Δεκαπέντε από τους 22 προμηθευτές που μελετήθηκαν έχουν κάποιο είδος στόχου για καθαρή μηδενική κατανάλωση, αλλά κανένας δεν πληροί τα πρότυπα του ΟΗΕ, διαπιστώθηκε στην ανάλυση που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό που πιέζει τις εταιρείες να μειώσουν τις εκπομπές. Η βιομηχανία δαπανά περισσότερα για διαφήμιση παρά για λύσεις για το κλίμα, ενώ παράλληλα ασκεί πιέσεις κατά των κανονισμών, αναφέρει η έκθεση.

«Η μεγάλη βιομηχανία κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων ουσιαστικά δανείζεται από το εγχειρίδιο των ορυκτών καυσίμων και του καπνού για να εκτροχιάσει τη δράση για το κλίμα», δήλωσε σε συνέντευξή της η Nusa Urbancic, διευθύνουσα σύμβουλος του Changing Markets Foundation. «Υπονομεύουν τη δράση για το κλίμα σε όλο τον κόσμο».

Η κτηνοτροφία, η οποία απελευθερώνει ισχυρό μεθάνιο, εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει περίπου το 14,5% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, εκτός από την επιβάρυνση των εδαφικών και υδάτινων πόρων. Ωστόσο, η αγροδιατροφική βιομηχανία έχει μείνει πίσω σε σχέση με άλλους τομείς όσον αφορά στην αναφορά εκπομπών, στους στόχους και στις προσπάθειες.

Οι 22 εταιρείες που αναλύθηκαν εκπέμπουν περισσότερο ισοδύναμο διοξειδίου του άνθρακα σε ένα έτος από ό,τι η Ιαπωνία, δήλωσε η Urbancic.

Αρκετές εταιρείες κυκλοφορούν τώρα πρόσθετα ζωοτροφών που καταστέλλουν το μεθάνιο και εργάζονται για τη μετατροπή της κοπριάς σε βιοαέριο στο πλαίσιο των προσπαθειών για τη μείωση των εκπομπών. Εταιρείες όπως η Cargill Inc. και η Nestle SA προωθούν πρακτικές αναγεννητικής γεωργίας.

Αλλά η Danone SA, η οποία πέρυσι δεσμεύτηκε να μειώσει τις εκπομπές μεθανίου από το γάλα κατά σχεδόν 1/3, είναι η μόνη εταιρεία του κλάδου με συγκεκριμένη δέσμευση για το μεθάνιο. Αυτό την τοποθετεί μπροστά όσον αφορά στην επιστημονική ακεραιότητα, αναφέρει η έκθεση.

Συνολικά, οι στόχοι μηδενικών εκπομπών του τομέα αποτυγχάνουν σε μεγάλο βαθμό στο τεστ ακεραιότητας, σύμφωνα με την έκθεση. Τα σχέδια των εταιρειών βασίζονται γενικά σε αντισταθμιστικά οφέλη και σε «ασαφείς» πρακτικές αναγεννητικής γεωργίας, ενώ υπερβάλλουν για τις δυνατότητες μετριασμού των λύσεων, όπως τα πρόσθετα ζωοτροφών που καταστέλλουν το μεθάνιο, αναφέρει η έκθεση.

Η ανάλυση διαπίστωσε επτά παραδείγματα εταιρειών και εμπορικών ομάδων που χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να στοχεύσουν τους νέους, συχνά με παραπλανητικούς ισχυρισμούς, όπως η παρουσίαση του κρέατος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ως πιο υγιεινών διατροφικών επιλογών σε χώρες με ήδη υψηλή κατανάλωση, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι εκστρατείες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που επιτίθενται στις vegan δίαιτες και στις εναλλακτικές πρωτεΐνες θα μπορούσαν να εντοπιστούν στη βιομηχανία κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων.

Τουλάχιστον 16 εταιρείες διαφήμισαν τις δυνατότητες τεχνικών διορθώσεων για τη μείωση των εκπομπών, αλλά, όπου υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία, έδειξαν ότι οι ετήσιες δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη σε όλα τα τμήματα των επιχειρήσεων αποτελούσαν κατά μέσο όρο μόλις το 1% των τελευταίων εσόδων των εταιρειών. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι εταιρείες δαπανούν λιγότερα για αυτές τις προσπάθειες από ό,τι για το μάρκετινγκ και τη διαφήμιση.

Βασικοί μοχλοί του μετασχηματισμού του ενεργειακού συστήματος είναι η αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ενδεικτικά το 2030 το 80 % της ηλεκτρικής ενέργειας θα παράγεται από ΑΠΕ), ο εξηλεκτρισμός των μεταφορών, η αποθήκευση και η εξοικονόμηση ενέργειας σε κτίρια, μεταφορές κ.α.

Ο ενεργειακός σχεδιασμός προβλέπει επενδύσεις της τάξης των 30 δισ. ευρώ το χρόνο για την περίοδο 2026-2030 (περιλαμβάνεται το σύνολο των δαπανών και για αγορές οχημάτων), ή 15 δισ ευρώ χωρίς τη δαπάνη για μεταφορές, 38.000 περισσότερες θέσεις εργασίας (σε σχέση με το σενάριο μη υλοποίησης του ΕΣΕΚ) και μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου το 2030 κατά 55 % σε σχέση με το 1990.

