές περιπτώσεις είναι τριπλάσια από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι οι αιμοδότες της οικονομία, που είναι οι τράπεζες, έχουν σοβαρά προβλήματα, τα οποία για την ώρα τουλάχιστον, δεν έχουμε την εντύπωση ότι αντιμετωπίζονται με την απαραίτητη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.

Κατά συνέπεια, δεν είναι περίεργο ότι στις συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί αρκετές επιχειρήσεις αναζητούν άλλες χώρες εγκατάστασης για να μπορούν να κινούνται σε ευνοϊκότερα φορολογικά και τραπεζικά περιβάλλοντα. Άλλες επιχειρήσεις πάλι, όπως ο κύριος Πρωθυπουργός μπόρεσε να διαπιστώσει εσχάτως, απορροφούνται από ξένες πολυεθνικές, σε μια προσπάθεια να αποφύγουν τους περιορισμούς που χαρακτηρίζουν το ελληνικό τραπεζικό σύστημα.

Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί διευκόλυναν τις τράπεζες χωρών της ευρωπαϊκής ζώνης που αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα, δεν πρόσφεραν όπως μεγάλες ευκαιρίες στις ελληνικές τράπεζες όπως έκαναν στην Ισπανία, στην Ιταλία και στην Πορτογαλία, γιατί, εκτός των άλλων, η σημερινή κυβέρνηση δεν έκανε συγκεκριμένες προτάσεις, ούτε μπόρεσε να ασκήσει πολιτική πίεση προς αυτή την κατεύθυνση.

Κατά την εκτίμησή μας, οι τελευταίες προσπάθειες που γίνονται μέσω του Γάλλου Προέδρου για μια κάποια ενίσχυση του Ελληνικού τραπεζικού συστήματος, έρχονται αργά και με όρους αβεβαιότητας, αν λάβουμε υπόψη μας ότι ο κύριος Εμμανουέλ Μακρόν αντιμετωπίζει το μεγάλο ερωτηματικό των Γερμανικών εκλογών.

Πέρα από όλα αυτά που προηγούνται, σύμφωνα με δηλώσεις του κυρίου Πρωθυπουργού, ναι μεν έχει τη διάθεση να καταπολεμήσει την ανίκητη ελληνική γραφειοκρατία, πλην όμως ο ίδιος ομολογεί ότι μια τέτοια προσπάθεια θα είναι μακρόχρονη και άρα δεν μπορεί παρά να έχει και πολύ μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.

Συνεπώς είναι πολύ θετικό το να ακούμε ωραία λόγια για τις επενδύσεις, την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας, τις καινοτομίες, τις γνώσεις και την εξωστρέφεια, αλλά στο επίπεδο των έργων, πολύ φοβόμαστε, ότι η επείγουσα αναδιάρθρωση και επανεκκίνηση σε νέες βάσεις της ελληνικής οικονομίας έχει ακόμη μπροστά της πολλά χιλιόμετρα να διανύσει.

*Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Βιομηχανικών Επωνύμων Προϊόντων (ΕΣΒΕΠ)

Του Νίκου Καραγεωργίου – Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Επωνύμων Προϊόντων

Σε μια εποχή όπου οι επενδύσεις στη χώρα μας αντιμετωπίζουν τεράστιες δυσκολίες, τρεις μεγάλες εταιρείες, η ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΣ, η ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑ και η BARILLA HELLAS που πρωτοπορούν στην προσφορά επωνύμων προϊόντων, ανέλαβαν την πρωτοβουλία να επενδύσουν στην Ελληνική αγορά σχεδόν 500 εκ. ευρώ, γεγονός που μπορεί να αποτελέσει σημείο εμπιστοσύνης και για άλλες επενδύσεις.

Συγκεκριμένα, όπως ανακοίνωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Παπαστράτος Χρήστος Χαρπαντίδης, εταιρεία που είναι θυγατρική της Philip Morris International, ανακοίνωσε επένδυση 300 εκατομμυρίων ευρώ.

