Συγκεκριμένα, καθίσταται υποχρεωτική η παύση υπαίθριων χειρωνακτικών εργασιών που εκτελούνται σε εξωτερικό χώρο από τις 13:00 έως τις 17:00 στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα, τη Θεσσαλία, την Ανατολική Πελοπόννησο και το σύνολο της Αττικής. Το μέτρο αφορά, μεταξύ άλλων, εργασίες σε τεχνικά και οικοδομικά έργα, εργοτάξια και ναυπηγοεπισκευαστικές ζώνες, καθώς και τη διανομή και μεταφορά προϊόντων με δίτροχα οχήματα, πατίνια ή τροχοπέδιλα.

Στην υποχρεωτική παύση εντάσσονται όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξάρτητα από τη μορφή απασχόλησής τους, συμπεριλαμβανομένων όσων εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Σε ό, τι αφορά στις επιχειρήσεις delivery, η παύση αφορά τόσο τα φυσικά καταστήματα όσο και τις ψηφιακές πλατφόρμες. Θα μπορεί, ωστόσο, να παραμένει διαθέσιμη η παραλαβή παραγγελιών από το κατάστημα, καθώς και η παράδοση με οχήματα ιδιωτικής ή δημόσιας χρήσης που διαθέτουν κλιματισμό, εξαιρουμένων των δικύκλων και των μοτοποδηλάτων.

Από την υποχρεωτική παύση εξαιρούνται δραστηριότητες που συνδέονται με κρίσιμες κοινωνικές υποδομές στους τομείς της υγείας, των μεταφορών και της κοινής ωφέλειας. Στις εξαιρέσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι υγειονομικές μονάδες, η ύδρευση, η ηλεκτροδότηση, οι αεροπορικές μεταφορές, το handling, καθώς και οι θαλάσσιες, χερσαίες και σιδηροδρομικές μεταφορές.

Προϋπόθεση για τη συνέχιση της λειτουργίας τους είναι η εφαρμογή των προβλεπόμενων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων προστασίας, συμπεριλαμβανομένης της κατάλληλης οργάνωσης του χρόνου εργασίας. Όπως αναφέρεται στην εγκύκλιο, σε περίπτωση παραβίασης της υποχρεωτικής παύσης, η Επιθεώρηση Εργασίας μπορεί να επιβάλει πρόστιμο ύψους 2.000 ευρώ για κάθε εργαζόμενο της επιχείρησης.

Τέλος, για εργαζομένους που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου και εκτίθενται σε επιβαρυντικές συνθήκες στις συγκεκριμένες περιοχές, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να μεριμνήσουν ώστε να παρέχεται η δυνατότητα τηλεργασίας, εφόσον αυτό επιτρέπεται από τη φύση της εργασίας τους. Για τη διευκόλυνση αλλαγών στις ώρες προσέλευσης και αποχώρησης, οι εργοδότες στις περιοχές όπου εφαρμόζονται τα έκτακτα μέτρα μπορούν να μην καταχωρίζουν εκ των προτέρων στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ κάθε μεταβολή στην οργάνωση του χρόνου εργασίας.

Δείτε την εγκύκλιο ΕΔΩ

Στόχος, όπως αναφέρεται, είναι η ενημέρωση των εργαζομένων, η αποτροπή της επιβάρυνσης της υγείας τους και των εργατικών ατυχημάτων, καθώς και η έγκαιρη προσφυγή στις αρμόδιες Αρχές για τη διενέργεια των αναγκαίων ελέγχων στους χώρους εργασίας.

Όπως τονίζεται στην ανακοίνωση, η θερμική καταπόνηση αποτελεί κίνδυνο για τους εργαζομένους τόσο σε εσωτερικούς όσο και σε εξωτερικούς χώρους, ανεξαρτήτως κλάδου. Η σοβαρότητά της επηρεάζεται από τις συνθήκες στον τόπο εργασίας, αλλά και από ατομικά χαρακτηριστικά, όπως η ηλικία, η κατάσταση της υγείας, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση και το φύλο.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι κατά τους θερινούς μήνες οι υψηλές θερμοκρασίες συχνά συνδυάζονται με ισχυρούς ανέμους, δημιουργώντας σύνθετη περιβαλλοντική επιβάρυνση και αυξάνοντας τον κίνδυνο πρόκλησης εργατικών ατυχημάτων. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τη ΓΣΕΕ, όλοι οι σχετικοί παράγοντες πρέπει να συνεκτιμώνται εγκαίρως, ώστε να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης.

Η ΓΣΕΕ ζητεί από το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης να αξιοποιήσει το πλαίσιο συμφωνίας εργαζομένων και εργοδοτών, καθώς και τα πορίσματα της ειδικής ομάδας εργασίας του 2018 για την πρόληψη της θερμικής καταπόνησης κατά τη θερινή περίοδο.

Τέλος, όπως υπογραμμίζει, απαιτείται η υιοθέτηση ρητών και δεσμευτικών διατάξεων, ενώ ο επιχειρησιακός σχεδιασμός της Επιθεώρησης Εργασίας και των λοιπών συναρμόδιων Αρχών, μεταξύ των οποίων και το υπουργείο Ανάπτυξης, πρέπει να βασίζεται σε σαφές νομοθετικό πλαίσιο και εφαρμοστικές υπουργικές αποφάσεις και όχι μόνο σε εγκυκλίους και ανακοινώσεις.