"Οι στόχοι του ΕΣΕΚ είναι μειωμένες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, μειωμένες τιμές ενέργειας για τον καταναλωτή και αυξημένη παραγωγικότητα. Αυτό που θα κληθεί να πληρώσει ο καταναλωτής θα είναι μειωμένο σε σχέση με το κόστος που θα πλήρωνε χωρίς την υλοποίηση του ΕΣΕΚ, όπως θα είναι μειωμένη και η συμμετοχή της ενεργειακής δαπάνης στο εισόδημα", τόνισε κατά την παρουσίαση της πρότασης ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κώστας Σκρέκας. Ο ίδιος τόνισε ότι οι δράσεις που περιελήφθησαν στο σχέδιο δίνουν έμφαση στην εγχώρια προστιθέμενη αξία και διαρθρώνονται σε 7 άξονες: ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών, αποθήκευση ενέργειας, ενεργειακή αποδοτικότητα, εξηλεκτρισμός των μεταφορών, εισαγωγή του πράσινου υδρογόνου και των συνθετικών καυσίμων καθώς και δέσμευση - αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα.

Σύμφωνα με τη σημερινή παρουσίαση από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστα Σκρέκα, στόχος του νέου ΕΣΕΚ είναι η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 55% το 2030 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 και επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας το 2050.

Στον «πυρήνα» του νέου ΕΣΕΚ βρίσκονται επτά παρεμβάσεις/τεχνολογίες:

Ραγδαία ανάπτυξη των ΑΠΕ: Ανάπτυξη Φ/Β και αιολικών (και η επιτάχυνση της ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών) με προσθήκη >12GW μέχρι το 2030 και εκμετάλλευση του εναπομείναντος υδραυλικού δυναμικού της χώρας.

Αποθήκευση ενέργειας: Η υψηλή διείσδυση ΑΠΕ θα πρέπει να συνοδευτεί και με την ανάπτυξη της απαιτούμενης αποθήκευσης για εξισορρόπηση και σταθεροποίηση του συστήματος (μπαταρίες, αντλισιοταμίευση κτλ.)

Ενεργειακή αποδοτικότητα: Ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων (μονώσεις, συσκευές, αντλίες θερμότητας), smart διαχείριση ενεργειακής κατανάλωσης και αλλαγή συμπεριφορών προς μείωσης της απαιτούμενης ενέργειας ή και του προφίλ της ζήτησης. Οι δράσεις αυτές μπορούν να έχουν σημαντική προστιθέμενη αξία.

Εξηλεκτρισμός των ελαφρών μεταφορών: Ηλεκτροκίνηση στα ελαφρά/ μεσαία οχήματα με ταυτόχρονη ανάπτυξη των υποδομών φόρτισης και αλληλεπίδρασης με το δίκτυο. Μεγάλο κομμάτι των απαιτούμενων επενδύσεων θα είναι σε οχήματα και τις μπαταρίες τους. Μια ολόκληρη οικονομία ανακύκλωσης μπαταριών θα πρέπει να δημιουργηθεί με πιθανό περιφερειακό ρόλο στα Βαλκάνια.

Δημιουργία οικονομίας πράσινου υδρογόνου: Με χρήση στις μεταφορές (βαρέα οχήματα, ναυτιλία, αεροπορία), στη βιομηχανία και υπό συνθήκες στην ηλεκτροπαραγωγή. Ήδη έχουμε σημαντική κινητικότητα στο χώρο που σε συνδυασμό με ανταγωνιστικά ΑΠΕ μπορεί να δώσει αξία στη χώρα.

Ανάπτυξη συνθετικών, πράσινων καυσίμων (RFNBO): Με χρήση στις μεταφορές (βαρέα οχήματα, ναυτιλία, αεροπορία) – μια ολόκληρη καινούργια βιομηχανία που θα πρέπει άμεσα να αρχίσει να διαμορφώνεται.

Καινοτομία και συστημικές λύσεις στη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα (CCUS) για την ενεργειακή μετάβαση της βιομηχανίας της χώρας (κυρίως τσιμέντο, διύλιση, λιπάσματα). Θα απαιτηθεί εθνικό πλάνο και συντονισμός δεδομένου της έλλειψης κλίμακας των τοπικών εταιρειών. Αντίστοιχα έργα συντονίζονται από τα κράτη στην Ευρώπη και την Αμερική.

Αυτό που ανησυχεί την επιστημονική κοινότητα δεν είναι μόνο η ταχύτητα με την οποία εκδηλώνεται το φαινόμενο της υπερθέρμανσης αλλά και το εύρος: μολονότι υπήρχαν και στην προβιομηχανική εποχή περίοδοι υψηλών ή χαμηλών θερμοκρασιών, ποτέ το φαινόμενο δεν είχε εκδηλωθεί συγχρόνως σχεδόν στο σύνολο των περιοχών του πλανήτη.

