Οι αιτήσεις προέρχονται από τις 20 πρώτες περιφερειακές ενότητες (Αιτωλοακαρνανίας, Αρκαδίας, Έβρου, Εύβοιας, Ηρακλείου, Ιωαννίνων, Καρδίτσας, Κέρκυρας, Λάρισας, Λασιθίου, Λέσβου, Μαγνησίας, Ξάνθης, Πιερίας, Ρεθύμνου, Σάμου, Τρικάλων, Φθιώτιδας, Χανίων, Χίου), ενώ από σήμερα 31 Οκτωβρίου 2024, η διαδικασία θα είναι ανοιχτή και στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας.

Το υπουργείο Οικονομικών προβλέπει σημαντική αύξηση των αιτήσεων για εξαγορά δημοσίων εκτάσεων το επόμενο διάστημα, καθώς οι δικαιούχοι έχουν προθεσμία μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 2025 για να υποβάλουν την αίτησή τους στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της ΑΑΔΕ.

Η Αττική αναμένεται να είναι καθοριστική για την απήχηση της διαδικασίας, λόγω του μεγάλου αριθμού καταπατημένων εκτάσεων στην περιοχή.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, τα έσοδα για το Δημόσιο από την εξαγορά περίπου 90.000 καταπατημένων εκτάσεων αναμένονται να ξεπεράσουν τα 500 εκατ. ευρώ.

Η βασική προϋπόθεση για την εξαγορά είναι η αδιάλειπτη κατοχή του ακινήτου για τουλάχιστον 30 χρόνια με τίτλο ή 40 χρόνια χωρίς τίτλο, εφόσον χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία ή για συγκεκριμένες δραστηριότητες. Επίσης, πρέπει να δηλώνεται στο έντυπο «Ε9» για τα τελευταία 5 χρόνια.

Σημειώνεται ότι καταργήθηκε η απαίτηση ύπαρξης κτίσματος για την υποβολή αίτησης, ενώ η εξαγορά ακινήτου με αυθαίρετο κτίσμα δεν επιτρέπεται.

Το τίμημα εξαγοράς ορίζεται στο 100% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου, με εκπτώσεις ανάλογα με την κατάσταση του αιτούντος. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να πληρώσουν εφάπαξ με έκπτωση 10% ή τμηματικά σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό τα 100 ευρώ μηνιαίως. Για την υποβολή της αίτησης απαιτείται παράβολο 300 ευρώ, το οποίο συμψηφίζεται με το τίμημα ή επιστρέφεται αν η αίτηση απορριφθεί.

Η πρώτη φάση αφορά τις περιφερειακές ενότητες Αιτωλοακαρνανίας, Αρκαδίας, Έβρου, Εύβοιας, Ηρακλείου, Ιωαννίνων, Καρδίτσας, Κέρκυρας, Λάρισας, Λασιθίου, Λέσβου, Μαγνησίας, Ξάνθης, Πιερίας, Ρεθύμνου, Σάμου, Τρικάλων, Φθιώτιδας, Χανίων, Χίου, ενώ από τις 31 Οκτωβρίου 2024 εντάσσονται και όλες οι υπόλοιπες περιφερειακές ενότητες της χώρας.

Η διαδικασία

Η είσοδος των αιτούντων γίνεται με κωδικούς ΤaxisΝet ενώ παρέχεται επίσης η δυνατότητα υποβολής της αίτησης εξαγοράς από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, το οποίο πρέπει να συμπληρώσει στο σύστημα τον Α.Φ.Μ. του και να επισυνάψει υπεύθυνη δήλωση εξουσιοδότησης από το gov.gr ή με βεβαίωση γνησίου υπογραφής.

Για την υποβολή της αίτησης οι δικαιούχοι έχουν ένα χρόνο περιθώριο (έως τις 30 Σεπτεμβρίου και 31 Οκτωβρίου 2025 αντιστοίχως), ενώ θα πρέπει να καταβάλλουν παράβολο 300 ευρώ που συμψηφίζεται με το τίμημα εξαγοράς ή επιστρέφεται εφόσον η αίτηση απορριφθεί.

Μετά την υποβολή της αίτησης και στην περίπτωση που εγκριθεί από την αρμόδια επιτροπή εντός 5 ημερών, εκδίδεται πιστοποιητικό αποδοχής το οποίο κοινοποιείται στον αιτούντα και περιλαμβάνει την περιγραφή του εξαγοραζόμενου ακινήτου (εμβαδόν και όρια), τα στοιχεία του αιτούντος, το τίμημα εξαγοράς, καθώς και το ποσό της εφάπαξ και τμηματικής καταβολής.

