Η ακρίβεια και η λειτουργία της αγοράς ακινήτων με τους δικούς της όρους έχουν οδηγήσει σε μια νέα πραγματικότητα, όπου η κατοικία απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του μηνιαίου εισοδήματος. Το αποτέλεσμα; Ένα μέσο ενοίκιο σήμερα φτάνει να αντιστοιχεί σχεδόν στο σύνολο των αποδοχών ενός μέσου μισθωτού.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται καθαρά στα στοιχεία της μελέτης του ΚΕΦΙΜ, που βασίζεται σε δεδομένα της Eurostat. Το 2024, το μέσο μηνιαίο ενοίκιο στην Αθήνα διαμορφωνόταν στα 1.050 ευρώ για ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου και στα 1.400 ευρώ για δύο υπνοδωμάτια, επίπεδα που βρίσκονται πολύ κοντά στον μέσο όρο των ευρωπαϊκών πρωτευουσών (1.120 ευρώ και 1.514 ευρώ αντίστοιχα).

Για μεγαλύτερες κατοικίες, οι τιμές αυξάνονται ακόμη περισσότερο, φτάνοντας τα 2.100 ευρώ για τρία υπνοδωμάτια, τα 2.300 ευρώ για μεζονέτες και έως 3.050 ευρώ για μονοκατοικίες. Ο μέσος όρος στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες; Στα 1.120 ευρώ για ένα υπνοδωμάτιο, 1.514 ευρώ για δύο, 2.056 ευρώ για τρία, 2.342 ευρώ για μεζονέτες και 3.115 ευρώ για μονοκατοικίες.

Ωστόσο, η πραγματική επιβάρυνση προκύπτει όταν οι τιμές αυτές συγκριθούν με τα εισοδήματα: με έναν μέσο μισθό περίπου στα 1.496 ευρώ, ένα μικρό διαμέρισμα απορροφά το 70,2% του μηνιαίου εισοδήματος, ενώ για ένα διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων η αναλογία εκτοξεύεται στο 93,6%. Αντίθετα, στον μέσο όρο των ευρωπαϊκών πρωτευουσών τα αντίστοιχα ποσοστά παραμένουν σημαντικά χαμηλότερα, περίπου στο 33,8% και 45,6%.

Ο δε «μύθος» ότι οι αυξήσεις στα ενοίκια ακολουθούν απλώς τον γενικό πληθωρισμό έχει πλέον καταρριφθεί! Η πορεία των τελευταίων ετών, σύμφωνα με τη μελέτη του ΚΕΦΙΜ, δείχνει ότι τα ενοίκια κινούνται με δικούς τους, ταχύτερους ρυθμούς! Φτάνουν το 5% έως 10% ετησίως, την ώρα που ο ισοσταθμιστήκαμε πληθωρισμός διαμορφώνεται κοντά στο 3%.

Στο εύλογο ερώτημα πώς γίνεται οι οικογένειες να δίνουν σχεδόν έναν ολόκληρο μισθό για το ενοίκιο και παρ’ όλα αυτά να τα βγάζουν πέρα, η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στα στοιχεία των μελετών, αλλά κυρίως στην καθημερινότητα. Στην πράξη, τα νοικοκυριά προσαρμόζονται: είτε ένας εργαζόμενος καλείται να στηρίξει την οικογένεια με δύο εισοδήματα μέσω πρόσθετης εργασίας, είτε εργάζονται και οι δύο σύζυγοι ώστε να καλύψουν τα βασικά έξοδα της στέγης.

Η Ελλάδα καταγράφει από τις υψηλότερες αυξήσεις ενοικίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν ο μέσος όρος κινείται σε σαφώς χαμηλότερα επίπεδα. Σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ, το 2025 η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση ενοικίων στην ΕΕ, με ρυθμό +10,1%, πίσω μόνο από την Κροατία (+17,6%). Ακολουθούν η Ουγγαρία (+9,8%), η Βουλγαρία (+9,6%) και η Ρουμανία (+8,2%), ενώ στον αντίποδα οι χαμηλότερες αυξήσεις καταγράφηκαν σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Φινλανδία.

Η Αθήνα πλέον δεν έχει απλώς ακριβύνει, αλλά τοποθετείται δίπλα σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όπου οι μισθοί είναι πολύ υψηλότεροι, όπως η Μαδρίτη, όπου οι τιμές φτάνουν τα 1.700 ευρώ, η Ρώμη στα 1.650 ευρώ και η Βιέννη κοντά στα 1.600 ευρώ. Βεβαίως, υπάρχουν και ακριβότερες αγορές, όπως το Παρίσι με περίπου 2.500 ευρώ, το Δουβλίνο που ξεπερνά τα 2.600 ευρώ ή πόλεις του Βορρά, όπως η Κοπεγχάγη και η Στοκχόλμη, όπου τα ενοίκια κινούνται ακόμη υψηλότερα. Ωστόσο, η διαφορά αυτή δεν είναι πλέον τόσο μεγάλη όσο στο παρελθόν, ιδίως αν ληφθεί υπόψη το επίπεδο των εισοδημάτων σε αυτές τις χώρες.

Εδώ θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι η εικόνα των μελετών δεν ταυτίζεται πάντα με την καθημερινότητα της αγοράς, χωρίς όμως να αλλάζει η ουσία του προβλήματος που αναδεικνύουν ορθά. Στην πράξη, ένα «μέσο» διαμέρισμα 80–90 τετραγωνικών στην Αθήνα νοικιάζεται κυρίως μεταξύ 850 και 1.100 ευρώ. Οι υψηλότερες τιμές που καταγράφονται στα στοιχεία προέρχονται κυρίως από ανακαινισμένα ή νεότερα ακίνητα, δηλαδή από το τμήμα της αγοράς όπου συγκεντρώνεται και ο μεγαλύτερος όγκος συναλλαγών.

Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στον τρόπο υπολογισμού του μισθού που χρησιμοποιεί η μελέτη, αλλά και συνολικά η ευρωπαϊκή σύγκριση. Τα στοιχεία της Eurostat βασίζονται στον μέσο ετήσιο μισθό πλήρους απασχόλησης, ο οποίος μετατρέπεται σε μηνιαίο με διαίρεση διά του 12 και αφορά μεικτές αποδοχές. Στην ελληνική πραγματικότητα, όμως, οι εργαζόμενοι αμείβονται με 14 μισθούς και λαμβάνουν καθαρό ποσό χαμηλότερο από αυτό που εμφανίζεται στα στοιχεία. Ακόμα και έτσι, όμως, τα ποσοστά του προβλήματος δεν αλλάζουν σημαντικά.

Η εξέλιξη των τιμών κατοικιών στην Ελλάδα τα τελευταία 25 χρόνια αποτυπώνει έναν πλήρη κύκλο ανόδου, κατάρρευσης και εκ νέου εκρηκτικής ανόδου. Με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι τιμές σχεδόν διπλασιάστηκαν την περίοδο 2000–2007, τροφοδοτούμενες από την πιστωτική επέκταση και τα χαμηλά επιτόκια της εποχής, για να ακολουθήσει η βαθύτερη πτώση στην Ευρώπη, με απώλειες σχεδόν 44% έως το 2017, μέσα στη δεκαετία της κρίσης.

Από το 2018 και μετά, η αγορά γύρισε ξανά ανοδικά, αυτή τη φορά με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς: στην Αθήνα οι τιμές αυξήθηκαν κατά περίπου 95% έως το 2025, ξεπερνώντας πλέον τα προ κρίσης επίπεδα.

Τα βασικά συμπεράσματα του report έχουν ως εξής:

• Ο κατώτατος μισθός επηρεάζει άμεσα το εισόδημα χιλιάδων εργαζομένων: Οι μεταβολές του συνδέονται με το επίπεδο διαβίωσης των χαμηλόμισθων εργαζομένων και των νοικοκυριών τους.
• Η επίδρασή του δεν περιορίζεται μόνο στους μισθούς: Συνδέεται και με την απασχόληση, την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη δυναμική δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.
• Η Ελλάδα αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση στην Ευρώπη: Ήδη πριν από την αύξηση που ανακοινώθηκε στις 26 Μαρτίου, η χώρα είχε την υψηλότερη αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό στην ΕΕ.
• Το πραγματικό αποτέλεσμα μιας αύξησης δεν εξαρτάται μόνο από το ονομαστικό ποσό: Ρόλο παίζουν επίσης οι φόροι, οι ασφαλιστικές εισφορές, ο πληθωρισμός και η παραγωγικότητα.
• Η δημόσια συζήτηση χρειάζεται περισσότερη τεκμηρίωση και λιγότερα στερεότυπα: Η διεθνής βιβλιογραφία δεν προσφέρει ένα μονοσήμαντο συμπέρασμα, αλλά μια πιο σύνθετη εικόνα που απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση.

Η διεθνής βιβλιογραφία δεν καταλήγει σε οριστικό συμπέρασμα ως προς τις συνέπειες του κατώτατου μισθού στην απασχόληση, ενώ τα εμπειρικά ευρήματα διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα, την περίοδο και τη μεθοδολογική προσέγγιση, σύμφωνα με το νέο Policy Brief που συνέγραψε ο Βοηθός Ερευνητικών Προγραμμάτων του ΚΕΦΙΜ Χρήστος Λούκας.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού συνδέονται συχνότερα με βελτίωση των αποδοχών των χαμηλόμισθων και μείωση της μισθολογικής ανισότητας, χωρίς όμως να απουσιάζουν ενδείξεις για αρνητικές συνέπειες κυρίως στους νέους, στους λιγότερο εξειδικευμένους εργαζόμενους και στη δυναμική δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, ιδίως όταν οι αυξήσεις δεν συμβαδίζουν με την παραγωγικότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Με βάση τα δεδομένα της Eurostat, ήδη πριν από την αύξηση που ανακοινώθηκε στις 26 Μαρτίου 2026, η Ελλάδα καταγράφει την υψηλότερη αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο 63%, ενώ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης ο κατώτατος μισθός της είναι ο 13ος υψηλότερος στην ΕΕ. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει ότι η συζήτηση για τον κατώτατο μισθό στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο το ύψος του, αλλά και τη σχέση του με τη συνολική διάρθρωση των αμοιβών στην οικονομία.

Η μελέτη εξετάζει επίσης την τελευταία αύξηση του κατώτατου μισθού, από τα 880 στα 920 ευρώ μεικτά από την 1η Απριλίου 2026, και επισημαίνει ότι το τελικό της οικονομικό αποτύπωμα παραμένει ανοιχτό σε διαφορετικές ερμηνείες. Από τη μία πλευρά, μπορεί να στηρίξει το διαθέσιμο εισόδημα των χαμηλόμισθων εργαζομένων· από την άλλη, αυξάνει το μισθολογικό και δημοσιονομικό κόστος, ενώ η πραγματική της επίδραση θα εξαρτηθεί από την πορεία του πληθωρισμού, του ενεργειακού κόστους και της παραγωγικότητας.

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε: «Ο κατώτατος μισθός είναι ένα από τα πιο κρίσιμα και ταυτόχρονα πιο ιδεολογικώς φορτισμένα εργαλεία οικονομικής πολιτικής. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι δεν υπάρχουν εύκολες ή μονοσήμαντες απαντήσεις. Γι’ αυτό και η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα χρειάζεται περισσότερη τεκμηρίωση, προσοχή στα δεδομένα και αξιολόγηση όχι μόνο των προθέσεων, αλλά και των πραγματικών συνεπειών κάθε αύξησης για τους εργαζόμενους, τις επιχειρήσεις και την οικονομία συνολικά. Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι οι πραγματικοί μισθοί δεν αυξάνονται με έναν νόμο και ένα άρθρο. Αυξάνονται κυρίως μέσω της αύξησης των επενδύσεων και της παραγωγικότητας».

Η διεθνής βιβλιογραφία δεν καταλήγει σε οριστικό συμπέρασμα για τις συνέπειες του κατώτατου μισθού στην απασχόληση, ενώ η Ελλάδα καταγράφει μία από τις πιο ιδιαίτερες θέσεις στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Γιατί τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης μας αφορούν όλους:

• Ο κατώτατος μισθός επηρεάζει άμεσα το εισόδημα χιλιάδων εργαζομένων: Οι μεταβολές του συνδέονται με το επίπεδο διαβίωσης των χαμηλόμισθων εργαζομένων και των νοικοκυριών τους.

• Η επίδρασή του δεν περιορίζεται μόνο στους μισθούς: Συνδέεται και με την απασχόληση, την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη δυναμική δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.

• Η Ελλάδα αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση στην Ευρώπη: Ήδη πριν από την αύξηση που ανακοινώθηκε στις 26 Μαρτίου, η χώρα είχε την υψηλότερη αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό στην ΕΕ.

• Το πραγματικό αποτέλεσμα μιας αύξησης δεν εξαρτάται μόνο από το ονομαστικό ποσό: Ρόλο παίζουν επίσης οι φόροι, οι ασφαλιστικές εισφορές, ο πληθωρισμός και η παραγωγικότητα.

• Η δημόσια συζήτηση χρειάζεται περισσότερη τεκμηρίωση και λιγότερα στερεότυπα: Η διεθνής βιβλιογραφία δεν προσφέρει ένα μονοσήμαντο συμπέρασμα, αλλά μια πιο σύνθετη εικόνα που απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση.

Η διεθνής βιβλιογραφία δεν καταλήγει σε οριστικό συμπέρασμα ως προς τις συνέπειες του κατώτατου μισθού στην απασχόληση, ενώ τα εμπειρικά ευρήματα διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα, την περίοδο και τη μεθοδολογική προσέγγιση, σύμφωνα με το νέο Policy Brief του ΚΕΦΙΜ με τίτλο "Κατώτατος Μισθός: Επισκόπηση της Σχετικής Βιβλιογραφίας και οι Πολιτικές στην Ελλάδα και την ΕΕ", που συνέγραψε ο Βοηθός Ερευνητικών Προγραμμάτων του ΚΕΦΙΜ Χρήστος Λούκας.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού συνδέονται συχνότερα με βελτίωση των αποδοχών των χαμηλόμισθων και μείωση της μισθολογικής ανισότητας, χωρίς όμως να απουσιάζουν ενδείξεις για αρνητικές συνέπειες κυρίως στους νέους, στους λιγότερο εξειδικευμένους εργαζόμενους και στη δυναμική δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, ιδίως όταν οι αυξήσεις δεν συμβαδίζουν με την παραγωγικότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Με βάση τα δεδομένα της Eurostat, ήδη πριν από την αύξηση που ανακοινώθηκε στις 26 Μαρτίου 2026, η Ελλάδα καταγράφει την υψηλότερη αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο 63%, ενώ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης ο κατώτατος μισθός της είναι ο 13ος υψηλότερος στην ΕΕ. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει ότι η συζήτηση για τον κατώτατο μισθό στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο το ύψος του, αλλά και τη σχέση του με τη συνολική διάρθρωση των αμοιβών στην οικονομία.

Η μελέτη εξετάζει επίσης την τελευταία αύξηση του κατώτατου μισθού, από τα 880 στα 920 ευρώ μεικτά από την 1η Απριλίου 2026, και επισημαίνει ότι το τελικό της οικονομικό αποτύπωμα παραμένει ανοιχτό σε διαφορετικές ερμηνείες. Από τη μία πλευρά, μπορεί να στηρίξει το διαθέσιμο εισόδημα των χαμηλόμισθων εργαζομένων· από την άλλη, αυξάνει το μισθολογικό και δημοσιονομικό κόστος, ενώ η πραγματική της επίδραση θα εξαρτηθεί από την πορεία του πληθωρισμού, του ενεργειακού κόστους και της παραγωγικότητας.

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε:

"Ο κατώτατος μισθός είναι ένα από τα πιο κρίσιμα και ταυτόχρονα πιο ιδεολογικώς φορτισμένα εργαλεία οικονομικής πολιτικής. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι δεν υπάρχουν εύκολες ή μονοσήμαντες απαντήσεις. Γι’ αυτό και η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα χρειάζεται περισσότερη τεκμηρίωση, προσοχή στα δεδομένα και αξιολόγηση όχι μόνο των προθέσεων, αλλά και των πραγματικών συνεπειών κάθε αύξησης για τους εργαζόμενους, τις επιχειρήσεις και την οικονομία συνολικά. Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι οι πραγματικοί μισθοί δεν αυξάνονται με έναν νόμο και ένα άρθρο. Αυξάνονται κυρίως μέσω της αύξησης των επενδύσεων και της παραγωγικότητας".

Αυτό καταγράφει νέο policy brief του ΚΕΦΙΜ, με τίτλο «Πού βρίσκεται το εισόδημα του ελληνικού νοικοκυριού σήμερα σε σχέση με την αρχή της κρίσης το 2009».

Η μελέτη εξετάζει την πορεία του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών την περίοδο 2004–2024 στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της κρίσης (Ισπανία, Ιταλία, Ιρλανδία, Κύπρος, Πορτογαλία). Η Ελλάδα και οριακά η Ιταλία είναι οι μόνες χώρες που δεν έχουν επανέλθει στα προ κρίσης επίπεδα.

Βασικά συμπεράσματα της μελέτης:

• 2004–2024: Ελλάδα και Ιταλία είναι οι μοναδικές από τις έξι χώρες που δεν επέστρεψαν στα προ κρίσης επίπεδα. Στο ίδιο διάστημα, η ΕΕ-27 καταγράφει αύξηση 22%, ενώ η Ελλάδα μείωση 5%.
• Το 2024, το πραγματικό εισόδημα στην Ελλάδα παραμένει 15% χαμηλότερο από το 2009.
• Σε σχέση με το 2012, το εισόδημα έχει αυξηθεί 22,7%, υπερβαίνοντας τον μέσο όρο της ΕΕ-27.
• Σε σχέση με το 2015, η άνοδος φτάνει το 23,5%, από τις υψηλότερες μεταξύ των χωρών της κρίσης.
• Από το 2019, η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη άνοδο +14,3% μεταξύ όλων των χωρών της κρίσης.
• Η ισχυρή ανάκαμψη μετά το 2015 οφείλεται εν μέρει στη μεγάλη συρρίκνωση του 2010–2013, όταν τα πραγματικά εισοδήματα μειώθηκαν κατά 34%.

Σύγκριση χωρών από το 2009 έως σήμερα:

• Ιρλανδία: +21%
• Πορτογαλία: +16%
• Κύπρος: +14%
• Ισπανία: +6,5%
• Ιταλία: –0,7%
• Ελλάδα: –15%

Ο ρόλος της παραγωγικότητας

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Εθνικού Συμβουλίου Παραγωγικότητας (ΕΣΥΠ) και του ΚΕΠΕ, η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διατηρήσιμη άνοδο των εισοδημάτων. Το δεύτερο μέρος της μελέτης του ΚΕΦΙΜ θα επικεντρωθεί στην εξέλιξη της παραγωγικότητας σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα.

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ σχολίασε:

«Παρά τη σημαντική ανάκαμψη των τελευταίων ετών, η Ελλάδα παραμένει ουσιαστικά η μοναδική χώρα της κρίσης που δεν έχει ανακτήσει τη μεγάλη απώλεια εισοδήματος της δεκαετίας 2010–2013. Η σύγκλιση θα απαιτήσει διατηρήσιμη αύξηση παραγωγικότητας, δυναμική ανάπτυξη και σταθερές μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν τη δημιουργία πλούτου για όλους τους πολίτες – και σε αυτά η κυβερνητική πολιτική πρέπει να παραμείνει σταθερά προσηλωμένη».

Με βάση, λοιπόν το ΚΕΦΙΜ, οι πέντε καλύτεροι νόμοι του 2023 σύμφωνα με τον Δείκτη Ποιότητας Νομοθέτησης ήταν:

● Με βαθμολογία 79,2 στα 100, ο νόμος 5076 με τίτλο «Επιτάχυνση των διαδικασιών ολοκλήρωσης του Ελληνικού Κτηματολογίου: Διεκπεραίωση εκκρεμοτήτων στις μεταγραφές ακινήτων και ενίσχυση της επιχειρησιακής λειτουργίας του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ελληνικό Κτηματολόγιο" - Απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών μεταβίβασης ακινήτων - Ρυθμίσεις αρμοδιότητας Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης».

● Με βαθμολογία 77,6 στα 100, ο νόμος 5061 με τίτλο «Διατάξεις για την ενίσχυση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης».

● Με βαθμολογία 77,5 στα 100 ο νόμος 5062 με τίτλο «Νέο σύστημα επιλογής διοικήσεων φορέων του δημοσίου τομέα, ενίσχυση της αποτελεσματικότητάς τους και λοιπές διατάξεις».

● Με βαθμολογία 77,2 στα 100, ο νόμος 5067 με τίτλο «Εφαρμογή διατάξεων του κανονισμού (ΕΕ) 2021/784 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2021 σχετικά με την πρόληψη της διάδοσης του τρομοκρατικού περιεχομένου στο διαδίκτυο και λοιπές ρυθμίσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης».

● Με βαθμολογία 76,4 στα 100, ο νόμος 5053 με τίτλο «Για την ενίσχυση της εργασίας - Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1152 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2019 - Απλοποίηση ψηφιακών διαδικασιών και ενίσχυση της Κάρτας Εργασίας - Αναβάθμιση της επιχειρησιακής λειτουργίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και της Επιθεώρησης Εργασίας».

Είναι χαρακτηριστικό, πως στους 5 καλύτερους νόμους προσαρτήθηκαν και ψηφίστηκαν συνολικά μόνο 3 τροπολογίες, με μόλις 8 άρθρα στο σύνολό τους.

Τα πέντε υπουργεία με την καλύτερη επίδοση στον Δείκτη Ποιότητας Νομοθέτησης για το έτος 2023 ήταν:

● Το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης (1 ψηφισθείς νόμος το 2023) με μέση βαθμολογία 79,2 στα 100.

● Το υπουργείο Τουρισμού (1 ψηφισθείς νόμος το 2023) με μέση βαθμολογία 77,3 στα 100.

● Το πουργείο Ανάπτυξης (2 ψηφισθέντες νόμοι το 2023) με μέση βαθμολογία 75,6 στα 100.

● Το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου (1 ψηφισθείς νόμος το 2023) με μέση βαθμολογία 74,3 στα 100.

● Το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής (1 ψηφισθείς νόμος το 2023) με μέση βαθμολογία 73,7 στα 100.

Ο Γενικός Διευθυντής του ΚΕΦΙΜ Νίκος Ρώμπαπας έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Οι πέντε καλύτεροι νόμοι της χρονιάς που μας πέρασε πήραν βαθμολογίες πολύ πάνω του μέσου όρου. Αυτό σημαίνει ότι η καλή νομοθέτηση στη χώρα μας δεν είναι κάτι ανέφικτο. Υπάρχουν πολλές δυνατότητες για τη συνολική βελτίωση της ποιότητας της νομοθέτησης στη χώρα μας, που αν τα καλύψουμε τα αποτελέσματα για την ποιότητα της δημοκρατίας, τη λειτουργία του κράτους και την καθημερινότητα των πολιτών θα είναι εντυπωσιακά. Αφήνουμε το 2024 λοιπόν με την ευχή το νέο έτος να δούμε ουσιαστικά βήματα στην κατεύθυνση αυτή!».

Ο Δείκτης Ποιότητας Νομοθέτησης δημοσιεύεται από το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών και αξιολογεί τη συνολική διαδικασία εισαγωγής των νόμων που ψηφίζονται στο εθνικό κοινοβούλιο και εισάγονται στην έννομη τάξη της χώρας μας, ποσοτικοποιώντας την πολυνομία και την κακονομία. Στη φετινή του έκδοση, ο Δείκτης εξετάζει τους νόμους που ψηφίστηκαν κατά το ημερολογιακό έτος 2023. Στο πλαίσιο της μελέτης έχουν αξιολογηθεί οι 549 νόμοι που ψηφίστηκαν στο Ελληνικό Κοινοβούλιο από τον Σεπτέμβριο του 2014 έως και τον Δεκέμβριο του 2024. Ο Δείκτης αποτιμά την ποιότητα της νομοθέτησης και όχι το καθαυτό περιεχόμενο των νόμων.

Η φετινή μελέτη πραγματοποιήθηκε με τη νομική υποστήριξη της Τράπεζας Νομικών Πληροφοριών ΝΟΜΟΣ.

Η δημοσκόπηση, τρίτη κατά σειρά που έχει πραγματοποιήσει το ΚΕΦίΜ από το 2019 και μετά, διενεργήθηκε από την εταιρεία MARC το διάστημα 30 Νοεμβρίου ως 5 Δεκεμβρίου, είναι πανελλαδική και έχει δείγμα 1.211 ατόμων. Εντάσσεται δε, στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος «200 Χρόνια από τη Φιλελεύθερη Επανάσταση».

Σε ό,τι αφορά τα κύρια ευρήματα της δημοσκόπησης, αυτά έχουν ως εξής: εν πρώτοις, «η Επανάσταση του 1821 αποτελεί κοινό τόπο αναφοράς που ενώνει όλους τους Έλληνες, ανεξαρτήτως δημογραφικών χαρακτηριστικών, μορφωτικού επιπέδου, ιδεολογικής τοποθέτησης, πολιτικής ταυτότητας», επισημαίνεται από το Κέντρο, που υπογραμμίζει ταυτόχρονα την καθολική αποδοχή που απολαμβάνει ο εθνικός χαρακτήρας της Επανάστασης (91,2%).

