Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος, περίπου στο μέγεθος καρυδιού, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη.

Με την ηλικία είναι συνηθισμένο να μεγαλώνει. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο. Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη είναι πολύ συχνή και διαφορετική κατάσταση από τον καρκίνο.

Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν

Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που πρέπει να γνωρίζουν οι άνδρες είναι ότι ο καρκίνος του προστάτη στα αρχικά στάδια συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα.

Όταν εμφανιστούν ενοχλήματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:

• δυσκολία στην έναρξη της ούρησης,
• αδύναμη ή διακοπτόμενη ροή ούρων,
• συχνότερη ανάγκη για ούρηση, ιδιαίτερα τη νύχτα,
• αίσθημα ότι η κύστη δεν αδειάζει πλήρως,
• αίμα στα ούρα ή στο σπέρμα,
• πόνο ή ενόχληση κατά την ούρηση.

Τα παραπάνω δεν σημαίνουν αυτομάτως καρκίνο. Πολύ συχνά οφείλονται σε καλοήθη υπερπλασία, προστατίτιδα ή άλλες παθήσεις.

Χρειάζονται, όμως, ιατρική αξιολόγηση.

Ποια σημάδια χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή

Σε πιο προχωρημένη νόσο μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα που δεν περιορίζονται στο ουροποιητικό σύστημα.

Επίμονος πόνος στη μέση, στα ισχία ή στα οστά, ανεξήγητη απώλεια βάρους και έντονη κόπωση είναι συμπτώματα που πρέπει να διερευνώνται.

Κανένα από αυτά δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη καρκίνου του προστάτη, καθώς μπορεί να προκληθούν από πολλές διαφορετικές καταστάσεις.

Ποιοι άνδρες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο

Ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου είναι η ηλικία.

Η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του προστάτη αυξάνεται σημαντικά μετά τα 50 χρόνια.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το οικογενειακό ιστορικό. Ένας άνδρας που έχει πατέρα ή αδελφό με καρκίνο του προστάτη, ιδιαίτερα εάν η διάγνωση έγινε σε σχετικά νεαρή ηλικία, μπορεί να διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο.

Ορισμένες κληρονομικές γονιδιακές μεταλλάξεις, όπως οι BRCA1 και BRCA2, συνδέονται επίσης με αυξημένο κίνδυνο.

Τι είναι το PSA

Μία από τις γνωστότερες εξετάσεις που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο του προστάτη είναι το PSA – ειδικό προστατικό αντιγόνο.

Πρόκειται για απλή εξέταση αίματος που μετρά τα επίπεδα μιας πρωτεΐνης που παράγεται από τον προστάτη.

Ένα αυξημένο PSA δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει καρκίνος.

Μπορεί να αυξηθεί λόγω καλοήθους υπερπλασίας, φλεγμονής ή άλλων παραγόντων. Αντίστοιχα, δεν έχουν όλοι οι καρκίνοι του προστάτη πολύ υψηλό PSA.

Γι' αυτό η τιμή πρέπει να αξιολογείται από γιατρό σε συνδυασμό με την ηλικία, το ιστορικό, προηγούμενες μετρήσεις και άλλες εξετάσεις.

Από ποια ηλικία πρέπει να γίνεται έλεγχος

Δεν υπάρχει μία ηλικία που να είναι κατάλληλη για όλους.

Οι μεγάλες επιστημονικές οδηγίες προτείνουν εξατομικευμένη συζήτηση με τον γιατρό για τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους του ελέγχου με PSA.

Για άνδρες μέσου κινδύνου, η συζήτηση συνήθως αποκτά μεγαλύτερη σημασία γύρω από την ηλικία των 50 ετών.

Σε άνδρες αυξημένου κινδύνου, όπως όσοι έχουν ισχυρό οικογενειακό ιστορικό, μπορεί να χρειάζεται να ξεκινήσει νωρίτερα.

Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεται το PSA ως μια εξέταση που πρέπει να γίνεται μηχανικά, χωρίς ιατρική αξιολόγηση.

Τι συμβαίνει αν το PSA είναι αυξημένο

Ένα αυξημένο αποτέλεσμα δεν οδηγεί αυτομάτως σε διάγνωση καρκίνου.