Το τίμημα εξαγοράς εξοφλείται είτε εφάπαξ είτε τμηματικά σε 60 άτοκες, μηνιαίες δόσεις με το ποσό της κάθε δόσης να είναι τουλάχιστον 100 ευρώ. Αν υπάρξει εφάπαξ εξόφληση προβλέπεται έκπτωση κατά 10% στο τίμημα εξαγοράς.

Οι εκπτώσεις φθάνουν ακόμη και το 80% της αντικειμενικής αξίας (ανάλογα με την προσωπική και οικογενειακή κατάσταση του αιτούντος).

Στο νέο πλαίσιο εξαγοράς καταπατημένων εκτάσεων του δημοσίου καταργήθηκε η προϋπόθεση ύπαρξης κτίσματος για την υποβολή της αίτησης εξαγοράς, δεν επιτρέπεται η εξαγορά ακινήτου με αυθαίρετο κτίσμα ενώ απαραίτητη προϋπόθεση είναι η δήλωση του ακινήτου στο έντυπο Ε9 για τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν την υποβολή της αίτησης.

Βασική προϋπόθεση του δικαιώματος υποβολής αίτησης εξαγοράς, είναι η αδιάλειπτη κατοχή του ακινήτου: επί 30 τουλάχιστον χρόνια με τίτλο, 40 τουλάχιστον χρόνια χωρίς τίτλο, εφόσον ο αιτών χρησιμοποιεί το ακίνητο ως την κύρια κατοικία του ή ως βοηθητικό χώρο αυτής ή για να ασκεί τουριστική, βιοτεχνική, βιομηχανική, εμπορική ή αγροτική δραστηριότητα, και να δηλώνεται το ακίνητο στο έντυπο «Ε9» για τα 5 τελευταία 5 χρόνια που προηγούνται της αίτησης, προκειμένου να είναι σαφές ότι οι αιτούντες θεωρούσαν πως το ακίνητο είναι δικό τους.

Αίτηση μπορεί να υποβληθεί και για ακίνητα που δεν έχουν κτίσμα.

Από την εξαγορά των καταπατημένων ακινήτων του Δημοσίου από τους κατόχους, εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να εισρεύσουν στα ταμεία του κράτους τουλάχιστον 500 εκατ. ευρώ.

Σε δύο φάσεις θα «τρέξει» η διαδικασία υποβολής των αιτήσεων για την εξαγορά καταπατημένων εκτάσεων του δημοσίου με το τίμημα να περιορίζεται ακόμα και στο 20% της αντικειμενικής αξίας και να καταβάλλεται σε έως 60 άτοκες δόσεις.

Κοινή υπουργική απόφαση των Κωστή Χατζηδάκη, Θάνου Πετραλιά και Δημήτρη Παπαστεργίου, ορίζει τη διαδικασία με τις αιτήσεις να ξεκινούν:

1.Στις 30 Σεπτεμβρίου 2024 όταν εντάσσονται οι περιφερειακές ενότητες Αιτωλοακαρνανίας, Αρκαδίας, Έβρου, Εύβοιας, Ηρακλείου, Ιωαννίνων, Καρδίτσας, Κέρκυρας, Λάρισας, Λασιθίου, Λέσβου, Μαγνησίας, Ξάνθης, Πιερίας, Ρεθύμνου, Σάμου, Τρικάλων, Φθιώτιδας, Χανίων, Χίου. Η δυνατότητα υποβολής αιτήσεων για τους νομούς αυτούς, λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου 2025.

2.Στις 31 Οκτωβρίου 2024 για όλες οι υπόλοιπες περιφερειακές ενότητες. Η δυνατότητα υποβολής αιτήσεων για τους νομούς αυτούς, λήγει στις 31 Οκτωβρίου 2025.

3.Η είσοδος των αιτούντων γίνεται με κωδικούς ΤaxisΝet ενώ θα παρέχεται επίσης η δυνατότητα υποβολής της αίτησης εξαγοράς από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, το οποίο πρέπει να συμπληρώσει στο σύστημα τον Α.Φ.Μ. του και να επισυνάψει υπεύθυνη δήλωση εξουσιοδότησης από το gov.gr ή με βεβαίωση γνησίου υπογραφής. Η πρόσβαση στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα γίνεται μέσω του gov.gr στην ηλεκτρονική διεύθυνση aeda.apps.gov.gr.

4.Η αίτηση εξαγοράς εξετάζεται σε τρία στάδια:

• Έλεγχος πληρότητας φακέλου, που γίνεται από τη Διεύθυνση Δημόσιας Περιουσίας,
• Έλεγχος ουσιαστικού περιεχομένου του φακέλου, που γίνεται από την αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία,
• Έλεγχος συνδρομής των προϋποθέσεων , για την εξαγορά του δημόσιου κτήματος, που γίνεται από την ειδική Επιτροπή.

