Όπως επισημαίνει το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η οικονομική ανάπτυξη δεν έχει οδηγήσει σε ουσιαστική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και των συνθηκών εργασίας. Παρά τη θετική πορεία ορισμένων οικονομικών δεικτών, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων αντιστοιχεί μόλις στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ το πραγματικό εισόδημα των εργαζομένων παραμένει χαμηλότερο από τα επίπεδα πριν από την οικονομική κρίση.

Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, ο κατώτατος μισθός αναμένεται να αυξηθεί στα 950 ευρώ την 1η Απριλίου 2027, χωρίς να αποκλείεται η εφαρμογή της αύξησης νωρίτερα ή ακόμη και μεγαλύτερη αναπροσαρμογή.

Υπενθυμίζεται ότι από την 1η Απριλίου 2026 ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε στα 920 ευρώ, σημειώνοντας άνοδο 4,55% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 οι τριετίες αναμένεται να αυξήσουν κατά 10% τις κατώτατες αποδοχές χιλιάδων εργαζομένων, καθώς συμπληρώνεται η πρώτη τριετής περίοδος μετά το «ξεπάγωμα» των μισθολογικών ωριμάνσεων.

Έτσι, εργαζόμενος χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις που προσλήφθηκε για πρώτη φορά την 1η Ιανουαρίου 2024 θα δει τον κατώτατο μισθό του να αυξάνεται αυτόματα κατά 92 ευρώ, φτάνοντας τα 1.012 ευρώ από τις αρχές του 2027.

Την ίδια στιγμή, η επίτευξη του στόχου για μέσο μεικτό μισθό 1.500 ευρώ στον ιδιωτικό τομέα θεωρείται ιδιαίτερα απαιτητική. Από τα 1.362 ευρώ μεικτά του 2025 θα χρειαστούν αυξήσεις σημαντικά υψηλότερες από τον πληθωρισμό, ώστε να ενισχυθεί ουσιαστικά το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων.

Καθοριστικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση εκτιμάται ότι θα διαδραματίσει η ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, οι οποίες βελτιώνουν όχι μόνο τους μισθούς αλλά και τις παροχές και τα επιδόματα. Στόχος είναι η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις να προσεγγίσει το 80%, από περίπου 30% που εκτιμάται σήμερα.

Ήδη περισσότεροι από 400.000 εργαζόμενοι καλύπτονται από νέες συλλογικές συμβάσεις σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση, η αρτοποιία, η βιομηχανία ζαχαρωδών και οι τεχνολόγοι και επιστήμονες τροφίμων.

Παράλληλα, επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι οι ασφαλιστικές εισφορές και η φορολογία περιορίζουν αισθητά τον καθαρό μισθό, ενώ ο υψηλός πληθωρισμός συνεχίζει να μειώνει την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων.

Τα στοιχεία καταγράφουν ότι οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν πιεσμένοι. Ο μέσος πραγματικός ετήσιος μισθός αυξήθηκε μόλις κατά 0,3% την περίοδο 2019-2025, ενώ εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2021. Την ίδια ώρα, σε κλάδους όπως η εκπαίδευση, η δημόσια υγεία, η κοινωνική μέριμνα, η εστίαση και το εμπόριο, τα πραγματικά ωρομίσθια εξακολουθούν να υπολείπονται εκείνων του 2009.

Παρά την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το 2025, το κατά κεφαλήν εισόδημα εξακολουθεί να βρίσκεται αισθητά κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε μόλις κατά 1,5%, χωρίς να αποκαταστήσει τις απώλειες στην αγοραστική δύναμη των εργαζομένων.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η πραγματική απασχόληση αυξήθηκε σημαντικά κατά τη διετία 2022-2024, στοιχείο που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή των τριετιών στους νεότερους εργαζόμενους. Συγκεκριμένα, οι απασχολούμενοι αυξήθηκαν από περίπου 4 εκατομμύρια το 2022 σε περισσότερους από 4,3 εκατομμύρια το 2024.

Ποιοι εργαζόμενοι θα δουν αυξήσεις

Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι μέχρι το 2027 περισσότεροι από 500.000 εργαζόμενοι θα επωφεληθούν από τις προσαυξήσεις λόγω προϋπηρεσίας. Ανάμεσά τους βρίσκονται κυρίως εργαζόμενοι στο λιανεμπόριο, την εστίαση, τον τουρισμό, τις υπηρεσίες καθαρισμού, τη φύλαξη και άλλους κλάδους όπου κυριαρχούν οι χαμηλές αποδοχές.

Η επαναφορά των τριετιών αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο όπου το αυξημένο κόστος ζωής και ο πληθωρισμός συνεχίζουν να επιβαρύνουν τα νοικοκυριά. Για πολλούς μισθωτούς, η αύξηση κατά 10% στις αποδοχές αποτελεί ουσιαστική οικονομική ενίσχυση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με τις ετήσιες αυξήσεις του κατώτατου μισθού.

Προσαύξηση έως και 30% λόγω προϋπηρεσίας

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει ότι έως το 2027 ο κατώτατος μισθός μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 1.000 ευρώ μεικτά. Σε αυτό το ενδεχόμενο, οι εργαζόμενοι που διαθέτουν μία ή περισσότερες τριετίες θα λαμβάνουν αισθητά υψηλότερες αποδοχές.