Ο ουρολόγος μπορεί να ζητήσει επανάληψη της εξέτασης ή πρόσθετες εξετάσεις.

Σήμερα σημαντικό ρόλο μπορεί να έχει η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία προστάτη (mpMRI), η οποία βοηθά τους γιατρούς να εντοπίσουν ύποπτες περιοχές και να αποφασίσουν εάν χρειάζεται βιοψία.

Η οριστική διάγνωση του καρκίνου γίνεται με ιστολογική εξέταση του ιστού που λαμβάνεται κατά τη βιοψία.

Η έγκαιρη διάγνωση αλλάζει τα δεδομένα

Ο καρκίνος του προστάτη δεν συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ασθενείς.

Ορισμένοι όγκοι αναπτύσσονται πολύ αργά και μπορεί να μη δημιουργήσουν ποτέ σοβαρό πρόβλημα. Άλλοι είναι πιο επιθετικοί και απαιτούν άμεση θεραπεία.

Γι' αυτό μετά τη διάγνωση οι γιατροί εξετάζουν το στάδιο της νόσου, τα χαρακτηριστικά του όγκου, την τιμή του PSA, την ηλικία και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του ασθενούς.

Δεν χρειάζονται όλοι άμεσα θεραπεία

Αυτό είναι ένα σημείο που συχνά προκαλεί έκπληξη.

Σε ορισμένους άνδρες με καρκίνο χαμηλού κινδύνου μπορεί να επιλεγεί η ενεργός παρακολούθηση αντί της άμεσης θεραπείας.

Ο ασθενής παρακολουθείται συστηματικά με εξετάσεις και, εφόσον υπάρξουν ενδείξεις ότι η νόσος εξελίσσεται, μπορεί να ξεκινήσει θεραπεία.

Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται ή καθυστερούν πιθανές παρενέργειες μιας θεραπείας όταν αυτή δεν είναι ακόμη απαραίτητη.

Πώς αντιμετωπίζεται

Οι θεραπευτικές επιλογές εξαρτώνται από τα χαρακτηριστικά κάθε περίπτωσης.

Μπορεί να περιλαμβάνουν χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία, ορμονοθεραπεία και, σε πιο προχωρημένες μορφές, νεότερες συστηματικές θεραπείες ή χημειοθεραπεία.

Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα από την ιατρική ομάδα μαζί με τον ασθενή.

Μπορούμε να τον προλάβουμε;

Δεν υπάρχει τρόπος που να εγγυάται ότι ένας άνδρας δεν θα εμφανίσει καρκίνο του προστάτη.

Ένας γενικότερα υγιεινός τρόπος ζωής, όμως, είναι σημαντικός για τη συνολική υγεία.

Η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, η τακτική άσκηση, η αποφυγή καπνίσματος και μια ισορροπημένη διατροφή με λαχανικά, φρούτα, όσπρια και προϊόντα ολικής άλεσης αποτελούν καλές επιλογές για τη γενικότερη πρόληψη χρόνιων νοσημάτων.

Το λάθος που κάνουν πολλοί άνδρες

Το μεγαλύτερο λάθος είναι να περιμένει κάποιος να εμφανίσει έντονα συμπτώματα πριν επισκεφθεί τον γιατρό.

Ο πρώιμος καρκίνος του προστάτη μπορεί να είναι εντελώς ασυμπτωματικός.

Από την άλλη πλευρά, ο προληπτικός έλεγχος έχει και πιθανά μειονεκτήματα, όπως η υπερδιάγνωση όγκων που ίσως δεν θα προκαλούσαν ποτέ πρόβλημα.

Γι' αυτό η σωστή προσέγγιση δεν είναι ούτε ο φόβος ούτε η αδιαφορία.

