Οι κατασκευές παύουν σταδιακά να αποτελούν το αποκλειστικό πεδίο δραστηριότητας, με την ενέργεια και τις παραχωρήσεις να αναδεικνύονται σε βασικούς πυλώνες κερδοφορίας ενώ μεθοδικά οργανώνονται τα σχέδια και στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της AKTOR, η οποία προβλέπει ότι μετά το 2030 μόλις το 25% των EBITDA της θα προέρχεται από τις κατασκευές, εξέλιξη που σηματοδοτεί μια δομική αλλαγή για ολόκληρο τον κλάδο.

Η μετατόπιση αυτή αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες και επιταχύνει τη συγκέντρωση της αγοράς γύρω από λίγους, χρηματοοικονομικά ισχυρούς και ομίλους με διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο.

Παραχωρήσεις και ενέργεια

Οι αυξημένες τεχνικές απαιτήσεις, το υψηλό κόστος κεφαλαίου και η ανάγκη σύνδεσης των έργων με μακροχρόνιες ροές εσόδων ευνοούν εταιρείες που διαθέτουν μέγεθος, εμπειρία και διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο. Σε αυτό το περιβάλλον, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, AKTOR, ΑΒΑΞ και ΜΕΤΚΑ διαμορφώνουν τον πυρήνα του κλάδου, με ισχυρά ανεκτέλεστα και σαφή στρατηγική μετάβασης.

Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ διατηρεί τον ρόλο του μεγαλύτερου και πιο ολοκληρωμένου ομίλου της αγοράς, με ανεκτέλεστο υπογεγραμμένων και προς υπογραφή συμβάσεων ύψους 9,2 δισ. ευρώ. Το κρίσιμο πλεονέκτημα του Ομίλου δεν είναι μόνο το μέγεθος, αλλά και η δομή του χαρτοφυλακίου, καθώς περίπου το 75% του ανεκτέλεστου αφορά έργα ιδίων επενδύσεων και ιδιωτικών επενδύσεων τρίτων.

Σύμφωνα με την εταιρεία, η σύνθεση αυτή μειώνει σημαντικά το ρίσκο και προσφέρει υψηλή προβλεψιμότητα ως προς τη διατήρηση έντονης κατασκευαστικής δραστηριότητας τα επόμενα χρόνια.

Μετά την Αττική Οδό, η εταιρεία εμπλουτίζει τον κλάδο των παραχωρήσεων με την πλήρη ενσωμάτωση της Εγνατίας Οδού, ενός από τα μεγαλύτερα οδικά assets της χώρας, που ενισχύει περαιτέρω τις επαναλαμβανόμενες ταμειακές ροές και αναβαθμίζει το μεγάλο εκτόπισμα που έχει ήδη στα έργα η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Την επόμενη Τρίτη 30 Δεκεμβρίου αναμένεται να καταβληθεί και το τίμημα της 35ετούς παραχώρησης ύψους 1,35 δισ. ολοκληρώνοντας και την τελευταία εκκρεμότητα του έργου που είναι το χρηματοοικονομικό κλείσιμο του μεγάλου οδικού άξονα.

Νέες ισορροπίες στους μεγάλους ομίλους

Σε αντίθεση με το σταθερό αυτό μοντέλο ανάπτυξης στον τομέα των κατασκευών και των παραχωρήσεων, η AKTOR ακολουθεί μια στρατηγική βαθιάς αναδιάρθρωσης. Ο Όμιλος διατηρεί ενεργή παρουσία στις κατασκευές και συμμετέχει σε μεγάλα δημόσια έργα, ωστόσο έχει επαναπροσδιορίσει τον ρόλο τους μέσα στο συνολικό επιχειρηματικό του μοντέλο.

Σύμφωνα με τη διοίκηση, μετά το 2030 μόλις το 25% των EBITDA αναμένεται να προέρχεται από τις κατασκευές, με την ενέργεια και τις παραχωρήσεις να αναλαμβάνουν τον κυρίαρχο ρόλο. Οι κατασκευές μετατρέπονται έτσι σε στρατηγικό εργαλείο ανάπτυξης με μία όμως στρατηγική μετατόπιση στον ενεργειακό κλάδο μετά την πρόσφατη 20ετή συμφωνία για την προμήθεια αμερικανικού LNG.

Όπως υπογράμμισε πρόσφατα ο επικεφαλής της ΑΚΤΟR κ. Αλέξανδρος Εξάρχου, οι συμφωνίες για τις αγοραπωλησίες LNG στις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου (Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουγγαρία, Ουκρανία).που αφορούν την περίοδο 2030-2050, θα έχουν οριστικοποιηθεί έως τα τέλη Ιανουαρίου 2026.