Εξίσου ανησυχητικά είναι και τα συμπεράσματα ομάδας Γάλλων παλαιοκλιματολόγων, οι οποίοι με βάση τη μελέτη 700 κλιματικών δεικτών συμφώνησαν πως η Γη ζει την πιο θερμή της περίοδο τα τελευταία 2000 χρόνια. «Η εκτίμηση αυτή είναι πιθανότατα σωστή» σημειώνει ο ακαδημαϊκός Χρήστος Ζερεφός στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Ο ίδιος σημειώνει πως ο καύσωνας αυτός είναι ανάλογος καύσωνα που έπληξε την Ευρώπη το 2003 και λίγο πιο δυνατός από τον καύσωνα του 2010. «Αυτό που παρατηρούμε είναι πως η συχνότητά τους αυξάνει μέσα στα χρόνια, γεγονός που μας οδηγεί στο συμπέρασμα πως το φαινόμενο συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή.

Η αύξηση της συχνότητας του φαινομένου είναι ανάλογη με την αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου. Το ευτύχημα τουλάχιστον είναι πως τα θύματα μειώνονται» προσθέτει υπενθυμίζοντας πως στον μεγάλο καύσωνα του 2003 είχαν χάσει τη ζωή τους περίπου 60.000 άνθρωποι.

Σε αυτήν την πιο θερμή περίοδο των τελευταίων 2000 χρόνων, ο υδράργυρος έφτασε τους 42,6 βαθμούς στη Γερμανία και πιο συγκεκριμένα στο Λίνγκεν της Κάτω Σαξονίας, ενώ στο Παρίσι η θερμοκρασία μετρήθηκε στους 42 βαθμούς σπάζοντας το ρεκόρ των 40,4 βαθμών που κρατούσε από το μακρινό 1947.

Πόσες είναι όμως οι πιθανότητες να δούμε ανάλογα φαινόμενα και στη χώρα μας; Σύμφωνα με τον κ. Ζερεφό, κανένας δεν μπορεί να ξέρει πότε θα πλήξει ένας τέτοιος καύσωνας την Ελλάδα. «Πέρυσι δεν είχαμε καύσωνες, φέτος μπορεί να έχουμε. Δεν υπάρχουν εποχικά μοντέλα πρόβλεψης που να είναι αξιόπιστα» σημειώνει.

Από την πλευρά του, ο καθηγητής Μιχάλης Πετράκης, επισημαίνει πως είναι κάτι παραπάνω από βέβαιη η εκδήλωση του φαινομένου και στη δική μας περιοχή. «Κλιματολογικές προβλέψεις δεν μπορούμε να έχουμε. Οι προβλέψεις είναι μόνο μετεωρολογικές και είναι για πέντε - έξι μέρες. Ωστόσο, η αστάθεια στην ατμόσφαιρα χτυπάει αυτή τη στιγμή την Ευρώπη, δεν υπάρχει αμφιβολία πως θα χτυπήσει και στην Ελλάδα. Το φαινόμενο δεν θα εκδηλώνεται μόνο πιο συχνά, θα εκδηλώνεται όλο και με πιο ακραίο τρόπο» εξηγεί.

Αυτό σημαίνει πως εάν οι καύσωνες στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη ξεπερνούν τους 40 βαθμούς, στη νότια θα ξεπεράσουν ενδεχομένως ακόμη και τους 45; «Μελέτες έχουν δείξει πως το κλίμα της Ελλάδας θα μοιάσει με αυτό της Λιβύης. Η Βρετανία μπορεί να έχει ένα κλίμα ανάλογο με αυτό του Μαρακές. Όχι αύριο αλλά σε βάθος χρόνου, θα πρέπει να ξεχάσουμε αυτό που ξέρουμε ως μεσογειακό κλίμα» απαντά.

«Οι πόλεις» συμπληρώνει ο κ. Πετράκης «έχουν ανάγκη από την βραδινή δροσιά. Όλη την ημέρα ψήνονται στον ήλιο, το βράδυ περιμένουν ένα μετέλμι για να αναπνεύσουν, αλλιώς έχουν τελειώσει». Το πρόβλημα ωστόσο δεν αφορά μόνο τα αστικά κέντρα. «Κοιτάξτε τι γίνεται στο Αιγαίο. Το οικοσύστημα καταρρέει. Σε είκοσι χρόνια δεν θα υπάρχουν ψάρια σε αυτή τη θάλασσα» προσθέτει.

Ο ίδιος σημειώνει πως σε ποσοστό που φτάνει το 95% το φαινόμενο οφείλεται στην κλιματική αλλαγή που συνδέεται με την ανθρώπινη δραστηριότητα. Στο ίδιο συμπέρασμα έχει καταλήξει πλέον το 99% των επιστημόνων διεθνώς. «Δεν υπάρχει άλλος τρόπος για την αντιμετώπιση του φαινομένου από τη μείωση των καύσεων» λέει. «Οι μεγάλοι ρυπαντές όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα πρέπει να πάψουν να είναι και οι μεγάλοι αρνητές. Πρέπει να βρεθεί ένα κοινό έδαφος για να αναληφθεί από κοινού δράση» συμπληρώνει.