Και όπως έχει δείξει η δικαστηριακή πρακτική, δεν είναι λίγες οι φορές που μέχρι να εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση για τέτοιες υποθέσεις χρειάζεται οι συγγενείς – αντίδικοι να έχουν σπαταλήσει δέκα, ακόμα και δεκαπέντε χρόνια με μεγάλο οικονομικό και ψυχικό κόστος, που ούτως ή άλλως κουβαλούν αυτές οι δικαστικές διαφορές, αναφέρουν «Τα Νέα».

Το νέο κληρονομικό δίκαιο, που έρχεται να μεταρρυθμίσει ολιστικά αυτό το κρίσιμο πεδίο και αφορά το σύνολο της κοινωνίας, περιλαμβάνει διατάξεις που αποτελούν ισχυρό θεσμικό ανάχωμα για τις δικαστικές διαμάχες μεταξύ των συγγενών.

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr

Ο κ. Φλωρίδης τόνισε ότι με τη νέα ρύθμιση τα χρέη της κληρονομιάς βαραίνουν μόνο μέχρι την αξία της περιουσίας, σημειώνοντας πως «δεν επιβαρύνεται ποτέ ο κληρονόμος με τη δική του περιουσία». Όπως εξήγησε, διαγράφεται κάθε οφειλή που υπερβαίνει το ύψος της κληρονομιάς, «λύνοντας οριστικά τα τεράστια προβλήματα που δημιουργήθηκαν σε χιλιάδες οικογένειες από λανθασμένες εκτιμήσεις ή καθυστερημένες αποποιήσεις».

Οι κληρονομικές συμβάσεις για πρώτη φορά στο ελληνικό δίκαιο

Ο Υπουργός διευκρίνισε ότι πλέον ο διαθέτης μπορεί εν ζωή να συμφωνεί με τους κληρονόμους του τον τρόπο κατανομής της περιουσίας, με συμβολαιογραφική πράξη που «δεν μπορεί να ανακληθεί». Η διαδικασία, όπως υπογράμμισε, «αποτρέπει τις μεταθανάτιες συγκρούσεις, σώζει επιχειρήσεις και οδηγεί σε ομαλή διαδοχή».

Παράλληλα, θεσμοθετείται η δυνατότητα εν ζωή οικονομικής ενίσχυσης ενός παιδιού με αντάλλαγμα παραίτηση από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα. Σύμφωνα με τον κ. Φλωρίδη, «ώστε να μην παίρνει κάποιος χρήματα τώρα και μετά διεκδικεί κι άλλα όταν επέλθει ο θάνατος».

Αλλαγές στη νόμιμη μοίρα και στη διανομή περιουσίας

Ο Υπουργός εξήγησε ότι τροποποιείται ο κανόνας κατανομής μεταξύ επιζώντος συζύγου και παιδιών. Όταν υπάρχει ένα παιδί, ο σύζυγος θα λαμβάνει το 1/3 αντί του 1/4, λόγω αυξημένων αναγκών. Σε περίπτωση περισσοτέρων παιδιών, διατηρείται η αναλογία 1/4 – 3/4.

Στη νόμιμη μοίρα, οι νέες ρυθμίσεις επιτρέπουν σε ιδρύματα ή επιχειρήσεις που έχουν λάβει περιουσία μέσω διαθήκης να αποζημιώνουν τους δικαιούχους της νόμιμης μοίρας χωρίς να μπλοκάρεται η λειτουργία τους, με δυνατότητα πώλησης περιουσιακών στοιχείων, εφόσον δεν υπάρχουν διαθέσιμα χρήματα.

Προστασία ανύπαντρων συντρόφων και κατάχρησης διαθηκών

Ο κ. Φλωρίδης ανακοίνωσε ειδική πρόβλεψη για συμβιούντες χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, οι οποίοι πλέον θα μπορούν να διαμένουν στην κοινή κατοικία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μετά τον θάνατο του συντρόφου, ώστε να μη βρεθούν «στο δρόμο την επόμενη μέρα».