Νέα deals

Την ίδια στιγμή, σε εξέλιξη βρίσκονται και διαπραγματεύσεις για συμφωνίες που να καλύπτουν την περίοδο 2026-2030, για την οποία μέχρι στιγμής υπάρχει μόνο το deal που σύναψε η ΔΕΠΑ με την κρατική εταιρεία της Ουκρανίας Naftogaz για προμήθεια LNG κατά την περίοδο Δεκεμβρίου 2025-Μαρτίου 2026, που θα υλοποιηθεί μέσω της Atlantic. Ερωτηθείς πρόσφατα ο CEO της εταιρείας αν υπάρχει ενδιαφέρον για επέκταση σε άλλους τομείς όπως οι σταθμοί LNG, η ηλεκτροπαραγωγή και η άμυνα αν και δεν έκλεισε την πόρτα, τόνισε ότι αυτή την περίοδο δεν υπάρχει κάποιο σχέδιο προς διερεύνηση χωρίς να αποκλείει κινήσεις για το μέλλον. Σταθερό και αμετάβλητο παραμένει το ενδιαφέρον και για τις παραχωρήσεις με την εταιρεία να κρατά κλειστά τα χαρτιά της για τις επόμενες κινήσεις που φαίνεται να έχει δρομολογήσει εδώ και καιρό χωρίς όμως να μπορεί να προδικάσει κανείς το αποτέλεσμα.

Οι άμυνες ΑΒΑΞ και ΜΕΤΚΑ

Την τετράδα των ισχυρών του κλάδου συμπληρώνει η ΑΒΑΞ, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει επανατοποθετηθεί στρατηγικά, δίνοντας έμφαση στην ποιότητα του ανεκτέλεστου και στη χρηματοοικονομική πειθαρχία. Με ανεκτέλεστο 2,5 δισ. ευρώ, συγκεντρωμένο σε μεγάλα και τεχνικά απαιτητικά έργα, όπως η Γραμμή 4 του Μετρό της Αθήνας, το Flyover Θεσσαλονίκης και τα νοσοκομεία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, ο Όμιλος καταγράφει περιθώρια κατασκευαστικού EBITDA άνω του 10% με δυνατότητα περαιτέρω μόχλευσης του ισολογισμού, στοιχεία που του προσφέρουν ευελιξία για επιλεκτική διεύρυνση σε παραχωρήσεις, real estate και ενέργεια.

Η εταιρεία μετά την αποεπένδυση από τον τομέα της προμήθειας σκοπεύει να επαναδραστηριοποιηθεί επιλεκτικά στον κλάδο της ενέργειας επενδύοντας στο τομέα των ΑΠΕ με έμφαση στα έργα αποθήκευσης.

Παράλληλα με τους τρεις κυρίαρχους ομίλους, δυναμική και αυτόνομη παρουσία καταγράφει και η ΜΕΤΚΑ ΑΤΕ, κατασκευαστικός βραχίονας της Metlen Energy & Metals. Η εταιρεία αξιοποιεί το νέο κύμα έργων υποδομής και ΣΔΙΤ, συμμετέχοντας σε μεγάλα projects όπως το Flyover Θεσσαλονίκης, η επέκταση του Προαστιακού Δυτικής Αττικής, τα στέγαστρα του ΟΑΚΑ, καθώς και σε μεγάλα έργα ιδιωτικής πρωτοβουλίας, όπως το Riviera Galleria και το IKOS Κίσσαμος.

Η ενίσχυση του ανεκτέλεστου και η έμφαση σε έργα υψηλής προστιθέμενης αξίας έχουν οδηγήσει σε εντυπωσιακή βελτίωση της κερδοφορίας, με τη διοίκηση να θέτει ως στόχο EBITDA 100 εκατ. ευρώ εντός του 2025.

Την ίδια στιγμή, η ΜΕΤΚΑ εμφανίζεται να έχει σαφές προβάδισμα στη διαδικασία αξιολόγησης του πρόσφατου διαγωνισμού για την κατασκευή του τριπλού κόμβου Σκαραμαγκά, προϋπολογισμού 70 εκατ. ευρώ, ενισχύοντας περαιτέρω τη θέση της στο κλαμπ των ισχυρών κατασκευαστικών παικτών της αγοράς με σαφή ορατότητα για είσοδο στο χρηματιστήριο.

Μια περίοδο έντονης κινητικότητας για τον κατασκευαστικό κλάδο, με βασικά χαρακτηριστικά τη σημαντική αύξηση των επενδύσεων, τη συνεχιζόμενη άνοδο των τιμών των κατοικιών, τις θετικές προοπτικές ανάπτυξης, αλλά και παραμέτρους όπως το ιστορικά υψηλό ανεκτέλεστο έργων και το αυξημένο κόστος κατασκευής αποτυπώνουν τα πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, σύμφωνα με την ενδιάμεση έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος.

Σύμφωνα με την επίσημσ ανακοίνωση η ΕΑ εξετάζει τυχόν επιπτώσεις της ύπαρξης κοινών συμμετοχών (common ownership / common shareholding) σε επιχειρήσεις του κλάδου, στις συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού εντός αυτού.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 11 ν. 3959/2011, η ΕΑ εξετάζει συγκεκριμένο κλάδο της ελληνικής οικονομίας που υπάγεται στην αρμοδιότητά της και εφόσον διαπιστώσει ότι στον κλάδο αυτόν δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και κρίνει ότι η εφαρμογή των άρθρων 1, 2 και 5 μέχρι 10 δεν επαρκεί για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού μπορεί, με αιτιολογημένη απόφασή της, να λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού στο συγκεκριμένο κλάδο της οικονομίας.