Είναι η ενημέρωση και η εξατομικευμένη συζήτηση με τον ουρολόγο για το πότε και με ποιον τρόπο πρέπει να γίνεται ο έλεγχος.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της ηλικίας που ωριμάζει σεξουαλικά ο έφηβος και του κινδύνου να αναπτύξει μελλοντικά καρκίνο του προστάτη, χρησιμοποιώντας, για πρώτη φορά, γενετικούς δείκτες για την αξιολόγηση της σεξουαλικής ωρίμανσης. Τα ευρήματα της μελέτης τους, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό BMC Medicine, έδειξαν ότι αυτά τα γονίδια πρόωρης εφηβείας συσχετίστηκαν με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη αργότερα στη ζωή.

Ο καρκίνος του προστάτη είναι o πιο συχνά εμφανιζόμενος καρκίνος στους άνδρες, με περισσότερα από 100.000 άτομα στη Δύση να χάνουν τη ζωή τους από τη νόσο, εκ των οποίων πάνω από 1.000 άνδρες στην Ελλάδα. Παρότι ο προστατικός καρκίνος εμφανίζεται σε προχωρημένη ηλικία και έχει αργή ανάπτυξη στην πλειοψηφία των περιπτώσεων -απόδειξη αποτελεί το γεγονός ανακάλυψης της ύπαρξης της νόσου μετά θάνατον ο οποίος έχει επέλθει για λόγους ανεξάρτητους από τον καρκίνο του προστάτη- υπάρχουν μορφές της νόσου που είναι επιθετικές, δίνουν μεταστάσεις και είναι θανατηφόρες, ακόμα και σε νεαρότερα άτομα.

Επομένως, ο μόνος τρόπος προστασίας είναι ο τακτικός προληπτικός έλεγχος, που περιλαμβάνει τη μέτρηση του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA) και τη δακτυλική εξέταση. Σε περίπτωση υποψίας και ανάγκης για περαιτέρω διερεύνηση διενεργείται βιοψία του προστάτη», εξηγεί ο χειρουργός ουρολόγος-ανδρολόγος Δρ. Ευάγγελος Ζαχαράκης PhD FRCS(Eng) FECSM FEAA, Δ/ντης Ουρολόγος του University College Hospital of London, UK & Συνεργάτης Κλινικών "Άγιος Λουκάς" και "Κυανός Σταυρός" Θεσσαλονίκης (www.zacharakis-urology.gr). «Μέχρι σήμερα ως παράγοντες κινδύνου έχουν αναγνωριστεί -εκτός από την ηλικία- η κληρονομικότητα, η διατροφή και ο τρόπος ζωής», συμπληρώνει.

Επίσης, επιδημιολογικές μελέτες είχαν παρατηρήσει ότι υπάρχει συσχετισμός μεταξύ της σεξουαλικής ωρίμανσης σε μικρότερη ηλικία και του υψηλότερου κινδύνου για καρκίνο του προστάτη, αλλά οι δείκτες της σεξουαλικής ωρίμανσης στα αγόρια είναι συχνά ανακριβείς.

Για το λόγο αυτό ο καθηγητής David Neal από το Πανεπιστήμιο του Cambridge, κύριος ερευνητής της παρούσας μελέτης, και οι συνεργάτες του χρησιμοποίησαν γενετικούς δείκτες, προκειμένου να αξιολογήσουν τη σεξουαλική ωρίμανση. Η μέθοδος αυτή είναι πιο αξιόπιστη από την παραδοσιακή χρήση των φυσικών εφηβικών αλλαγών, η οποία είναι ανακριβής.

Οι ερευνητές αφού εντόπισαν τα γονίδια που θα μπορούσαν να δείξουν τη σεξουαλική ωρίμανση, ενημέρωσαν κατόπιν κάθε συμμετέχοντα για το πόσα από αυτά τα γονίδια είχε. Η μέτρηση της σεξουαλικής ωρίμανσης με γενετικούς δείκτες επέτρεψε τελικά την αποκάλυψη της αιτιώδους σχέσης της εισόδου στην εφηβεία σε μικρότερη ηλικία και του αυξημένου κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου του προστάτη αργότερα στη ζωή.