Παράλληλα, απαγορεύεται η μεταβίβαση περιουσιών μέσω διαθήκης σε πρόσωπα που διοικούν ή εργάζονται σε δομές φροντίδας, ενώ σε περιπτώσεις παροχής φροντίδας κατ’ οίκον μπορεί να υπάρξει εξαίρεση «υπό προϋποθέσεις».

Για τις ιδιόχειρες διαθήκες, ο Υπουργός τόνισε πως δεν καταργούνται, αλλά πλέον «θα πρέπει να κηρύσσονται κύριες από δικαστήριο» και, όταν υπάρχουν αμφιβολίες, θα διατάσσεται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη. Επιπλέον, αποκλείεται η εμφάνιση αμφιλεγόμενων “διαθηκών από το πουθενά” σε περιπτώσεις θανάτων χωρίς κληρονόμους· η περιουσία θα περιέρχεται στο Δημόσιο, εκτός αν προηγείται ο συμβιών σύντροφος.

Αλλαγές στους χρόνους απονομής δικαιοσύνης

Ο Υπουργός υπογράμμισε ότι ήδη καταγράφεται θεαματική μείωση των καθυστερήσεων, με τη συγχώνευση Πρωτοδικείων και Ειρηνοδικείων: «Από τα τέσσερα χρόνια έκδοσης απόφασης στην Αθήνα, πήγαμε στον ενάμιση χρόνο». Στην υπόλοιπη χώρα, οι χρόνοι έχουν πέσει κάτω από τις 280 ημέρες. Όπως είπε, «πιάσαμε τον στόχο του 2027 ήδη από το 2025».

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη δημοσίευση διαθηκών, όπου «οι 400 ημέρες έγιναν 7» χάρη στη νέα ψηφιακή πλατφόρμα των συμβολαιογράφων.

Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, οι αποποιήσεις έχουν υπερδεκαπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία. Το 2013 καταγράφηκαν περίπου 30.000 περιπτώσεις, ενώ πλέον ξεπερνούν τις 150.000 ετησίως. Σε μεγάλα ειρηνοδικεία, όπως της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, οι αιτήσεις αποποίησης είναι πλέον περισσότερες από τις αποδοχές.

Τα αίτια της αποποίησης

Οι λόγοι είναι κυρίως οικονομικοί. Η πολυετής κρίση, η υπερφορολόγηση και τα χρέη προς Δημόσιο και τράπεζες καθιστούν πολλές κληρονομιές ζημιογόνες.

«Πολλές περιουσίες έχουν μεγαλύτερα χρέη απ’ ό,τι αξία. Οι κληρονόμοι βρίσκονται μπροστά σε ένα δίλημμα: να κληρονομήσουν ένα σπίτι με οφειλές ή να το αφήσουν στο κράτος»,
τονίζει ο δικηγόρος Δ.Κ

Επιπλέον, ο ΕΝΦΙΑ και τα έξοδα συντήρησης επιβαρύνουν ακόμη και ακίνητα χωρίς χρέη, ειδικά στην επαρχία. Πολλά σπίτια παραμένουν εγκαταλελειμμένα ή χωρίς εμπορική αξία, με αποτέλεσμα οι κληρονόμοι να τα θεωρούν «ακίνητα-παγίδες».

Οι νομικές επιλογές και η άγνοια του κοινού

Η νομοθεσία παρέχει τη δυνατότητα αποδοχής με το ευεργέτημα της απογραφής, δηλαδή ο κληρονόμος αποδέχεται την περιουσία αλλά ευθύνεται για τα χρέη μόνο μέχρι την αξία της. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή είναι περίπλοκη και ελάχιστα γνωστή.

«Λίγοι γνωρίζουν ότι μπορούν να προστατευτούν νομικά χωρίς να χάσουν την κληρονομιά»,
επισημαίνει η νομικός Μ.Π
«Η έλλειψη ενημέρωσης οδηγεί πολλούς σε πλήρη αποποίηση, ενώ θα μπορούσαν να διασώσουν μέρος της περιουσίας.»

Οι κοινωνικές συνέπειες

Πίσω από τους αριθμούς, το φαινόμενο έχει έντονη κοινωνική διάσταση. Η κληρονομιά, που άλλοτε συμβόλιζε τη συνέχεια και την οικογενειακή σταθερότητα, μετατρέπεται σήμερα σε πηγή άγχους και ανασφάλειας.