5.Στην αίτηση εξαγοράς αναγράφονται το ονοματεπώνυμο, ο Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.), ο αριθμός τηλεφώνου, η ταχυδρομική διεύθυνση, η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του αιτούντος, καθώς και το προς εξαγορά δημόσιο ακίνητο, με επίκληση του παρόντος νόμου, κατά περίπτωση. Εάν η αίτηση υποβάλλεται για λογαριασμό νομικού προσώπου συμπληρώνονται τα αντίστοιχα στοιχεία του νομίμου εκπροσώπου του.

6.Για κάθε νέα αίτηση δημιουργείται ψηφιακός φάκελος, στον οποίο περιλαμβάνονται όλα τα απαιτούμενα στοιχεία όπως:

• Αν η αίτηση υποβάλλεται από φυσικό πρόσωπο, το ονοματεπώνυμο του αιτούντος ή του νομίμου εκπροσώπου νομικού προσώπου, εάν αιτούν είναι νομικό πρόσωπο, το πατρώνυμο, Α.Φ.Μ.,
• Στοιχεία διεύθυνσης κατοικίας (οδός, αριθμός, ΤΚ)
• Στοιχεία επικοινωνίας (αριθμός κινητού και σταθερού τηλεφώνου, email)
• Στοιχεία του δημόσιου ακινήτου ( τύπος του ακινήτου, ΑΒΚ/ΑΚ/Αριθμός Τ.ΕΘ.Α., KAEK, χωρική αρμοδιότητα, Ο.Τ.Α.
• Tα χαρακτηριστικά του ακινήτου (εάν είναι εντός σχεδίου, σε παραμεθόρια περιοχή, το είδος της έκτασης, το εμβαδόν του κτίσματος, οικοδομική άδεια, ημερομηνία ανέγερσης υφιστάμενου κτίσματος, τα οποία επισυνάπτονται, αντικειμενική αξία με το σχετικό φύλλο υπολογισμού, τοπογραφικό διάγραμμα με ενσωματωμένο απόσπασμα ορθοφωτοχάρτη και υπεύθυνη δήλωση μηχανικού, απόσπασμα κτηματολογικού διαγράμματος και κτηματολογικό φύλλο του ακινήτου (Κ.Α.Ε.Κ.)
• Στοιχεία της θέσης της προς εξαγορά έκτασης
• Στοιχεία που αφορούν την κατοχή ακινήτου (τίτλοι και αποδεικτικά έγγραφα, πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου για τα τελευταία πέντε έτη που προηγούνται της υποβολής της αίτησης του ΕΝΦΙΑ, δήλωση του ακινήτου στο έντυπο «Ε9» για τα 5 τουλάχιστον έτη που προηγούνται της υποβολής της αίτησης εξαγοράς.
• Στοιχεία που αφορούν εξαιρέσεις με επισύναψη των σχετικών αποδεικτικών εγγράφων
• Στοιχεία που αφορούν εκπτώσεις
• Πρόσθετα δικαιολογητικά, ιδίως για την απόδειξη κατοχής του δημόσιου ακινήτου.
• e-paravolo με τον κωδικό του προς δέσμευση παραβόλου.

7.Κατά τη διάρκεια συμπλήρωσης και επεξεργασίας της αίτησης υπάρχει η δυνατότητα προσωρινής αποθήκευσης με την επιλογή «Αποθήκευση». Για την οριστική υποβολή της αίτησης υπάρχει η επιλογή «Υποβολή Αίτησης». Όταν η αίτηση υποβληθεί οριστικά δεν μπορεί να τροποποιηθεί από τους αιτούντες, σχετική δυνατότητα προβλέπεται μόνο κατόπιν αιτήματος από τις αρμόδιες Υπηρεσίες και Όργανα. Η αίτηση μπορεί να διαγραφεί μόνον εάν δεν έχει υποβληθεί οριστικά.

8.Μετά την οριστική υποβολή παρέχεται στην πλατφόρμα η δυνατότητα παρακολούθησης της αίτησης εξαγοράς σε κάθε στάδιο, στο οποίο μπορεί να βρίσκεται μέχρι την έγκριση ή την απόρριψή της. Για κάθε αίτηση εμφανίζεται:

• Ο μοναδικός κωδικός της αίτησης
• ο Α.Φ.Μ. του φυσικού ή νομικού προσώπου που υποβάλλει την αίτηση,
• η κατάσταση της αίτησης,
• οι δυνατές ενέργειες (προβολή/επεξεργασία/διαγραφή).