Ο καθηγητής Neal δήλωσε ότι η έρευνα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, διότι έχει δείξει έναν νέο τρόπο εξέτασης των παραγόντων κινδύνου που επιτρέπουν τον καθορισμό περισσότερων πιθανών σχέσεων αιτίας - αποτελέσματος.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η σχέση μεταξύ γενετικών παραγόντων που επηρεάζουν την είσοδο των αγοριών στην εφηβεία και καρκίνου του προστάτη θα μπορούσε να οφείλεται στην επίδραση της πρώιμης και παρατεταμένης αύξησης των επιπέδων των ορμονών, οι οποίες αλλάζουν κατά την εφηβεία.

Η πρόληψη αποτελεί το κλειδί «αν θέλουμε να δούμε μείωση του αριθμού των ανδρών που αναπτύσσουν τη νόσο», πρόσθεσε ο καθηγητής David Neal.

Υπάρχουν ακόμα πολλά αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τους τρόπους πρόληψης του καρκίνου του προστάτη, επισήμανε ο έτερος ερευνητής καθηγητής Richard Martin, από το Πανεπιστήμιο του Bristol. Ωστόσο, τα αποτελέσματα της μελέτης που συνδέουν τη σεξουαλική ωρίμανση με τον κίνδυνο για καρκίνο του προστάτη θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη συμπλήρωση κάποιων κενών στις γνώσεις των ειδικών.

Συμπλήρωσε ότι αυτό που θα μπορούσε να συνδέει την έναρξη της εφηβείας σε νεαρότερη ηλικία με τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη είναι οι επιδράσεις των αυξητικών και ανδρικών ορμονών, πιθανότητα που θα πρέπει να εξεταστεί λεπτομερέστερα σε μελλοντική έρευνα.

Συναρπαστικά χαρακτήρισε τα αποτελέσματα της έρευνας και η Δρ. Παναγιώτα Μήτρου, διευθύντρια χρηματοδότησης ερευνών στο World Cancer Research Fund. Ωστόσο υπάρχει ανάγκη εμβάθυνσης της γνώσης για το θέμα, όπως διευκρίνισε.

«Εάν επιβεβαιωθεί ότι το κλειδί για την αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του προστάτη στους άνδρες που μπήκαν στην εφηβεία σε μικρότερη ηλικία είναι οι αυξητικές ορμόνες, θα είναι δυνατή η ανάπτυξη και εφαρμογή κάποιων παρεμβάσεων στα παιδιά, οι οποίες θα συντελούσαν στην υγιή ανάπτυξή τους και θα λειτουργούσαν ως ασπίδα προστασίας ενάντια στον καρκίνο του προστάτη στην ενήλικη ζωή και ιδιαίτερα της επιθετικής μορφής του. Ακόμα όμως και στην περίπτωση που προκύψει, η ριζική προστατεκτομή προσφέρει στο 92% των ασθενών 10ετή επιβίωση από τον συγκεκριμένο λόγο, ποσοστό ιδιαίτερα υψηλό, και συνολικό ποσοστό επιβίωσης 77%, σύμφωνα με πραγματοποιηθείσες αμερικανικές μελέτες, σε αντίθεση με 88% και 52% αντίστοιχα για τους ασθενείς που προχωρούν σε ακτινοθεραπεία χωρίς να έχουν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση», επισημαίνει ο Δρ. Ευάγγελος Ζαχαράκης.

«Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος στους άνδρες μετά από τον καρκίνο του δέρματος, με το 60% των περιστατικών να αναπτύσσεται σε άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω. Η νόσος έχει υψηλά ποσοστά επιβίωσης, με μόνο 1 στους 39 να χάνει τη ζωή του. Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρία Καρκίνου, για όλα τα στάδια του καρκίνου του προστάτη η 5ετής επιβίωση αγγίζει το 100%, η 10ετής το 98% και η 15ετής το 95%.