Μια 35χρονη από τη Λάρισα, που αποποιήθηκε το πατρικό της, εξηγεί:

«Δεν ήθελα να φορτωθώ χρέη και έξοδα για ένα σπίτι που δεν μπορώ να συντηρήσω. Παλιά θα ήταν ντροπή να αρνηθείς την περιουσία των γονιών σου. Σήμερα είναι πράξη λογικής.»

Το αποτέλεσμα είναι χιλιάδες ακίνητα να μένουν χωρίς ιδιοκτήτες και να περνούν στο Δημόσιο. Μόνο το 2024, εκτιμάται ότι πάνω από 50.000 ακίνητα κατέληξαν στην κρατική κυριότητα. Αν και τυπικά πρόκειται για κέρδος του Δημοσίου, στην πράξη πρόκειται για «νεκρές περιουσίες» που δύσκολα αξιοποιούνται.

Μια νέα κοινωνική στάση

Το «Δεν κληρονομώ» δεν είναι πλέον απλώς μια τάση, αλλά αντανάκλαση της εποχής. Μια γενιά που μεγάλωσε στη σκιά της κρίσης δείχνει να αμφισβητεί την έννοια της οικογενειακής περιουσίας και να απορρίπτει την ευθύνη που τη συνοδεύει.

Η αποποίηση κληρονομιάς αποτυπώνει όχι μόνο τη δυσκολία διαχείρισης της ακίνητης περιουσίας, αλλά και μια βαθύτερη μεταβολή αξιών: τη μετάβαση από την επιδίωξη της ιδιοκτησίας στην αναζήτηση οικονομικής ελευθερίας.

Μέχρι σήμερα, πολλοί κληρονόμοι δίσταζαν να αποδεχθούν μια κληρονομιά όταν υπήρχαν οικονομικές εκκρεμότητες, επιλέγοντας συχνά την αποποίηση για να προστατευθούν. Το νέο πλαίσιο, όμως, επιχειρεί να δώσει οριστική λύση, καθιερώνοντας τη διαδικασία εκκαθάρισης της κληρονομιάς.

Ο εκκαθαριστής αναλαμβάνει τον υπολογισμό περιουσίας και χρεών
Το ξεκαθάρισμα της κληρονομικής περιουσίας θα ανατίθεται πλέον σε εκκαθαριστή, δηλαδή σε δικηγόρο που θα επιλέγεται από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου.

Ο εκκαθαριστής θα αναλαμβάνει να αποτιμήσει την αξία των περιουσιακών στοιχείων και να υπολογίσει το ύψος των χρεών του θανόντος.

Με αυτόν τον τρόπο, οι οφειλές θα εξοφλούνται αποκλειστικά από την ίδια την κληρονομιά, χωρίς να επηρεάζεται η προσωπική περιουσία του κληρονόμου.

Πρόκειται για μια σημαντική τομή, που αλλάζει ριζικά τον τρόπο αντιμετώπισης των κληρονομιών με χρέη.

Νέες προθεσμίες για αποποίηση κληρονομιάς
Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης προβλέπει επίσης επέκταση στις προθεσμίες αποποίησης.

Συγκεκριμένα, ο χρόνος που έχει ένας πολίτης για να αποποιηθεί μια κληρονομιά αυξάνεται από τέσσερις σε δώδεκα μήνες, όταν είτε ο ίδιος είτε ο θανών διέμενε στο εξωτερικό.

Έρχεται το Γενικό Μητρώο Διαθηκών
Παράλληλα, μετρά αντίστροφα ο χρόνος για την έναρξη λειτουργίας του Γενικού Μητρώου Διαθηκών, η οποία έχει οριστεί για την 1η Νοεμβρίου.

Μέσω της νέας πλατφόρμας, η δημοσίευση διαθήκης θα γίνεται πιο οργανωμένα και με διαφάνεια.

Ο πολίτης θα πρέπει να προσέρχεται, έχοντας μαζί του τη ληξιαρχική πράξη θανάτου, στον συμβολαιογράφο όπου έχει κατατεθεί η διαθήκη, ο οποίος και θα αναλαμβάνει τη διαδικασία δημοσίευσης.