Όπως υπογραμμίστηκε, το ποσό αυτό θα επενδυθεί για τη μετατροπή του εργοστασίου της στον Ασπρόπυργο σε μονάδα παραγωγής ράβδων καπνού για το IQOS, το καινοτόμο προϊόν της Philip Morris International.

Η επένδυση αυτή δημιουργεί 400 νέες θέσεις εργασίας και έχει πολλαπλά, σημαντικά και άμεσα οφέλη για την ελληνική οικονομία, τον πρωτογενή τομέα και το κοινωνικό σύνολο.

Η νέα επένδυση, εντάσσεται στο πλαίσιο της δέσμευσης που έχουν αναλάβει η Philip Morris International και η Παπαστράτος για ένα μέλλον απαλλαγμένο από τον καπνό του τσιγάρου. Στο πλαίσιο αυτό, με την ολοκλήρωση της επένδυσης, το εργοστάσιο του Ασπροπύργου, θα είναι το τρίτο της Philip Morris International παγκοσμίως, μετά την Ελβετία και την Ιταλία, που θα παράγει προϊόντα καπνού τα οποία δεν περιλαμβάνουν καύση.

Όπως τόνισε ο Χρήστος Χαρπαντίδης «η Παπαστράτος τολμά να βλέπει μπροστά, τολμά να οραματίζεται ένα μέλλον που φτιάχνεται και στην Ελλάδα. Τολμά να φέρει στη χώρα αυτό που χρειάζεται περισσότερο, παρά το αντίξοο περιβάλλον, ήτοι επενδύσεις, θέσεις εργασίας, καινοτομία, εξαγωγές.

Για αυτό το λόγο τοποθετεί σήμερα τη χώρα στο κέντρο της τεράστιας αλλαγής που φέρνει το IQOS διεθνώς. Πρόκειται για μια επένδυση σταθμό, για ένα μέλλον απαλλαγμένο από τον καπνό του τσιγάρου, γεγονός που θα προσδώσει υψηλή προστιθέμενη αξία και ουσιαστικό αποτύπωμα στην ελληνική πρωτογενή παραγωγή και στην κοινωνία».

Με στόχο την εξωστρέφεια, σημαντική είναι και η επένδυση της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας, η οποία από πολλά χρόνια τώρα προσφέρει στην ελληνική αγορά υψηλές προστιθέμενες αξίες και διεθνή φήμη στην ελληνική ζυθοποιία. Όπως δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας Ζωούλης Μηνά στον ιστότοπο EUROTODAY «παρά τις δύσκολες οικονομικές συγκυρίες, την περίοδο 2010 -2016 η Αθηναϊκή Ζυθοποιία πραγματοποίησε επενδύσεις συνολικού ύψους άνω των 120 εκ. ευρώ, κυρίως για την προώθηση των εξαγωγών, την ανάπτυξη και κυκλοφορία νέων προϊόντων και την αγορά νέου εξοπλισμού για την αναβάθμιση των εργοστασίων της.

Για την 3ετία 2017-2019 έχουν προγραμματιστεί επενδύσεις ύψους 61 εκ. Ευρώ, γεγονός που δείχνει την εμπιστοσύνη της εταιρείας στην ελληνική οικονομία, αλλά και τη θέλησή της να παράγει αξία για την Ελλάδα».

Μια ακόμη σημαντική επένδυση από εταιρεία μέλος του ΕΣΒΕΠ, είναι αυτή της BARILLA HELLAS, η οποία έχει επενδύσει πάνω από 10 εκ. ευρώ σε μηχανολογικό εξοπλισμό για την παραγωγή προϊόντων που προορίζονται για εξαγωγή.

Από αυτά που προηγούνται γίνεται καταφανές ότι τα επώνυμα προϊόντα είναι παραγωγοί θέσεων εργασίας, κατά κύριο δε λόγο σε τομείς όπως η καινοτομία και οι υψηλές τεχνολογίες.