Ενδεικτικά, με κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ, εργαζόμενος που έχει συμπληρώσει τρεις τριετίες μπορεί να φτάσει τις αποδοχές των 1.300 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται τα υπόλοιπα τέσσερα επιδόματα που έχουν επανέλθει.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί εργαζόμενος που προσλήφθηκε για πρώτη φορά την 1η Ιανουαρίου 2024. Με τη συμπλήρωση της πρώτης τριετίας, από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα λάβει αυτόματη προσαύξηση περίπου 92 ευρώ, ανεβάζοντας τον κατώτατο μισθό στα 1.012 ευρώ. Με την ετήσια αναπροσαρμογή του κατώτατου, οι συνολικές αποδοχές του αναμένεται να ξεπεράσουν τα 1.040 ευρώ.

Για τους έγγαμους εργαζόμενους, το ποσό διαμορφώνεται ακόμη υψηλότερα. Με το επίδομα γάμου και την πρώτη τριετία, οι αποδοχές τους εκτιμάται ότι θα φτάσουν περίπου τα 1.104 ευρώ.

Ποιοι δικαιούνται την προσαύξηση

Η αύξηση λόγω τριετίας αφορά εργαζόμενους που αμείβονται με αποδοχές έως το ύψος του κατώτατου μισθού μαζί με έως τρεις τριετίες. Συγκεκριμένα, αφορά όσους λαμβάνουν βασικές μεικτές αποδοχές έως 1.196 ευρώ εφόσον είναι άγαμοι και έως 1.288 ευρώ εφόσον είναι έγγαμοι.

Αντίθετα, εργαζόμενοι με υψηλότερες αποδοχές από τα παραπάνω όρια δεν θα λάβουν την αντίστοιχη προσαύξηση. Δικαιούχοι μπορεί να είναι και όσοι αμείβονται βάσει κλαδικών ή επιχειρησιακών συλλογικών συμβάσεων, εφόσον αυτές προβλέπουν αυξήσεις λόγω προϋπηρεσίας και εξακολουθούν να βρίσκονται σε ισχύ.

Για όσους αμείβονται με τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό ή ημερομίσθιο, ως προϋπηρεσία αναγνωρίζεται ο χρόνος εξαρτημένης εργασίας που διανύθηκε πριν από τις 14 Φεβρουαρίου 2012, καθώς και από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.

Για τους υπαλλήλους, η προσαύξηση ανέρχεται σε 10% για κάθε τριετία, με ανώτατο όριο τις τρεις τριετίες, δηλαδή συνολική αύξηση έως 30% για προϋπηρεσία εννέα ετών και άνω.

Για τους εργατοτεχνίτες, η προσαύξηση διαμορφώνεται στο 5% ανά τριετία, με δυνατότητα αναγνώρισης έως έξι τριετιών και συνολική αύξηση έως 30% για προϋπηρεσία 18 ετών και άνω.

Σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για νέες κλαδικές συμβάσεις

Παράλληλα συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για την υπογραφή νέων κλαδικών συλλογικών συμβάσεων, μετά την κύρωση της Κοινωνικής Συμφωνίας των κοινωνικών εταίρων. Αν και αρκετές συμφωνίες αναμενόταν να ολοκληρωθούν νωρίτερα, πολλές μετατέθηκαν για το φθινόπωρο.

Μεταξύ των κλάδων όπου οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ανοιχτές είναι το λιανεμπόριο, οι υπηρεσίες φύλαξης, η καθαριότητα, οι υπηρεσίες ασφαλείας και οι ψηφιακές πλατφόρμες, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιτευχθεί οριστική συμφωνία.

Καθυστερήσεις προκαλεί και η συζήτηση γύρω από τα Συνδικαλιστικά Μητρώα. Παρότι ο σχετικός νόμος περιλαμβάνει σημαντικές αλλαγές, εξακολουθούν να υπάρχουν επιμέρους αντιδράσεις από ορισμένες οργανώσεις, γεγονός που επιβραδύνει τις διαδικασίες για την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων.

Στον κλάδο των Μηχανημάτων Έργου, η υπόθεση βρίσκεται στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ), ενώ η διαδικασία μεσολάβησης εξελίσσεται με αργούς ρυθμούς.

Στον κλάδο του Μετάλλου επιδιώκεται η υπογραφή μίας ενιαίας συλλογικής σύμβασης, με τη συμμετοχή της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Μετάλλου (ΠΟΕΜ), της ΓΣΕΕ, του ΣΕΒ και της ΓΣΒΕΕ, ώστε να καλύπτει το σύνολο των επιχειρήσεων.

Εξελίξεις αναμένονται και στις τράπεζες, όπου η ΟΤΟΕ καλείται να ολοκληρώσει τη διαδικασία εγγραφής στο Μητρώο Εργαζομένων, προκειμένου να επεκταθεί η ήδη ισχύουσα τριετής σύμβαση και στις υπόλοιπες τράπεζες.

Την ίδια στιγμή συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Υπαλλήλων για νέα κλαδική σύμβαση, με βασικό αίτημα τη διαμόρφωση κατώτατου μισθού στα 1.000 ευρώ.