9.Οι αιτήσεις εξαγοράς και τα δικαιολογητικά που υποβάλλονται από τους ενδιαφερομένους υπόκεινται σε τυπικό έλεγχο πληρότητας από τη Διεύθυνση Δημόσιας Περιουσίας. Οι αρμόδιοι για τον έλεγχο υπάλληλοι ορίζονται από τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας και η ανάθεση ελέγχου κάθε αίτησης γίνεται αυτόματα από το Ο.Π.Σ., μέσω αλγορίθμου ισοκατανομής. Εάν η αίτηση εξαγοράς και τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά είναι πλήρη, προωθούνται αμελλητί από τη Διεύθυνση Δημόσιας Περιουσίας, μέσω του Ο.Π.Σ., στην αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία. Εάν διαπιστωθούν τυπικές ελλείψεις στα δικαιολογητικά, ο φάκελος επιστρέφεται στον αιτούντα αυτόματα από την πλατφόρμα και ενημερώνεται μέσω μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για την συμπλήρωσή τους. Εάν ο αιτών δεν συμπληρώσει τα ελλείποντα δικαιολογητικά εντός της προθεσμίας, η αίτηση εξαγοράς του αρχειοθετείται αυτόματα και ο αιτών ενημερώνεται σχετικά μέσω μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

10.Η Επιτροπή Εξαγοράς, προβαίνει στον έλεγχο, μέσω του πληροφοριακού συστήματος της αίτησης εξαγοράς και των δικαιολογητικών λαμβάνοντας υπόψη της το συνοπτικό σημείωμα της Κτηματικής Υπηρεσίας για την αποδοχή ή την απόρριψη της αίτησης εξαγοράς. Εάν διαπιστωθούν ελλείψεις, ο φάκελος επιστρέφεται στον αιτούντα αυτόματα από το Ο.Π.Σ., για να τον συμπληρώσει και να προβεί στην επανυποβολή του προς την Επιτροπή, προκειμένου να συνεχιστεί ο έλεγχος. Εάν ο αιτών δεν συμπληρώσει τα ελλείποντα δικαιολογητικά εντός της προθεσμίας της, η αίτηση εξαγοράς αρχειοθετείται αυτόματα και ο αιτών ενημερώνεται σχετικά μέσω μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

11.Η Επιτροπή, αφού ελέγξει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εξαγορά του δημόσιου κτήματος, προτείνει αιτιολογημένα την έγκριση ή την απόρριψη της αίτησης. Εάν η αίτηση εξαγοράς αφορά ακίνητο που ανήκει στην ιδιοκτησία του Ταμείου Εθνικής Άμυνας (Τ.ΕΘ.Α.), η αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία ζητεί τη σύμφωνη γνώμη από το τελευταίο.

12.Το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά στην έκδοση είτε απορριπτικής απόφασης είτε πιστοποιητικού εξαγοράς, τα οποία ενσωματώνονται στον ψηφιακό φάκελο της αίτησης.

Για την επιτάχυνση των διαδικασιών και τη διεύρυνση των δικαιούχων, η κυβέρνηση προχώρησε σε κατάργηση όρων και δικαιολογητικών, σε έξτρα πίστωση χρόνου για την κάλυψη ελλείψεων παραστατικών και σε παροχή πρόσθετων εκπτώσεων σε ειδικές κατηγορίες ιδιωτών ποντάροντας σε πρόσθετα έσοδα ύψους άνω των 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 5ετίας.

Πιο συγκεκριμένα, καταργείται η προϋπόθεση ύπαρξης κτίσματος για την υποβολή της αίτησης (Το υφιστάμενο πλαίσιο προβλέπει ότι πρέπει να υπάρχει κτίσμα που έχει ανεγερθεί το αργότερο έως τις 31.12.1991 σε περίπτωση 30ετούς κατοχής και το αργότερο έως τις 31.12.1981 σε περίπτωση 40ετούς κατοχής).

Επίσης τίθεται δεκαήμερη προθεσμία για την ενημέρωση του αιτούντος σε περίπτωση που λείπουν δικαιολογητικά.

Η απαίτηση για προσκομιδή αεροφωτογραφιών, καταργείται, καθώς δεν εξετάζεται πλέον η ύπαρξη ή μη ακινήτου.

• 50% για αιτούντα που έχει αναγνωριστεί από πρωτοβάθμιο δικαστήριο ως κύριος του ακινήτου ή που έχει αναγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και έχει ασκηθεί αγωγή από το Δημόσιο ή δεν έχει παρέλθει η προθεσμία άσκησης αγωγής.
• 70% αν ο αιτών έχει ασκήσει ένδικο μέσο κατά δικαστικής απόφασης για την αναγνώριση της κυριότητας του ακινήτου έως τις 31.12.2022.