Ο ίδιος ανέφερε ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί νέα δεδομένα και αυξημένη αβεβαιότητα με αποτέλεσμα να μην μπορεί να γίνει ασφαλής πρόβλεψη για το σύνολο της χρονιάς. Ωστόσο τόνισε ότι η ελληνική οικονομία αναμένεται να συνεχίσει την ισχυρή ανάπτυξή της το 2026, ξεπερνώντας τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης 1,2% της Ευρωζώνης.

Σύμφωνα με τον κ. Φλώρο, η καταναλωτική ψυχολογία παραμένει πιεσμένη. Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα το 52% των καταναλωτών δηλώνει οικονομικά χειρότερα σε σχέση με πριν έναντι 32% παγκοσμίως, ενώ μόλις το 3% δηλώνει ότι μπορεί να ξοδεύει ελεύθερα, το 63% έχει μόνο για τα βασικά (έναντι 41% παγκοσμίως).

Την ίδια στιγμή, η σωρευτική επιβάρυνση των νοικοκυριών από τις τιμές παραμένει έντονη καθώς η μέση ετήσια πληθωριστική επίδραση στην Ελλάδα την περίοδο 2004-2025 φτάνει το +48,8%, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον διαρκούς πίεσης στο διαθέσιμο εισόδημα. Ειδικά στο ενεργειακό κόστος η σωρευτική άνοδος στον δείκτη ηλεκτρισμού, φυσικού αερίου και θερμικής ενέργειας έχει φτάσει περίπου τις 120 μονάδες έναντι του 2006, αποτυπώνοντας το βάθος της επιβάρυνσης που συνεχίζει να επηρεάζει την κατανάλωση.

Το 2025 το συνολικό "καλάθι" κατηγοριών αυξήθηκε σε αξία κατά +5,7%, με τις πωλήσεις να ανέρχονται στα 19,323 δισ. ευρώ από 18,288 δισ. ευρώ το 2024. Ο βασικός μοχλός ανάπτυξης ήταν το οργανωμένο λιανεμπόριο, το οποίο το 2025 ενισχύθηκε κατά +7,1%, συμβάλλοντας στο 82,4% της αξίας πωλήσεων του συνόλου της αγοράς, γεγονός που επιβεβαιώνει τη συνεχιζόμενη μετατόπιση της κατανάλωσης προς τις μεγάλες οργανωμένες αλυσίδες.

Σε επίπεδο κατηγοριών, τα τρόφιμα και ποτά παραμένουν ο βασικός πυλώνας της αγοράς με ετήσια ανάπτυξη +6,8%, ενώ τα fresh&bulk προϊόντα κατέγραψαν ακόμη ισχυρότερη άνοδο +10,1%, δείχνοντας ότι ο καταναλωτής συνεχίζει να δίνει βάρος στις βασικές καθημερινές αγορές.

Η ανάπτυξη του FMCG το 2025 προήλθε κυρίως από τον όγκο, καθώς η αγορά έκλεισε με +5,9% value growth, που αναλύεται σε +4,2% αύξηση όγκου και μόλις +1,7% αύξηση τιμών. Το στοιχείο αυτό δείχνει σαφή επάνοδο της πραγματικής κατανάλωσης μετά την περίοδο των έντονων ανατιμήσεων.

Τα Private Label (προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας) συνέχισαν την ανοδική τους πορεία με ανάπτυξη +6,1%, αυξάνοντας οριακά το μερίδιό τους από 24,3% σε 24,4%, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η αναζήτηση αξίας παραμένει ισχυρό κριτήριο επιλογής για τον Έλληνα καταναλωτή.

Ο κλάδος Accommodation παρουσίασε πολύ ισχυρή ανάκαμψη μετά το 2020, καθώς ο ετήσιος τζίρος του αυξήθηκε από 2.419.719.000 ευρώ το 2020 σε 11.766.152.000 ευρώ το 2025, δηλαδή κατά περίπου 9,35 δισ. ευρώ. Ο κλάδος Food Services (HORECA) παρουσίασε μείωση σε σχέση με το 2023, καθώς ο ετήσιος τζίρος του υποχώρησε από 10.847.844 ευρώ το 2023 σε 10.734.747 ευρώ το 2025, δηλαδή κατά 113.097 ή περίπου -1,0%.

Σε γεωγραφικό επίπεδο, η Αττική παραμένει η σημαντικότερη περιοχή για την αγορά, καθώς συνεισφέρει το 41,0% της συνολικής αξίας παρότι η ετήσια ανάπτυξή της (+5,9%) είναι χαμηλότερη από τον συνολικό μέσο όρο της Ελλάδας (+7,1%) και αρκετά χαμηλότερη από τα Νησιά (+10,0%).

Τέλος, η προωθητική ένταση μειώθηκε μέσα στο 2025, ιδιαίτερα στα FMCGs - Branded Products, όπου από 64,4% τον Ιανουάριο έπεσε στο 39,6% τον Δεκέμβριο.

Τα παραπάνω τόνισε ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, σχετικά με τις αυξήσεις στα ασφάλιστρα υγείας, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινή Ζώνη» στο Action24.

«Πιστεύω ότι θα έχουμε θετική ανταπόκριση και οι αυξήσεις στα ασφάλιστρα θα είναι όσο και πέρυσι που κινήθηκαν στο 7%. Κάνουμε αυτό που μπορούμε, παρεμβαίνουμε, πιστεύω ότι η ασφαλιστική αγορά έχει πάρει το μήνυμα και προσαρμόζεται», ανέφερε ο Τάκης Θεοδωρικάκος.

Αναφερόμενος στο ζήτημα του κόστους ζωής, ο Τάκης Θεοδωρικάκος επισήμανε ότι η πιο κρίσιμη παράμετρος είναι το εισόδημα και οι μισθοί των πολιτών. Υπογράμμισε ότι τα τελευταία επτά χρόνια δημιουργήθηκαν 500.000 νέες θέσεις εργασίας και η ανεργία μειώθηκε από το 18% στο 8%, επισημαίνοντας ότι αυτό πρακτικά σημαίνει «500.000 επιπλέον μισθοί που μπαίνουν στα ελληνικά νοικοκυριά» και αποτελεί τη σημαντικότερη κοινωνική πολιτική. Παράλληλα, σημείωσε ότι από την 1η Ιανουαρίου ενισχύθηκαν όλοι οι μισθοί μέσω της μείωσης της φορολογίας κατά δύο μονάδες, με μεγαλύτερο όφελος για τις οικογένειες με παιδιά, αναφέροντας ότι «είναι σωστό και δίκαιο να στηρίζουμε τον θεσμό της οικογένειας».