Η αύξηση του κατώτατου μισθού από τα 880 στα 920 ευρώ μεικτά δημιουργεί καλύτερες αποδοχές για χιλιάδες μισθωτούς που αμείβονται με τα κατώτατα όρια. Ως αποτέλεσμα, αυξάνεται και το ύψος του επιδόματος αδείας, καθώς αυτό συνδέεται άμεσα με τις τακτικές αποδοχές του εργαζομένου.

Αυξημένες αποδοχές κατά τη θερινή άδεια

Το δικαίωμα στην ετήσια άδεια με αποδοχές παραμένει κατοχυρωμένο για όλους τους εργαζόμενους που διατηρούν ενεργή σχέση εξαρτημένης εργασίας. Η εργατική νομοθεσία προβλέπει ότι ο εργοδότης οφείλει να εγκρίνει και να χορηγήσει την άδεια μέσα σε διάστημα δύο μηνών από τη στιγμή που υποβάλλεται το σχετικό αίτημα.

Καθώς το επίδομα αδείας υπολογίζεται με βάση τον μισθό ή το ημερομίσθιο του εργαζομένου, η αύξηση των κατώτατων αποδοχών οδηγεί αυτόματα και σε μεγαλύτερη οικονομική ενίσχυση κατά την περίοδο των διακοπών.

Για χιλιάδες εργαζόμενους που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, η αλλαγή αυτή μεταφράζεται σε επιπλέον χρήματα σε μια περίοδο όπου οι δαπάνες των νοικοκυριών συνήθως αυξάνονται λόγω μετακινήσεων, διακοπών και εποχικών αναγκών.

Πώς υπολογίζεται το επίδομα αδείας

Το ποσό που καταβάλλεται εξαρτάται από το καθεστώς αμοιβής του εργαζομένου και υπόκειται σε συγκεκριμένα ανώτατα όρια.

Για όσους αμείβονται με μηνιαίο μισθό, το επίδομα αντιστοιχεί στο μισό του μηνιαίου μισθού τους, χωρίς να μπορεί να υπερβεί τις αποδοχές δεκαπέντε ημερών.

Στην περίπτωση των εργαζομένων που αμείβονται με ημερομίσθιο, ποσοστά ή άλλες αντίστοιχες μορφές αμοιβής, το επίδομα ισούται με δεκατρία ημερομίσθια.

Το δικαίωμα αφορά αποκλειστικά όσους βρίσκονται σε ενεργή εργασιακή σχέση. Αντίθετα, οι άνεργοι που λαμβάνουν τακτική επιδότηση ανεργίας δεν δικαιούνται επίδομα αδείας.

Οι εργαζόμενοι μπορούν να ενημερώνονται για το ποσό που δικαιούνται μέσω ηλεκτρονικών εφαρμογών και εργαλείων υπολογισμού που είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο.

Οι υποχρεώσεις των επιχειρήσεων το καλοκαίρι

Κατά το διάστημα από την 1η Μαΐου έως και τις 30 Σεπτεμβρίου εφαρμόζεται ειδικό καθεστώς χορήγησης αδειών. Η νομοθεσία προβλέπει ότι τουλάχιστον οι μισοί εργαζόμενοι κάθε επιχείρησης θα πρέπει να λάβουν την ετήσια άδειά τους μέσα στη συγκεκριμένη περίοδο.

Το επίδομα μπορεί να καταβληθεί είτε στο σύνολό του κατά την έναρξη της άδειας είτε σταδιακά, μαζί με τις αποδοχές που αντιστοιχούν στο χρονικό διάστημα της απουσίας του εργαζομένου.

Μεγαλύτερη ευελιξία στη χορήγηση άδειας

Σημαντικές αλλαγές εισάγονται και στον τρόπο αξιοποίησης της ετήσιας άδειας.

Μέχρι σήμερα, ο γενικός κανόνας προέβλεπε ότι η άδεια χορηγείται ενιαία, εκτός εάν ο εργαζόμενος ζητούσε εγγράφως να χωριστεί σε επιμέρους τμήματα. Παράλληλα, ένα μέρος της άδειας έπρεπε υποχρεωτικά να χορηγείται συνεχόμενα, ώστε να διασφαλίζεται ουσιαστικός χρόνος ανάπαυσης.

Με το νέο πλαίσιο, εργαζόμενος και εργοδότης μπορούν να συμφωνούν σε μεγαλύτερη κατάτμηση της άδειας μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος. Έτσι, ο χρόνος απουσίας μπορεί να κατανέμεται ακόμη και σε τέσσερις διαφορετικές περιόδους, επιτρέποντας καλύτερη προσαρμογή στις οικογενειακές, επαγγελματικές ή προσωπικές ανάγκες.

Στην πραγματικότητα, πολλές επιχειρήσεις είχαν ήδη υιοθετήσει αντίστοιχες πρακτικές μέσω άτυπων συνεννοήσεων. Η νέα ρύθμιση έρχεται να θεσμοθετήσει μια πραγματικότητα που εφαρμοζόταν εδώ και χρόνια στην αγορά εργασίας.

Οι ημέρες άδειας ανάλογα με την προϋπηρεσία

Στο πενθήμερο σύστημα εργασίας, οι εργαζόμενοι δικαιούνται 20 ημέρες άδειας κατά το πρώτο έτος απασχόλησης, 21 ημέρες μετά τη συμπλήρωση δωδεκαμήνου και 22 ημέρες από το τρίτο έτος και έπειτα.

Με δέκα χρόνια υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη ή δώδεκα χρόνια συνολικής προϋπηρεσίας, η άδεια αυξάνεται στις 25 ημέρες, ενώ μετά τη συμπλήρωση 25 ετών φτάνει στις 26 ημέρες.

Για όσους εργάζονται με εξαήμερο σύστημα, οι ημέρες άδειας ανέρχονται σε 24 κατά το πρώτο έτος, 25 κατά το δεύτερο και 26 από το τρίτο έτος. Μετά τη συμπλήρωση δέκα ετών εργασίας αυξάνονται στις 30 ημέρες και έπειτα από 25 χρόνια φτάνουν στις 31 ημέρες.

Παρά τις δυνατότητες που προσφέρει πλέον η τμηματική χορήγηση της άδειας, ο Αύγουστος εξακολουθεί να αποτελεί τον μήνα με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αδειών. Ωστόσο, σε κλάδους που εμφανίζουν αυξημένη δραστηριότητα κατά τη θερινή περίοδο, όπως οι ποτοποιίες, οι ζυθοποιίες, οι μεταφορές και το λιανεμπόριο σε τουριστικές περιοχές, ο προγραμματισμός παραμένει κρίσιμος τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους εργαζόμενους.

Η αύξηση, που διαμορφώνεται περίπου στα 40 έως 50 ευρώ μεικτά τον μήνα, επεκτείνεται οριζόντια σε όλα τα μισθολογικά κλιμάκια, ενισχύοντας συνολικά τις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων.

Κατώτατος μισθός: Αυτόματη προσαρμογή σε όλα τα μισθολογικά κλιμάκια

Η βασική αρχή της παρέμβασης είναι ότι ο εισαγωγικός μισθός στο Δημόσιο δεν μπορεί να υπολείπεται του κατώτατου μισθού. Ως αποτέλεσμα, κάθε αύξηση στο κατώτατο επίπεδο συμπαρασύρει ολόκληρη τη μισθολογική κλίμακα. Έτσι, διατηρούνται οι αναλογίες μεταξύ των κλιμακίων, ενώ παράλληλα ενσωματώνεται η αύξηση στον βασικό μισθό, δημιουργώντας μια σταθερή βάση για μελλοντικές αναπροσαρμογές.

Ποιοι υπάλληλοι κερδίζουν περισσότερο

Παρότι η αύξηση εφαρμόζεται σε όλους, το όφελος δεν είναι ίδιο σε ποσοστιαία βάση. Οι εργαζόμενοι στις χαμηλότερες βαθμίδες βλέπουν μεγαλύτερη ενίσχυση σε σχέση με το εισόδημά τους, καθώς η αύξηση αντιστοιχεί σε υψηλότερο ποσοστό των αποδοχών τους. Αντίθετα, στα υψηλότερα μισθολογικά κλιμάκια η αύξηση είναι μικρότερη αναλογικά, χωρίς όμως να παύει να ενισχύει το συνολικό εισόδημα, ιδιαίτερα όταν συνυπολογίζονται επιδόματα και πρόσθετες παροχές.

Στόχος η σύγκλιση με τον ιδιωτικό τομέα

Η παρέμβαση στο μισθολογικό καθεστώς αποσκοπεί στη μείωση των διαφορών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Παράλληλα, ενισχύει την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων και περιορίζει τις ανισότητες μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών προσωπικού. Η αύξηση των αποδοχών λειτουργεί και ως αντίβαρο στις πιέσεις από το αυξημένο κόστος ζωής, στηρίζοντας την κατανάλωση και την οικονομική δραστηριότητα.

Δημοσιονομική ισορροπία και οικονομική στρατηγική

Η ενίσχυση των μισθών εντάσσεται σε μια συνολική στρατηγική που επιδιώκει ισορροπία μεταξύ στήριξης των εισοδημάτων και διατήρησης της δημοσιονομικής σταθερότητας. Αν και το κόστος για τον προϋπολογισμό είναι σημαντικό, θεωρείται διαχειρίσιμο στο πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής.

Νέος μηχανισμός για μόνιμες αυξήσεις

Κομβικό στοιχείο της νέας προσέγγισης αποτελεί η θεσμοθέτηση της αυτόματης προσαρμογής των μισθών. Η σύνδεση με τον κατώτατο μισθό σημαίνει ότι οι μελλοντικές αυξήσεις θα ακολουθούν την πορεία της οικονομίας και όχι αποκλειστικά πολιτικές αποφάσεις. Αυτό προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στους εργαζόμενους και ενισχύει την ευελιξία του συστήματος, ενώ, εφόσον συνεχιστεί η άνοδος του κατώτατου μισθού, αναμένονται και νέες αυξήσεις τα επόμενα χρόνια. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια πιο άμεση και συστηματική προσαρμογή των αποδοχών στις συνθήκες της αγοράς, διαμορφώνοντας ένα νέο πλαίσιο για τους μισθούς στο Δημόσιο.

