Η μελέτη διερευνά τη σχέση μεταξύ κατάθλιψης και καρδιαγγειακής νόσου, ρίχνοντας φως στους πιθανούς μηχανισμούς που συμβάλλουν στις διαφορές με βάση το φύλο και υπογραμμίζει τη σημασία της προσαρμογής των στρατηγικών πρόληψης και διαχείρισης της καρδιαγγειακής νόσου ανάλογα με τους παράγοντες που σχετίζονται με το φύλο.

Η κατάθλιψη αποτελεί την τρίτη κύρια αιτία νοσηρότητας παγκοσμίως. Προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβάντων, συμπεριλαμβανομένου του εμφράγματος του μυοκαρδίου, της στηθάγχης, του εγκεφαλικού επεισοδίου και της θνησιμότητας.

Στη μελέτη συμμετείχαν 4,1 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 36-52 ετών. Η μελέτη συνέλεξε τον δείκτη μάζας σώματος, την αρτηριακή πίεση και τις εργαστηριακές τιμές νηστείας κατά τον αρχικό έλεγχο υγείας τους.

Όπως προέκυψε, η αναλογία κινδύνου της κατάθλιψης για καραδιαγγειακά νοσήματα ήταν 1,39 για τους άνδρες και 1,64 για τις γυναίκες σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες χωρίς κατάθλιψη.

Σχετικά με τους πιθανούς μηχανισμούς που μπορεί να συμβάλλουν σε αυτό, οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι μια εξήγηση είναι ότι οι γυναίκες μπορεί να βιώνουν πιο σοβαρά και επίμονα συμπτώματα κατάθλιψης σε σύγκριση με τους άνδρες και μπορεί να έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη κατά τη διάρκεια κρίσιμων περιόδων ορμονικών αλλαγών, όπως η εγκυμοσύνη ή η εμμηνόπαυση. Άλλοι μηχανισμοί περιλαμβάνουν τη μεγαλύτερη ευαισθησία των γυναικών σε παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου, όταν βρίσκονται σε κατάθλιψη, όπως η υπέρταση, ο διαβήτης και η παχυσαρκία, οι οποίοι μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Οι διαφορές στη χρήση της υγειονομικής περίθαλψης και της θεραπείας μεταξύ ανδρών και γυναικών και οι διαφορές συγκεκριμένου φύλου σε βιολογικούς παράγοντες, όπως η γενετική και το ορμονικό προφίλ, ενδέχεται επίσης να αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου των γυναικών.

Τα άτομα με κατάθλιψη αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Ωστόσο, περισσότερες γυναίκες εμφανίζουν καρδιαγγειακά προβλήματα σε σχέση με τους άνδρες, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό του Αμερικανικού Κολεγίου Καρδιολογίας «JACC: Asia».

Βιολογικοί παράγοντες όπως η γενετική και το ορμονικό προφίλ ενδέχεται επίσης να αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου των γυναικών

Η μελέτη διερευνά τη σχέση μεταξύ κατάθλιψης και καρδιαγγειακής νόσου, ρίχνοντας φως στους πιθανούς μηχανισμούς που συμβάλλουν στις διαφορές με βάση το φύλο και υπογραμμίζει τη σημασία της προσαρμογής των στρατηγικών πρόληψης και διαχείρισης της καρδιαγγειακής νόσου ανάλογα με τους παράγοντες που σχετίζονται με το φύλο.

Η κατάθλιψη αποτελεί την τρίτη κύρια αιτία νοσηρότητας παγκοσμίως. Προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβάντων, συμπεριλαμβανομένου του εμφράγματος του μυοκαρδίου, της στηθάγχης, του εγκεφαλικού επεισοδίου και της θνησιμότητας.

Η μελέτη

Στη μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 4,1 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 36-52 ετών, συνέλεξε τον δείκτη μάζας σώματος, την αρτηριακή πίεση και τις εργαστηριακές τιμές νηστείας κατά τον αρχικό έλεγχο υγείας τους.

Όπως προέκυψε, η αναλογία κινδύνου της κατάθλιψης για καρδιαγγειακά νοσήματα ήταν 1,39 για τους άνδρες και 1,64 για τις γυναίκες σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες χωρίς κατάθλιψη.

Σχετικά με τους πιθανούς μηχανισμούς που μπορεί να συμβάλλουν σε αυτό, οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι μια εξήγηση είναι ότι οι γυναίκες μπορεί να βιώνουν πιο σοβαρά και επίμονα συμπτώματα κατάθλιψης σε σύγκριση με τους άνδρες και μπορεί να έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη κατά τη διάρκεια κρίσιμων περιόδων ορμονικών αλλαγών, όπως η εγκυμοσύνη ή η εμμηνόπαυση.