Ο υπουργός Ανάπτυξης έκανε ειδική αναφορά στην νέα Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή και Εποπτείας της Αγοράς, στην οποία ήδη έχει οριστεί διοικήτρια η κα Δέσποινα Τσαγγάρη.

«Αύριο θα οριστούν και οι τρεις υποδιοικητές. Η Αρχή Θα βοηθήσει στους ελέγχους και στη σωστή λειτουργία της αγοράς, ώστε να ρυθμιστεί καλύτερα και να λειτουργεί με κανόνες» σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο Τάκης Θεοδωρικάκος επεσήμανε ότι είναι κεντρική πολιτική θέση της κυβέρνησης η στήριξη των νοικοκυριών, δηλώνοντας ότι «η καλύτερη πολιτική για να στηρίξεις πραγματικά το ελληνικό νοικοκυριό είναι η αύξηση της παραγωγικότητας και η ενίσχυση των μισθών».

Σε σχέση με την πολιτική επικαιρότητα και την συζήτηση περί δημιουργίας νέων κομμάτων, επισήμανε πως «ο κατακερματισμός των πολιτικών δυνάμεων στην αντιπολίτευση στην πραγματικότητα δημιουργεί έναν ανταγωνισμό για το ποιός θα είναι πιο δημαγωγός και πιο λαϊκιστής. Αυτό δεν βοηθάει την Δημοκρατία και σε κάθε περίπτωση δεν αποτελεί εναλλακτική πρόταση για την διακυβέρνηση της χώρας».

Ακόμα, προσέθεσε πως «η Νέα Δημοκρατία είναι η μεγάλη λαϊκή, φιλελεύθερη παράταξη που εκφράζει το μέτρο και τη λογική». Για το πιθανό κόμμα Καρυστιανού σημείωσε πως «θα είναι ένα αρχηγικό κόμμα, η Μαρία Καρυστιασνού προσέρχεται στην πολιτική ζωή και θα κριθεί για τις πολιτικές της θέσεις και τις προτάσεις της για την κοινωνία».

Ξεκινούν σήμερα Δευτέρα 12/1 οι χειμερινές εκπτώσεις, δίνοντας στους καταναλωτές την ευκαιρία να επωφεληθούν από σημαντικές προσφορές έως τις 28 Φεβρουαρίου. Τα καταστήματα μπορούν προαιρετικά, να παραμείνουν ανοικτά τις Κυριακές 18 και 25 Ιανουαρίου.

Το 2026 ξεκίνησε με μία ανατροπή στη Λατινική Αμερική (καθαίρεση Μαδούρο) και με την αναζωπύρωση ενός κινήματος αντίδρασης στη Μέση Ανατολή (τις διαδηλώσεις στο Ιράν). Οι εξελίξεις στο Ιράν δεν είναι καινούριες: διαδηλώσεις έχουν γίνει και στο παρελθόν, χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα. Αυτό που διαφέρει σήμερα είναι οι αναφορές Τραμπ για πιθανή επέμβαση των ΗΠΑ.

Οι εξελίξεις αυτές, που έχουν ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες, μπορεί να φτάσουν μέχρι το πορτοφόλι του Έλληνα καταναλωτή.

Βενεζουέλα: Τι σημαίνουν τα 50 δολάρια για τους Έλληνες καταναλωτές
Αν οι ΗΠΑ διασφαλίσουν πρόσθετες ποιότητες πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, μπορούν να μειώσουν τις εισαγωγές από άλλες περιοχές, απελευθερώνοντας έτσι ποσότητες για άλλους πελάτες.

Επίσης, η παραγωγή στη Βενεζουέλα αναμένεται να αυξηθεί. «Η παραγωγή θα μπορούσε να αυξηθεί σε 1,5 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα έως το 2030 σε ένα αισιόδοξο σενάριο, ενδεχομένως διπλασιαζόμενη σε 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα εάν οι μεγάλοι παραγωγοί πετρελαίου των ΗΠΑ επενδύσουν σημαντικά στην περιοχή» δήλωσε ο Ντάαν Στρούιβεν της Goldman Sachs Research.

Τέλος, η αγορά δεν τιμολογεί μόνο βαρέλια, αλλά και ρίσκο. Ένα «μαξιλάρι» προμηθειών από τα τεράστια αποθέματα της Βενεζουέλας μπορεί να λειτουργεί πυροσβεστικά σε περιόδους κρίσεων. Η αύξηση της προσφοράς και η μείωση του κινδύνου αναμένεται να οδηγήσουν τις τιμές προς τα κάτω.

Αν τελικά η διεθνής τιμή στο brent μειωθεί κοντά στα 50 δολάρια το βαρέλι (από περίπου 60 δολ. που είναι σήμερα), αυτό θα μεταφραστεί σε αποκλιμάκωση των τιμών που πληρώνουν και οι Έλληνες καταναλωτές (νοικοκυριά και επιχειρήσεις).

Για παράδειγμα στην αντλία, εφόσον το κόστος του brent μειωθεί κατά 10 δολ/ βαρέλι, η τιμή της βενζίνης αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 0,057 ευρώ/λίτρο (λαμβάνοντας υπόψη και την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου). Η μείωση αυτή αφορά στο κόστος της βενζίνης προ φόρων. Στην πράξη (με την πρόσθεση ΦΠΑ και ΕΦΚ) η μείωση που θα δει ο τελικός καταναλωτής θα είναι μικρότερη (0,03–0,04 ευρώ /λίτρο).

Πιο μακροπρόθεσμα, και καθώς η διεθνής πρακτική είναι οι τιμές του πετρελαίου να επηρεάζουν την πορεία των τιμών φυσικού αερίου, μια σημαντική πτώση στο μπρεντ μπορεί να ωθήσει προς τα κάτω τις τιμές του φυσικού αερίου- έστω και με καθυστέρηση αρκετών μηνών.

