Μπαίνουμε επισήμως σε... πολεμική περίοδο μέσα στις Αποκριές και μένει να δούμε πόσο θα μας στοιχίσει ο... Καρνάβαλος. Τα προεόρτια του πολέμου στα σύνορα Ρωσίας-Ουκρανίας, ακόμη και αν αποφευχθεί μια μεγάλη αιματοχυσία, έχει ήδη ρίξει βαριά τη σκιά στις αγορές.

Του Λουκά Γεωργιάδη

Ο Πούτιν εκδικείται τη Δύση για τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, όπως ανέφερε ορθά κοφτά στο διάγγελμα του το βράδυ της Δευτέρας και πιστεύει ότι μέσα από την κρίση αυτή θα κάνει τους Ευρωπαίους να γονατίσουν οικονομικά. Οι τιμές φυσικού αερίου, πετρελαίου και ρεύματος τροφοδοτούν την αύξηση των τιμών των τροφίμων, ενώ πρέπει να περιμένουμε και νέο σπιράλ ακρίβειας από τη στιγμή που η Ουκρανία και η Ρωσία θεωρούνται από τους μεγάλους παραγωγούς τροφίμων. Υψηλός πληθωρισμός οδηγεί σε υψηλότερα επιτόκια και τα υψηλότερα επιτόκια οδηγούν σε κρίση χρέους, τις χώρες που αντιμετωπίζουν τέτοιο πρόβλημα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η Ελλάδα. Αν κάποιοι πίστευαν το 2015 ότι θα παίξουν την Ελλάδα κορώνα-γράμματα για να διαλύσουν την Ευρώπη, τώρα, σε συνθήκες υψηλού πληθωρισμού, μπορεί αυτή η σκέψη να... βασανίζει και πάλι τον Πούτιν. Σίγουρα (;) δεν θέλει να διαλύσει την Ευρωζώνη οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά, αλλά θέλει να την ταρακουνήσει και να επιβάλλει τους όρους του.  Σκληρή παρτίδα πόκερ ή παιχνίδια κυριαρχίας στη ρωσική ρουλέτα. Θα δείξει...

Ψυχρός Πόλεμος

Τα αντίμετρα της Δύσης και ειδικά οι κυρώσεις που ανακοίνωσε ο Αμερικανός Πρόεδρος Τζο Μπάιντεν ρίχνουν την Ευρώπη σε μια ιδιότυπη ψυχροπολεμική περιπέτεια με τη Ρωσία. Η Γηραιά Ήπειρος γίνεται έρμαιο, καθώς επί πολλά χρόνια είχε ρίξει το βάρος στην οικονομική ένωση, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα την πραγματική πολιτική ολοκλήρωση. Από τη μία εξαρτάται ενεργειακά από τη Ρωσία και από την άλλη στρατιωτικά από τις ΗΠΑ. Επί της ουσίας, η Ευρώπη βρίσκεται εκτεθειμένη ανάμεσα σε δύο ισχυρούς πόλους και πληρώνει δυσανάλογα μεγάλο οικονομικό τίμημα, χωρίς να έχει τον μεγαλύτερο βαθμό εμπλοκής στη ρωσοουκρανική κρίση. Το παιχνίδι είναι καθαρά στα χέρια των Μπάιντεν και Πούτιν. Αυτό που πρέπει να κάνει η Ευρώπη τώρα είναι να βρει εναλλακτικούς τρόπους, ώστε να προχωρήσει η απεξάρτηση της από τη Ρωσία. Το αέριο δεν βγαίνει με το άνοιγμα μιας... βάνας, αλλά αν η Ευρώπη ξυπνήσει και προχωρήσει με διαδικασίες εξπρές στην αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πηγών που έχει κυρίως στη Μεσόγειο, τότε αυτό θα είναι ένα ηχηρό μήνυμα προς τις αγορές και σε όσους έχουν το πλεονέκτημα της κατοχής των πηγών ενέργειας. Και ένα τέτοιο μήνυμα, δεν μπορεί παρά να είναι ανακουφιστικό για τις μελλοντικές οικονομικές εξελίξεις. Μέχρι τότε, υπομονή και αλληλούια...