Άλλοι μηχανισμοί περιλαμβάνουν τη μεγαλύτερη ευαισθησία των γυναικών σε παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου, όταν βρίσκονται σε κατάθλιψη, όπως η υπέρταση, ο διαβήτης και η παχυσαρκία, οι οποίοι μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Οι διαφορές στη χρήση της υγειονομικής περίθαλψης και της θεραπείας μεταξύ ανδρών και γυναικών και οι διαφορές συγκεκριμένου φύλου σε βιολογικούς παράγοντες, όπως η γενετική και το ορμονικό προφίλ, ενδέχεται επίσης να αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου των γυναικών.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή 3.129 εργαζόμενων όλων των ηλικιών, από μικρούς και μεγάλους οργανισμούς του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα και διερεύνησε εννέα παραμέτρους: άγχος, κατάθλιψη, σωματοποίηση, θυμό, μοναξιά, ποιότητα ζωής εργαζόμενου (wellbeing), εργασιακή ποιότητα ζωής, στάσεις απέναντι στην απομακρυσμένη εργασία και στάσεις απέναντι στην ψυχική υγεία.

Εντείνονται τα συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους και θυμού – πιο επιβαρυμένες οι γυναίκες και οι νεότεροι

Η φετινή έρευνα κατέγραψε, και πάλι, υψηλά ποσοστά για μία σειρά από συμπτώματα που σχετίζονται με την κατάθλιψη, με πολλούς από τους σχετικούς δείκτες να παρουσιάζουν επιδείνωση.

Έτσι, τέσσερις στους δέκα εργαζόμενους αισθάνονται μελαγχολία και 41% απαισιοδοξία για το μέλλον, έναντι 35% το 2021. Δύο στους δέκα, όπως και πριν δύο χρόνια, έχουν αισθήματα αναξιότητας, ενώ το ποσοστό όσων έχουν σκεφτεί να δώσουν τέλος στη ζωή τους εμφανίζεται αυξημένο το 2023, φτάνοντας το 2% από 1,1% το 2021.

Αρκετά εκτεταμένα είναι και τα συμπτώματα που σχετίζονται με το άγχος σε σχέση με το 2021, καθώς τρεις στους τέσσερις (75% από 68%) αισθάνονται νευρικότητα ή εσωτερική ταραχή, 44% από 40% βρίσκονται σε υπερένταση, 16% από 14% βιώνουν έντονη και συνεχή ανησυχία, και 10% από 8% βιώνουν κρίσεις πανικού. Ελαφρώς αυξημένες είναι και οι εκδηλώσεις θυμού, καθώς 75% των ερωτώμενων, έναντι 70% το 2021, αισθάνονται εκνευρισμό, ενώ, όπως και πριν δύο χρόνια, τρεις στους δέκα έχουν ξεσπάσματα θυμού που δεν μπορούν να ελέγξουν.

Επίπεδα άγχους

Αξίζει να σημειωθεί ότι υψηλότερες τιμές άγχους και θυμού εμφανίζουν οι γυναίκες και οι νεότεροι εργαζόμενοι, ενώ οι εργαζόμενοι σε υβριδικό μοντέλο έχουν σημαντικά χαμηλότερες τιμές άγχους. Η επιβαρυμένη θέση των γυναικών είχε αποδοθεί, σε έναν βαθμό, κατά την προηγούμενη έρευνα, στο γεγονός ότι είχαν κληθεί, κατά την περίοδο των lockdowns, να φροντίσουν τα παιδιά, τις δουλειές του σπιτιού, ή να υποστηρίξουν ηλικιωμένα άτομα της οικογένειας, δουλεύοντας ταυτόχρονα από το σπίτι. Το γεγονός ότι η διαφοροποίηση αυτή παραμένει, υποδηλώνει ότι το πρόβλημα ενδεχομένως είναι βαθύτερο και μονιμότερο. 

Έντονα εξακολουθούν να είναι και τα φαινόμενα σωματοποίησης, δηλαδή της έκφρασης του άγχους μέσω του σώματος, με συμπτώματα, όπως η κεφαλαλγία κατά το έντονο στρες. Συνολικά, δύο στους δέκα, όπως και πριν δύο χρόνια, έχουν σωματοποιήσει το άγχος, με το φαινόμενο να καταγράφεται, και πάλι, πιο έντονα ανάμεσα στις γυναίκες και τις νεότερες ηλικίες.