Το φαινόμενο τροφοδοτείται από έναν εκτεταμένο θόλο υψηλών πιέσεων που καλύπτει μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης. Οι υψηλές πιέσεις εγκλωβίζουν θερμό αέρα κοντά στο έδαφος, προκαλώντας περαιτέρω άνοδο της θερμοκρασίας.

Σύμφωνα με τον μετεωρολόγο του Commodity Weather Group, Γουίλιαμ Χένεμπεργκ,το μοτίβο αυτό ενισχύεται από την ανάπτυξη ενός ισχυρού Ελ Νίνιο και από μια ψυχρή μάζα νερού στον Βόρειο Ατλαντικό, η οποία μεταβάλλει τη ροή του αεροχειμάρρου και ενισχύει το αντικυκλωνικό σύστημα πάνω από την Ευρώπη.

«Πρόκειται για μια πολύ ασυνήθιστη κατάσταση», δήλωσε ο Χένεμπεργκ, εκτιμώντας ότι το συγκεκριμένο μοτίβο θα παραμείνει ενεργό και θα διατηρήσει τις θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά επίπεδα έως και τις αρχές Ιουλίου.

Η Γαλλία στο επίκεντρο

Παρότι ο θερμικός θόλος καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, το επίκεντρό του βρίσκεται πάνω από τη Γαλλία. Την Πέμπτη οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς Κελσίου, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ακόμη υψηλότερες τιμές τις επόμενες ημέρες.

Στη δυτική Γαλλία ο υδράργυρος ενδέχεται να φτάσει ακόμη και τους 42 βαθμούς Κελσίου, ενώ το Παρίσι αναμένεται να καταγράψει νέο ρεκόρ θερμοκρασίας για τον μήνα Ιούνιο την ερχόμενη Δευτέρα, σύμφωνα με τη Vaisala.

Οι ακραίες συνθήκες έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν την καθημερινότητα. Σχολεία ακυρώνουν εορταστικές εκδηλώσεις για το τέλος της σχολικής χρονιάς ή κλείνουν νωρίτερα, ενώ ισχυρή καταιγίδα προκάλεσε καθυστερήσεις σε περίπου 60 πτήσεις στο αεροδρόμιο Σαρλ ντε Γκωλ του Παρισιού.

Ταυτόχρονα, η κατάσταση των γαλλικών καλλιεργειών σιταριού επιδεινώνεται, ενώ περιορισμούς αναμένεται να αντιμετωπίσει και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τους πυρηνικούς σταθμούς της χώρας.

Πίεση στο ενεργειακό σύστημα

Το κύμα ζέστης δοκιμάζει και το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, καθώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις αυξάνουν δραστικά τη χρήση κλιματιστικών. Αναλύσεις των Vaisala και Commodity Weather Group εκτιμούν ότι η ζήτηση για ψύξη μπορεί να φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Παράλληλα, η EDF προειδοποίησε ότι πυρηνικοί αντιδραστήρες που χρησιμοποιούν νερό από τους ποταμούς Ροδανό και Γκαρόν ενδέχεται να χρειαστεί να μειώσουν την παραγωγή τους καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία των υδάτων.

Ο συγκεκριμένος περιορισμός εφαρμόζεται κάθε καλοκαίρι προκειμένου να αποτραπεί η απόρριψη υπερβολικά θερμού νερού στα ποτάμια και, σύμφωνα με την εταιρεία, θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί ήδη από την ερχόμενη Τρίτη.

Κόκκινος συναγερμός για πολλές περιοχές

Η γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία Météo-France αύξησε σε 58 τα διαμερίσματα που βρίσκονται σε πορτοκαλί συναγερμό για ακραία ζέστη και προειδοποίησε ότι δεν αποκλείεται να εκδοθούν κόκκινες προειδοποιήσεις εφόσον οι συνθήκες επιδεινωθούν, όπως αναμένεται την Κυριακή.

Η κρατική σιδηροδρομική εταιρεία SNCF ακύρωσε περισσότερα από 70 δρομολόγια λόγω φόβων για βλάβες στα συστήματα κλιματισμού, ενώ περίπου 4.500 μαθητές σε 84 σχολεία της δυτικής Γαλλίας είδαν να αναβάλλονται οι προφορικές εξετάσεις για το εθνικό απολυτήριο.

Ο καύσωνας επεκτείνεται σε όλη την Ευρώπη

Το ίδιο καιρικό σύστημα αναμένεται να ανεβάσει σημαντικά τις θερμοκρασίες στην Ισπανία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σύμφωνα με τη βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία, συνθήκες καύσωνα αναμένεται να εμφανιστούν από την Κυριακή στη νότια Αγγλία.

Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι η παρατεταμένη απουσία βροχοπτώσεων και οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τον κίνδυνο ξηρασίας στη Βρετανία και ενισχύουν τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών στη Γαλλία και την Ισπανία.

Τα μοντέλα πρόγνωσης της Vaisala δείχνουν ότι οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες ενδέχεται να διατηρηθούν έως και τον Ιούλιο.