Υπενθυμίζεται ότι η αλλαγή επηρεάζει, όχι μόνο το επίδομα ανεργίας, αλλά και μια σειρά από άλλες παροχές που καταβάλλει η ΔΥΠΑ στους δικαιούχους. Το ποσό των 563 ευρώ αποτελεί την αναπροσαρμοσμένη αξία του επιδόματος ανεργίας, που λαμβάνουν οι επιδοτούμενοι άνεργοι της ΔΥΠΑ, του πρώην ΟΑΕΔ.

Η αύξηση κατά 23 ευρώ μηνιαίως προκύπτει αυτόματα από τη νέα βάση υπολογισμού που καθορίζεται από τον κατώτατο μισθό. Το επίδομα ανεργίας υπολογίζεται ως ποσοστό του κατώτατου μισθού, γι' αυτό και κάθε αύξηση στον μισθό επιφέρει ανάλογη αύξηση στο επίδομα. Οι δικαιούχοι του επιδόματος ανεργίας είδαν τη διαφορά αυτόματα, χωρίς να χρειστεί να υποβάλουν κάποια αίτηση ή να προβούν σε ενέργειες.

Ποια άλλα επιδόματα αυξήθηκαν

Εκτός από το επίδομα ανεργίας, η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ επηρεάζει άμεσα μια μεγάλη γκάμα επιδομάτων και παροχών που συνδέονται με αυτόν. Πρόκειται για το επίδομα γάμου, το επίδομα μητρότητας, τις τριετίες, το επίδομα εργασίας, καθώς και ειδικά επιδόματα για οικοδόμους, δασεργάτες, ρητινοσυλλέκτες, αγγειοπλάστες και εργαζόμενους στη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.

Επιπλέον, αναπροσαρμόστηκαν και το επίδομα σμυριδεργατών, το επίδομα καλλιτεχνών και ηθοποιών θεάτρου, το επίδομα εργαζομένων στον τουρισμό, το ειδικό εφάπαξ επίδομα που αντικατέστησε τα καταργηθέντα επιδόματα τρίμηνης εγγραφής, το επίδομα αφερεγγυότητας εργοδότη και το επίδομα γονικής άδειας.

Επιδόματα φοιτητών και μαθητευόμενων

Η αύξηση του κατώτατου μισθού επηρέασε και τα επιδόματα που αφορούν φοιτητές και μαθητευόμενους. Συγκεκριμένα, αυξήθηκε το φοιτητικό επίδομα εξετάσεων, το επίδομα μαθητευόμενων στις Σχολές ΔΥΠΑ, το επίδομα μαθητείας ΕΠΑΣ ΔΥΠΑ, το επίδομα άσκησης φοιτητών ΤΕΙ και ΙΕΚ ΔΥΠΑ, η επιδότηση εργοδοτών για άσκηση φοιτητών ΤΕΙ, καθώς και το επίδομα πρακτικής άσκησης τουριστικών σχολών.

Όσον αφορά στους εργαζόμενους φοιτητές που συμμετέχουν σε εξετάσεις, το επίδομα υπολογίζεται σε 30 κατώτατα ημερομίσθια για τους προπτυχιακούς και 10 κατώτατα ημερομίσθια για τους μεταπτυχιακούς, με βάση πλέον τον νέο κατώτατο μισθό.

Δικαιούχοι του επιδόματος ανεργίας –σύμφωνα με τις πληρωμές του Μαρτίου– ανέρχονται σε περίπου 170.000 εγγεγραμμένους ανέργους στα μητρώα της ΔΥΠΑ. Η βάση υπολογισμού για το επίδομα ανεργίας, καθώς και για άλλα επιδόματα της ΔΥΠΑ, είναι ο εκάστοτε κατώτατος μισθός και το αντίστοιχο ημερομίσθιο. Μετά την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ και του βασικού ημερομισθίου στα 41,09 ευρώ (από 39,30 ευρώ), το ημερήσιο και μηνιαίο επίδομα ανεργίας διαμορφώνεται ως εξής:

*Το ημερήσιο επίδομα ανεργίας αντιστοιχεί στο 55% του κατώτατου ημερομισθίου και ορίζεται στα 22,60 ευρώ από 21,62 ευρώ.

*Το μηνιαίο επίδομα ανεργίας (που ισούται με 25 ημερήσια επιδόματα) καθορίζεται στα 564,98 ευρώ από 540 ευρώ.

Ανάλογα με το καθεστώς απασχόλησης πριν τη διακοπή εργασίας, ισχύουν τρεις βαθμίδες επιδότησης: πλήρης, μερική και εκ περιτροπής απασχόληση. Τα ποσά καθορίζονται με βάση το αν οι αποδοχές υπερέβαιναν το 12πλάσιο ή το 6πλάσιο του κατώτατου ημερομισθίου.

Όσοι λάμβαναν αποδοχές άνω του 12πλάσιου του ημερομισθίου (πλήρης απασχόληση) δικαιούνται το σύνολο του επιδόματος. Όσοι είχαν αποδοχές μεταξύ 6πλάσιου και 12πλάσιου (μερική απασχόληση) λαμβάνουν το 75%, ενώ όσοι βρίσκονταν κάτω από το 6πλάσιο (εκ περιτροπής απασχόληση) λαμβάνουν το 50% του επιδόματος.