Ευεξία και εργασιακή ποιότητα ζωής

Οι ανατροπές στην καθημερινότητα των τελευταίων ετών έχουν επηρεάσει σημαντικά και την ποιότητα ζωής των εργαζόμενων σήμερα. Έτσι, μόλις το 52% δηλώνουν ότι μπορούν να διαχειριστούν τα επίπεδα του στρες, ενώ 64% αισθάνονται ότι το στρες από την εργασία τους, επηρεάζει την προσωπική τους ζωή. 56% δηλώνουν ότι το πρόγραμμα εργασίας τους τούς επιτρέπει να περνούν χρόνο με την οικογένεια ή τους φίλους, ωστόσο μόλις 39% σταματούν να σκέφτονται τη δουλειά όταν τελειώνει και δημιουργούν χρόνο για ξεκούραση. Σε αυτό το πλαίσιο, 46% δηλώνουν ότι διατηρούν μία αρμονία προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι επτά στους δέκα εργαζόμενοι αισθάνονται ότι η διαχείριση των οικονομικών τους τούς προκαλεί συχνά στρες, ενώ 54% αισθάνονται έντονη ανησυχία και στρες για το μέλλον (π.χ., ενεργειακή κρίση, κλιματική αλλαγή, κ.λπ.).

Υποστήριξη και φροντίδα από τους οργανισμούς

Αποθαρρυντική είναι η εικόνα ως προς τις αντιλήψεις των εργαζόμενων για την υποστήριξη που τους παρέχει ο οργανισμός τους στα ζητήματα ψυχικής υγείας. Λίγοι περισσότεροι από ένας στους πέντε (23%) πιστεύουν ότι ο οργανισμός τους φροντίζει για την ψυχική υγεία και ευεξία των εργαζόμενων, και 31% ότι προσφέρει στους εργαζόμενους προγράμματα και δράσεις υποστήριξης της ψυχικής υγείας και ευεξίας. Επιπλέον, μόλις 19% των εργαζόμενων στον ιδιωτικό και 0,22% στον δημόσιο τομέα, δηλώνουν ότι ο οργανισμός τους δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους εργαζόμενους να μιλούν ανοιχτά για τα θέματα ψυχικής υγείας.

Οι προσδοκίες των εργαζόμενων από την επιχείρηση

Με τα δεδομένα αυτά, οι επιχειρήσεις έχουν έναν κρίσιμο ρόλο να παίξουν για να βοηθήσουν τους εργαζόμενους να αντιμετωπίσουν την επιβάρυνση της ψυχικής τους υγείας. Μεταξύ των δράσεων που θα ήθελαν να δουν οι εργαζόμενοι, πάνω από τους μισούς αναφέρουν εκπαιδεύσεις των στελεχών στη φροντίδα της ψυχικής ευεξίας των εργαζόμενων (55%), την καλλιέργεια κουλτούρας σεβασμού του χρόνου μέσα από νέους τρόπους εργασίας (54%) και εκπαιδεύσεις όλων των εργαζόμενων σε θέματα διαχείρισης στρες και αυτο-φροντίδας (53%).

Θετικές οι απόψεις για την τηλεργασία

Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι η απομακρυσμένη εργασία έχει γίνει θετικά αποδεκτή από την πλειοψηφία των εργαζόμενων, καθώς 88% δηλώνουν ότι είναι σημαντικό να τους δίνει η δουλειά τους τη δυνατότητα να εργάζονται από απόσταση. 57% δηλώνουν πιο αποτελεσματικοί/ές ενώ εργάζονται από απόσταση, με 46% να αισθάνονται σιγουριά ότι μπορούν να εξελιχθούν στην καριέρα τους εργαζόμενοι από απόσταση, και μόλις το 10%, από 23% πριν δύο χρόνια, αισθάνονται αυξημένο στρες ενώ εργάζονται από απόσταση.

Βασική προτεραιότητα, πλέον, η ψυχική υγεία

Από το σύνολο των ευρημάτων της έρευνας, γίνεται σαφές ότι τα ζητήματα της ψυχικής υγείας βρίσκονται, πλέον, στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των εργαζόμενων. Συνολικά, τρεις στους τέσσερις (75%) δηλώνουν ότι νοιάζονται, πλέον, περισσότερο για την ψυχική υγεία, τόσο τη δική τους, όσο και των άλλων, ενώ 64%, από 44% πριν δύο χρόνια, αναφέρουν ότι η ψυχική τους υγεία αποτελεί, πλέον, τη βασική τους προτεραιότητα. Συγχρόνως, 38% των ερωτώμενων πιστεύουν ότι τα τελευταία δύο χρόνια έχουν γίνει ενέργειες που έχουν συμβάλει στη μείωση του στίγματος σε σχέση με την ψυχική υγεία, ενώ 26% διαφωνούν και 36% δεν έχουν άποψη.

Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, η κυρία Ευτυχία Κασελάκη, Εταίρος, Συμβουλευτικές Υπηρεσίες και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Ανθρώπινου Δυναμικού της ΕΥ Ελλάδος, δήλωσε: «Η έρευνά μας αναδεικνύει σημαντικά ζητήματα διατήρησης της ψυχικής υγείας, αλλά και του στρες των εργαζόμενων, και ότι η αρμονία εργασιακής και προσωπικής ζωής των εργαζόμενων παραμένει σημαντική πρόκληση, ιδιαίτερα όσον αφορά στις γυναίκες και τους νεότερους. Πρόκειται για προβλήματα με βαθύτερες αιτίες, που χρειάζονται δραστικές παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες από τις επιχειρήσεις. Οι Διοικήσεις των εταιρειών και οργανισμών και οι Διευθύνσεις Ανθρώπινου Δυναμικού, οφείλουν να θέσουν τα ζητήματα της ευεξίας στο επίκεντρο της στρατηγικής τους, και να επενδύσουν στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος εργασίας που θα παρέχει ευελιξία, νέους τρόπους οργάνωσης της εργασίας, αλλά και να επενδύσουν τόσο στη συνεχή εκπαίδευση και ανάπτυξη δεξιοτήτων για αποτελεσματικότερη διατμηματική συνεργασία και ηγεσία με σαφή εστίαση στη δημιουργία αξίας – για τους εργαζόμενους, τους πελάτες και τους μετόχους/επενδυτές – όσο και σε θέματα διαχείρισης του στρες και αυτο-φροντίδας και στη φροντίδα της ψυχικής ευεξίας των εργαζόμενων. Συγχρόνως, πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να μιλούν ανοιχτά για τα θέματα αυτά, βοηθώντας να απαλειφθεί το στίγμα, και να απενοχοποιηθούν τα προβλήματα ψυχικής υγείας».

Η κυρία Τατιάνα Τούντα, Chairwoman & CEO της Hellas EAP, τονίζει ότι: «Τα τελευταία χρόνια διανύουμε μία μακρά περίοδο συνεχών ανατροπών, προκλήσεων και πιέσεων που επηρέασαν και συνεχίζουν να επηρεάζουν την ψυχική υγεία και ευεξία (wellbeing) του ανθρώπινου δυναμικού. Τα αποτελέσματα της 2ης έρευνας για την ψυχική υγεία και ευεξία των εργαζόμενων στη χώρα μας, έρχονται να επιβεβαιώσουν αυτό που οι ειδικοί ψυχικής υγείας διαπιστώνουν σε καθημερινή βάση – ότι η ψυχική μας υγεία, όχι μόνο δεν έχει βελτιωθεί, αλλά παρουσιάζει επιδείνωση, με το άγχος, τον θυμό και την κόπωση να έχουν ενταθεί. Καθώς όλοι γνωρίζουμε την ισχυρή σύνδεση που υπάρχει ανάμεσα σε ένα ψυχικά υγιές εργασιακό περιβάλλον και στην αποτελεσματικότητα και παραγωγικότητα των οργανισμών, η ολιστική υποστήριξη της ευεξίας των εργαζόμενων αναδεικνύεται πλέον σε κορυφαία πρόκληση. Η εστίαση στη δημιουργία συστημάτων υποστήριξης αποτελεί μονόδρομο για τους οργανισμούς, οι οποίοι επιβάλλεται να δράσουν αποφασιστικά προς την κατεύθυνση της φροντίδας της ψυχικής υγείας των εργαζομένων τους. Σε αυτή την προσπάθεια η δέσμευση από “πάνω προς τα κάτω” είναι κρίσιμης σημασίας και οι ηγέτες των οργανισμών πρέπει να δείξουν τον δρόμο, προτεραιοποιώντας την ψυχική ευεξία, διασφαλίζοντας την ανοιχτή επικοινωνία και τον περιορισμό του στίγματος και δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε οι εργαζόμενοι να αισθάνονται άνετα, όχι μόνο να μιλούν για πιθανά θέματα ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζουν, αλλά και να αναζητούν και να λαμβάνουν βοήθεια όταν τη χρειάζονται».

Ο Διευθυντής του Εργαστηρίου Πειραματικής Ψυχολογίας του Τμήματος Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, Αναπλ. Καθηγητής κ. Πέτρος Ρούσσος, επισημαίνει πως: «Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας επιβεβαιώνουν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι της χώρας μας σε σχέση με την ψυχική τους υγεία και ευεξία. Είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη να αξιοποιηθούν τα ευρήματα αυτής της έρευνας, και παρόμοιων μελετών διεθνώς, προς την κατεύθυνση της ανάδειξης της φροντίδας της ψυχικής υγείας των εργαζομένων, σε βασικό στρατηγικό στόχο των οργανισμών. Πιστεύω, ότι είναι ανάγκη να στραφούμε προς την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οργανισμών ώστε να μπορούν να προσαρμόζονται γρήγορα, και ο μοναδικός τρόπος για να το πετύχουμε είναι μέσω της ενίσχυσης της ψυχοκοινωνικής υγείας των εργαζομένων, που αποτελούν την “καρδιά” των οργανισμών. Ο σχεδιασμός για ψυχική ανθεκτικότητα, προσαρμοστικότητα και ανάπτυξη, απαιτεί ευέλικτους οργανισμούς που λαμβάνουν υπόψη τους τις ανάγκες των εργαζομένων, ανταποκρίνονται με ταχύτητα στις αλλαγές και θέτουν ως βασικό τους στόχο τη διευρυμένη υποστήριξη της ευημερίας των εργαζομένων τους σε οικονομικό, σωματικό και ψυχικό επίπεδο.