Περιορισμοί νερού και κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία

Σε πολλές γαλλικές περιοχές έχουν ήδη επιβληθεί περιορισμοί στη χρήση νερού, συμπεριλαμβανομένων απαγορεύσεων ποτίσματος, σύμφωνα με την πλατφόρμα VigiEau.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μόλις τρεις μήνες μετά το τέλος των συνθηκών ξηρασίας, οι αρχές προειδοποιούν για αυξανόμενο κίνδυνο παρατεταμένης λειψυδρίας στη νότια Αγγλία, όπου οι ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις έφτασαν μόλις στο 50% των φυσιολογικών επιπέδων.

Οι υγειονομικές αρχές κρούουν επίσης τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Πολλές περιοχές της Ευρώπης αναμένεται να βιώσουν τις λεγόμενες «τροπικές νύχτες», με τις θερμοκρασίες να παραμένουν πάνω από τους 20 βαθμούς Κελσίου.

Οι συνθήκες αυτές αυξάνουν την κόπωση και τον κίνδυνο θερμικής καταπόνησης, ιδιαίτερα για παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με προβλήματα υγείας.

Κόκκινοι συναγερμοί για καύσωνα έχουν ήδη εκδοθεί στη Γερμανία και την Ελβετία, ενώ πορτοκαλί προειδοποιήσεις ισχύουν στη νότια Αγγλία, σε περιοχές της Αυστρίας, του Βελγίου, της Τσεχίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας. Κίτρινες προειδοποιήσεις καλύπτουν μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης.

Το φετινό καλοκαίρι έδειξε από νωρίς τις διαθέσεις του, με την Ευρώπη να καταγράφει ήδη ιστορικά υψηλές θερμοκρασίες. Στη Γαλλία, ο υδράργυρος έφτασε τους 37°C για πρώτη φορά μέσα σε μήνα Μάιο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο σημείωσε νέο εποχικό ρεκόρ, με το Λονδίνο να αγγίζει τους 34,8°C. Αντίστοιχο ρεκόρ καταγράφηκε και στην Ιρλανδία, όπου η θερμοκρασία ανέβηκε στους 30,5°C.

Παρά την ένταση των φαινομένων, η πλειονότητα των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε ποσοστό 68%, δεν διαθέτει ούτε κλιματιστικό ούτε ανεμιστήρα στην κατοικία της, σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος με τίτλο «Overheated and Underprepared» («Υπερθερμασμένοι και Απροετοίμαστοι»).

Αν και σε ορισμένα κράτη η ανάγκη για κλιματισμό είναι περιορισμένη λόγω ηπιότερου κλίματος, πάνω από ένας στους τρεις Ευρωπαίους, δηλαδή το 38%, δηλώνει ότι δεν μπορεί να καλύψει οικονομικά την αγορά ή τη χρήση κλιματιστικού.

Τα ποσοστά είναι ιδιαίτερα αυξημένα σε ορισμένες από τις πιο θερμές περιοχές της Ευρώπης:

• Γαλλία: 42%
• Ελλάδα: 46%
• Πορτογαλία: 45%
• Ρουμανία: 39%
• Ιταλία: 37%
• Ισπανία: 34%

Η εικόνα προκαλεί προβληματισμό, καθώς περισσότεροι από το ένα τέταρτο των πολιτών της ΕΕ είναι άνω των 65 ετών, με κάποιους από τους πιο γηρασμένους πληθυσμούς να βρίσκονται σε χώρες όπως η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα. Η Μάλτα με 8,5%, το Λουξεμβούργο με 18% και η Ιρλανδία με 20% εμφανίζονται ως οι χώρες όπου οι πολίτες αντιμετωπίζουν τις λιγότερες δυσκολίες στην αγορά κλιματιστικών ή ανεμιστήρων.

Υπάρχουν, βέβαια, και εναλλακτικοί τρόποι για τη διατήρηση χαμηλότερων θερμοκρασιών στο σπίτι, όπως  τέντες ή εξωτερικά συστήματα σκίασης. Ωστόσο, η πλειονότητα των πολιτών στην Ισπανία με 61%, στην Πορτογαλία με 59%, στην Ιταλία με 57% και στην Κύπρο με 51% αναφέρει ότι οι κατοικίες τους δεν διαθέτουν ούτε αυτά τα μέσα προστασίας.

Οι καύσωνες στην κορυφή των ανησυχιών

Οι καύσωνες σύμφωνα με το Εuronews αναδεικνύονται πλέον στη μεγαλύτερη κλιματική ανησυχία για το 85% των πολιτών της ΕΕ, ξεπερνώντας τις πλημμύρες με 80%, τις πυρκαγιές με 82,5% και τη λειψυδρία με 80,5%.

Η ανησυχία εμφανίζεται ακόμη πιο έντονη στις μεσογειακές χώρες:

• Κύπρος: 75%
• Ελλάδα: 71%
• Μάλτα: 70%

Οι πολίτες στις συγκεκριμένες χώρες δηλώνουν ότι ανησυχούν «πολύ» ή «αρκετά» για την άνοδο των θερμοκρασιών. Την ίδια ώρα, περίπου ένας στους δύο Ευρωπαίους αναφέρει ότι αισθάνεται ήδη υπερβολική ζέστη μέσα στο σπίτι του, σε ποσοστό 50%, αλλά και στον χώρο εργασίας του, σε ποσοστό 47%, ενώ το ποσοστό ανεβαίνει στο 61% όταν η αναφορά αφορά τη γειτονιά του.

