Ένα βήμα πιο κοντά στην υλοποίηση της δράσης «Προληπτικές Διαγνωστικές Εξετάσεις για τον Καρκίνο του Παχέος Εντέρου» προχωράει η Κυβέρνηση, μετά την Κοινή Υπουργική Απόφαση που υπέγραψαν ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη και ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης.

Ειδικότερα, στην ΚΥΑ καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις της διαδικασίας υλοποίησης της δράσης για τη δημόσια  υγεία «Προληπτικές Διαγνωστικές Εξετάσεις για τον Καρκίνο του Παχέος Εντέρου», που εντάσσεται στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου (ΕΠΠΕ) του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης, υλοποιείται από την ΗΔΙΚΑ ΑΕ, φορέα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, και χρηματοδοτείται από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0.

Το πρόγραμμα στοχεύει στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου και απευθύνεται σε 2,8 εκατομμύρια άνδρες και γυναίκες, ηλικίας 50-69 ετών. Περιλαμβάνει δωρεάν εξέταση με ειδικά τεστ αυτοδιαγνωστικού ελέγχου (self-test) που θα μπορούν οι πολίτες να προμηθεύονται από τα συνεργαζόμενα φαρμακεία, δωρεάν επίσκεψη σε συνεργαζόμενο γαστρεντερολόγο/ενδοσκόπο για κλινική αξιολόγηση σε περίπτωση κατά την οποία προκύψει θετικό αποτέλεσμα από την αυτοδιαγνωστική δοκιμασία (self-test). Επιπλέον, ανάλογα με την κλινική αξιολόγηση,  περιλαμβάνει δωρεάν διενέργεια διαγνωστικής κολονοσκόπησης, καθώς και δωρεάν εξέταση βιοψίας σε περίπτωση ευρημάτων, σύμφωνα πάντα με τις συστάσεις της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας (ΕΕΔΥ).

Υπενθυμίζεται ότι η κυβέρνηση επενδύει συνολικά πάνω από 200 εκ ευρώ μέχρι το 2025 για προγράμματα δευτερογενούς πρόληψης που αφορούν στον καρκίνο και στην πλειονότητα τους προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε: «Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι από τους τύπους των καρκίνων που μπορούν να προληφθούν εάν διαγνωστούν έγκαιρα. Γι’ αυτόν τον λόγο, είναι απαραίτητος ο προσυμπτωματικός έλεγχος που αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες ίασης από τη νόσο. Με το Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου (ΕΠΠΕ) του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης θα είμαστε σε θέση να σώσουμε χιλιάδες ζωές μέσω της έγκαιρης διάγνωσης. Ενθαρρύνω όλους τους πολίτες να επωφεληθούν από τις δωρεάν αυτές εξετάσεις και να κλείσουν άμεσα ραντεβού για διαγωνιστικό  έλεγχο σε κάποιο από τα συνεργαζόμενα κέντρα, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση».

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου δήλωσε: «Ένας κράτος ευρωπαϊκό που σέβεται τους πολίτες, ένα κράτος ψηφιακό που θέτει καθημερινά τον πολίτη στο επίκεντρο και συγχρόνως μεριμνά για το κρίσιμο τομέα της υγείας. Αυτό είναι το όραμα για το οποίο εργαζόμαστε συνολικά ως Κυβέρνηση. Με το Υπουργείο Υγείας υλοποιούμε σε αγαστή συνεργασία μια σειρά καινοτόμων έργων για την πρόληψη ασθενειών, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σώσει ζωές, και αυτή είναι μια κοινή πεποίθηση που μας ενώνει. Αξιοποιώντας πολύτιμους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης υλοποιούμε μέσω της ΗΔΙΚΑ όλα εκείνα τα τεχνολογικά εργαλεία που ενδυναμώνουν το Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ”, στηρίζοντας εμπράκτως τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών».

Η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη δήλωσε: «Η Πρόληψη αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής μας για τη δημόσια υγεία, και η ΚΥΑ που υπογράψαμε με τα συναρμόδια Υπουργεία ενισχύει την προσπάθειά μας προς αυτή την κατεύθυνση. Προχωράμε μπροστά, κάνοντας τις εξαγγελίες μας πράξη, αποδεικνύοντας τη δέσμευσή μας για τη βελτίωση της δημόσιας υγείας στη χώρα μας και την παροχή υψηλών υπηρεσιών υγείας για όλους τους πολίτες».

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης δήλωσε: «Η σημερινή απόφαση αποτελεί μια ακόμα παρέμβαση της Κυβέρνησης στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της δημόσιας υγείας και της διεύρυνσης της πρόληψης ασθενειών, όπως οι καρκίνοι του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου αλλά και καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα προγράμματα αυτά, που σώζουν ζωές, όπως και η γενικότερη αναβάθμιση νοσοκομείων και κέντρων υγείας σε ολόκληρη τη χώρα, χρηματοδοτούνται από εθνικούς αλλά και ευρωπαϊκούς πόρους, αποδομώντας τις αιτιάσεις περί διοχέτευσης των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αλλά και του ΕΣΠΑ, σε «λίγους». Αφήνουμε στην κρίση των πολιτών τα μυθεύματα της αντιπολίτευσης και προχωρούμε αποφασιστικά στην υλοποίηση των δεσμεύσεών μας για βιώσιμη ανάπτυξη με κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη για όλους».

