Ειδικότερα, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης διολίσθησε στις 47,6 μονάδες από 53,3 τον Μάρτιο, όπως έδειξαν τα προκαταρκτικά στοιχεία. Η υπό διερεύνηση περίοδος περιλαμβάνει απαντήσεις από τις 24 Μαρτίου έως τις 7 Απριλίου.

Οι καταναλωτές αναμένουν αύξηση τιμών αύξηση τιμών κατά 4,8% σε ένα χρόνο από σήμερα, ενώ για τα επόμενα πέντε έως 10 χρόνια προβλέπουν ότι οι τιμές θα αυξηθούν κατά 3,4%.

Η επιδείνωση του κλίματος παρατηρήθηκε σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, τα εισοδηματικά στρώματα και τα πολιτικά κόμματα, αν και η έρευνα επισήμανε ότι σχεδόν όλες οι απαντήσεις δόθηκαν πριν από τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που επιτεύχθηκε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ με τον Ιράν

«Τα σχόλια δείχνουν ότι πολλοί καταναλωτές αποδίδουν την ευθύνη για τις δυσμενείς εξελίξεις στην οικονομία στη σύγκρουση με το Ιράν», δήλωσε η Joanne Hsu, επικεφαλής της έρευνας. «Οι οικονομικές προσδοκίες πιθανότατα θα βελτιωθούν όταν οι καταναλωτές αποκτήσουν την πεποίθηση ότι οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα που προκλήθηκαν από τη σύγκρουση με το Ιράν έχουν λήξει και οι τιμές της βενζίνης έχουν σταθεροποιηθεί».

Ο οίκος υπογραμμίζει ειδικά για το ΑΕΠ ότι είναι δύσκολο να εκτιμηθούν οι προοπτικές τη δεδομένη χρονική στιγμή, καθώς αυτό διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από τις επενδύσεις και οι οποίες είναι δυσκολότερο να εκτιμηθούν σε μηνιαία βάση. Η εκτίμησή της για το πραγματικό ΑΕΠ και την ανάπτυξη είναι στο 2,8% φέτος, αλλά αντιμετωπίζει σημαντικούς καθοδικούς κινδύνους, λόγω της αργής ανάκαμψης της κατανάλωσης.

«Σε αυτό το έκτακτο σημείωμα, παρέχουμε μια επισκόπηση των αποτελεσμάτων για τις δαπάνες λιανικής που ανακοινώθηκαν την περασμένη εβδομάδα. Όλες οι χώρες της κεντρικής Ευρώπης και η Ελλάδα παρουσιάζουν βελτιώσεις, αλλά ο ρυθμός αυτής της εξομάλυνσης παραμένει, στις περισσότερες περιπτώσεις, περιορισμένος από ένα ακόμη εμφανές χάσμα μεταξύ αυτού που φαίνεται να είναι ένα περιβάλλον χρυσής ισορροπίας υψηλών πραγματικών μισθών και χαμηλής ανεργίας, και της πραγματικότητας της περιορισμένης αγοραστικής δύναμης και των παρατεταμένων ανησυχιών για την κατεύθυνση της οικονομίας, παρά το χαμηλό ποσοστό ανεργίας. Αυτή η απόκλιση μεταξύ αυτού που “φαίνεται” και αυτού που “είναι” είναι η πιο έντονη στην Ελλάδα και η λιγότερο σοβαρή στην Τσεχία. Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος της κατανάλωσης φέτος παραμένει καθοδηγούμενο από τη δυναμική του εισοδήματος: τα νοικοκυριά είναι εποικοδομητικά για τις οικονομικές προοπτικές και έχουν αυξήσει τα αποταμιευτικά τους αποθέματα, οπότε οδεύουν προς την απελευθέρωση ζήτησης. Κοιτάζοντας προς το 2025, αναμένουμε ότι οι βελτιώσεις θα συνεχιστούν, αλλά θα εξαρτηθούν όλο και περισσότερο από την εξελισσόμενη νομισματική χαλάρωση και την ανάκαμψη του όγκου των εξαγωγών που θα προκύψει από το 3ο τρίμηνο του τρέχοντος έτους», επισημαίνει ο οίκος.

Οι τρεις καταλύτες για την Ελλάδα

Τα τρία σημεία που εστιάζει η Wood & Company είναι:

1.      Τα αργοπορημένα στοιχεία για την κατανάλωση που ανακοινώνει η χώρα με ένα μήνα καθυστέρηση,

2.      Οι έρευνες καταναλωτών που δείχνουν ότι οι δείκτες εμπιστοσύνης αγωνίζονται να κινηθούν ανοδικά από την περασμένη άνοιξη έτους στην ΕΕ, παρά το γεγονός ότι το ποσοστό ανεργίας παραμένει σταθερό ή μειώνεται, και αυτό το παράδοξο είναι το πιο έντονο στην Ελλάδα,

3.      Το μεγάλο χάσμα μεταξύ της αντίληψης για το τι ‘φαίνεται να συμβαίνει’ και ‘της πραγματικότητας’ για τη συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών.

«Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ, ο κύκλος εργασιών στο λιανικό εμπόριο μειώθηκε κατά 3,8% σε ετήσια βάση τον Φεβρουάριο και κατά 9,8% σε ετήσια βάση, σε όρους όγκου. Η κατανομή δείχνει αδυναμία σε όλες τις κατηγορίες, συμπεριλαμβανομένων των καυσίμων (μείωση κατά 11% σε ετήσια βάση σε αξία και -9,8% σε ετήσια βάση σε όρους όγκου) και στα τρόφιμα (-2,6% σε ετήσια βάση σε αξία, -8% σε ετήσια βάση σε όγκο)», εξηγεί ο οίκος.

Τα αποτελέσματα αυτά αναδεικνύουν ότι η Ελλάδα υστερεί σε σχέση μις υπόλοιπες χώρες (Τσεχία, Ρουμανία, Πολωνία και Ουγγαρία) αλλά και την Ευρωζώνη, όσον αφορά το πρότυπο ανάκαμψης των δαπανών. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι για τα αναγκαία είδη, η ζήτηση έχει ανακάμψει και σε ορισμένες χώρες οι δαπάνες παρουσιάζουν δειλά σημάδια βελτίωσης. Η Ελλάδα δημοσιεύει στοιχεία για την κατανάλωση ένα μήνα αργότερα από ότι οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Επίσης, φέτος το Πάσχα έπεσε σε διαφορετικό μήνα σε σχέση με το 2023.

«Δεύτερον, οι έρευνες καταναλωτών δείχνουν ότι οι δείκτες εμπιστοσύνης αγωνίζονται να κινηθούν ανοδικά από την περασμένη άνοιξη έτους στην ΕΕ, παρά το γεγονός ότι το ποσοστό ανεργίας παραμένει σταθερό ή μειώνεται, και αυτό το παράδοξο είναι το πιο έντονο στην Ελλάδα. Οι καταναλωτές αναφέρουν πολύ μικρή βελτίωση του αντιλαμβανόμενου πληθωρισμού. Αυτό σημαίνει ότι παρόλο που ο μετρούμενος πληθωρισμός στην Ελλάδα ήταν 3,2% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο, οι έρευνες δείχνουν ότι τα νοικοκυριά αισθάνονται πιθανότατα τριπλάσιο ρυθμό. Τον Απρίλιο, οι καταναλωτές ανέφεραν μια σημαντική βελτίωση στην κατάσταση της οικονομίας και των αποταμιεύσεών τους, αλλά, μέχρι τον Μάρτιο, οι έρευνες αναφέρουν πολύ μικρή βελτίωση στην οικονομική τους κατάσταση και την οικονομία συνολικά. Αυτό συμβαίνει παρά τη σταθερή μείωση της ανεργίας», αναλύει ο οίκος.

«Από την ‘άλλη, υπάρχουν και καλά νέα. Φαίνεται να υπάρχει μια ήπια βελτίωση στην καταναλωτική πίστη, όταν συνδυάζεται με μια μικρή ακόμη αύξηση της εμπιστοσύνης, όπως αναφέρθηκε τον Απρίλιο. Αυτό μας οδηγεί να αναμένουμε βελτίωση το β’ τρίμηνο. Ωστόσο, όσον αφορά το μέγεθος των κερδών και τον ρυθμό της ανάκαμψης, μέχρι να δούμε σημαντικές βελτιώσεις στην αντίληψη του πληθωρισμού μεταξύ των νοικοκυριών, η ομαλοποίηση της κατανάλωσης φαίνεται να είναι απρόσιτη. Όσον αφορά τον αντίκτυπο στο ΑΕΠ, φαίνεται εύλογο ότι το πρώτο φετινό τρίμηνο, η κατανάλωση συρρικνώθηκε σε τριμηνιαία βάση, μετά από μια ζωηρή ανάκαμψη κατά 1,4% σε τριμηνιαία βάση σε πραγματικούς όρους το τέταρτο τρίμηνο πέρυσι, συνεχίζοντας την επέκτασή της το β’ τρίμηνο φέτος», καταλήγει ο οίκος.

Στην παρούσα έρευνα καταγράφονται οι επιπτώσεις της ακρίβειας στο βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων και ειδικότερα στη μείωση της κατανάλωσης βασικών ειδών διατροφής, η πορεία εξέλιξης των αμοιβών και του χρόνου εργασίας των εργαζομένων, καθώς και η άποψή τους για την αποτελεσματικότερη προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων τους.

Συγκεκριμένα:

• Το 90% των εργαζομένων, δηλώνει ότι έχουν μειώσει την κατανάλωση βασικών αγαθών εξαιτίας της ακρίβειας. ¨Πολύ¨ απαντά το 18%, ¨Αρκετά¨ το 51% και ¨Λίγο¨ το 21%. Αντίστοιχα, το 16% δηλώνει ¨Καθόλου¨. Η κλιμάκωση της μείωσης της κατανάλωσης διαφοροποιείται στις κατηγορίες βασικών αγαθών ¨Ψύξη – θέρμανση¨, ¨Ψαρικά¨, ¨Κρέας¨, ¨Γαλακτοκομικά¨, ¨Φρούτα – Λαχανικά¨ (βλ. στην αρχείο με την παρουσίαση των δεδομένων).
• Το Χαμηλό επίπεδο των διαθέσιμων εισοδημάτων των εργαζομένων αναδεικνύεται από το γεγονός ότι το 30% δηλώνει ότι δεν διαθέτει αποταμιεύσεις και παράλληλα ένα 37% αναγκάζεται να χρησιμοποιήσει τις αποταμιεύσεις του για να καλύψει τις τρέχουσες ανάγκες αγοράς βασικών αγαθών.
• Ως προς το αποτελεσματικότερο μέσο για την προστασία του βιοτικού σας επιπέδου, το 43% δηλώνει ότι είναι η αύξηση των μισθών, το 33% η μείωση του ΦΠΑ και των φόρων κατανάλωσης, το 24% τον έλεγχο τιμών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η επιλογή ¨Επιδόματα¨ δεν επιλέχθηκε από κανέναν ερωτώμενο (0%)!
• Το 64% των εργαζομένων δηλώνει ότι δεν έλαβε καμία αύξηση στο μισθό του κατά το έτος 2023 και το 34% ότι έλαβε κάποια αύξηση. Εκτιμάται ότι η μεγάλη πλειοψηφία αυτών που δήλωσαν ότι έλαβαν κάποια αύξηση, είναι αυτοί που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό ο οποίος αυξήθηκε κατά το έτος 2023.
• Το 52% θεωρεί ότι δεν θα λάβει κάποια αύξηση στο μισθό του μετά την απόφαση για το ξεπάγωμα των τριετιών και το 26% θεωρεί ότι θα λάβει. Το γεγονός ότι το 22% επιλέγει την απάντηση ¨Δεν γνωρίζω¨, καταδεικνύει την σύγχυση που επικρατεί στους εργαζόμενους σχετικά με το συγκεκριμένο ζήτημα.
• Το 72% δηλώνει ότι δεν εργάζεται παραπάνω από το κανονικό του ωράριο ενώ το 24% δηλώνει ότι εργάζεται παραπάνω.
• Το 48% αυτών που αναφέρουν ότι εργάζονται παραπάνω από το κανονικό ωράριό τους δηλώνει ότι δεν αμείβεται για τις υπερωρίες του.
• Τέλος, η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων, με ποσοστό 81%, θεωρεί ότι τα εργασιακά δικαιώματά τους προστατεύονται καλύτερα με τη σύναψη Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας έναντι του 9% που επιλέγει την ατομική διαπραγμάτευση.