Η εικόνα στις τοπικές κοινωνίες είναι άνιση ως προς την ανταπόκριση των αρχών απέναντι στην ακραία ζέστη. Σε γενικές γραμμές, οι λεγόμενοι «χώροι δροσιάς» ή τα δημόσια κτήρια με κλιματισμό παραμένουν σχετικά περιορισμένα.

Στην Ιταλία μόλις το 15% των πολιτών δηλώνει ότι έχει πρόσβαση σε κλιματιζόμενους δημόσιους χώρους, ενώ στη Γερμανία το αντίστοιχο ποσοστό υποχωρεί στο 7%. Αντίθετα, στην Ελλάδα, τη Μάλτα και τη Ρουμανία περίπου τέσσερις στους δέκα πολίτες αναφέρουν ότι έχουν πρόσβαση σε δημόσιους χώρους με κλιματισμό.

Οι Έλληνες προτιμούν τον κλιματισμό, αλλά βλέπουν λίγες δενδροφυτεύσεις

Η δενδροφύτευση θεωρείται μια πιο οικονομική, μακροπρόθεσμη και φιλική προς το περιβάλλον απάντηση στο πρόβλημα της ζέστης. Περίπου το 36% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι βλέπει τέτοιες πρωτοβουλίες να υλοποιούνται στην περιοχή όπου ζει.

Οι διαφορές, ωστόσο, από χώρα σε χώρα είναι μεγάλες. Στην Ουγγαρία το 59% των πολιτών αναφέρει εκτεταμένες δράσεις δενδροφύτευσης, ενώ στην Ελλάδα το ποσοστό περιορίζεται μόλις στο 22%, που είναι το τρίτο χαμηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μια ακόμη μορφή προσαρμογής είναι η αλλαγή των ωραρίων εργασίας ή λειτουργίας των σχολείων τις ημέρες με τις υψηλότερες θερμοκρασίες. Παρ’ όλα αυτά, μόνο το 15% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι έχει δει να εφαρμόζονται τέτοια μέτρα. Τα ποσοστά κινούνται από 39% στην Κύπρο έως μόλις 8% στην Πορτογαλία.

Οι τοπικές αρχές φαίνεται πως δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην αποστολή προειδοποιήσεων για καύσωνες, μέσω τηλεφωνικών κλήσεων, γραπτών μηνυμάτων και ενημερώσεων από τα μέσα ενημέρωσης. Το 57% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι έχει λάβει τέτοιου τύπου ειδοποιήσεις.

Ωστόσο, αυτή η επικοινωνία δείχνει να εστιάζει περισσότερο στη διαχείριση έκτακτων συνθηκών και λιγότερο στην πρόληψη, καθώς μόνο το 42,5% των πολιτών δηλώνει ότι έχει δει ενημερωτικές εκστρατείες για τους κινδύνους που προκαλεί η ακραία ζέστη στην υγεία και για τα μέτρα ατομικής προστασίας.

«Ο κλιματισμός δεν είναι η λύση στα προβλήματά μας, αλλά είναι η μόνη που έχουμε δεδομένων των άσχημα σχεδιασμένων πόλεων και της ελλιπούς σκίασης», λέει ο Μαρκ Έβανς, 39χρονος τεχνικός πληροφορικής από τη Φρανκφούρτη, που αγόρασε πέρυσι ένα φορητό μηχάνημα με 899 ευρώ.

Το υψηλό κόστος της προσαρμογής

Η προσαρμογή στην κλιματική πραγματικότητα είναι δαπανηρή. Σύμφωνα με τη Eurostat, σχεδόν τα μισά σπίτια της Ε.Ε. χτίστηκαν πριν το 1980 και δεν είναι κατάλληλα για εύκολη εγκατάσταση μόνιμου κλιματισμού. Στη Γερμανία, όπου πάνω από τους μισούς κατοίκους είναι ενοικιαστές –το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε.– οι επενδύσεις σε μόνιμο εξοπλισμό είτε απορρίπτονται είτε απαιτούν έγκριση από ιδιοκτήτες.

Ακόμη και ιδιοκτήτες διαμερισμάτων σε πολυκατοικίες συναντούν εμπόδια, καθώς η εγκατάσταση εξωτερικών μονάδων απαιτεί τη συναίνεση της πολυκατοικίας, κάτι που συχνά απορρίπτεται για λόγους θορύβου ή περιβάλλοντος, σύμφωνα με το Bloomberg.

Άνοδος της ζήτησης φορητών μονάδων

Μετά από έναν από τους θερμότερους Ιούνιους στα χρονικά, οι πωλήσεις φορητών συσκευών έχουν εκτοξευτεί. Μικρή έρευνα έδειξε πως το 18% των ερωτηθέντων διαθέτει πλέον κλιματιστικό, έναντι 13% το 2023. Το 65% από αυτούς χρησιμοποιεί μονομπλόκ συσκευές (παραθύρου ή ανεξάρτητες με σωλήνα εξαερισμού).