Όμως όλοι οι καρκίνοι του προστάτη δεν είναι οι ίδιοι. Ορισμένες φορές αναπτύσσεται πολύ γρήγορα και γι’ αυτό πρέπει να εξετάζεται η επιθετικότητά του προκειμένου να καθοριστεί το θεραπευτικό πλάνο. Όταν ο καρκίνος εντοπίζεται μόνο στον προστάτη και δεν έχει δώσει μεταστάσεις η ριζική προστατεκτομή εξασφαλίζει την πλήρη ίαση. Η εκτέλεσή της με τη βοήθεια ρομποτικών συστημάτων προσφέρει άριστα αποτελέσματα και ταχύτερη αποκατάσταση της ακράτειας των ούρων και της στυτικής δυσλειτουργίας, που αποτελούν επιπλοκές της προστατεκτομής», μας εξηγεί ο χειρουργός ουρολόγος-ανδρολόγος Δρ. Ευάγγελος Ζαχαράκης PhD FRCS(Eng) FECSM FEAA, Δ/ντης Ουρολόγος του University College Hospital of London, UK & Συνεργάτης Κλινικών "Άγιος Λουκάς" και "Κυανός Σταυρός" Θεσσαλονίκης (www.zacharakis-urology.gr).

Ειδικότερα, στη μελέτη έλαβαν μέρος συνολικά 141.896 άνδρες, από οκτώ διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες , μεταξύ των οποίων και η χώρα μας (Ιταλία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία, Ελλάδα, Γερμανία, Σουηδία και Δανία), οι οποίοι παρακολουθήθηκαν, κατά μέσο όρο, επί 14 συναπτά έτη. Οι συμμετέχοντες ήταν κατά μέσο όρο 52 χρονών.

Προκειμένου να εξετάσουν την πιθανή σχέση μεταξύ του σωματικού μεγέθους / παχυσαρκίας και του κινδύνου ανάπτυξης επιθετικού καρκίνου του προστάτη, αλλά και τα ποσοστά θνητότητας από τη νόσο, οι ερευνητές επεξεργάστηκαν δεδομένα που αφορούσαν τα αποτελέσματα μετρήσεων για τον προσδιορισμό του σωματικού βάρους και το ποσοστό λίπους τους, κυρίως του ΔΜΣ και της περιμέτρου της μέσης. Αφού έλαβαν υπόψη τους παράγοντες όπως το επίπεδο εκπαίδευσης, το κάπνισμα, την οικογενειακή κατάσταση, τον διαβήτη και τη σωματική δραστηριότητα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνδρες με υψηλότερο ΔΜΣ και περίμετρο μέσης είχαν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης μιας επιθετικής μορφής καρκίνου του προστάτη, με τον κίνδυνο να αυξάνεται κατά 10% για κάθε 5 kg/m2 αύξησης του ΔΜΣ και κατά 13% για κάθε 10 εκατοστά αύξησης της περιφέρειας της μέσης.

Ο υψηλότερος ΔΜΣ και η μεγαλύτερη περίμετρος της μέσης αύξησε επίσης τον κίνδυνο ανάπτυξης θανατηφόρου καρκίνου του προστάτη, με 14% υψηλότερο κίνδυνο να παρατηρείται για κάθε 5 kg /m2 αύξησης του ΔΜΣ, και 18% για κάθε αύξηση 10 cm της περιφέρειας της μέσης.

Η έρευνα διεξήχθη από ερευνητές της Μονάδας Επιδημιολογίας Καρκίνου του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, οι οποίοι παρουσίασαν τα ευρήματά τους στην Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής για την Παχυσαρκία, που πραγματοποιήθηκε στο Γκέτεμποργκ της Σουηδίας από την 1η έως τις 4 Ιουνίου 2016.

Τα ευρήματα από αυτή τη μεγάλη προοπτική μελέτη καταδεικνύουν ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ του σωματικού μεγέθους και του καρκίνου του προστάτη, αλλά η σχέση αυτή είναι πολύπλοκη και ποικίλλει ανάλογα με την επιθετικότητα της νόσου. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι άνδρες που έχουν αυξημένο λιπώδη ιστό διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιθετικού καρκίνου του προστάτη και υψηλότερα ποσοστά θανάτου από τη νόσο και γι’ αυτό συμβουλεύουν όλους τους άνδρες να καταβάλουν κάθε προσπάθεια ώστε να διατηρήσουν ένα υγιές βάρος.