Ήδη, η Goldman Sachs, στην έκθεση «Commodity Views 2026 Outlook» εκτιμά ότι η πετρελαϊκή αγορά θα πιεστεί από πλεονάσματα προσφοράς την περίοδο 2025–26, με το μπρεντ να οδηγείται στα 56 δολ. το βαρέλι και το WTI στα 52/bbl κατά μέσο όρο το 2026, λόγω της υψηλής προσφοράς από OPEC+, ΗΠΑ, Βραζιλία και άλλους προμηθευτές. Παράλληλα, προβλέπει ότι η αύξηση προσφοράς LNG θα οδηγήσει και σε σημαντική πίεση στις τιμές του φυσικού αερίου.

Για την ελληνική αγορά ενέργειας μία τέτοια εξέλιξη θα ήταν καθοριστική, καθώς το κόστος φυσικού αερίου είναι αυτό που κυρίως κρατά ψηλά το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας- τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις επιχειρήσεις.

Ιράν: Game changer
Αν οι εξελίξεις στη Βενεζουέλα έχουν απόσταση (γεωγραφικά και χρονικά) για την Ελλάδα, δεν ισχύει το ίδιο για το Ιράν. Το σενάριο πλήρους “επιστροφής” του Ιράν στις διεθνείς αγορές είναι ποιοτικά διαφορετικό, καθώς αφορά σε πολύ μεγαλύτερη παραγωγική βάση, με εξαγωγές που σήμερα γίνονται σε μεγάλο βαθμό υπό περιορισμούς και με γεωγραφική συγκέντρωση.

Σύμφωνα με την έκθεση «Oil Market Report, Ιούνιος 2025» από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), το Ιράν παρήγαγε περίπου 4,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (mb/d) (σε αργό, συμπυκνώματα πετρελαίου και NGL) και είχε συνολικές εξαγωγές κοντά στα 2,6 mb/d, με κύριο προορισμό την Κίνα. Το Ιράν είναι επίσης σημαντικός εξαγωγέας πετρελαϊκών προϊόντων, με τις αποστολές μαζούτ, υγραερίου και νάφθας να ανέρχονται κατά μέσο όρο σε σχεδόν 800 kb/d από τον Ιανουάριο.

Εφόσον το Ιράν επιστρέψει στην κανονικότητα των διεθνών αγορών, με πλήρη άρση των κυρώσεων, αυτό θα οδηγήσει σε:

• αύξηση εξαγωγών προς περισσότερους αγοραστές (Ευρώπη/Ασία) χωρίς περιορισμούς,
• αύξηση της παραγωγής μέσω επενδύσεων/τεχνολογίας/υπηρεσιών πετρελαίου που σήμερα μπλοκάρονται.
Ακριβείς προβλέψεις δεν είναι εφικτές, αλλά το “μέγεθος ιστορίας” εδώ είναι πολύ μεγαλύτερο από τη Βενεζουέλα. Ο IEA περιγράφει το Ιράν ως σημαντικό παίκτη με εξαγωγές που ήδη είναι υψηλές παρά τις κυρώσεις, αλλά και με τη δυνατότητά του να κλείνει τα Στενά του Ορμούζ, επηρεάζοντας καθοριστικά- αν και συχνά πρόσκαιρα- τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.

«Οι εξελίξεις στη Βενεζουέλα και το Ιράν θα μπορούσαν να ασκήσουν επιπλέον πτωτική πίεση στις τιμές πετρελαίου το 2026, σε ένα περιβάλλον όπου η αγορά ήδη αναμένεται να έχει πλεόνασμα. Αυτό συμβαίνει όχι μόνο λόγω της φυσικής προσφοράς αλλά και λόγω της αλλαγής της αντίληψης της αγοράς ότι το πετρέλαιο δεν είναι τόσο περιορισμένο όσο πριν» εξηγεί η ανάλυση του Barron’s του ομίλου Dow Jones & Company, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η τιμή μπορεί να πέσει «και κάτω από τα 50 δολ/βαρέλι».

Η μείωση της αβεβαιότητας, το πιο προβλέψιμο ενεργειακό κόστος και οι χαμηλότερες πιέσεις στον πληθωρισμό θα προστεθούν στα άμεσα οφέλη που θα έχουν οι καταναλωτές μετά τη μείωση των ενεργειακών τιμών.

Το μέλλον των ελληνικών γεωτρήσεων
Οι πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου μπορεί να έχουν μία ακόμα επίπτωση: τη βιωσιμότητα των γεωτρήσεων υδρογονανθράκων στις οποίες φιλοδοξεί να προχωρήσει η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με την εταιρεία έρευνας Rystad Energy, το μέσο διεθνές κόστος εξόρυξης στις υπεράκτιες γεωτρήσεις βαθέων υδάτων (deepwater), όπως θα είναι αυτές στο Ιόνιο και νοτίως της Κρήτης, ανέρχεται σε περίπου τα 43 δολάρια ανά βαρέλι.

Από την πλευρά της η Wood Mackenzie, μια από τις μεγαλύτερες διεθνείς εταιρείες έρευνας και συμβουλευτικής, σε ειδική ανάλυσή της το 2023 εκτίμησε ότι «στα έργα που ξεκινούν το 2023, η μέση τιμή breakeven για να επιτευχθεί ένα 15% IRR (απόδοση επενδυμένου κεφαλαίου) είναι περίπου 49 δολ./βαρέλι Brent crude», με τον μέσο όρο IRR 19% να επιτυγχάνεται κοντά στα 60 δολ./bbl – το χαμηλότερο επίπεδο από το 2018.

Οι επιπτώσεις στην κατανάλωση
Η αγορά ήδη δείχνει τα πρώτα σημάδια προσαρμογής. Τα εισαγόμενα προϊόντα γίνονται ολοένα και πιο ακριβά, γεγονός που οδηγεί τους καταναλωτές σε περιορισμό των αγορών τους. Ο μέσος Ευρωπαίος αρχίζει να στρέφεται περισσότερο σε βασικά είδη, αφήνοντας κατά μέρος προϊόντα πολυτελείας ή επιλογές που μέχρι πρότινος ήταν δεδομένες. Αυτή η στροφή δεν είναι απλώς προσωρινή – δείχνει τη διαμόρφωση μιας νέας καταναλωτικής κουλτούρας, που δίνει προτεραιότητα στην εξοικονόμηση.