Κόπωση ή σταθερά χαμηλότερα επίπεδα ενέργειας
Η κόπωση είναι ένα συνηθισμένο σύμπτωμα κατάθλιψης. Περιστασιακά βιώνουμε όλοι χαμηλότερα επίπεδα ενέργειας και αισθανόμαστε νωθροί το πρωί, ελπίζοντας να μείνουμε στο κρεβάτι όλη μέρα και να παρακολουθούμε τηλεόραση αντί να πάμε στη δουλειά. Ωστόσο, σε αντίθεση με την καθημερινή κόπωση, η κόπωση που σχετίζεται με την κατάθλιψη είναι διαρκής και μπορεί να προκαλέσει προβλήματα συγκέντρωσης, συναισθήματα ευερεθιστότητας ή απάθειας.

Μπορεί να αισθάνεστε εντάξει όταν σηκώνεστε το πρωί, αλλά μόλις βρεθείτε στη δουλειά και καθίσετε στην καρέκλα, η πλάτη σας αρχίζει να πονάει. Αν και συσχετίζονται συχνά με κακή στάση ή τραυματισμό, οι πόνοι στην πλάτη μπορεί επίσης να είναι ένα σύμπτωμα ψυχολογικής δυσφορίας και θα πρέπει να προβληματιστείτε αν εμφανιστούν χωρίς να έχει προηγηθεί κάτι άλλο, π.χ. γυμναστική, απότομη κίνηση ή άρση βάρους.

Πονοκέφαλοι
Σχεδόν όλοι βιώνουν που και που πονοκεφάλους. Είναι τόσο συνηθισμένα που συχνά τους διαγράφουμε ως τίποτα το σοβαρό. Οι αγχωτικές εργασιακές καταστάσεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν αυτούς τους πονοκεφάλους. Ωστόσο, εάν παρατηρήσετε αύξηση στους καθημερινούς πονοκεφάλους, αυτό θα μπορούσε να είναι ένα σημάδι κατάθλιψης. Από τους πάσχοντες αυτό το είδος πονοκεφάλου περιγράφεται ως μια ήπια και ανεκτή αίσθηση πίεσης, ειδικά γύρω από τα φρύδια και δεν έχει σχέση με τους βασανιστικούς πονοκεφάλους της ημικρανίας.

Προβλήματα όρασης
Το μέλλον σας σάς φαίνεται θολό; Ενώ η κατάθλιψη μπορεί να κάνει τον κόσμο να φαίνεται γκρίζο και ζοφερό μεταφορικά, μια ερευνητική μελέτη του 2010 στη Γερμανία έδειξε ότι αυτή η ψυχική νόσος μπορεί να επηρεάσει την όραση στην κυριολεξία. Σε εκείνη τη μελέτη, τα άτομα με κατάθλιψη είχαν δυσκολία να διακρίνουν διαφορές ανάμεσα στο άσπρο και το μαύρο. Αυτό ενδεχομένως μπορεί να εξηγήσει γιατί η κατάθλιψη μπορεί να κάνει τον κόσμο να φαίνεται γκρίζος.

Πόνος στο στομάχι ή δυσφορία στην κοιλιά
Αυτό το αίσθημα συρρίκνωσης και σφιξίματος στο στομάχι, όπως επίσης κράμπες και, φούσκωμα στην κοιλιά είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σημάδια κατάθλιψης. Παρότι, κάποιοι αποδίδουν σε εντερικά ή προβλήματα περιόδου το ότι η κοιλιά σας αρχίζει να σφίγγεται, ο πόνος που επιδεινώνεται, ειδικά όταν υπάρχει άγχος, μπορεί να είναι ένα σημάδι κατάθλιψης, καθώς αυτή ενδέχεται να προκαλεί φλεγμονές στο πεπτικό.

Κάθε πρόσθετη ώρα καθημερινής έστω και ελαφριάς σωματικής δραστηριότητας ενός δωδεκάχρονου παιδιού, όπως το περπάτημα, ένα χόμπι ή οι δουλειές του νοικοκυριού, συνδέονται με μείωση κατά 10% των καταθλιπτικών συμπτωμάτων στα 18 του.

Τα συμπτώματα κατάθλιψης (κακή ψυχική διάθεση, αδυναμία ευχαρίστησης, δυσκολία συγκέντρωσης κ.α.) αξιολογήθηκαν με βάση σχετικό ερωτηματολόγιο.