Νέος θεσμός: Οι κληρονομικές συμβάσεις

Για πρώτη φορά καθιερώνεται ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων, δηλαδή η δυνατότητα του διαθέτη να μοιράζει την περιουσία του εν ζωή, εκτός των κανόνων της νόμιμης μοίρας.
Παράλληλα, αυξάνεται το ποσοστό της νόμιμης μοίρας του/της συζύγου από 25% σε 33,3%.

Ανάσα για όσους αποποιούνται λόγω χρεών

Δίνεται λύση στο πρόβλημα των αποποιήσεων κληρονομιών λόγω χρεών του αποβιώσαντος.
Οι κληρονόμοι θα μπορούν να αποδέχονται την κληρονομιά χωρίς να επιβαρύνονται προσωπικά, καθώς η εξόφληση των χρεών θα γίνεται μόνο μέχρι την αξία της κληρονομούμενης περιουσίας.
Έτσι, οι πολίτες δεν θα χάνουν ακίνητα προς το Δημόσιο εξαιτίας οφειλών.

Ιδιόχειρες διαθήκες και ηλεκτρονικές διαδικασίες

Το νέο πλαίσιο διατηρεί σε ισχύ τις ιδιόχειρες διαθήκες, ωστόσο για να αποφευχθούν πλαστά έγγραφα, οι διαθήκες που δεν έχουν κατατεθεί σε συμβολαιογράφο θα ελέγχονται από γραφολόγους και μάρτυρες.

Επιπλέον, με τον νέο Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, η δημοσίευση των διαθηκών θα γίνεται πλέον ηλεκτρονικά, μέσω πλατφόρμας συμβολαιογράφων, ενώ τα κληρονομητήρια θα εκδίδονται με πράξη δικηγόρου αντί του ειρηνοδίκη.

Πώς λειτουργούν οι κληρονομικές συμβάσεις

Με τον νέο θεσμό, ο διαθέτης μπορεί να συμφωνεί εν ζωή με τους κληρονόμους του (σύζυγο, παιδιά, εγγόνια, σύντροφο κ.λπ.) για τον τρόπο διανομής της περιουσίας του.
Η σύμβαση αυτή θα θωρακίζει τη βούλησή του απέναντι σε μελλοντικές δικαστικές αμφισβητήσεις.

Μπορεί επίσης να συμψηφίζει παροχές που έχει κάνει (όπως προίκες ή δωρεές) και να ορίζει όρους, όπως ότι ένας κληρονόμος θα λάβει μεγαλύτερο μερίδιο με αντάλλαγμα τη φροντίδα του διαθέτη ή του/της συζύγου του.

Σε άλλη περίπτωση, η σύζυγος μπορεί να συμφωνήσει ότι το δικό της μερίδιο θα περάσει στα παιδιά, υπό την προϋπόθεση ότι εκείνα θα της εξασφαλίσουν εισόδημα μετά τον θάνατο του πατέρα.
Οι όροι αυτοί, μετά τον θάνατο του διαθέτη, θα ισχύουν υποχρεωτικά για όλους τους κληρονόμους.

Αύξηση της νόμιμης μοίρας

Μια από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την αύξηση της νόμιμης μοίρας του επιζώντος συζύγου.
Σήμερα, το ποσοστό είναι 25% και αυξάνεται σε 33,3%, αφήνοντας το υπόλοιπο 66,7% στα παιδιά.
Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας του/της συζύγου που παραμένει στη ζωή.

Αποζημίωση αντί μεριδίου

Τέλος, όταν υπάρχει διαθήκη και κάποιος συγγενής δεν περιλαμβάνεται στην κληρονομιά, δεν θα έχει δικαίωμα επί της ακίνητης περιουσίας, αλλά δικαίωμα αποζημίωσης.
Για παράδειγμα, αν ο αποβιώσας αφήσει το ακίνητο μόνο σε ένα από τα παιδιά του, το άλλο μπορεί να διεκδικήσει το 25% της αξίας του ακινήτου σε χρήμα.

Ένα βήμα προς το σύγχρονο δίκαιο

Οι αλλαγές αυτές σηματοδοτούν τη μεγαλύτερη αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου εδώ και οκτώ δεκαετίες, προσαρμόζοντας το πλαίσιο στις σημερινές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες.