Οι πλέον γνωστοί πρωταγωνιστές της Επανάστασης είναι, κατά σειρά, ο Θ. Κολοκοτρώνης, ο Γ. Καραϊσκάκης και η Λ. Μπουμπουλίνα -με αύξηση άνω των 10 μονάδων η τελευταία. Παραλλήλως αναγνωρίζεται η θετική συμβολή της Φιλικής Εταιρείας (90%), των Φιλελλήνων (84,4%) και των νησιωτών πλοιοκτητών (83,8%) στην έκβαση του Αγώνα, περισσότερο από άλλους παράγοντες.

Από εκεί και πέρα, «ο Φιλελεύθερος χαρακτήρας της Επανάστασης είναι πλέον δεύτερος σε δημοφιλία μετά τον Εθνικό», με τον Κοινωνικό να περνά στην τρίτη θέση, ενώ κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών «παρατηρείται σημαντική αύξηση του αριθμού των πολιτών που αναγνωρίζουν τον Φιλελεύθερο (από 52,9% το 2019, σε 58,4% το 2021) και Δημοκρατικό (από 40,8% σε 46,2%) χαρακτήρα της Επανάστασης». Επιπροσθέτως, 9 στους 10 Έλληνες αποτιμούν θετικά το ρόλο του Αδαμάντιου Κοραή, πατέρα του Ελληνικού φιλελευθερισμού στην επιτυχή έκβαση της Επανάστασης.

Σε ό,τι αφορά τον ρόλο των Μεγάλων Δυνάμεων στην έκβαση του Αγώνα, το 38,9% των Ελλήνων πιστεύει ότι η Ρωσία είχε την πλέον θετική συμβολή, με τη Γαλλία (20,7%) και τη Μεγάλη Βρετανία (19,7%) να ακολουθούν. Σε σχέση με την πρώτη δημοσκόπηση του 2019 η Ρωσία και η Αυστρία παρουσιάζουν μικρή πτωτική τάση, ενώ Μεγάλη Βρετανία και Γαλλία κατά τι ανοδική (σ.σ. διευκρινίζεται ότι η δημοσκόπηση πραγματοποιήθηκε πριν την έναρξη του ρωσο-ουκρανικού πολέμου).

Ταυτοχρόνως, 4 στους 10 συγκλίνουν στο θετικό ρόλο των εξωτερικών δανείων αλλά και 3 στους 10 στον αρνητικό. Διχασμένες οι απαντήσεις και στο καθοριστικό αίτιο της θετικής έκβασης της Ελληνικής Επανάστασης: σύμφωνα με το 58% αυτό ήταν οι στρατιωτικές επιτυχίες των επαναστατών, η επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων, αντιτείνει το 34%.

Ακόμη, στο ερώτημα, «μύθος ή αλήθεια το κρυφό σχολειό;», το 70,5% των ερωτηθέντων πιστεύει πως είναι αλήθεια, άποψη που δεν συμμερίζεται το 23,8%. Ενώ στο ερώτημα, αν, πράγματι, η Επανάσταση ξεκίνησε την 25η Μαρτίου στην Αγία Λαύρα;, το 43% συμφωνεί πως, όντως, ξεκίνησε από εκεί η Επανάσταση, τη στιγμή που το 41,7% λέει πως είναι ένας μύθος.

Η επέτειος των 200 χρόνων ήταν, όμως, μια ευκαιρία να ...φρεσκάρουμε τις ιστορικές μας γνώσεις, καθώς από τη δημοσκόπηση καταγράφεται ότι οι μισοί Έλληνες δηλώνουν ότι στη διάρκεια του 2021 διάβασαν και έμαθαν περισσότερα για το 1821, με τις τηλεοπτικές εκπομπές (28,4%), τα βιβλία (18,6%) και το διαδίκτυο (16,9%) να είναι ανάμεσα στις σημαντικότερες πηγές ενημέρωσης. Περίπου οι μισοί δηλώνουν ότι γνωρίζουν καλά την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, ωστόσο μόλις 1 στους 10 συμφωνεί ότι την γνωρίζουν εξίσου καλά οι συμπολίτες τους.