«Παρότι πλήθος μελετών έχουν αποκαλύψει τη στενή σχέση που έχει η παχυσαρκία με διάφορες μορφές καρκίνου, αλλά και με μια σειρά από μεταβολικά νοσήματα, δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία τα οποία τεκμηρίωναν την επίδραση του αυξημένου σωματικού βάρους στην υγεία του προστάτη. Τα ευρήματα από την παρούσα μελέτη θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ώστε να ευαισθητοποιηθούν οι άνδρες με αυξημένο βάρος και να αποκλείουν έναν σοβαρό παράγοντα κινδύνου για ανάπτυξη αυτής της μορφής καρκίνου», σημειώνει ο Δρ. Ευάγγελος Ζαχαράκης.

Αυτή η μελέτη δεν ήταν η πρώτη που απέδειξε την αυξημένη πιθανότητα θανάτου από επιθετικό καρκίνο του προστάτη που έχουν οι υπέρβαροι και παχύσαρκοι άνδρες. Παλαιότερες μελέτες έχουν αποδείξει ότι ο ΔΜΣ κατά τη διάγνωση του καρκίνου συσχετίζεται έντονα με τον κίνδυνο θανάτου από τη νόσο, με τους άνδρες που υποφέρουν από επιθετική μορφή της να έχουν σημαντικά μεγαλύτερες πιθανότητες θανάτου αν είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.

«Οι άνδρες καλό είναι να λαμβάνουν σοβαρότερα υπόψη τους τις επιπτώσεις που έχει η παχυσαρκία στη συνολική υγεία τους απ’ ό,τι το πράττουν και να ζητούν την ιατρική συνδρομή νωρίτερα, προτού εκδηλωθούν νοσήματα που συνοδεύουν ή αποτελούν παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξή τους», τονίζει.

Ειδικοί πάντως, σχολιάζοντας τη μελέτη, ανέφεραν ότι δεν έχει καταστεί σαφές από τα ευρήματα εάν το αυξημένο σωματικό βάρος προκαλεί καρκίνο του προστάτη ή εάν η νόσος διαγιγνώσκεται στους υπέρβαρους/παχύσαρκους άνδρες σε πιο προχωρημένο στάδιο απ’ ότι σε εκείνους με φυσιολογικό βάρος, και γι’ αυτό απαιτείται η συνέχιση της έρευνας επί του συγκεκριμένου θέματος. Επιπλέον, αντικείμενο έρευνας θα πρέπει να αποτελέσει και η επίπτωση που θα είχε η απώλεια βάρους ενός άνδρα στην πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του προστάτη.

Ειδικότερα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης εξέτασαν στοιχεία 31.925 ανδρών, μέσης ηλικίας 59 ετών κατά την έναρξη της μελέτης, το 1992, οι οποίοι ήταν κατά πλειοψηφία παντρεμένοι. Είχαν υποβληθεί δε σε 5 τεστ PSA, κατά μέσο όρο, μέχρι το 2008.

Οι ερευνητές αρχικά συγκέντρωσαν στοιχεία για τη μέση μηνιαία συχνότητα εκσπερμάτισης μέσω ενός ερωτηματολογίου, στο οποίο οι συμμετέχοντες ανέφεραν τις … “επιδόσεις” τους κατά τη διάρκεια τριών περιόδων: στην ηλικία των 20 έως 29 ετών, στην ηλικία των 40 έως 49 ετών και κατά το προηγούμενο έτος (1991). Στις ηλικίες από 40 έως 49 οι περισσότεροι άνδρες (38,0%) ανέφεραν 8 έως 12 εκσπερματίσεις το μήνα, ενώ μόνο το 8,8% ανέφερε τουλάχιστον 21 εκσπερματίσεις μηνιαίως.

Στην περίοδο των 18 ετών της παρακολούθησης των συμμετεχόντων στη μελέτη, μέχρι δηλαδή το 2010, 3.839 άνδρες ανέπτυξαν καρκίνο του προστάτη, εκ των οποίων οι 384 έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο.