Τα ευρήματα προέρχονται από τη μελέτη ECLIPSE, μια κλινική δοκιμή σε πολλές χώρες με τη συμμετοχή σχεδόν 8.000 ατόμων ηλικίας 45-84 ετών. Οι ερευνητές συνέκριναν την εξέταση αίματος, που ανιχνεύει σήματα καρκίνου του παχέος εντέρου στο αίμα από το DNA που αποβάλλεται από τους όγκους, με την κολονοσκόπηση.

Συγκεκριμένα, από τα 7.861 άτομα που συμπεριλήφθηκαν στην έρευνα, το 83,1% των συμμετεχόντων που επιβεβαιώθηκε με κολονοσκόπηση ότι πάσχει από καρκίνο του παχέος εντέρου είχε θετική εξέταση αίματος και το 16,9% αρνητική εξέταση. Το τεστ ήταν πιο ευαίσθητο για τους καρκίνους του παχέος εντέρου, συμπεριλαμβανομένων των καρκίνων σε πρώιμο στάδιο, αλλά λιγότερο ευαίσθητο για τις προχωρημένες προκαρκινικές αλλοιώσεις, οι οποίες μπορούν να μετατραπούν σε καρκίνο με την πάροδο του χρόνου.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους ενήλικες στις ΗΠΑ και αναμένεται να προκαλέσει 53.010 θανάτους το 2024. Ενώ τα ποσοστά θανάτου στους ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας έχουν μειωθεί, τα ποσοστά μεταξύ των ατόμων κάτω των 55 ετών έχουν αυξηθεί κατά περίπου 1% ετησίως από τα μέσα της δεκαετίας του 2000. Οι τρέχουσες κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν τα άτομα μέσου κινδύνου για καρκίνο του παχέος εντέρου να αρχίζουν τακτικό έλεγχο στην ηλικία των 45 ετών. Ωστόσο, υπολογίζεται ότι μόνο το 50% με 60% των ατόμων που χρειάζεται να κάνουν προληπτικό έλεγχο, κάνουν αυτές τις εξετάσεις.

«Η ύπαρξη μιας εξέτασης με βάση το αίμα, την οποία οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν κατά τη διάρκεια των συνηθισμένων επισκέψεων στον γιατρό, θα μπορούσε να αποτελέσει μια ευκαιρία για να βοηθήσουμε περισσότερους ανθρώπους να κάνουν προληπτικό έλεγχο», επισημαίνει ο Γουίλιαμ Γκρέιντι, γαστρεντερολόγος στο Fred Hutchinson Cancer Center και καθηγητής στον Τομέα Γαστρεντερολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον.

Τα ευρήματα προέρχονται από τη μελέτη ECLIPSE, μια κλινική δοκιμή σε πολλές χώρες με τη συμμετοχή σχεδόν 8.000 ατόμων ηλικίας 45-84 ετών. Οι ερευνητές συνέκριναν την εξέταση αίματος, που ανιχνεύει σήματα καρκίνου του παχέος εντέρου στο αίμα από το DNA που αποβάλλεται από τους όγκους, με την κολονοσκόπηση.

Συγκεκριμένα, από τα 7.861 άτομα που συμπεριλήφθηκαν στην έρευνα, το 83,1% των συμμετεχόντων που επιβεβαιώθηκε με κολονοσκόπηση ότι πάσχει από καρκίνο του παχέος εντέρου είχε θετική εξέταση αίματος και το 16,9% αρνητική εξέταση.

Το τεστ ήταν πιο ευαίσθητο για τους καρκίνους του παχέος εντέρου, συμπεριλαμβανομένων των καρκίνων σε πρώιμο στάδιο, αλλά λιγότερο ευαίσθητο για τις προχωρημένες προκαρκινικές αλλοιώσεις, οι οποίες μπορούν να μετατραπούν σε καρκίνο με την πάροδο του χρόνου.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους ενήλικες στις ΗΠΑ και αναμένεται να προκαλέσει 53.010 θανάτους το 2024. Ενώ τα ποσοστά θανάτου στους ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας έχουν μειωθεί, τα ποσοστά μεταξύ των ατόμων κάτω των 55 ετών έχουν αυξηθεί κατά περίπου 1% ετησίως από τα μέσα της δεκαετίας του 2000. Οι τρέχουσες κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν τα άτομα μέσου κινδύνου για καρκίνο του παχέος εντέρου να αρχίζουν τακτικό έλεγχο στην ηλικία των 45 ετών. Ωστόσο, υπολογίζεται ότι μόνο το 50% με 60% των ατόμων που χρειάζεται να κάνουν προληπτικό έλεγχο, κάνουν αυτές τις εξετάσεις.

«Η ύπαρξη μιας εξέτασης με βάση το αίμα, την οποία οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν κατά τη διάρκεια των συνηθισμένων επισκέψεων στον γιατρό, θα μπορούσε να αποτελέσει μια ευκαιρία για να βοηθήσουμε περισσότερους ανθρώπους να κάνουν προληπτικό έλεγχο», επισημαίνει ο Γουίλιαμ Γκρέιντι, γαστρεντερολόγος στο Fred Hutchinson Cancer Center και καθηγητής στον Τομέα Γαστρεντερολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον.