Πίσω από τα εντυπωσιακά κουτάκια, τις χορηγίες, το gaming, τα extreme sports και την υπόσχεση περισσότερης «ενέργειας» βρίσκεται μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική αγορά. Παράλληλα, όμως, οι παιδίατροι προειδοποιούν ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν είναι απλά αναψυκτικά και δεν πρέπει να συγχέονται με τα αθλητικά ποτά.

Το 26,3% των μαθητών τα καταναλώνει κάθε εβδομάδα

Τα ελληνικά δεδομένα είναι εντυπωσιακά.Σε εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη του 2026, στην οποία συμμετείχαν 40.768 μαθητές από την Ε΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% ανέφερε ότι καταναλώνει ενεργειακά ποτά τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.Η χρήση τους συνδέεται συχνά με το διάβασμα, το gaming, τον αθλητισμό αλλά και τη νυχτερινή διασκέδαση.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στις μεγαλύτερες ηλικίες. Στην πανελλαδική έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024, το 45% των 16χρονων δήλωσε ότι είχε καταναλώσει τουλάχιστον μία φορά αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό.

Μια αγορά που μιλά τη γλώσσα της Gen Z

Τα energy drinks αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα προϊόντος που έχει δημιουργήσει ισχυρούς δεσμούς με το νεανικό κοινό.Οι εταιρείες του κλάδου έχουν συνδέσει τις μάρκες τους με gaming, μηχανοκίνητο αθλητισμό, μουσική, ποδόσφαιρο, extreme sports και ψηφιακούς creators.

Το μοντέλο είναι διαφορετικό από την παραδοσιακή διαφήμιση ενός αναψυκτικού. Το προϊόν πωλείται συχνά ως μέρος ενός lifestyle που συνδέεται με ένταση, αντοχή, απόδοση και περισσότερες ώρες δραστηριότητας.Η αυξανόμενη κατανάλωση από ανηλίκους, ωστόσο, ανοίγει πλέον και τη συζήτηση για τα όρια αυτής της αγοράς.

Ένα κουτάκι μπορεί να έχει περίπου 80 mg καφεΐνης

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), ένα τυπικό κουτάκι ενεργειακού ποτού των 250 ml περιέχει περίπου 80 mg καφεΐνης.Για σύγκριση, ένας espresso 60 ml περιέχει περίπου 80 mg και ένα αναψυκτικό τύπου cola 355 ml περίπου 40 mg.Τα ενεργειακά ποτά μπορεί επίσης να περιέχουν ζάχαρη, ταυρίνη και γκουαρανά, με την τελευταία να αποτελεί πρόσθετη πηγή καφεΐνης.

Ακριβώς γι' αυτό οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένα ακόμη συνηθισμένο αναψυκτικό.

Τι ανησυχεί τους παιδιάτρους

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επισημαίνει ότι η καφεΐνη δρα ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά.Μελέτες έχουν συνδέσει την κατανάλωση ενεργειακών ποτών από νέους με μικρότερη διάρκεια και χειρότερη ποιότητα ύπνου, καθώς και με άλλες συμπεριφορές ή προβλήματα υγείας.Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι μεγάλο μέρος αυτών των ερευνητικών δεδομένων είναι παρατηρητικό. Συνεπώς, οι συσχετίσεις δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι τα ενεργειακά ποτά αποτελούν την αιτία κάθε προβλήματος που καταγράφεται.

Το μεγαλύτερο «καμπανάκι»: Energy drink μαζί με αλκοόλ

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο συνδυασμός ενεργειακών ποτών με αλκοόλ.Η καφεΐνη δεν μειώνει το αλκοόλ που υπάρχει στο αίμα και δεν «ξεμεθά» τον καταναλωτή. Μπορεί όμως να περιορίσει το αίσθημα υπνηλίας και να δημιουργήσει την εντύπωση μεγαλύτερης εγρήγορσης.

Τα ελληνικά στοιχεία δείχνουν ότι ο συνδυασμός δεν είναι περιθωριακό φαινόμενο μεταξύ των εφήβων: στην έρευνα ESPAD, το 27,6% των 16χρονων είχε καταναλώσει αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον τρεις φορές.

Τι προβλέπει η Ευρώπη

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν υπάρχει σήμερα ενιαία ειδική νομοθεσία που να απαγορεύει συνολικά την πώληση ενεργειακών ποτών σε ανηλίκους.Υπάρχουν όμως κανόνες επισήμανσης.Τα ποτά που περιέχουν καφεΐνη σε συγκέντρωση μεγαλύτερη από 150 mg ανά λίτρο πρέπει να φέρουν προειδοποίηση υψηλής περιεκτικότητας σε καφεΐνη και ένδειξη ότι δεν συνιστώνται για παιδιά ή εγκύους και θηλάζουσες γυναίκες.Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο συνεχίζεται η συζήτηση για το εάν απαιτούνται αυστηρότερα μέτρα προστασίας των ανηλίκων.

Το δύσκολο στοίχημα για τη βιομηχανία

Για τις εταιρείες, το ζήτημα δημιουργεί μια λεπτή ισορροπία.Τα ενεργειακά ποτά αποτελούν μια δυναμική κατηγορία της αγοράς μη αλκοολούχων ποτών και έχουν αποκτήσει ιδιαίτερα πιστό νεανικό κοινό. Όσο όμως αυξάνεται η κατανάλωση από παιδιά και εφήβους, τόσο εντονότερη γίνεται η πίεση για υπεύθυνο marketing, καλύτερη ενημέρωση και πιθανώς αυστηρότερους περιορισμούς.

Η συζήτηση επομένως δεν αφορά μόνο την υγεία.

Αφορά και το πού τελειώνει η εμπορική ανάπτυξη μιας επιτυχημένης κατηγορίας προϊόντων και πού αρχίζει η ευθύνη απέναντι σε έναν καταναλωτή που μπορεί να είναι ακόμη μαθητής Δημοτικού ή Γυμνασίου.