Οι οικονομικές ανισορροπίες που δημιουργούνται
Οι δασμοί δεν πλήττουν ομοιόμορφα όλους τους κλάδους. Σε κάποιους τομείς, όπως τα βιομηχανικά αγαθά και οι πρώτες ύλες, οι αυξήσεις είναι ιδιαίτερα έντονες, επηρεάζοντας και τις τιμές στην παραγωγή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια αλυσιδωτή αντίδραση: επιχειρήσεις αναγκάζονται να μετακυλίουν το κόστος στον καταναλωτή, ενώ παράλληλα μειώνουν την κερδοφορία τους. Η εικόνα αυτή εντείνει τις ανισότητες μεταξύ χωρών και κλάδων στην Ευρώπη.

Πολιτικές αντιδράσεις και στρατηγικές
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να βρει ισορροπία. Από τη μία πλευρά, θέλει να προστατεύσει τις επιχειρήσεις και τους πολίτες της, από την άλλη δεν μπορεί να αγνοήσει τη σημασία των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολιτικές πρωτοβουλίες συζητούνται ήδη, με προτάσεις για ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, διαφοροποίηση των εμπορικών εταίρων και πιθανές αντιδράσεις μέσω δικών της δασμών. Η στρατηγική που θα ακολουθηθεί θα κρίνει το βάθος της επίδρασης στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Η καθημερινότητα των Ευρωπαίων
Στην πράξη, οι πολίτες αντιλαμβάνονται το πρόβλημα κάθε φορά που κάνουν τα ψώνια τους. Οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, των ρούχων ή των ηλεκτρονικών ειδών είναι πλέον αισθητές. Αυτό οδηγεί σε μείωση κατανάλωσης, μεγαλύτερη προσοχή στα έξοδα και συχνά στην αναζήτηση εναλλακτικών, πιο οικονομικών επιλογών. Η πραγματικότητα αυτή δείχνει ότι οι δασμοί δεν είναι μια αφηρημένη πολιτική απόφαση, αλλά ένας παράγοντας που διαμορφώνει τον τρόπο ζωής των Ευρωπαίων.

Προοπτικές και ανησυχίες
Αν οι δασμοί παραμείνουν σε ισχύ για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι πιέσεις θα γίνουν εντονότερες. Υπάρχει κίνδυνος ύφεσης σε συγκεκριμένους κλάδους, με παράλληλη αύξηση της ανεργίας και μείωση της αγοραστικής δύναμης. Από την άλλη, η κατάσταση ίσως επιταχύνει επενδύσεις στην εγχώρια παραγωγή και δώσει ώθηση σε νέες στρατηγικές αυτάρκειας. Όμως, η μετάβαση αυτή θα χρειαστεί χρόνο και σημαντικούς πόρους.

Τον Ιούνιο, η μέση δαπάνη ανά χρήστη μειώθηκε αισθητά σε βασικές κατηγορίες εξόδων. Τις μεγαλύτερες μηνιαίες μειώσεις (σε σύγκριση με τον Μάιο) σημείωσαν οι κατηγορίες Προσωπικής Φροντίδας και Γυμναστικής (-50%), Εστίασης (-50%) και Ένδυσης και Αξεσουάρ (-45%), καταδεικνύοντας καθαρά την απομάκρυνση από προαιρετικές δαπάνες. Σημαντική ήταν και η μείωση στους Λογαριασμούς (-41%), ενώ οι κατηγορίες Σούπερ Μάρκετ (-4%) και Μεταφορές (-23%) κατέγραψαν ηπιότερες πτωτικές τάσεις, όλα μαζί αποτυπώνουν μια ευρύτερη προσπάθεια των νοικοκυριών να περιορίσουν τον προϋπολογισμό τους.

Η εικόνα αυτή ενδέχεται να αποτυπώνει μια στρατηγική παύση. Πολλοί καταναλωτές φαίνεται ότι περίμεναν τις θερινές εκπτώσεις, μείωσαν την ενεργειακή κατανάλωση ή έβαλαν στην άκρη χρήματα για τις διακοπές.

Καθώς ο πληθωρισμός φαίνεται να έχει κορυφωθεί, ορισμένες μειώσεις στις δαπάνες ενδέχεται να αντανακλούν την αποκλιμάκωση των τιμών. Ωστόσο, η σταθερή υποχώρηση της κατανάλωσης αναδεικνύει και μια πιο συνειδητή, προσεκτική στάση των καταναλωτών απέναντι στον προϋπολογισμό τους.

Τα ευρήματα προέρχονται από το μηνιαίο report Money Unwrapped της Plum, το οποίο αναλύει τις μεταβολές στη μέση δαπάνη ανά χρήστη με βάση πραγματικές συναλλαγές σε επιλεγμένες κατηγορίες.

Πλήγμα στην εστίαση

Ένα από τα πιο ξεκάθαρα μηνύματα στα δεδομένα είναι η σταθερή μείωση στη δαπάνη για έξοδο και εστίαση, η οποία υποχώρησε κατά -50% σε μηνιαία βάση τον Ιούνιο. Η συγκεκριμένη κατηγορία καταγράφει πλέον πέντε συνεχόμενους μήνες πτώσης, υποδεικνύοντας ότι τα γεύματα εκτός σπιτιού ίσως είναι από τις πρώτες πολυτέλειες που εγκαταλείπονται όταν εντείνεται η πίεση.

Παρόμοια πορεία ακολούθησαν και οι δαπάνες για διασκέδαση (-14%) και προσωπική φροντίδα (-50%), παρά τα εποχικά υψηλά που είχαν καταγραφεί την άνοιξη.

Αναθεώρηση ακόμη και στα απολύτως αναγκαία

Σε αντίθεση με προηγούμενες περιόδους, όπου οι περικοπές αφορούσαν κυρίως μη αναγκαίες δαπάνες, τα στοιχεία για τον Ιούνιο δείχνουν ξεκάθαρα πως ακόμη και βασικές κατηγορίες όπως σούπερ μάρκετ, λογαριασμοί και μεταφορές πλήττονται. Οι Έλληνες καταναλωτές φαίνεται να κάνουν επαναξιολόγηση ακόμη και των καθημερινών τους συνηθειών.