Διαπιστώθηκε ότι κάθε έξτρα 60 λεπτά καθιστικής συμπεριφοράς μέσα στη μέρα στις ηλικίες των 12, 14 και 16 ετών σχετίζονταν με αύξηση στην κατάθλιψη κατά 11%, 8% και 10,5% αντίστοιχα στην ηλικία των 18 ετών. Οι έφηβοι που έκαναν συστηματικά καθιστική ζωή και στις τρεις ηλικίες (12,14 και 16 έτη), είχαν κατά μέσο όρο 28% περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης στα 18 τους.

Κάθε πρόσθετη ώρα, ακόμη και ελαφριάς σωματικής δραστηριότητας στις ηλικίες των 12, 14 και 16 ετών, σχετιζόταν με μικρότερη κατάθλιψη κατά 10%, 8% και 11% αντίστοιχα. Δεν είναι σαφές κατά πόσο η έντονη άσκηση (για τουλάχιστον 20 λεπτά τη μέρα) όντως ωφελεί περισσότερο σε σχέση με την καταπολέμηση της κατάθλιψης.

«Τα ευρήματα μάς δείχνουν ότι δεν είναι μόνο οι έντονες μορφές άσκησης που κάνουν καλό στην ψυχική υγεία, αλλά οποιαδήποτε σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον χρόνο καθιστικής ζωής, είναι πιθανό ότι θα ωφελήσει», δήλωσε ο Κάντολα.

«Η ελαφριά δραστηριότητα μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς δεν απαιτεί πολλή προσπάθεια και είναι εύκολο να ταιριάξει με την καθημερινή ρουτίνα των περισσότερων νέων.

Τα σχολεία θα μπορούσαν να ενσωματώσουν την ελαφριά δραστηριότητα στην καθημερινότητα των μαθητών τους, όπως να κάνουν μαθήματα στα όρθια ή με ενεργητικό και όχι καθιστικό τρόπο. Μικρές αλλαγές στο περιβάλλον μας μπορούν να βοηθήσουν όλους μας να κάνουμε λιγότερο καθιστική ζωή», ανέφερε ο δρ Τζόζεφ Χέις του UCL Psychiatry.

Ο καθηγητής David Blanchflower, πρώην οικονομολόγος στην Τράπεζα της Αγγλίας, μελέτησε δεδομένα σε 132 χώρες για τη μέτρηση της σχέσης μεταξύ ευημερίας και ηλικίας, αναφέρει το protothema.

Από την έρευνα συμπέρανε ότι κάθε χώρα έχει τη δική της «καμπύλη ευτυχίας» που είναι σε σχήμα U και φθάνει το χαμηλότερο στις αναπτυσσόμενες χώρες, στα 47,2 έτη.

«Η τροχιά της καμπύλης ισχύει σε χώρες όπου ο μέσος μισθός είναι υψηλός και όπου οι άνθρωποι τείνουν να ζουν περισσότερο, αλλά και εκεί που ο μέσος μισθός δεν είναι υψηλός και οι άνθρωποι δεν τείνουν να ζουν περισσότερο», σημείωσε ο Blanchflower σε μια μελέτη που διανεμήθηκε τη Δευτέρα, όπως αναφέρει το Bloomberg.

Επιπλέον, ο καθηγητής ανέφερε ότι η οικονομική κρίση του 2008 έπαιξε σημαντικό ρόλο στη μείωση της αντοχής των ανθρώπων και κατέστησε ιδιαίτερα δύσκολο για τους ευάλωτους να ξεπεράσουν την κρίση μέσης ηλικίας, ενώ ένας ακόμη παράγοντας φαίνεται ότι είναι η άνοδος της παγκοσμιοποίησης. 

«Για πολύ καιρό η κατάθλιψη ήταν θέμα ταμπού και στη Γερμανία. Τα τελευταία χρόνια όμως έχει ενισχυθεί ο δημόσιος διάλογος για το θέμα, η συνειδητοποίηση και μαζί η αναζήτηση βοήθειας ειδικού.

Αλλά πάντα σε επίπεδο ενηλίκων. Το γερμανικό ασφαλιστικό ταμείο DAK, σε μελέτη του κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ποσοστό 24% παιδιών σε σχολική ηλικία εμφανίζουν κάποια ψυχιατρική διαταραχή, ένα ποσοστό του 2%, ηλικίας από 10 έως 17 χρονών, πάσχει μάλιστα διαγνωσμένα από κατάθλιψη. Το ποσοστό αυτό είναι απόλυτα ρεαλιστικό» επιβεβαιώνει ο Ούλριχ Χέγκερλ.