«Η ηλικία αποτελεί τον κύριο παράγοντα κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου του προστάτη, με τις πιθανότητες να αυξάνονται ταχύτατα με το πέρασμα του χρόνου. Είναι σπάνιος σε άνδρες κάτω των 40, ενώ το 60% των περιστατικών διαγιγνώσκεται σε ηλικίες άνω των 65 ετών. Η κληρονομικότητα και οι μεταλλάξεις αφορούν μικρό αριθμό κρουσμάτων, ενώ η μεγάλη πλειοψηφία συμβαίνει σε άνδρες χωρίς οικογενειακό ιστορικό. Μελέτες για τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, περιβαλλοντικούς και όσους αφορούν τον τρόπο ζωής όπως το κάπνισμα, τη διατροφή και την έκθεση σε χημικά δεν έχουν δώσει σαφείς απαντήσεις. Η παχυσαρκία όμως φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο και γι’ αυτό συστήνεται η στόχευση στη διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους με την υιοθέτηση υγιεινής διατροφής και καθημερινής άσκησης», τονίζει ο χειρουργός ουρολόγος-ανδρολόγος Δρ. Ευάγγελος Ζαχαράκης PhD FRCS(Eng) FECSM FEAA, Δ/ντης Ουρολόγος του University College Hospital of London, UK & Συνεργάτης Κλινικών "Άγιος Λουκάς" και "Κυανός Σταυρός" Θεσσαλονίκης (www.zacharakis-urology.gr).

Αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τους παράγοντες που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τα αποτελέσματά τους, ανακάλυψαν ότι ο σχετικός κίνδυνος για καρκίνο του προστάτη ήταν περίπου 20% χαμηλότερος στους άνδρες που εκσπερμάτιζαν τουλάχιστον 21 φορές το μήνα σε σχέση με τους άνδρες που περιορίζονταν σε 4 έως 7 φορές στο ίδιο χρονικό διάστημα. Σημειώνεται ότι οι άνδρες που ανέφεραν 0 - 3 εκσπερματίσεις το μήνα ήταν πάρα πολύ λίγοι, κι έτσι οι άνδρες με 4-7 χρησίμευσαν ως ομάδα αναφοράς.

Για όσους εκσπερμάτιζαν συχνά, η μείωση του κινδύνου παρατηρήθηκε και στις τρεις χρονικές περιόδους.

Όπως δήλωσε η Jennifer Rider, ScD, MPH, επιδημιολόγος του καρκίνου στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Βοστώνης και επικεφαλής της μελέτης -η οποία δημοσιεύθηκε στη διαδικτυακή έκδοση του European Urology και είχε ανακοινωθεί για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια του περσινού συνεδρίου της Αμερικανικής Ουρολογικής Εταιρείας (AUA) προκαλώντας πάταγο- αυτή η μεγάλη προοπτική μελέτη παρέχει τις ισχυρότερες αποδείξεις μέχρι σήμερα για τον ευεργετικό ρόλο της εκσπερμάτισης στην πρόληψη του καρκίνου του προστάτη.

Ευεργετική ήταν επίσης η επίδραση των συχνών εκσπερματίσεων και στους άνδρες στην ηλικιακή ομάδα 40 έως 49 ετών που δήλωσαν 8-12 εκσπερματίσεις κατά μέσο όρο το μήνα, καθώς αποδείχθηκε ότι αντιμετώπισαν μειωμένο κίνδυνο κατά 10%, αλλά και στους άνδρες που ανέφεραν 13 έως 20 εκσπερματίσεις μεταξύ 40 και 49 ετών καθώς μείωσαν έτσι τον κίνδυνο κατά 20%.

Η Dr. Rider σημείωσε όμως ότι δεν πρέπει οι άνδρες να επικεντρώνονται στους ακριβείς αριθμούς εκσπερμάτωσης, αλλά στη σχέση δόσης-απόκρισης. Συνοψίζοντας ανέφερε ότι «η ασφαλής σεξουαλική δραστηριότητα θα μπορούσε να είναι καλή για την υγεία του προστάτη».

Κι αυτό επειδή το προφίλ των ανδρών με την υψηλότερη συχνότητα εκσπερματίσεων (τουλάχιστον 21) κίνησε το ενδιαφέρον των ερευνητών. Όπως διαπίστωσαν είχαν ανθυγιεινές συνήθειες και απρόσεκτη συμπεριφορά.