Συγκεκριμένα, σε σχετική ερώτηση, ένας στους τρεις συμμετέχοντες στην έρευνα (36%) δήλωσε ότι σκοπεύει να ξοδέψει λιγότερα χρήματα κατά την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, σε σύγκριση με πέρσι. Περισσότεροι από τους μισούς ερωτώμενους (54%) δήλωσαν ότι θα ξοδέψουν περίπου τα ίδια, ενώ 4% θα ξοδέψουν περισσότερα και 6% δε θα κάνουν αγορές.

Η έρευνα, η οποία πραγματοποιείται σε ετήσια βάση στην Ελλάδα από το 2021 σε συνεργασία με την MRB, στο πλαίσιο της αντίστοιχης παγκόσμιας σειράς ερευνών της ΕΥ, παρακολουθεί τις τάσεις, τις προτιμήσεις και τις ανησυχίες των καταναλωτών, στο ρευστό περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού και οικονομικής αβεβαιότητας των τελευταίων ετών.

Η πρόθεση για εορταστικές αγορές συνδέεται άμεσα με την ηλικία των καταναλωτών, καθώς μόλις 26% των ερωτώμενων ηλικίας 18-29 ετών δήλωσαν ότι θα ξοδέψουν λιγότερα ή καθόλου, ενώ το ποσοστό αυτό διπλασιάζεται στην ηλικιακή ομάδα 50-64 (50%). Πιο χαλαρή εμφανίζεται η σύνδεση με εισοδηματικά κριτήρια, υποδηλώνοντας, ενδεχομένως, ότι η απροθυμία για αγορές δεν οφείλεται μόνο στις υψηλές τιμές και τη συμπίεση του διαθέσιμου εισοδήματος.

Η διάθεση για μειωμένες ή μηδενικές αγορές κατά τη φετινή εορταστική περίοδο στην Ελλάδα, διαμορφώνεται στο ίδιο ακριβώς επίπεδο στις τυπολογίες των καταναλωτών που αποδίδουν πρωταρχική σημασία στην τιμή και την προσιτότητα των προϊόντων (Affordability First), αλλά και τον αντίκτυπο των αγοραστικών τους επιλογών στην κοινωνία (Society First), αγγίζοντας το 50% και στις δύο κατηγορίες.

Οι συμμετέχοντες στην έρευνα ρωτήθηκαν, επίσης, σχετικά με τα σημαντικότερα κριτήρια με βάση τα οποία θα κάνουν τις αγορές τους την εορταστική περίοδο. Η τιμή αναδεικνύεται, με διαφορά, ως το σημαντικότερο κριτήριο (95%), ακολουθούμενη από την ποιότητα (65%). Οι καταναλωτές, και ιδιαίτερα οι μεγαλύτερες ηλικίες, αποδίδουν, επίσης, σημασία στο αν το προϊόν βρίσκεται σε προσφορά (55%), ενώ για το 28% των καταναλωτών 18-29 ετών σημαντική είναι και η μάρκα/brand του προϊόντος. Μικρότερη σημασία αποδίδεται στην εξατομίκευση (16%), τις διαδικτυακές κριτικές από άλλους καταναλωτές (15%), την ευκολία στην επιστροφή ή αλλαγή (10%), καθώς και στην ευελιξία και τις επιλογές στην παράδοση (8%).

Αντίστοιχα, σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της έρευνας EY Holiday Shopping Survey, σχεδόν τα δύο τρίτα των 13.000 ερωτηθέντων καταναλωτών (64%) είναι επιφυλακτικοί ως προς τις εορταστικές εκπτώσεις, ενώ το 45% δηλώνουν σκεπτικοί ως προς την οικονομική τους δυνατότητα να διαθέσουν χρήματα για αυτή την περίοδο.

Σχολιάζοντας τις προθέσεις των Ελλήνων καταναλωτών σχετικά με τις αγορές κατά την εορταστική περίοδο, σύμφωνα με την έρευνα, ο κ. Θάνος Μαύρος, Εταίρος της EY Ελλάδος και Επικεφαλής Τομέα Λιανεμπορίου της EY στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, δήλωσε: «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η παγκόσμια οικονομική και γεωπολιτική αβεβαιότητα επηρεάζουν τη διάθεση για αγορές κατά την εορταστική περίοδο, όπως επιβεβαιώνεται και από τη σημασία που αποδίδουν οι Έλληνες καταναλωτές στις τιμές των προϊόντων. Το ίδιο, ωστόσο, παρατηρούμε και σε παγκόσμιο επίπεδο, αναδεικνύοντας μια γενικότερη συνειδητή στροφή των καταναλωτών προς πιο συγκρατημένη αγοραστική συμπεριφορά, αναζητώντας την καλύτερη ποιότητα στην καλύτερη δυνατή αξία».

Μάλιστα, το 61% να δηλώνουν πως αισθάνονται ότι έχουν τον έλεγχο της ζωής τους, παρά την παγκόσμια αβεβαιότητα.

Ο «ανεξάρτητος» καταναλωτής

Ενώ η αισιοδοξία αυξάνεται, η εμφάνιση των «ανεξάρτητων» καταναλωτών – εκείνων, δηλαδή, που αναζητούν ενεργά πληροφορίες, αποφασίζουν και λαμβάνουν δράση αυτόνομα, χωρίς να βασίζονται σε παραδοσιακές πηγές επιρροής και πληροφόρησης – αποτελεί νέα πρόκληση για τα brands καταναλωτικών προϊόντων και τους λιανοπωλητές.

H έκθεση δείχνει ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι στόχευσης, επικοινωνίας και πειθούς, καθίστανται ξεπερασμένες. Οι σημερινοί καταναλωτές αναζητούν νέα, ψηφιακά κανάλια επικοινωνίας, όπου μπορούν να συμμετέχουν, να παρέχουν τις δικές τους συμβουλές σε άλλους, να αγοράζουν και να διαβάζουν αμερόληπτες αξιολογήσεις προϊόντων.