Θέμα προδιάθεσης

Ο γερμανός ειδικός κατέχει την έδρα Σένκενμπεργκ στη Ψυχιατρική, Ψυχοσωματική και Ψυχοθεραπευτική Κλινική του Πανεπιστημίου Γκαίτε της Φραγκφούρτης. «Στους ενήλικες ένα ποσοστό 8% ασθενεί από κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της ζωής του, σε μικρά παιδιά δεν είναι ένα σύνηθες φαινόμενο, γίνεται όμως σύνηθες όσο το παιδί βαδίζει προς την εφηβεία» υποστηρίζει ο Ούλριχ Χέγκερλ.

Στην εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη που παραχώρησε ο γερμανός ειδικός για το θέμα στη Γερμανική Ραδιοφωνία DLF, εντοπίζει ως έναν από τους κύριους παράγοντες την ορμονική μεταβολή που γίνεται εν μέρει ορατή και στο λεγόμενο σύνδρομο πρόωρης εμμηνόρροιας, το οποίο προκαλεί απότομες διακυμάνσεις στη διάθεση.

Πάνω από όλα όμως, όπως τονίζει, είναι θέμα προδιάθεσης .«Σε οικογένειες στις οποίες οι γονείς πάσχουν από κατάθλιψη, τα παιδιά έχουν διπλάσιο και τριπλάσιο κίνδυνο να ασθενήσουν και τα ίδια.

Αυτό είναι θέμα γονιδιακό. Από μελέτες παιδιών που έχουν υιοθετηθεί, γνωρίζουμε ότι όταν παιδιά με αυτήν την προδιάθεση υιοθετηθούν από γονείς στους οποίους δεν υπάρχει προδιάθεση κατάθλιψης, συνεχίζουν παρόλα αυτά να διατρέχουν τον κίνδυνο κάποια στιγμή να ασθενήσουν. Όταν έχει κανείς την ατυχία της προδιάθεσης μπορεί πολύ εύκολα να διολισθήσει σε μια τέτοια κατάσταση χωρίς να χρειάζεται εξωτερική αφορμή».

Δυσκολίες στη διάγνωση

Κι αυτή η κατάσταση επιτείνεται από παράγοντες που παίζουν επίσης ρόλο, όπως η ποιότητα ζωής, η ανάπτυξη της προσωπικότητάς, τα ατέλειωτα ηλεκτρονικά παιγνίδια μπροστά στον υπολογιστή.

Αλλά πώς μπορεί να διαγνωστεί ότι ένα παιδί έχει κατάθλιψη; «Είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό σημείο και στα μικρά παιδιά είναι πολύ, πολύ δύσκολο, ίσως κάποτε και αδύνατο», λέει με ειλικρίνεια ο Ούλριχ Χέγκερλ. «Όμως σε νεαρή ηλικία ο ειδικός μπορεί να το διακρίνει. Για παράδειγμα, ένα καταθλιπτικός μπορεί να μην έχει συναισθήματα, ορισμένοι το περιγράφουν ως 'αισθήματα από πέτρα'.

Άλλοι παραπονιούνται για διαρκή κόπωση ωστσόσο δεν σημαίνει ότι θέλουν να κοιμηθούν αλλά ότι βρίσκονται σε συνεχή εσωτερική ένταση στα όρια της εξάντλησης. Στα παιδιά και τους έφηβους ακούμε πολύ συχνά φράσεις, όπως για παράδειγμα, είμαι βάρος στην οικογένειά μου, είμαι ένας κακός άνθρωπος, ένας αποτυχημένος. Αυτά όλα είναι τυπικά δείγματα κατάθλιψης».

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τη δρα Ελίσα Κοζλόφ του Ινστιτούτου Υγείας Rutgers του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Νιού Τζέρσεϊ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Αμερικανικής Γηριατρικής Εταιρείας, μελέτησαν μέσω ερωτηματολογίων 3.274 ανθρώπους που πέθαναν μέσα στο επόμενο έτος.

Διαπιστώθηκε ότι τα συμπτώματα της κατάθλιψης εμφάνιζαν σταδιακή αύξηση από τον δωδέκατο έως τον τέταρτο μήνα πριν από τον θάνατο και μετά απότομη κλιμάκωση κατά το τελευταίο τετράμηνο, με αποκορύφωμα τον τελευταίο μήνα. Τα περισσότερα συμπτώματα είχαν οι γυναίκες και οι νεότεροι ενήλικες.

Οι καρκινοπαθείς ανέφεραν αυξανόμενη κατάθλιψη μόνο λίγο πριν τον θάνατο τους, ενώ οι ασθενείς με παθήσεις των πνευμόνων και αναπηρίες είχαν συνεχώς υψηλά επίπεδα κατάθλιψης κατά το τελευταίο έτος πριν από τον θάνατο τους.

Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι η επιδημιολογία της κατάθλιψης λίγο πριν από τον θάνατο παραμένει ένα σε μεγάλο βαθμό άγνωστο θέμα που δεν έχει ερευνηθεί επαρκώς, λόγω και έλλειψης εξειδικευμένου γηριατρικού προσωπικού.