Με βάση το καθεστώς απασχόλησης, τα ποσά του επιδόματος διαμορφώνονται ως εξής:

• Για ανέργους πλήρους απασχόλησης με αποδοχές άνω των 493,08 ευρώ, το επίδομα διαμορφώνεται στα 564,98 ευρώ.
• Για ανέργους μερικής απασχόλησης με αποδοχές από 246,54 ευρώ έως 493,07 ευρώ, το επίδομα ανέρχεται στα 423,73 ευρώ.
• Για ανέργους με εκ περιτροπής απασχόληση και αποδοχές έως 246,53 ευρώ, το επίδομα διαμορφώνεται στα 282,49 ευρώ.

Τα επιδόματα αυξάνονται κατά 10% για κάθε προστατευόμενο μέλος που δηλώνεται στη φορολογική δήλωση.

Ενδεικτικά, άνεργος πλήρους απασχόλησης λαμβάνει 564,98 ευρώ μηνιαίως και επιπλέον 56,4 ευρώ για κάθε προστατευόμενο μέλος. Με δύο μέλη το ποσό φτάνει στα 677,78 ευρώ, με τρία στα 734,18 ευρώ και με τέσσερα στα 790,58 ευρώ.

Τα αντίστοιχα ημερήσια επιδόματα ανέρχονται σε 22,60 ευρώ για πλήρη απασχόληση, 16,95 ευρώ για μερική και 11,3 ευρώ για εκ περιτροπής εργασία, με προσαύξηση επίσης 10% ανά προστατευόμενο μέλος.

Η αύξηση του κατώτατου μισθού επηρεάζει και το πιλοτικό επίδομα ανεργίας που λαμβάνουν 15.000 δικαιούχοι και το οποίο θα αντικαταστήσει από το 2027 το υφιστάμενο επίδομα.

Το πιλοτικό επίδομα περιλαμβάνει βασικό ποσό 719,07 ευρώ από 687,75 ευρώ και μεταβλητό μέρος ανάλογα με την προϋπηρεσία και τις αποδοχές. Το συνολικό ποσό υπόκειται σε ανώτατο όριο 1.438 ευρώ για το πρώτο τρίμηνο, έναντι 1.375,50 ευρώ προηγουμένως.

Μετά το πρώτο τρίμηνο, το ποσό μειώνεται: στο δεύτερο τρίμηνο διαμορφώνεται στα 616,35 ευρώ, στο τρίτο στα 513,63 ευρώ και στο τέταρτο στα 410,90 ευρώ. Σε αυτά προστίθεται επιπλέον ποσό βάσει μισθού και προϋπηρεσίας.

Τα βασικά συμπεράσματα του report έχουν ως εξής:

• Ο κατώτατος μισθός επηρεάζει άμεσα το εισόδημα χιλιάδων εργαζομένων: Οι μεταβολές του συνδέονται με το επίπεδο διαβίωσης των χαμηλόμισθων εργαζομένων και των νοικοκυριών τους.
• Η επίδρασή του δεν περιορίζεται μόνο στους μισθούς: Συνδέεται και με την απασχόληση, την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη δυναμική δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.
• Η Ελλάδα αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση στην Ευρώπη: Ήδη πριν από την αύξηση που ανακοινώθηκε στις 26 Μαρτίου, η χώρα είχε την υψηλότερη αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό στην ΕΕ.
• Το πραγματικό αποτέλεσμα μιας αύξησης δεν εξαρτάται μόνο από το ονομαστικό ποσό: Ρόλο παίζουν επίσης οι φόροι, οι ασφαλιστικές εισφορές, ο πληθωρισμός και η παραγωγικότητα.
• Η δημόσια συζήτηση χρειάζεται περισσότερη τεκμηρίωση και λιγότερα στερεότυπα: Η διεθνής βιβλιογραφία δεν προσφέρει ένα μονοσήμαντο συμπέρασμα, αλλά μια πιο σύνθετη εικόνα που απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση.

Η διεθνής βιβλιογραφία δεν καταλήγει σε οριστικό συμπέρασμα ως προς τις συνέπειες του κατώτατου μισθού στην απασχόληση, ενώ τα εμπειρικά ευρήματα διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα, την περίοδο και τη μεθοδολογική προσέγγιση, σύμφωνα με το νέο Policy Brief που συνέγραψε ο Βοηθός Ερευνητικών Προγραμμάτων του ΚΕΦΙΜ Χρήστος Λούκας.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού συνδέονται συχνότερα με βελτίωση των αποδοχών των χαμηλόμισθων και μείωση της μισθολογικής ανισότητας, χωρίς όμως να απουσιάζουν ενδείξεις για αρνητικές συνέπειες κυρίως στους νέους, στους λιγότερο εξειδικευμένους εργαζόμενους και στη δυναμική δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, ιδίως όταν οι αυξήσεις δεν συμβαδίζουν με την παραγωγικότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Με βάση τα δεδομένα της Eurostat, ήδη πριν από την αύξηση που ανακοινώθηκε στις 26 Μαρτίου 2026, η Ελλάδα καταγράφει την υψηλότερη αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο 63%, ενώ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης ο κατώτατος μισθός της είναι ο 13ος υψηλότερος στην ΕΕ. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει ότι η συζήτηση για τον κατώτατο μισθό στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο το ύψος του, αλλά και τη σχέση του με τη συνολική διάρθρωση των αμοιβών στην οικονομία.