Εκδήλωση ενδιαφέροντος κατέθεσαν τα εξής σχήματα: ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΚΤΩΡ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ, ΑΒΑΞ, ΤΕΚΑΛ, ΜΗΧΑΝΙΚΗ, Κ/Ξ ΕΚΤΕΡ-ΕΡΕΤΒΟ, Κ/Ξ ΙΝΤΡΑΚΑΤ-REDEX και  Κ/Ξ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ-ΑΤΕΣΕ. Πρόκειται για το μεγαλύτερο έργο-ΣΔΙΤ για σχολικές μονάδες το οποίο έχει αναλάβει να υλοποιήσει η ΚΤΥΠ Α.Ε.  Ο ανάδοχος πρόκειται να αναλάβει τον σχεδιασμό, κατασκευή, χρηματοδότηση, συντήρηση και λειτουργία 17 σχολικών μονάδων στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Το κόστος του έργου με ΦΠΑ ανέρχεται σε 159,21 εκατ. ευρώ (ποσό χωρίς ΦΠΑ 128,4 εκατ. ευρώ). Πρόκειται για ένα μεγάλο έργο που ακολουθεί το παράδειγμα της Αθήνας (με τα 24 σχολεία-ΣΔΙΤ) τα οποία αποτελούν πρότυπο δημόσιου σχολείου σήμερα. Τα κτιριακά συγκροτήματα είναι μοιρασμένα στην Περιφέρεια και συγκεκριμένα σε εννέα Δήμους.

Τα σχολικά συγκροτήματα που θα κατασκευαστούν είναι τα εξής:

1. 7ο Νηπιαγωγείο Πεύκων στο Δήμο Νεάπολης Συκεών
2. 4ο Δημοτικό Σχολείο Πεύκων στο Δήμο Νεάπολης Συκεών
3. 1ο ΕΠΑΛ Συκεών στο Δήμο Νεάπολης Συκεών
4. ΓΕΛ Ευκαρπίας στο Δήμο Παύλου Μελά
5. 4ο Δημοτικό Σχολείο Ευκαρπίας στο Δήμο Παύλου Μελά
6. 3ο ΓΕΛ Πολίχνης στο Δήμο Παύλου Μελά
7. 1ο Λύκειο Πολίχνης στο Δήμο Παύλου Μελά
8. 2ο Γυμνάσιο Λαγκαδά στο Δήμο Λαγκαδά
9. 3ο Γυμνάσιο Ωραιοκάστρου στο Δήμο Ωραιοκάστρου
10. 6ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου στο Δήμο Ωραιοκάστρου
11. 1ο ΓΕΛ Μίκρας στο Δήμο Θέρμης
12. 5ο Δημοτικό Σχολείο Αμπελοκήπων στο Δήμο Αμπελοκήπων-Μενεμένης
13. Ειδικό Δημοτικό Σχολείο & Ειδικό Νηπιαγωγείο Καλαμαριάς

στο Δήμο Καλαμαριάς

14. 3ο Γυμνάσιο Πυλαίας στο Δήμο Πυλαίας Χορτιάτη
15. 3ο Λύκειο Πυλαίας Χορτιάτη ο Δήμο Πυλαίας Χορτιάτη
16. 3ο Δημοτικό Σχολείο Πανοράματος στο Δήμο Πυλαίας-Χορτιάτη
17. Μουσικό Γυμνάσιο Λύκειο Κατερίνης στο Δήμο Κατερίνης

Η διάρκεια του έργου ορίστηκε σε 324 μήνες, δηλαδή 27 έτη. Τα δύο πρώτα χρόνια από την υπογραφή της σύμβασης θα αφορούν την κατασκευή των σχολικών συγκροτημάτων. Η διαδικασία ανάθεσης περιλαμβάνει δύο φάσεις. Πιο συγκεκριμένα στην A’ Φάση *Προεπιλογή), κατά την οποία  υποβλήθηκε ο Φάκελος Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος, από τους ενδιαφερόμενους και στη συνέχεια στη Β΄ Φάση που περιλαμβάνει την Υποβολή Δεσμευτικών Προσφορών – Αξιολόγηση – Ανάθεση, με την οποία θα ζητείται η υποβολή δεσμευτικών προσφορών για τη σύναψη της Σύμβασης Σύμπραξης. Ο ανάδοχος με την ολοκλήρωση του κατασκευαστικού αντικειμένου θα αναλάβει την λειτουργία-συντήρηση και φύλαξη των σχολείων. Αν λάβουμε υπόψη μας την εμπειρία της Αθήνας, πρόκειται για υποδομές-κόσμημα που δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από ιδιωτικά σχολεία.