Σχεδόν τα τρία πέμπτα (57%) των ερωτηθέντων επιδιώκουν να συμμετάσχουν και/ή να συμβάλουν σε διαδικτυακές κοινότητες συμβουλών για αγοραστικές αποφάσεις, ενώ το 61% δηλώνουν ότι αγόρασαν ένα προϊόν κατόπιν σύστασης ή προώθησης από influencer. Αντιθέτως, μόνο το 21% «κλίκαραν» σε διαφήμιση στα social media.

Για να συνδεθούν αποτελεσματικά με αυτούς τους ανεξάρτητους καταναλωτές, η έκθεση αναφέρει ότι οι εταιρείες καταναλωτικών προϊόντων και οι λιανοπωλητές πρέπει να υιοθετήσουν πιο πειστικές τακτικές, επενδύοντας σε κανάλια και εμπειρίες που συνάδουν με τις αξίες και τις προτιμήσεις του εκάστοτε καταναλωτή, αντί να βασίζονται σε γενικές και ενιαίες προσεγγίσεις.

Εμπιστοσύνη σε εναλλακτικές πηγές πληροφόρησης

Οι καταναλωτές ακολουθούν δημιουργούς περιεχομένου στα social media, κυρίως για την ποιότητα και την αυθεντικότητα του περιεχομένου, προτιμώντας τους micro-influencers και τους εξειδικευμένους δημιουργούς αντί για διασημότητες, σύμφωνα με την έρευνα.

Το 49% των ερωτηθέντων που ακολουθούν έναν influencer, το κάνουν επειδή δημιουργεί περιεχόμενο που βρίσκουν χρήσιμο, και το 44% επειδή θεωρούν το περιεχόμενο αυτό ευχάριστο. Οι προτάσεις προϊόντων από διασημότητες γίνονται λιγότερο δημοφιλείς, με μόνο το ένα τέταρτο (25%) να ακολουθούν έναν influencer επειδή είναι ευρέως γνωστός.

Όλα με μέτρο

Η μελέτη διαπιστώνει ότι πολλοί καταναλωτές θα ήταν ευχαριστημένοι εάν αφαιρούνταν τα cookies τρίτου μέρους (third-party cookies), με τους ερωτηθέντες να δηλώνουν ότι η παρακολούθηση των κινήσεών τους από ιστοσελίδες (30%), οι εξατομικευμένες διαφημίσεις με βάση το ιστορικό περιήγησης/αγορών (22%) και οι προσωποποιημένες εμπειρίες βάσει προηγούμενης αλληλεπίδρασης με περιεχόμενο (20%), επιδεινώνουν την εμπειρία των online αγορών. Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι, σε αυτό το τοπίο, τα brands με νεοσύστατα ή χωρίς κανάλια άμεσης πώλησης, θα δυσκολευτούν στο marketing, καθώς δεν διαθέτουν αρκετά δεδομένα πρώτου μέρους (first-party data).

Οι μεγαλύτεροι λιανοπωλητές έχουν περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας, καθώς οι ιστοσελίδες τους προσελκύουν περισσότερη κίνηση, επιτρέποντάς τους να συγκεντρώνουν αρκετά δεδομένα, για να προσφέρουν ποιοτικές εξατομικευμένες εμπειρίες, καθώς και να παρέχουν τα δεδομένα αυτά σε brands. Στην πραγματικότητα, πολλές επιχειρήσεις επενδύουν στα δικά τους δίκτυα λιανικής και σε συνεργασίες, για να συλλέξουν περισσότερα δεδομένα καταναλωτών και να δημιουργήσουν κερδοφόρες, μακροπρόθεσμες συνεργασίες με brands.

Για τα προγράμματα πιστότητας

Τα προγράμματα πιστότητας (loyalty) εξακολουθούν να είναι διαδεδομένα, βοηθώντας τους λιανοπωλητές να συνδεθούν με τους καταναλωτές και να συλλέξουν τα δεδομένα τους. Ωστόσο, η αφοσίωση των καταναλωτών έχει πλέον εξελιχθεί και βασίζεται περισσότερο σε σχέσεις συναλλακτικής φύσης, που είναι πιο άμεσες και λιγότερο συναισθηματικές.

Πλέον, οι καταναλωτές παγκοσμίως παρακινούνται από οφέλη όπως εκπτώσεις και αποκλειστικές προσφορές, και η αφοσίωσή τους διαρκεί συνήθως όσο και τα οφέλη που λαμβάνουν. Για παράδειγμα, το 46% των ερωτηθέντων εξαργύρωσαν ένα κουπόνι που έλαβαν, ενώ μόνο το 31% κατέβασαν εφαρμογή κάποιου λιανοπωλητή/brand, λιγότερο από το ένα τέταρτο (23%) συμμετείχαν σε ομάδες επιβράβευσης που δημιουργούν οι λιανοπωλητές για τους πελάτες τους και μόνο το 22% εγγράφηκαν σε λίστα αλληλογραφίας λιανοπωλητή κατά τους τελευταίους έξι μήνες. Τα προτιμώμενα χαρακτηριστικά των προγραμμάτων πιστότητας, σύμφωνα με τους ερωτηθέντες, είναι η δωρεάν αποστολή (67%), ακολουθούμενη από χαμηλότερες τιμές στο κατάστημα σε επιλεγμένα προϊόντα (49%).

Παρά την προθυμία τους να μοιραστούν τα δεδομένα τους, οι ανησυχίες των καταναλωτών για την ασφάλεια πληροφοριών έχουν αυξηθεί τους τελευταίους 12 μήνες, λόγω της μεγαλύτερης επίγνωσης που έχουν σχετικά με τις παραβιάσεις δεδομένων, τις διαρροές και τις κυβερνοεπιθέσεις. Περισσότεροι από τα τρία πέμπτα (61%) ανησυχούν για την κλοπή/απάτη ταυτότητας (από 55% πέρυσι), το 59% ανησυχούν για την ασφάλεια των δεδομένων/παραβιάσεις (από 53%) και το 54% ανησυχούν ότι η εταιρεία με την οποία μοιράζονται τα δεδομένα τους μπορεί να δεχτεί επίθεση (από 48% πριν 12 μήνες).

Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, ο κ. Θάνος Μαύρος, Εταίρος της ΕΥ Ελλάδος και Επικεφαλής Τομέα Καταναλωτικών Προϊόντων και Λιανεμπορίου της ΕΥ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, δήλωσε: «H παγκόσμια καταναλωτική έρευνα της EY αναδεικνύει με σαφήνεια ότι οι καταναλωτές αρχίζουν να απομακρύνονται από τα παραδοσιακά κανάλια επιρροής και διαφήμισης, αναζητώντας ανεξάρτητη πληροφόρηση από εναλλακτικές πηγές, όπως οι influencers. Παράλληλα, σε ένα ψηφιακό καταναλωτικό περιβάλλον, εκφράζουν και τις ανησυχίες τους για την ασφάλεια των δεδομένων που μοιράζονται με τα brands και τις εταιρείες. Καθίσταται, λοιπόν, επιτακτικό, οι εταιρείες καταναλωτικών προϊόντων, να επενδύσουν στην αξιοποίηση των δεδομένων των καταναλωτών, για να δημιουργήσουν μία προσωποποιημένη σχέση μαζί τους, απαντώντας στις εκάστοτε ανάγκες και τις προτιμήσεις τους, με ειδικά διαμορφωμένες προτάσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα μία ασφαλή ψηφιακή εμπειρία, που θα εγγυάται την προστασία του καταναλωτή και των ευαίσθητων δεδομένων του».

Αναλυτικότερα, ο δείκτης καταναλωτικού κλίματος λιανικής τον Δεκέμβριο του 2023 διαμορφώθηκε στο -52, πολύ χαμηλότερα σε σχέση με τον μήνα βάσης, τον Οκτώβριο του 2019. Επίσης, είναι μειωμένος σε σχέση με την μέτρηση του Ιουνίου 2023 κατά 3 μονάδες αλλά αυξημένος σχέση με την αντίστοιχη μέτρηση του Νοεμβρίου 2022 κατά 9 μονάδες.
Σύμφωνα με τον ΣΕΛΠΕ, η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει να κάνει τόσο με τις μέχρι σήμερα προσδοκίες των καταναλωτών για το προσεχές διάστημα, όσο και λόγω της παρούσας κατάστασης των καταναλωτών.

Ο υπο-δείκτης παρούσας κατάστασης παρουσίασε μεταβολή από το -46 στο -49, ενώ ο υπό-δείκτης προσδοκιών μεγαλύτερη διόρθωση από -54 σε -57, παραμένοντας ωστόσο, χαμηλά. Πρακτικά αυτό που καταγράφεται είναι και χαμηλές προσδοκίες, αλλά και επιβαρυμένα οικονομικά για τους καταναλωτές, με καλύτερη πορεία βελτίωσης για τις προσδοκίες των καταναλωτών (οι οποίες παραμένουν αρνητικές).

Όπως αποτυπώνεται και στις επί μέρους ερωτήσεις της έρευνας, παρά την αισθητή βελτίωση στα ποσοστά, οι καταναλωτές θεωρούν ότι ακόμη δεν είναι μία ικανοποιητική περίοδος για να κάνουν μεγάλες αγορές για το σπίτι, τόσο οι ίδιοι, όσο και γενικά. Αντίστοιχα οι προσδοκίες για τις δαπάνες είναι πτωτικές, αλλά σχετίζονται κυρίως με δαπάνες εκτός λιανικών αγορών. Συγκεκριμένα, το 49% εκτιμά ότι το πρώτο εξάμηνο 2024 οι δαπάνες για λογαριασμούς κοινής ωφέλειας θα είναι αυξημένες.

Επίσης, το 43% εκτιμά ότι οι δαπάνες για αγορές προϊόντων το πρώτο εξάμηνο 2024 θα είναι μειωμένες, ενώ μόλις το 20% ότι θα είναι αυξημένες. Λίγο καλύτερη είναι η εικόνα για τις υπηρεσίες (εισιτήρια, εστίαση) για τις οποίες εκτιμάται μείωση από το 28% των καταναλωτών αύξηση από 18%.

Αυξητική είναι η μέτρηση σε σχέση με τη φορολογία για την οποία το 60% εκτιμά ότι θα μείνει αμετάβλητη, το 12% ότι θα παρουσιάσει μείωση και το 28% αύξηση. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι καταναλωτές αναμένουν μείωση των δαπανών για να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες και μικρή αύξηση για δαπάνες διασκέδασης και ανησυχία για τις λοιπές δαπάνες παγίων εξόδων.

Σύμφωνα με τους καταναλωτές, οι δαπάνες για λογαριασμούς αποτελούν μαζί με τις αγορές προϊόντων την μεγαλύτερη δαπάνη τους ως ποσοστό του εισοδήματος τους.

Συγκεκριμένα, οι δαπάνες αγορών αποτελούν 30% των δαπανών, ενώ οι δαπάνες λογαριασμών 29%. Σε σχέση με τις υπόλοιπες κατηγορίες δαπανών, καταγράφεται μια ελαφρώς αυξητική τάση, όμως οι δαπάνες για λογαριασμούς, ενοίκια και φόρους αντιπροσωπεύουν πλέον τα 2/3 του συνολικού οικογενειακού εισοδήματος. Σημειώνεται, ότι για ακόμα μία μέτρηση το ποσοστό δαπανών εκτιμάται από τους ίδιους τους καταναλωτές ότι υπερβαίνει το διαθέσιμο εισόδημα τους κατά περίπου 20%. Η μέτρηση αυτή αποδίδεται σε ένα γενικότερο φαινόμενο των τελευταίων ετών δαπάνης άνω των εισοδημάτων, αλλά και μειωμένης δήλωσης εισοδημάτων.

Σύμφωνα με τον τελευταίο δείκτη μελλοντικών καταναλωτών της ΕΥ, με τη συμμετοχή πάνω από 22.000 καταναλωτών από 28 χώρες, αναδείχθηκε το κόστος ζωής με 94% και η κλιματική αλλαγή με 89% ως οι κορυφαίες προτεραιότητες των καταναλωτών.

Περισσότεροι από τους μισούς (54%) των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι σχεδιάζουν να αγοράσουν λιγότερα στο μέλλον, με τα αξεσουάρ μόδας να βρίσκονται στην κορυφή του καταλόγου των κατηγοριών προϊόντων για τις οποίες οι καταναλωτές σχεδιάζουν να ξοδέψουν λιγότερα (61%), ακολουθούμενοι από τα παιχνίδια και τα gadgets (51%), όπως και τα είδη ένδυσης και υπόδησης (44%).