Η μελέτη εξετάζει επίσης την τελευταία αύξηση του κατώτατου μισθού, από τα 880 στα 920 ευρώ μεικτά από την 1η Απριλίου 2026, και επισημαίνει ότι το τελικό της οικονομικό αποτύπωμα παραμένει ανοιχτό σε διαφορετικές ερμηνείες. Από τη μία πλευρά, μπορεί να στηρίξει το διαθέσιμο εισόδημα των χαμηλόμισθων εργαζομένων· από την άλλη, αυξάνει το μισθολογικό και δημοσιονομικό κόστος, ενώ η πραγματική της επίδραση θα εξαρτηθεί από την πορεία του πληθωρισμού, του ενεργειακού κόστους και της παραγωγικότητας.

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε: «Ο κατώτατος μισθός είναι ένα από τα πιο κρίσιμα και ταυτόχρονα πιο ιδεολογικώς φορτισμένα εργαλεία οικονομικής πολιτικής. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι δεν υπάρχουν εύκολες ή μονοσήμαντες απαντήσεις. Γι’ αυτό και η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα χρειάζεται περισσότερη τεκμηρίωση, προσοχή στα δεδομένα και αξιολόγηση όχι μόνο των προθέσεων, αλλά και των πραγματικών συνεπειών κάθε αύξησης για τους εργαζόμενους, τις επιχειρήσεις και την οικονομία συνολικά. Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι οι πραγματικοί μισθοί δεν αυξάνονται με έναν νόμο και ένα άρθρο. Αυξάνονται κυρίως μέσω της αύξησης των επενδύσεων και της παραγωγικότητας».

Η διεθνής βιβλιογραφία δεν καταλήγει σε οριστικό συμπέρασμα για τις συνέπειες του κατώτατου μισθού στην απασχόληση, ενώ η Ελλάδα καταγράφει μία από τις πιο ιδιαίτερες θέσεις στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Γιατί τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης μας αφορούν όλους:

• Ο κατώτατος μισθός επηρεάζει άμεσα το εισόδημα χιλιάδων εργαζομένων: Οι μεταβολές του συνδέονται με το επίπεδο διαβίωσης των χαμηλόμισθων εργαζομένων και των νοικοκυριών τους.

• Η επίδρασή του δεν περιορίζεται μόνο στους μισθούς: Συνδέεται και με την απασχόληση, την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη δυναμική δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.

• Η Ελλάδα αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση στην Ευρώπη: Ήδη πριν από την αύξηση που ανακοινώθηκε στις 26 Μαρτίου, η χώρα είχε την υψηλότερη αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό στην ΕΕ.

• Το πραγματικό αποτέλεσμα μιας αύξησης δεν εξαρτάται μόνο από το ονομαστικό ποσό: Ρόλο παίζουν επίσης οι φόροι, οι ασφαλιστικές εισφορές, ο πληθωρισμός και η παραγωγικότητα.

• Η δημόσια συζήτηση χρειάζεται περισσότερη τεκμηρίωση και λιγότερα στερεότυπα: Η διεθνής βιβλιογραφία δεν προσφέρει ένα μονοσήμαντο συμπέρασμα, αλλά μια πιο σύνθετη εικόνα που απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση.

Η διεθνής βιβλιογραφία δεν καταλήγει σε οριστικό συμπέρασμα ως προς τις συνέπειες του κατώτατου μισθού στην απασχόληση, ενώ τα εμπειρικά ευρήματα διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα, την περίοδο και τη μεθοδολογική προσέγγιση, σύμφωνα με το νέο Policy Brief του ΚΕΦΙΜ με τίτλο "Κατώτατος Μισθός: Επισκόπηση της Σχετικής Βιβλιογραφίας και οι Πολιτικές στην Ελλάδα και την ΕΕ", που συνέγραψε ο Βοηθός Ερευνητικών Προγραμμάτων του ΚΕΦΙΜ Χρήστος Λούκας.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού συνδέονται συχνότερα με βελτίωση των αποδοχών των χαμηλόμισθων και μείωση της μισθολογικής ανισότητας, χωρίς όμως να απουσιάζουν ενδείξεις για αρνητικές συνέπειες κυρίως στους νέους, στους λιγότερο εξειδικευμένους εργαζόμενους και στη δυναμική δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, ιδίως όταν οι αυξήσεις δεν συμβαδίζουν με την παραγωγικότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Με βάση τα δεδομένα της Eurostat, ήδη πριν από την αύξηση που ανακοινώθηκε στις 26 Μαρτίου 2026, η Ελλάδα καταγράφει την υψηλότερη αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο 63%, ενώ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης ο κατώτατος μισθός της είναι ο 13ος υψηλότερος στην ΕΕ. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει ότι η συζήτηση για τον κατώτατο μισθό στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο το ύψος του, αλλά και τη σχέση του με τη συνολική διάρθρωση των αμοιβών στην οικονομία.

Η μελέτη εξετάζει επίσης την τελευταία αύξηση του κατώτατου μισθού, από τα 880 στα 920 ευρώ μεικτά από την 1η Απριλίου 2026, και επισημαίνει ότι το τελικό της οικονομικό αποτύπωμα παραμένει ανοιχτό σε διαφορετικές ερμηνείες. Από τη μία πλευρά, μπορεί να στηρίξει το διαθέσιμο εισόδημα των χαμηλόμισθων εργαζομένων· από την άλλη, αυξάνει το μισθολογικό και δημοσιονομικό κόστος, ενώ η πραγματική της επίδραση θα εξαρτηθεί από την πορεία του πληθωρισμού, του ενεργειακού κόστους και της παραγωγικότητας.