Συγκεκριμένα, είχαν μολυνθεί περισσότερο από σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα (γονόρροια και σύφιλη), κάπνιζαν ή ήταν πρώην καπνιστές, λάμβαναν περισσότερες θερμίδες μέσω της διατροφής τους, και κατανάλωναν αλκοόλ. Επίσης δεν ήταν τόσο τακτικοί με τις εξετάσεις PSA. Όπως σημείωσαν, η μείωση του κινδύνου που παρατηρήθηκε στη συγκεκριμένη ομάδα «μπορεί να οφειλόταν σε πρόωρο θάνατο από άλλες αιτίες», καθώς ο τρόπος ζωής τους ήταν επικίνδυνος για εμφάνιση νοσημάτων που θα μπορούσαν να αποβούν μοιραία.

Παρόλα αυτά οι ερευνητές διαπίστωσαν, μετά από περαιτέρω μελέτη, ότι η παρατηρημένη μείωση του κινδύνου «φαινομενικά δεν μπορεί να εξηγηθεί» από οποιοδήποτε πρόωρο θάνατο από άλλες αιτίες.

Σημειωτέον ότι οι άνδρες που ανέφεραν τουλάχιστον 21 εκσπερματίσεις μηνιαίως στις ηλικίες 40-49 είχαν περισσότερες πιθανότητες να έχουν πάρει διαζύγιο συγκριτικά με τους άνδρες που δήλωσαν λιγότερες εκσπερματίσεις (11,8% έναντι 4% - 7%).

Η μελέτη αυτή δεν ήταν η πρώτη που εντόπισε τη σχέση μεταξύ συχνότητας εκσπερμάτισης και κινδύνου για εμφάνιση καρκίνου του προστάτη.

«Μια αυστραλιανή μελέτη σε 2.338 άνδρες έχει καταλήξει σε παρόμοιο συμπέρασμα. Όλοι οι άνδρες που είχαν κατά μέσο όρο 4,6 έως 7 εκσπερματίσεις την εβδομάδα είχαν 36% λιγότερες πιθανότητες να διαγνωστούν με καρκίνο του προστάτη πριν από την ηλικία των 70 ετών από ό,τι οι άνδρες που εκσπερμάτιζαν λιγότερο από 2,3 φορές την εβδομάδα, κατά μέσο όρο. Η μελέτη αυτή δεν βρήκε να υπάρχει σχέση μεταξύ καρκίνου του προστάτη και αριθμού των ερωτικών συντρόφων, σε αντίθεση με κάποια άλλη η οποία είχε διαπιστώσει ότι οι άνδρες που είχαν σεξουαλική επαφή με 30 ή περισσότερες γυναίκες είχαν 2 έως 3 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη από τους άνδρες που είχαν μόνο έναν σύντροφο», σημειώνει ο Δρ. Ευάγγελος Ζαχαράκης.

Την ύπαρξη και άλλων μελετών για το ίδιο θέμα σημείωσε και η ίδια η ερευνητική ομάδα, η οποία όμως ισχυρίστηκε ότι η δική της πλεονεκτεί σε τρία σημεία: είναι προοπτική, συμπεριέλαβε μεγαλύτερο αριθμό ανδρών συγκριτικά με παλαιότερες και έχει συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με την εκσπερμάτιση, καθώς οι ερευνητές ζήτησαν ξεκάθαρες απαντήσεις για εκσπερματίσεις από σεξουαλική επαφή, αυνανισμό, και ονειρώξεις.

Παρά την αρτιότητα της μελέτης, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι υπάρχει συσχετισμός αλλά όχι και την αιτιώδη συνάφεια. Για το θέμα η Dr. Rider παρέπεμψε στην πιθανότητα ο προστάτης να συσσωρεύει καρκινογόνες εκκρίσεις που μπορεί να οδηγούν σε καρκίνο του προστάτη.

Περαιτέρω έρευνες είναι απαραίτητες για την ανακάλυψη των πιθανών προστατευτικών μηχανισμών. Ανεξάρτητα όμως απ’ αυτές οι άνδρες πρέπει να έχουν στο νου τους ότι η εκσπερμάτιση δεν προκαλεί μόνο ευχαρίστηση, αλλά έχει και θετικές επιδράσεις στην υγεία του προστάτη.