Στα... κάγκελα οι αγορές

Με πετρέλαιο στα 100 δολάρια το βαρέλι και στην περίπτωση σύρραξης ακόμη και στα 120-140 δολάρια, δεν μπορεί να γίνει κανένας προγραμματισμός σε καμία οικονομία. Ο φόβος πλέον κυριαρχεί σε κράτη και πολίτες, ενώ το φυσικό αέριο μπορεί να μην τιμολογείται στα 180 ευρώ ανά μεγαβατώρα, όπως συνέβαινε προ διμήνου, ωστόσο, με τιμές στα 80 και 100 ευρώ, η οικονομική εξίσωση γίνεται ακόμη πιο δυσεπίλυτη. Η εικόνα των αγορών προοιωνίζεται... άσχημες εξελίξεις για την παγκόσμια οικονομία. Με πληθωρισμό 6% και 7% στις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις του πλανήτη και με την απειλή αλματώδους ανόδου των επιτοκίων, που μπορεί να μετατραπεί σε κρίση χρέους, δεν θα έρθει η ώρα που οι αγορές θα διορθώσουν και μάλιστα πολύ άγαρμπα. Μετά από 9 χρόνια συνεχούς ανόδου, με κάποια σκαμπανεβάσματα, μπορεί να ήρθε η ώρα της απότομης προσγείωσης. Οι χθεσινές εκθέσεις των Goldman Sachs, Deutsche Bank και Capital, μας υποβάλλουν σε πολλές κακές σκέψεις...

Με... εντολή Ρέγκλινγκ

Μέσα σε αόλο αυτό το σκηνικό ήρθε χθες και ο επικεφαλής του Μόνιμου Μηχανισμού Στήριξης (ΕSM) Κλάους Ρέγκλινγκ, να μας πει ότι πρέπει να εξαφανίσουμε τα ελλείμματα και να επιστρέψουμε σε πρωτογενές έλλειμμα. Προφανώς βλέπει ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να γίνει και πάλι ένας "αποδιοπομπαίος τράγος", πάνω που είχε αφήσει πίσω τα χειρότερα λόγω μνημονίων. Το χρέος μας κινείται στο 200% του ΑΕΠ, οπότε αν γυρίσει ο κόσμος ανάποδα, τότε αυτό θα φανεί στα επιτόκια των πλέον υπερχρεωμένων χωρών της Ευρωζώνης, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και στη συνέχεια οι υπόλοιποι. Βέβαια, δεν βρισκόμαστε στο 2010, είμαστε καλύτερα προστατευμένοι από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αλλά έχουν συμβεί τόσα και τόσα τα τελευταία δύο χρόνια, που ποτέ μη λες ποτέ! Αυτά βλέπει ο Ρέγκλινγκ και ζητεί από τον Σταϊκούρα να συμμαζέψει την κατάσταση. Και γι αυτό ο Σταϊκούρας "ψαλιδίζει" τις προσδοκίες για φουλ παροχές σε όλους, κάτι που ζητεί ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αν και ξέρουμε ότι τα Οικονομικά είναι το πλέον αδύναμο σημείο του...

Μαξίμου, όβερ...

Όμως, η επιστροφή σε πρωτογενή πλεονάσματα, μέσα σε συνθήκες αβεβαιότητας και υψηλού πληθωρισμού, δυσκολεύει τις κινήσεις της κυβέρνησης. Από τη μία πρέπει να βρει λεφτά για να στηρίξει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, από την άλλη να συμμαζέψει τα δημόσια οικονομικά και εν τέλει να κάνει και τον σταυρό της να μην γονατίσει η ανάπτυξη φέτος. Για να μαζέψουμε τις απώλειες λόγω Πούτιν, πρέπει να πάει πάρα πολύ καλά ο τουρισμός τη φετινή χρονιά. Το 2021 υπερβήκαμε τους στόχους μας, αλλά φέτος, έχουμε έναν λόγο παραπάνω να τα δώσουμε όλα για να μας έρθει κόσμος. Το πρόβλημα είναι ότι η ακρίβεια χτυπάει και τους πελάτες μας, ενώ, η κυβέρνηση προσπαθεί να βρει τρόπους να σταματήσει τη φθορά της και να βρεθεί σε θέση ισχύος το 2023, που είναι εκλογικός χρόνος. Με την ακρίβεια να αποτελεί πρώτο θέμα στην πολιτική ατζέντα και το 2023, είναι προφανές ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα περιβάλλον που θυμίζει κινούμενη άμμο. Για όλους μας...