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε:

"Ο κατώτατος μισθός είναι ένα από τα πιο κρίσιμα και ταυτόχρονα πιο ιδεολογικώς φορτισμένα εργαλεία οικονομικής πολιτικής. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι δεν υπάρχουν εύκολες ή μονοσήμαντες απαντήσεις. Γι’ αυτό και η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα χρειάζεται περισσότερη τεκμηρίωση, προσοχή στα δεδομένα και αξιολόγηση όχι μόνο των προθέσεων, αλλά και των πραγματικών συνεπειών κάθε αύξησης για τους εργαζόμενους, τις επιχειρήσεις και την οικονομία συνολικά. Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι οι πραγματικοί μισθοί δεν αυξάνονται με έναν νόμο και ένα άρθρο. Αυξάνονται κυρίως μέσω της αύξησης των επενδύσεων και της παραγωγικότητας".

Συγκεκριμένα, από την 1η Απριλίου, ο κατώτατος μισθός αυξάνεται κατά 4,55% και διαμορφώνεται αναλυτικά ως εξής:

– Για τους υπαλλήλους πλήρους απασχόλησης, αυξάνεται κατά 40 ευρώ, από τα 880 ευρώ στα 920 ευρώ.

– Το ημερομίσθιο των εργατοτεχνιτών αυξάνεται από 39,30 ευρώ σε 41,09 ευρώ, ενώ στα μισθολογικά κλιμάκια του Δημοσίου κατά 40 ευρώ, μετά την οριζόντια αύξηση των 70 ευρώ το 2024 και την αύξηση των 30 ευρώ το 2025.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, από το 2019, η σωρευτική αύξηση αγγίζει τα 270 ευρώ μηνιαίως ή 3.780 ευρώ ετησίως, 4,2 έως 5,8 μισθοί παραπάνω, δηλαδή 41,54% συνολική αύξηση από το 2019.

Από την αύξηση του κατώτατου μισθού και του ημερομισθίου επηρεάζονται άμεσα περίπου 700.000 θέσεις εργασίας στον ιδιωτικό τομέα, το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων, όσοι λαμβάνουν επιδόματα και παροχές που υπολογίζονται με βάση τον κατώτατο μισθό (π.χ. επίδομα μητρότητας, γονικής άδειας, ανεργίας), τριετίες, ενώ έμμεσα επηρεάζεται και ο μέσος μισθός.

Όπως ανακοινώθηκε, στόχος είναι η ουσιαστική ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, εντός των αντοχών της οικονομίας και των δημοσιονομικών δυνατοτήτων.

Παράλληλα, η νέα δυναμική σύναψη Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, κατ’ εφαρμογή της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας, η αύξηση των αποδοχών εργαζομένων ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, καθώς και η μείωση της ανεργίας στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 18 ετών, συνθέτουν ένα συνεκτικό πλέγμα πολιτικών που ενισχύουν την εργασία και το διαθέσιμο εισόδημα.

Συγκεκριμένα, από την 1η Απριλίου, ο κατώτατος μισθός αυξάνεται κατά 4,55% και διαμορφώνεται αναλυτικά ως εξής:

– Για τους υπαλλήλους πλήρους απασχόλησης, αυξάνεται κατά 40 ευρώ, από τα 880 ευρώ στα 920 ευρώ.

– Το ημερομίσθιο των εργατοτεχνιτών αυξάνεται από 39,30 ευρώ σε 41,09 ευρώ, ενώ στα μισθολογικά κλιμάκια του Δημοσίου κατά 40 ευρώ, μετά την οριζόντια αύξηση των 70 ευρώ το 2024 και την αύξηση των 30 ευρώ το 2025.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, από το 2019, η σωρευτική αύξηση αγγίζει τα 270 ευρώ μηνιαίως ή 3.780 ευρώ ετησίως, 4,2 έως 5,8 μισθοί παραπάνω, δηλαδή 41,54% συνολική αύξηση από το 2019.

Από την αύξηση του κατώτατου μισθού και του ημερομισθίου επηρεάζονται άμεσα περίπου 700.000 θέσεις εργασίας στον ιδιωτικό τομέα, το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων, όσοι λαμβάνουν επιδόματα και παροχές που υπολογίζονται με βάση τον κατώτατο μισθό (π.χ. επίδομα μητρότητας, γονικής άδειας, ανεργίας), τριετίες, ενώ έμμεσα επηρεάζεται και ο μέσος μισθός.

Όπως ανακοινώθηκε, στόχος είναι η ουσιαστική ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, εντός των αντοχών της οικονομίας και των δημοσιονομικών δυνατοτήτων.

Παράλληλα, η νέα δυναμική σύναψη Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, κατ’ εφαρμογή της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας, η αύξηση των αποδοχών εργαζομένων ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, καθώς και η μείωση της ανεργίας στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 18 ετών, συνθέτουν ένα συνεκτικό πλέγμα πολιτικών που ενισχύουν την εργασία και το διαθέσιμο εισόδημα.