Η συγκεκριμένη μελέτη δημοσιεύτηκε σήμερα στο «Psychological Medicine» και διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ.

Η έρευνα επιχείρησε να διερευνήσει τη σχέση του καπνίσματος με ευρέως διαδεδομένες ψυχικές νόσους, όπως είναι η σχιζοφρένεια και η κατάθλιψη.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η συγκεκριμένη μελέτη δεν αναδεικνύει σχέσεις αιτιότητας και επομένως δε θα μπορούσαμε να αποφανθούμε αν το κάπνισμα καθαυτό προκαλεί αύξηση του κινδύνου παρουσίασης αυτών των ψυχικών ασθενειών ή αν αυτό αποτελεί ένα μέσο «αυτοθεραπείας» εκείνων που βρίσκονται αντιμέτωποι με τέτοιου τύπου προβλήματα.

Η Ρόμπιν Γούτον, επικεφαλής συντάκτρια της μελέτης από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, υπογράμμισε ότι, αν και οι επιπτώσεις του καπνίσματος στην σωματική υγεία των ανθρώπων είναι ήδη γνωστές, η συγκεκριμένη έρευνα προσθέτει τη σημασία της αποφυγής (ή διακοπής) του καπνίσματος και για την προστασία της ψυχικής τους υγείας – είτε πρόκειται για άτομα που ήδη πάσχουν από κάποια ψυχική νόσο είτε όχι.

Η ερευνητική ομάδα επικεντρώθηκε σε 378 γενετικές μεταλλάξεις οι οποίες έχουν σε προηγούμενες έρευνες συνδεθεί με το κάπνισμα και 126 γενετικές μεταλλάξεις που θεωρείται ότι σχετίζονται με το επίπεδο καπνίσματος κατά τη διάρκεια της ζωής -η μέτρηση αυτή περιλάμβανε το πόσο πολύ κάπνιζαν οι συμμετέχοντες, για πόσο καιρό και αν το είχαν σταματήσει.

Στην προσπάθειά τους να μελετήσουν τη σχέση του καπνίσματος με τις ψυχικές νόσους, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από δύο μεγάλες βάσεις δεδομένων, μια που περιλάμβανε χιλιάδες άτομα με σχιζοφρένεια και μια με χιλιάδες άτομα με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή.

Διαπιστώθηκε ότι τόσο η ίδια η έναρξη της συνήθειας όσο και τα υψηλά επίπεδα χρήσης συνδέθηκαν με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης κατάθλιψης και σχιζοφρένειας.

Για παράδειγμα, ένα άτομο που κάπνιζε περίπου 20 τσιγάρα τη μέρα για 15 χρόνια αλλά στη συνέχεια δεν κάπνιζε για 17 χρόνια διέτρεχε διπλάσια πιθανότητα εμφάνισης σχιζοφρένειας και σχεδόν διπλάσια πιθανότητα εμφάνισης κατάθλιψης συγκριτικά με κάποιον που δεν είχε καπνίσει ποτέ.

Φάνηκε και το αντίστροφο, ότι δηλαδή αυτοί που παρουσίαζαν κάποια γενετική προδιάθεση εμφάνισης κατάθλιψης ή σχιζοφρένειας κάπνιζαν περισσότερο αλλά η επίδραση αυτή ήταν πολύ μικρότερη.

Ακόμα, έχει βρεθεί ότι η χρήση κάνναβης αυξάνει τον κίνδυνο ψυχικών νοσημάτων και παράλληλα αυτοί που καπνίζουν είναι πιο πιθανό να κάνουν και χρήση κάνναβης.

Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, το ίδιο επιβλαβής για την υγεία τους είναι και η πολύωρη παρακολούθηση τηλεοπτικού προγράμματος.

Όσο πιο πολλές ώρες αφιερώνουν στην τηλεόραση, τόσο επιτείνεται το πρόβλημα της κατάθλιψης στους έφηβους.

Βλέποντας τους συνομήλικούς τους να είναι καλύτερα στην προσωπική τους ζωή, οι έφηβοικάνουν σύγκριση.

Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στην ιατρική επιθεώρηση «Jama Pεdiatrics», συμμετείχαν 1.786 κορίτσια και 2.028 αγόρια από 31 σχολεία του Μόντρεαλ.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν την κατάσταση της υγείας τους από την ηλικία των 12 έως την ηλικία των 16 ετών.

Οι έφηβοι που συμμετείχαν στη μελέτη παρείχαν πληροφορίες για τον χρόνο που αφιέρωναν στα κοινωνικά, την τηλεόραση, σε παιχνίδια στον υπολογιστή ή κάνοντας άλλα πράγματα στον υπολογιστή.

Στη συνέχεια κατέγραψαν και τυχόν σκαμπανεβάσματα στον ψυχισμό τους.