Μειοδότες σε οδικά έργα Μυτιληναίος και ΑΚΤΩΡ

Η κυβέρνηση θα τρέξει με ακόμη ταχύτερους ρυθμούς τα έργα που δίνουν πόντους στην ανάπτυξη. Χθες, είχαμε δύο ακόμη πολύ σημαντικές εξελίξεις στην κατασκευή των οδικών αξόνων.

Ο Όμιλος Mytilineos αναδείχθηκε μειοδότης για το μεγάλο έργο της παράκαμψης της Χαλκίδας και των Ψαχνών, προϋπολογισμού 210 εκατ. ευρώ. Το έργο θα φέρει πιο κοντά την Αθήνα στη Βόρεια Εύβοια, για την οποία υπάρχει σε εξέλιξη σχέδιο αναβάθμισης της σε όλα τα επίπεδα, μετά την καταστροφική πυρκαγιά του περασμένου καλοκαιριού. Η διάρκεια του έργου έχει οριστεί σε 48 μήνες από την υπογραφή της σύμβασης και θεωρείται ως ένα από μεγάλα μικρά έργα που θα δώσουν ώθηση στο Νομό Ευβοίας.

Χθες όμως είχαμε και την ανάδειξη του ΑΚΤΩΡΑ ως μειοδότη στον διαγωνισμό για την κατασκευή του τρίτου τμήματος του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης "Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος". Πρόκειται για έργο μήκους 14 χιλιομέτρων και προϋπολογισμού 186 εκατ. ευρώ, ενώ η χρηματοδότηση του θα καλυφθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Ο κ. Ρέγκλινγκ ερωτηθείς για τις επιπτώσεις της πανδημίας στην ΕΕ και στην άνοδο του χρέους, ιδιαίτερα στην Ελλάδα, τονίζει μεταξύ άλλων ότι «υπάρχουν αδυναμίες ως αποτέλεσμα του υψηλού χρέους, όμως υπάρχουν και θετικοί παράγοντες οι οποίοι θα βοηθήσουν την Ελλάδα να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις». Και εξηγεί: «Ο ένας είναι η διάρθρωση του ελληνικού χρέους: το 55% είναι οφειλές προς τον EFSF και τον ESM και εξ αυτού του λόγου έχει αξιολόγηση ΑΑΑ. Ένας άλλος παράγων είναι το ειδικό πακέτο ευρωπαϊκών κονδυλίων, το μεγαλύτερο που έχει συμφωνηθεί ποτέ, για τη χρηματοδότηση δημοσίων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων την προσεχή πενταετία. Σε όρους ΑΕΠ η Ελλάδα θα λάβει το μεγαλύτερο μερίδιο, άρα θα έχει τη μεγαλύτερη στήριξη. Αυτό είναι ορθό και πολύ θετικό, καθώς ήταν ξεκάθαρη η απόφαση να βοηθηθούν οι χώρες οι οποίες δέχθηκαν τα μεγαλύτερα πλήγματα σε αυτή την κρίση. Είναι ένα σαφές δείγμα αλληλεγγύης». Προσέθεσε ότι «συνεπώς, αυτό το πακέτο είναι σημαντικό, όμως την ίδια στιγμή είναι μία πρόκληση, επειδή πρέπει να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά και να υλοποιηθεί σωστά».