Σύμφωνα με την Καθημερινή, τα περισσότερα ζητήματα έχουν ήδη «κλείσει». Οι ιδιόγραφες διαθήκες παραμένουν, με περισσότερες ασφαλιστικές δικλίδες, ενώ το μεγαλύτερο «αγκάθι» που απομένει είναι τα χρέη της κληρονομιάς. Το ζήτημα αυτό αποτελεί βασική αιτία για αποποιήσεις, αφού με το ισχύον καθεστώς η κληρονομιά και η προσωπική περιουσία του κληρονόμου θεωρούνται ενιαίες, με αποτέλεσμα εκείνος να ευθύνεται και με δικά του περιουσιακά στοιχεία.

Συζητήθηκε η πρόταση να παραμένει η κληρονομιά ξεχωριστή, ώστε τα χρέη να εξοφλούνται μόνο από το ενεργητικό της. Ωστόσο, πολλά μέλη εξέφρασαν αντιρρήσεις, φοβούμενα ότι έτσι οι δανειστές και οι τράπεζες δεν θα λάβουν ποτέ τα οφειλόμενα.

Δύο αλλαγές στην εξ αδιαθέτου διαδοχή έχουν οριστικοποιηθεί: το ποσοστό του επιζώντος συζύγου αυξάνεται στο 33,3% (από 25%), με τα 2/3 να ανήκουν στα παιδιά. Το 50% διατηρείται στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν παιδιά και κληρονομούν γονείς ή αδέλφια. Εκτός κληρονομιάς παραμένουν οι σύντροφοι χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, αλλά θεσπίζεται δικαίωμα παραμονής στην κατοικία του κληρονομουμένου, πιθανόν για τρία χρόνια, με πρόσθετες προστασίες.

Νέος θεσμός που εισάγεται είναι οι κληρονομικές συμβάσεις. Ο διαθέτης θα μπορεί να συμφωνεί μελλοντικά με τους κληρονόμους του πώς θα μοιραστεί η περιουσία, ακόμη και με αντάλλαγμα ή με αποκλεισμό κληρονόμων υπό προϋποθέσεις. Η ρύθμιση θεωρείται χρήσιμη για επιχειρήσεις, καθώς καλύπτει και άυλα περιουσιακά στοιχεία όπως σήματα και δικαιώματα.

Μεγάλες αλλαγές προβλέπονται και στη νόμιμη μοίρα. Στο εξής, αν κάποιος δεν περιλαμβάνεται στη διαθήκη, δεν θα αποκτά μερίδιο σε κινητή ή ακίνητη περιουσία, αλλά θα έχει δικαίωμα σε χρηματική αποζημίωση. Για παράδειγμα, παιδί που παραλείπεται από τη διαθήκη, δεν θα αποκτά ποσοστό στο ακίνητο, αλλά θα μπορεί να ζητήσει το αντίστοιχο ποσοστό της αξίας του σε χρήματα.

Η επιτροπή ολοκληρώνει τις εργασίες της με το κρίσιμο θέμα των χρεών να παραμένει ανοιχτό, ενώ όλες οι υπόλοιπες ρυθμίσεις φαίνεται πως έχουν πάρει την τελική τους μορφή.

Απαλλαγή από τον φόρο κληρονομιάς για την πρώτη κατοικία

Με την τελευταία ρύθμιση, γίνεται προσπάθεια για την ίση μεταχείριση των πολιτών στην απόκτηση πρώτης κατοικίας, είτε μέσω αγοράς είτε μέσω κληρονομίας. Οι νέες διατάξεις καθορίζουν το αφορολόγητο όριο για κληρονομιά πρώτης κατοικίας σε βασικούς όρους που εναρμονίζονται με τη φορολογία μεταβίβασης.

Εισάγεται περιορισμός στις μεταβιβάσεις αγροτικών εκτάσεων που είχαν απαλλαχθεί από φόρο μεταβίβασης. Οι αγρότες που απέκτησαν αγροτικές εκτάσεις με απαλλαγή φόρου, υποχρεούνται να περιμένουν τουλάχιστον 15 χρόνια για να τις μεταβιβάσουν, υποβάλλοντας δήλωση και καταβάλλοντας τον φόρο που αναλογεί στην αξία της έκτασης.