Όπως αναφέρει η ΓΣΕΕ, η ελληνική οικονομία και κοινωνία μετά από πολυετή λιτότητα βρίσκεται μπροστά σε ένα κύμα ακρίβειας σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες και στασιμότητας των εισοδημάτων που απειλεί την αγοραστική δύναμη και το βιοτικό επίπεδο πολλών εργαζόμενων νοικοκυριών. Είναι αναγκαίο να υλοποιηθεί άμεσα ένα μείγμα παρεμβάσεων αύξησης των μισθών και ενίσχυσης των εργασιακών δικαιωμάτων έτσι ώστε να προστατευτεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό το βιοτικό επίπεδο μισθωτών και κυρίως των χαμηλότερα αμειβόμενων. Η ενίσχυση των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας και της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας μέσω του δικαιώματος της ΓΣΕΕ και των εργοδοτικών οργανώσεων να καθορίζουν τον κατώτατο μισθό είναι επιτακτική.

Ο στόχος που έχει τεθεί με το νέο Κανονισμό προβλέπει τη μείωση της ζήτησης κατά 5% κατά τη διάρκεια των ωρών αιχμής οπότε η κατανάλωση ενέργειας και οι τιμές που διαμορφώνονται στο Χρηματιστήριο (οι οποίες μεταβάλλονται κάθε ώρα) είναι υψηλότερες. Ο στόχος τίθεται για το πεντάμηνο Νοεμβρίου – Μαρτίου σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα των τελευταίων 5 ετών.

Η ενέργεια κατά τις ώρες αιχμής είναι η ακριβότερη καθώς παράγεται από τις ακριβότερες διαθέσιμες μονάδες παραγωγής, οι οποίες λόγω της διεθνούς κρίσης και της αύξησης των τιμών του φυσικού αερίου είναι πλέον οι μονάδες που καταναλώνουν το συγκεκριμένο καύσιμο. Από τα στοιχεία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας προκύπτει ότι η μέγιστη τιμή του ρεύματος στο 5μηνο Νοεμβρίου 2021 με Μάρτιο 2022 έφθασε στα 600 ευρώ ανά μεγαβατώρα (στη συνέχεια μέσα στη χρονιά ξεπέρασε και τα 900) ενώ η μέση τιμή ανά μήνα κινήθηκε μεταξύ 230 και 270 ευρώ ανά μεγαβατώρα (ομοίως η μέση τιμή αυξήθηκε το καλοκαίρι υπερβαίνοντας και τα 430 ευρώ). Το πραγματικό όφελος από τη μείωση της αιχμής είναι πολλαπλάσιο καθώς θα οδηγήσει επιπλέον σε υποχώρηση της μέσης τιμής για την ηλεκτρική ενέργεια αλλά και σε λιγότερες εισαγωγές φυσικού αερίου.

Στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών διαβουλεύσεων είναι μια ακόμη πρόταση ελληνικής έμπνευσης για την αλλαγή της δομής της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Την αναγκαιότητα της αλλαγής αποδέχθηκε επισήμως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ελληνική πρόταση, όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Ενεργειακής Οικονομίας και Επιχειρησιακής Έρευνας του ΕΜΠ Παντελής Κάπρος, αποσκοπεί στην απεξάρτηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας από την τιμή του φυσικού αερίου αλλά με τρόπο που να διασφαλίζει ότι οι επενδύσεις στον τομέα θα παραμείνουν ελκυστικές και θα εξασφαλίζεται η χρηματοδότησή τους. Η πρόταση έχει τεθεί στο Συμβούλιο Υπουργών αλλά και στον ευρωπαϊκό σύνδεσμο των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας Eurelectric.