Αντιθέτως, στις ΗΠΑ σχεδόν το 90% των νοικοκυριών έχει κλιματισμό, τα δύο τρίτα μέσω κεντρικού συστήματος ή αντλιών θερμότητας.

Οι ενοικιαστές στη «ζεστή» πλευρά

Οι φορητές μονάδες έχουν συχνά υψηλή κατανάλωση. «Οι ενοικιαστές χρησιμοποιούν συνήθως λιγότερο αποδοτικές συσκευές, με αποτέλεσμα αυξημένη κατανάλωση ρεύματος», λέει ο Ντανιέλ ντε Γκρααφ, ερευνητής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος της Γερμανίας.

Νέα, πιο αποδοτικά μοντέλα όπως το PortaSplit της κινεζικής Midea παρουσιάζουν μεγάλη ζήτηση στη Γερμανία. Αποτελείται από δύο μονάδες –μία εντός και μία εκτός του χώρου– που συνδέονται μέσω στενού σωλήνα από το παράθυρο. Είναι πιο αποδοτικό από τα μονομπλόκ αλλά ακριβότερο (800–1.600 ευρώ).

Η αλυσίδα καταστημάτων Toom επιβεβαιώνει τη στροφή των καταναλωτών σε φορητές λύσεις με υψηλή ενεργειακή απόδοση και καταλληλότητα για ενοικιαζόμενα διαμερίσματα.

Ο Έβανς, που τοποθέτησε τη μονάδα του έξω από το παράθυρο, αναφέρει μεγάλη διαφορά στην άνεση του διαμερίσματός του χωρίς αύξηση στον λογαριασμό ρεύματος. Άλλες μέθοδοι δροσισμού, όπως λέει, του φαίνονται «σαν να προσπαθείς να περπατήσεις ξυπόλυτος σε χαλίκια».

Το πρόβλημα είναι βαθύτερο: Η γερμανική νομοθεσία προβλέπει ελάχιστες θερμοκρασίες για τον χειμώνα, όχι όμως για τον καύσωνα του καλοκαιριού. «Στη σημερινή αγορά ενοικίων, είναι ουτοπία να απαιτείς προστασία από τη ζέστη», λέει η Γιούτα Χάρτμαν από την Ένωση Ενοικιαστών.

Η μαζική στροφή σε φορητές συσκευές ενδέχεται να επιβαρύνει την κατανάλωση ρεύματος και τις εκπομπές. Οι επιπτώσεις διαφέρουν ανά μοντέλο, σύμφωνα με τον ντε Γκρααφ, που συνιστά άλλες λύσεις: νυχτερινό αερισμό, σκίαση, ανεμιστήρες και καλή μόνωση. Όταν απαιτείται κλιματιστικό, να προτιμώνται ενεργειακά αποδοτικά split και φιλικά ψυκτικά υγρά.

«Οι άνθρωποι δεν θέλουν απαραίτητα κλιματισμό – θέλουν ένα άνετο περιβάλλον», λέει ο ντε Γκρααφ. «Και υπάρχουν και άλλοι τρόποι να το πετύχουν».

Σύμφωνα με έκτακτο δελτίο της ΕΜΥ, οι υψηλότερες τιμές αναμένονται την Πέμπτη (24-07-25) και την Παρασκευή (25-07-25).

Οπως αναφέρεται, πιθανή λήξη του καύσωνα σε όλη την Ελλάδα αναμένεται την Κυριακή (27-7-2025).

Επισημαίνεται πως:

οι ελάχιστες θερμοκρασίες θα κυμανθούν σε υψηλά επίπεδα (περί τους 27 με 29 βαθμούς Κελσίου κυρίως στα αστικά κέντρα).

από την Παρασκευή (25-07-25) βαθμιαία στα ανατολικά και κυρίως στο Αιγαίο θα επικρατήσουν ενισχυμένοι βόρειοι άνεμοι εντάσεως 6 μποφόρ που το Σάββατο (26-07-25) θα ενισχυθούν.

Μέχρι και την Παρασκευή (25-07-25) πιο αναλυτικά:

1. Την Τρίτη (22-07-25) και την Τετάρτη (23-07-25) οι μέγιστες τιμές θα φτάσουν:

α) στην ηπειρωτική Ελλάδα τους 39 με 41, κατά τόπους στην κεντρική Μακεδονία, την ανατολική Στερεά και την ανατολική Πελοπόννησο τους 42 και στη Θεσσαλία τους 43 βαθμούς Κελσίου. Στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη τους 39 με 40 βαθμούς.

β) στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και στα Δωδεκάνησα τους 37 με 39 και τοπικά την Τετάρτη (23-07-25) τους 40 με 41 βαθμούς Κελσίου.

γ) στα νησιά του Ιονίου και την Τετάρτη (23-07-25) και στην Κρήτη τους 37 με 38 βαθμούς Κελσίου.

2. Την Πέμπτη (24-07-25) οι μέγιστες τιμές θα φτάσουν:

α) στα ηπειρωτικά τους 39 με 41 και τοπικά στα ανατολικά τους 42 με 43 βαθμούς Κελσίου. Στην Αθήνα τους 41 με 42 και στη Θεσσαλονίκη τους 40 βαθμούς.

β) στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα τους 38 με 40 βαθμούς Κελσίου.

γ) στα νησιά του Ιονίου και την Κρήτη τους 37 με 39 βαθμούς Κελσίου.

3. Την Παρασκευή (25-07-25) οι μέγιστες τιμές θα φτάσουν:

α) στα ηπειρωτικά τους 40 με 41 και τοπικά τους 42 και στα δυτικά τους 43 βαθμούς Κελσίου. Στην Αθήνα τους 41 με 42 και στη Θεσσαλονίκη τους 39 βαθμούς.

β) στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα τους 38 με 40 βαθμούς Κελσίου.

γ) στα νησιά του Ιονίου τους 38 με 40 βαθμούς Κελσίου.

δ) στη νότια Κρήτη τους 39 βαθμούς Κελσίου.

Το έκτακτο δελτίο θα επικαιροποιείται ανά 24ωρο οπότε θα γίνεται και επαναπροσδιορισμός των θερμοκρασιών ανά ημέρα και πρόγνωση για τη λήξη του καύσωνα.

Στην Τυνησία, ο υδράργυρος αναμένεται να αγγίξει τους 47 βαθμούς Κελσίου, ενώ στη νότια Ιταλία, ιδιαίτερα στη Σικελία, οι αρχές προειδοποιούν για θερμοκρασίες έως και 43 °C. Το νησί διατηρεί μέχρι σήμερα το ρεκόρ υψηλότερης θερμοκρασίας στην Ευρώπη με 48,8 °C από τον Αύγουστο του 2021.

Ο φετινός Ιούνιος καταγράφηκε ως ο πιο ζεστός μήνας στη Δυτική Ευρώπη από την έναρξη των μετρήσεων, κυρίως λόγω της υπερθέρμανσης της δυτικής Μεσογείου. Η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε εντονότερα και πιο συχνά ακραία καιρικά φαινόμενα, σε μια ήπειρο που θερμαίνεται πιο γρήγορα από κάθε άλλη.

Η Ελλάδα στο επίκεντρο του κύματος ζέστης

Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ελλάδας προβλέπει θερμοκρασίες έως 43 °C στην ενδοχώρα, με ιδιαίτερη έμφαση στην Αττική, όπου ισχύει κόκκινος συναγερμός για πυρκαγιές. Μέσα στο Σαββατοκύριακο ξέσπασαν περίπου 70 εστίες φωτιάς σε διάφορα σημεία της χώρας. Ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου συγκάλεσε επείγουσα σύσκεψη με τους αρμόδιους φορείς, προκειμένου να αποφευχθούν διακοπές στην ηλεκτροδότηση, λόγω της αυξημένης κατανάλωσης. Παράλληλα, το υπουργείο Εργασίας διέταξε την προσωρινή διακοπή εξωτερικών εργασιών από τις 12:00 έως τις 17:00.

Οι θερμές θάλασσες επιτείνουν τον καύσωνα

Η Μεσόγειος ενισχύει το φαινόμενο, με θερμοκρασίες που φτάνουν τους 4 °C πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, σύμφωνα με παρατηρήσεις του Συστήματος Ακτογραμμής των Βαλεαρίδων Νήσων. Η υπερθέρμανση της θάλασσας λειτουργεί σαν επιπλέον πηγή θερμότητας για τα παράκτια και ηπειρωτικά τμήματα της περιοχής.

Η σερβική μετεωρολογική υπηρεσία RHMZ προειδοποιεί για θερμοκρασίες που μπορεί να αγγίξουν τους 39 °C. Έχουν εκδοθεί κόκκινες προειδοποιήσεις για επικίνδυνη ζέστη και πιθανές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και τα ενεργειακά αποθέματα.

Ειδικότερα, ισχύουν τα εξής:

Α. Μέτρα για την αντιμετώπιση της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα

Για τους εργαζόμενους επιχειρήσεων που βρίσκονται σε περιοχές, στις οποίες, σύμφωνα με τα προγνωστικά στοιχεία της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (ΕΜΥ), αναμένεται να επικρατήσουν ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες και επίπεδα δυσφορίας (WBGT) και συγκεκριμένα στις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας, Ιονίων Νήσων, Δυτικής Ελλάδας και Θεσσαλίας, τις Περιφερειακές Ενότητες Μεσσηνίας και Σάμου, καθώς και στο ανατολικό τμήμα της Ρόδου, καθίσταται υποχρεωτική η παύση εργασιών τη Δευτέρα 07.07.2025, κατά το χρονικό διάστημα 12.00΄-17.00΄, σε χειρωνακτικές εργασίες που εκτελούνται σε εξωτερικό χώρο, όπως εργασίες σε τεχνικά και οικοδομικά έργα, εργοτάξια, ναυπηγοεπισκευαστικές ζώνες, διανομή και μεταφορά προϊόντων και αντικειμένων με δίτροχο όχημα, πατίνι, τροχοπέδιλα (delivery) κ.λπ..

Σημειώνεται ότι στις ως άνω περιπτώσεις υποχρεωτικής παύσης εργασιών εντάσσονται όλοι οι εργαζόμενοι ανεξαρτήτως του είδους απασχόλησής τους, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών πλατφορμών του άρθρου 68 του ν. 4808/2021.

Στην περίπτωση που εφαρμοστεί το μέτρο της παύσης εργασιών διανομής για τις επιχειρήσεις delivery, τούτο αφορά όλες τις επιχειρήσεις που διενεργούν delivery είτε διατηρούν φυσικό κατάστημα είτε ψηφιακή πλατφόρμα.

Η παύση εργασιών δεν εφαρμόζεται σε οικονομικές δραστηριότητες που αφορούν σημαντικές και κοινωνικά κρίσιμες υποδομές στους τομείς της υγείας, των μεταφορών και της κοινής ωφέλειας (π.χ. υγειονομικές μονάδες, ύδρευση, ηλεκτρισμός, αεροπορικές μεταφορές, handling, θαλάσσιες, χερσαίες και σιδηροδρομικές μεταφορές), υπό την προϋπόθεση της λήψης των λοιπών τεχνικών και οργανωτικών μέτρων της υπ’ αριθμ. 34666/03.06.2024 εγκυκλίου «Πρόληψη της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων» (ΑΔΑ: ΡΓ1Ν46ΝΛΔΓ-ΩΟ6), συμπεριλαμβανομένης της οργάνωσης του χρόνου εργασίας.

Γ. Παροχή εξ αποστάσεως εργασίας με το σύστημα της τηλεργασίας

Για εργαζόμενους με σχέση εξαρτημένης εργασίας στον ιδιωτικό τομέα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου (πίνακας Παραρτήματος 2 της υπ’ αριθμ. 34666/03.06.2024 εγκυκλίου) και ειδικά στις περιπτώσεις έκθεσής τους σε επιβαρυντικές συνθήκες στις περιοχές της παραγράφου Β της παρούσας εγκυκλίου, θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα από τις επιχειρήσεις, ώστε να δίνεται η δυνατότητα να εργάζονται με εξ αποστάσεως εργασία, εφόσον είναι εφικτό από τη φύση της εργασίας τους.

Για την αντιμετώπιση της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων στις περιοχές της παραγράφου Β της παρούσας εγκυκλίου και τη διευκόλυνση των εργαζομένων κατά την τυχόν αλλαγή χρόνου προσέλευσης και αποχώρησής τους από την εργασία, οι εργοδότες δύνανται να μην καταχωρούν εκ των προτέρων στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» κάθε αλλαγή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας.

Για υπαλλήλους ευπαθών ομάδων:

• Προβλέπεται τηλεργασία, αν είναι εφικτό.

• Αν δεν είναι δυνατή, μπορούν να κάνουν χρήση ειδικής άδειας (έως 2 εργάσιμες/έτος).

• Αν δεν υπάρχει υπόλοιπο άδειας, μπορούν να απουσιάσουν δικαιολογημένα, με ιατρική γνωμάτευση.

• Η υπαγωγή στην ευπαθή ομάδα πιστοποιείται:

  • Από στοιχεία που τηρεί η υπηρεσία

  • Ή με γνωμάτευση γιατρού εργασίας/ελεγκτή/προσωπικού ιατρού

Για λοιπούς υπαλλήλους:

• Παρέχεται δυνατότητα τηλεργασίας, όπου είναι εφικτό.

• Σε διαφορετική περίπτωση, εφαρμόζεται ευέλικτο ωράριο προσέλευσης/αποχώρησης.

Για υπαλλήλους που εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους:

• Υποχρεωτική χρήση μέσων ατομικής προστασίας.

• Συστήνεται αποφυγή εργασίας μεταξύ 12:00 και 17:00.

Για τους πολίτες:

• Ραντεβού σε δημόσιες υπηρεσίες μπορούν να επαναπρογραμματιστούν για την αποφυγή μετακινήσεων τις ώρες αιχμής.

• Οι υπηρεσίες υποχρεούνται να εξυπηρετήσουν άμεσα, ακόμη και χωρίς ραντεβού, αν υπάρχει επείγον ζήτημα.

Για δεκαετίες, οι ειδικοί σε θέματα υγείας και καιρού προειδοποιούσαν ότι οι ηλικιωμένοι και τα μικρότερα παιδιά ήταν πιο ευάλωτοι στους καύσωνες. Αλλά αυτή η μελέτη που εξετάζει όλους τους θανάτους στο Μεξικό από το 1998 έως το 2019 δείχνει ότι όταν ο συνδυασμός υγρασίας και θερμοκρασίας φτάνει σε δυσάρεστα επίπεδα, όπως τα μέσα έως τα πάνω 80 Φαρενάιτ (περίπου 30 βαθμοί Κελσίου) και 50% σχετική υγρασία, υπήρχαν σχεδόν 32 θάνατοι ατόμων ηλικίας 35 ετών που σχετίζονται με τη θερμοκρασία για κάθε θάνατο που σχετίζεται με τη θερμοκρασία σε κάποιον 50 ετών και άνω.

Η μελέτη στο περιοδικό Science Advances δείχνει μια ιδιαίτερα εκπληκτική αιχμή θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη σε μια ηλικιακή ομάδα που θεωρείται νέα και εύρωστη: Άτομα μεταξύ 18 και 35 ετών. Μόνο αυτή η ηλικιακή ομάδα είχε εννέα φορές περισσότερους θανάτους που σχετίζονται με τη θερμοκρασία από ό,τι οι ηλικιωμένοι άνω των 50 ετών.

Σύμφωνα με τη μελέτη, τα δεδομένα από το κρύο δείχνουν περισσότερους από 300 θανάτους κατοίκων του Μεξικού ηλικίας 50 ετών και άνω για κάθε νέο άτομο που πεθαίνει από τις χαμηλές θερμοκρασίες, μεταδίδει το Associated Press.

«Οι άνθρωποι όλων των ηλικιών κινδυνεύουν όλο και περισσότερο από την άνοδο των θερμοκρασιών και η μελέτη αυτή δείχνει ότι εκείνοι που ίσως θεωρούσαμε σχετικά ασφαλείς από τις δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία που σχετίζονται με τη ζέστη ίσως να μην είναι και τόσο», δήλωσε η Μαρίνα Ρομανέλο, εκτελεστική διευθύντρια του Lancet Countdown που παρακολουθεί τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία. Η ίδια δεν συμμετείχε στην ομάδα μελέτης.

Οι συγγραφείς της μελέτης αποφάσισαν να εξετάσουν τους θανάτους που σχετίζονται με τον καιρό στο Μεξικό, επειδή η χώρα αυτή όχι μόνο διαθέτει λεπτομερή στοιχεία θνησιμότητας, αλλά έχει μια ποικιλία διαφορετικών κλιμάτων που την καθιστούν ιδανικό μέρος για να μελετηθεί σε βάθος, δήλωσε ο Σρέιντερ.

Αρχικά η ομάδα ήθελε να εξετάσει μόνο τους θανάτους και αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν θερμοκρασίες υγρού βολβού της υδρόσφαιρας, αλλά όταν εξέτασαν τις διαφορές ηλικίας, εξεπλάγησαν και έψαξαν με μεγαλύτερη λεπτομέρεια, δήλωσε ο Σρέιντερ. Η θερμοκρασία υγρής σφαίρας, η οποία προορίζεται να αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα ψύχεται από μόνο του, προκύπτει χρησιμοποιώντας ένα περίπλοκο σύστημα μέτρησης που συνυπολογίζει την υγρασία και την ηλιακή ακτινοβολία. Μια θερμοκρασία υγρού βολβού της σφαίρας 35 βαθμών Κελσίου (95 βαθμών Φαρενάιτ) θεωρείται ότι είναι το όριο για την ανθρώπινη επιβιωσιμότητα. Τα περισσότερα μέρη δεν φτάνουν αυτό το επίπεδο.

Οι ερευνητές προσδιόρισαν τη θνησιμότητα που σχετίζεται με τη θερμοκρασία μέσω πολύπλοκης στατιστικής ανάλυσης που συγκρίνει πολυάριθμους παράγοντες στον αριθμό των θανάτων και αφαιρεί ό,τι μπορεί εκτός από τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας, δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Αντριου Γουίλσον, ερευνητής κλιματικών οικονομικών του Κολούμπια.

Ορισμένοι εξωτερικοί εμπειρογνώμονες σε θέματα υγείας και κλίματος αρχικά προβληματίστηκαν για την υψηλότερη θνησιμότητα των νέων που παρατηρήθηκε στη μελέτη. Ο συν-συγγραφέας Patrick Kinney, καθηγητής αστικής υγείας και βιωσιμότητας στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης, δήλωσε ότι είναι πιθανό η μελέτη να περιλάμβανε μεγαλύτερο ποσοστό εργαζομένων σε εξωτερικούς χώρους που εκτίθενται στη ζέστη από ό,τι προηγούμενες μελέτες.

«Υπάρχει μεγάλος πληθυσμός που είναι ευάλωτος στο μέλλον. Ούτε καν στο μέλλον, αυτή τη στιγμή», δήλωσε η Καβάζος. Ανέφερε τρία μεξικανικά κύματα καύσωνα φέτος που έπληξαν το κέντρο της χώρας και διατήρησαν τη θανατηφόρα ζέστη κατά τη διάρκεια της νύχτας, ώστε οι άνθρωποι να έχουν ελάχιστη ανακούφιση. Συνήθως οι δροσερές νύχτες επιτρέπουν στον οργανισμό να ανακάμψει.
Οι νεότεροι άνθρωποι συχνά έχουν την αίσθηση ότι είναι άτρωτοι στις ακραίες καιρικές συνθήκες και κάνουν πράγματα που αυξάνουν τον κίνδυνο, όπως το να αθλούνται σε υψηλές θερμοκρασίες, δήλωσε.

«Η υψηλή υγρασία καθιστά πολύ πιο δύσκολο για το σώμα να δροσιστεί μέσω της εφίδρωσης – που είναι ο τρόπος με τον οποίο το σώμα μας παραμένει κυρίως δροσερό», δήλωσε ο Δρ Ρενέ Σάλας, γιατρός επειγόντων περιστατικών και ειδικός στην κλιματική αλλαγή στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης και στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ. Δεν συμμετείχε στην ομάδα μελέτης. «Έτσι, κάποιος νέος και υγιής που εργάζεται έξω με ζέστη και υψηλή υγρασία μπορεί να φτάσει σε ένα σημείο όπου το σώμα δεν μπορεί πλέον να ψύχεται με ασφάλεια – προκαλώντας μια θανατηφόρα μορφή θερμικής βλάβης που ονομάζεται θερμοπληξία».