Ευκολότερη μεταγραφή ακινήτων στα Κτηματολογικά Γραφεία

Με τις νέες διατάξεις, η διαδικασία μεταγραφής ακινήτων θα γίνεται πιο άμεση και γρήγορη. Οι συμβάσεις και δικαστικές αποφάσεις σχετικά με ακίνητα θα μεταγράφονται στο Κτηματολογικό Γραφείο χωρίς καθυστέρηση, ενώ η Φορολογική Διοίκηση θα ενημερώνεται για τυχόν αδήλωτες φορολογικές υποχρεώσεις.

Ρυθμίσεις για χρέη κληρονομούμενου

Για χρέη κληρονομούμενου προς το Δημόσιο, εισάγεται νέα διαδικασία εξομάλυνσης. Τα χρέη αυτά θα εκπίπτουν από την αξία της κληρονομιάς, με τη δυνατότητα υποβολής αίτησης για απαλλαγή από τους κληρονόμους μέχρι την οριστική περαίωση της υπόθεσης. Το όριο για την υποβολή αίτησης καθορίζεται στα 10 χρόνια από την ημερομηνία της δήλωσης.

Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του θανόντος δεν διαγράφονται με τον θάνατό του, αλλά μεταβιβάζονται αυτομάτως στους νόμιμους διαδόχους του. Η πραγματικότητα αυτή οδηγεί όλο και περισσότερους πολίτες στη μαζική αποποίηση κληρονομιών, αφού τα περιουσιακά στοιχεία συνοδεύονται πλέον συχνά από φορολογικά βάρη και κρυφά χρέη.

Τι ισχύει για την αποποίηση και ποιοι είναι οι κίνδυνοι

Ο νόμος δίνει σε κάθε κληρονόμο προθεσμία 4 μηνών από τον θάνατο του προσώπου για να δηλώσει αποποίηση ή αποδοχή της κληρονομιάς. Εάν δεν γίνει κάποια ενέργεια εντός αυτού του διαστήματος, τότε ο κληρονόμος θεωρείται ότι την έχει αποδεχθεί σιωπηρά. Για όσους διαμένουν μόνιμα στο εξωτερικό, η προθεσμία επεκτείνεται στους 12 μήνες.

– Δεν επιτρέπεται να αποδεχθεί κάποιος μόνο ένα μέρος της κληρονομιάς.

– Δεν μπορεί να κάνει αρχικά αποδοχή και έπειτα αποποίηση.

– Η ημερομηνία επαγωγής (δηλαδή, η στιγμή που κάποιος πληροφορείται την ύπαρξη της κληρονομιάς) πρέπει να τεκμηριώνεται, ειδικά αν έχει παρέλθει σημαντικό χρονικό διάστημα.

Ένα πραγματικό περιστατικό με «κληρονομημένα» χρέη

Ενδεικτική είναι η περίπτωση κληρονόμου ο οποίος, χωρίς να το γνωρίζει, αποδέχθηκε σιωπηρά ένα ΙΧ που ανήκε σε αποβιώσαντα ξάδερφό του, καθώς δεν είχε κάνει αποποίηση. Πέρασαν χρόνια, και όταν χρειάστηκε φορολογική ενημερότητα, διαπίστωσε πως τα τέλη κυκλοφορίας του ΙΧ είχαν βεβαιωθεί στο όνομά του.

Παρόμοιες περιπτώσεις αυξάνονται, καθώς η αδράνεια ή η άγνοια οδηγούν σε ανεπιθύμητες φορολογικές επιβαρύνσεις που εμφανίζονται ξαφνικά.

Οι αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο, που λόγω της φύσης των δικαιωμάτων που περιλαμβάνει αφορά το σύνολο των πολιτών, κρίθηκαν αναγκαίες, καθώς έχουν επέλθει μεγάλες μεταβολές σε δημογραφικό και κοινωνικό επίπεδο, αλλά και στον ίδιο τον θεσμό της οικογένειας.

Με το κύρος και τις επιστημονικές τους γνώσεις δικαστικοί λειτουργοί, καθηγητές πανεπιστημίου και συμβολαιογράφοι που απαρτίζουν την Ομάδα Εργασίας υπό τον επίτιμο καθηγητή του ΕΚΠΑ Απόστολο Γεωργιάδη, ξαναγράφουν το κληρονομικό δίκαιο αφουγκραζόμενοι τις αλλαγές και σεβόμενοι τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.

Υπό αυτό το πρίσμα, σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», για πρώτη φορά με ρητή διάταξη και στο πλαίσιο του κληρονομικού δικαίου ο επιζών σύντροφος με σύμφωνο συμβίωσης εξομοιώνεται πλήρως με τον σύζυγο από γάμο στις περιπτώσεις εκείνες που ο κληρονομούμενος δεν άφησε διαθήκη, ενώ δεν καταργούνται τα κληρονομικά δικαιώματα των γονέων και οι τάξεις – ρίζες στη διαδοχή των κληρονομικών δικαιωμάτων.

Επιπλέον, στην εξ αδιαθέτου διαδοχή εξετάζεται το ενδεχόμενο να αυξηθεί το κληρονομικό μερίδιο του συζύγου από γάμο ή του συντρόφου από σύμφωνο συμβίωσης στην περιουσία του κληρονομούμενου.

Αντίθετα, σε περίπτωση που έχει κατατεθεί αγωγή διαζυγίου για βάσιμο λόγο πριν από τον θάνατο του κληρονομούμενου ή έχει μεσολαβήσει λύση του συμφώνου συμβίωσης, ο επιζών σύζυγος ή σύντροφος αποκλείεται από το μοίρασμα της περιουσίας του διαθέτη. Στο τραπέζι της Ομάδας Εργασίας τέθηκε, επίσης για πρώτη φορά, και ένα ακόμα κρίσιμο ζήτημα προς συζήτηση που αφορά στα κληρονομικά δικαιώματα που μπορεί να έχει το πρόσωπο εκείνο, ανεξαρτήτως φύλου, που συζούσε σε ελεύθερη σχέση με τον κληρονομούμενο.

Έτσι λοιπόν, κατά τις ίδιες πληροφορίες, εξετάζεται τι είδους κληρονομικά δικαιώματα μπορεί να έχει και ένα πρόσωπο, ανεξαρτήτως φύλου, που ζούσε σε ελεύθερη ένωση με τον θανόντα. Μια τέτοια ρύθμιση μελετάται και τίθεται υπό συζήτηση με στόχο, μετά τον θάνατο του ενός εκ των δύο μελών της ελεύθερης ένωσης, να μην επέλθει αιφνίδια αλλαγή στη ζωή του επιζώντος, αλλά να μπορεί για ένα χρονικό διάστημα, που δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, να κάνει χρήση των συγκεκριμένων αντικειμένων, όπως είναι η οικοσκευή, ή ακόμα και να διαμένει στο σπίτι όπου ζούσαν μαζί.

Ωστόσο, όπως εκτιμάται από νομικούς, τέτοιες υποθέσεις ενδέχεται να… γεννήσουν δικαστικές διαμάχες ανάμεσα σε κληρονόμους και διεκδικήσεις φροντιστών που θα κληθούν να λύσουν τα δικαστήρια, γι ́ αυτό και κάθε βήμα σχεδιάζεται με μεγάλη προσοχή, όπως απαιτείται να γίνεται σε κάθε νομοθετική μεταβολή.

Στόχος της Ομάδας Εργασίας για τις αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο πάντως, όπως επισημαίνει σε δήλωσή της στα «ΝΕΑ» η πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείων Αθηνών – Πειραιώς – Αιγαίου και Δωδεκανήσου (ΣΣΕΑΠΑΔ) Ελένη Κοντογεώργου, είναι να ενταχθούν όλες οι αλλαγές με ομαλό τρόπο στο οικογενειακό δίκαιο λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές, οικονομικές, επιχειρηματικές και δημογραφικές συνθήκες, όπως και τις αλλαγές στην ελληνική οικογένεια, ώστε οι νέες διατάξεις να συμβαδίζουν με τα ισχύοντα σε όλα τα επίπεδα.