«Επιπλέον πρέπει να είναι ξεκάθαρο ότι δύο στοιχεία θα καθορίσουν την βιωσιμότητα του χρέους τις επόμενες δεκαετίες: οι ρυθμοί ανάπτυξης και το ύψος των επιτοκίων. Οι ρυθμοί ανάπτυξης θα επηρεαστούν θετικά από το NextGenerationEU και θα ενισχυθούν περαιτέρω, αν επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις και αυξηθούν οι δημόσιες επενδύσεις. Η κυβέρνηση και η Επιτροπή εκτιμούν ότι έτσι θα προστεθούν επτά ποσοστιαίες μονάδες στην ανάπτυξη τα επόμενα 5 - 6 χρόνια. Κάποιοι αναλυτές εκτιμούν μάλιστα ότι η θετική επίδραση μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, άρα μπορεί να έχουμε ευχάριστες εκπλήξεις. Πέρα από αυτό, προτού αρχίσουν οι εισροές των ευρωπαϊκών κονδυλίων, θα υπάρχει μία εκτίναξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η τελευταία πρόβλεψη της επιτροπής είναι για ρυθμούς 4,1% εφέτος και 6,1% το 2022, ενώ η ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια θα είναι άνω του μέσου όρου. Σε ό,τι αφορά τα επιτόκια, οι ορθές πολιτικές εξασφαλίζουν την εμπιστοσύνη των αγορών και αυτή με τη σειρά της θα οδηγήσει σε μείωση των ελληνικών spreads, τα οποία έχουν ούτως ή άλλως υποχωρήσει πολύ τα τελευταία χρόνια. Με τις σωστές μεταρρυθμίσεις θα παραμείνουν χαμηλά ή και θα μειωθούν ακόμη περισσότερο».

Σε ερώτηση αν τα επιτόκια θα παραμείνουν χαμηλά και μετά από το τέλος των προγραμμάτων της ΕΚΤ, ο επικεφαλής του ESM είπε πως «θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της κυβέρνησης. Όταν συζητώ με μεγάλους διεθνείς επενδυτές, (λένε ότι) γνωρίζουν ότι τα προγράμματα αυτά θα τελειώσουν. Δεν γνωρίζουν πότε και εγώ δεν γνωρίζω κάτι διαφορετικό από αυτό που γνωρίζουν οι αγορές, όμως ακούω από πολλούς ότι είναι έτοιμοι να το παρακολουθήσουν και να το μελετήσουν. Πρώτον, επειδή θα αρχίσουν να εισρέουν τα χρήματα του NextGenerationEU και δεύτερον, επειδή αναμένουν ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει την προσπάθεια της να ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα. Είδαμε την αναβάθμιση από την S&P πριν από μερικές εβδομάδες και μάλιστα με θετική προοπτική. Οι οίκοι αξιολόγησης θα παρακολουθήσουν τη μεταρρυθμιστική προσπάθεια, ώστε να αποφασίσουν τα επόμενα βήματα τους. Η Ελλάδα θα επιστρέψει στην επενδυτική βαθμίδα, όχι εφέτος, αλλά συν τω χρόνω. Παρόμοια άποψη έχουν και οι μεγάλοι επενδυτές παγκοσμίως και νομίζω ότι θα πιστέψουν στη χώρα, αν δουν ότι πρόκειται για μία ρεαλιστική πιθανότητα».

Επίσης ο κ. Ρέγκλινγκ, σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, ανέφερε ότι «οι τράπεζες βρίσκονται σήμερα σε καλύτερη κατάσταση σε σχέση με τα προηγούμενα πέντε ή δέκα χρόνια και αυτό είναι θετικό» αλλά «δεν έχουμε φτάσει στο τέλος του δρόμου, κάθε άλλο! Μέχρι στιγμής, τα ΜΕΔ έχουν μειωθεί όπως έχει συμφωνηθεί με την ΕΚΤ. Η πρόοδος είναι σημαντική και πρέπει να συνεχιστεί. Οι μηχανισμοί υπάρχουν, ο "Ηρακλής" είναι διαθέσιμος και θα επεκταθεί. Με αυτά υπόψη, πράγματι μας ανησυχεί κάπως ότι οι χορηγήσεις δανείων είναι περιορισμένες και η ανάπτυξη πιθανώς θα απαιτήσει περισσότερη τραπεζική χρηματοδότηση, κυρίως για τις μικρότερες επιχειρήσεις».

Ακόμη ο επικεφαλής του ESM σημείωσε πως «το υπάρχον Σύμφωνο Σταθερότητας χρειάζεται μεταρρύθμιση και εντός του έτους θα αρχίσουμε να εργαζόμαστε πάνω σε αυτό».