Οι καταναλωτές σχεδιάζουν να αγοράσουν λιγότερα στο μέλλον με τα αξεσουάρ μόδας να βρίσκονται στην κορυφή του καταλόγου

Περίπου τα τρία τέταρτα (73%) θεωρούν τις κινήσεις αυτές ως μια προσπάθεια εξοικονόμησης χρημάτων, ενώ το 49% επισημαίνει ότι δεν χρειάζεται καινούργια αντικείμενα και το 39% το θεωρεί ως μέρος μιας προσπάθειας να βοηθήσει το περιβάλλον.

Καταναλωτής με σκοπό

Η Colette Devey, εταίρος της ΕΥ Ιρλανδίας και επικεφαλής των καταναλωτικών προϊόντων και του λιανικού εμπορίου, διευκρίνισε πως «αυτός ο τελευταίος δείκτης Future Consumer Index αποκαλύπτει έναν πιο στοχευμένο καταναλωτή, ο οποίος έχει έντονη επίγνωση τόσο των συνεχιζόμενων προβλημάτων κόστους ζωής όσο και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής».

«Οι καταναλωτές εξετάζουν προσεκτικά τι και από πού αγοράζουν, δίνοντας προτεραιότητα στην αξία των χρημάτων τους, στη βιωσιμότητα και αναρωτιούνται αν μια αγορά είναι πραγματικά απαραίτητη», προσθέτει.

Οι ημέρες προσφορών

Σύμφωνα με την έκθεση, έξι στους δέκα (61%) ερωτηθέντες παγκοσμίως σχεδιάζουν να συμμετάσχουν σε εκστρατείες Black Friday, Singles’ Day ή παρόμοιες εκστρατείες πωλήσεων, καθώς οι εκδηλώσεις πωλήσεων της εορταστικής περιόδου γίνονται ακόμη πιο ελκυστικές για τους καταναλωτές.

Επτά στους δέκα (71%) σκοπεύουν να αναβάλουν την πραγματοποίηση ορισμένων αγορών μέχρι αυτές τις περιόδους, σε σύγκριση με τους μισούς (48%) τον Νοέμβριο του 2021.

Η έκθεση διαπίστωσε επίσης αύξηση κατά 16% των καταναλωτών που ψωνίζουν «κυρίως ή μόνο μέσω διαδικτύου» αυτή την εορταστική περίοδο, ενώ αγοράζουν είδη «κυρίως ή μόνο στο κατάστημα» μειώθηκαν κατά 14%.

Η τάση αυτή προσφέρει στις επιχειρήσεις την ευκαιρία να διερευνήσουν τεχνολογίες όπως η Generative AI για να καλύψουν τις ανάγκες των πελατών τους.

Η Devey δήλωσε: «Είτε πρόκειται για υπερ-προσωποποίηση των ιστότοπων (που τους καθιστά μοναδικούς για κάθε επισκέπτη) είτε για λιανοπωλητές που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να προσφέρουν δοκιμές σε ρούχα ή για προεπισκόπηση επίπλων στο ίδιο το σπίτι του καταναλωτή, υπάρχουν αμέτρητες δυνατότητες – οι επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται την ευκαιρία αυτή, είναι και εκείνες που θα συνεχίσουν να ευχαριστούν τον καταναλωτή του αύριο».

Οι καταναλωτές επιδιώκουν όλο και περισσότερο να κατανέμουν το κόστος των Χριστουγέννων και άλλων μεγάλων σημαντικών εορτών και εκδηλώσεων, αγοράζοντας νωρίς και εκμεταλλευόμενοι τις εκπτώσεις και τις προσφορές στο πλαίσιο των εποχιακών εκπτώσεων, όπως η Black Friday και η Cyber Monday.

«Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η τιμολόγηση και τα αποθέματα θα αποτελέσουν βασική προτεραιότητα τόσο για τις εταιρείες καταναλωτικών προϊόντων όσο και για τους λιανοπωλητές, καθώς οδεύουμε προς την εορταστική περίοδο», δήλωσε.

Κλιματική αλλαγή

Περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα (42%) καταναλωτές παγκοσμίως σκέφτονται να αλλάξουν τα τρόφιμα που καταναλώνουν επειδή η κλιματική αλλαγή έχει ανεβάσει τις τιμές ή έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα των αγαθών, αποκάλυψε η μελέτη.

Σχεδόν τρεις στους δέκα (29%) δηλώνουν ότι έχουν ήδη αναγκαστεί να κάνουν νέες επιλογές, με τουλάχιστον τα δύο τρίτα (67%) των ερωτηθέντων να αποδίδουν τις προσπάθειές τους στην προώθηση της αλλαγής και της ευαισθητοποίησης για το καλό του πλανήτη.

Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΥ, οι μεγαλύτερες γενιές είναι πιο ενεργές στην υιοθέτηση συμπεριφορών τρόπου ζωής για τη μείωση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, με το 65% των Baby Boomers να προτιμούν επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες στα ψώνια τους σε σύγκριση με μόλις το 43% της Gen Z.

Ωστόσο, όταν πρόκειται για πιο βιώσιμες δαπάνες, οι νεότερες γενιές είναι πιο πρόθυμες να πληρώσουν υψηλότερο τίμημα.

Η Devey σχολίασε σχετικά πως «ιστορικά, υπήρχε ένα χάσμα μεταξύ πρόθεσης και δράσης για τις κυβερνήσεις, τις εταιρείες και τους καταναλωτές στις προσπάθειές τους να αντιμετωπίσουν την αειφορία. Ωστόσο, οι καταναλωτές είναι πλέον όλο και πιο πρόθυμοι να αναλάβουν δράσεις βιωσιμότητας που είτε θα τους εξοικονομήσουν χρήματα είτε δεν θα τους κοστίσουν. Και είναι πιο πρόθυμοι από ποτέ να συμμορφωθούν με κυβερνητικά προγράμματα που έχουν σχεδιαστεί για να ενθαρρύνουν τη βιώσιμη συμπεριφορά».