«Η κλιματική κρίση είναι μια υγειονομική κρίση», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΠΟΥ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Γενεύη.

«Είναι καιρός η υγεία να αποτελέσει ένα θέμα επίσημων διαπραγματεύσεων και ελπίζουμε πως αυτό θα γίνει στην COP31 τον επόμενο χρόνο», επισήμανε από την πλευρά του ο Ρούντιγκερ Κρες, υπεύθυνος για το Περιβάλλον και την Κλιματική Αλλαγή του ΠΟΥ.

Ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους παρέστη την περασμένη εβδομάδα στην COP30, που πραγματοποιείται στο Μπελέμ της Βραζιλίας.

Η υγεία αποτέλεσε αντικείμενο «πολλών συζητήσεων» κατά τη διάρκεια της Συνόδου, όμως κανένα επίσημο πλαίσιο διαπραγμάτευσης για την υγεία δεν έχει ακόμη καθοριστεί, διευκρίνισε ο Κρες.

«Η υγεία είναι ο πιο επιτακτικός τομέας σε σχέση με την κλιματική δράση, όμως εδώ και πολύ καιρό αποτελεί υποσημείωση στις διαπραγματεύσεις για το κλίμα», υποστήριξε ο επικεφαλής του ΠΟΥ.

«Είναι πολύ ευκολότερο να πείσεις τους ανθρώπους για την επείγουσα ανάγκη να προστατεύσουν την υγεία τη δική τους ή των παιδιών τους, παρά για την προστασία των παγετώνων ή των οικοσυστημάτων. Και τα δύο είναι σημαντικά, αλλά το ένα είναι πολύ πιο κοντά σε εμάς», συμπλήρωσε.

Η Βραζιλία αναμένεται να ανακοινώσει αύριο ένα σχέδιο προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή με άξονα την υγεία, μια ημέρα που θα είναι αφιερωμένη στην υγεία στη Σύνοδο της COP30, δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ.

Το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα που στοχεύουν να βοηθήσουν τις χώρες να προετοιμάσουν τα υγειονομικά τους συστήματα και να ανταποκριθούν στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την Δρ. Σέχρις Ούσμαν του Πανεπιστημίου Μανχάιμ, σε συνεργασία με οικονομολόγους της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, και κατέγραψε ότι καύσωνες, ξηρασίες και πλημμύρες επηρέασαν το ένα τέταρτο των περιφερειών της ΕΕ το καλοκαίρι του 2025.

Οι άμεσες απώλειες ισοδυναμούν με το 0,26% του ΑΕΠ της ΕΕ το 2024.

Κρυφά κόστη και πολλαπλασιαστικά φαινόμενα

«Το πραγματικό κόστος των ακραίων καιρικών φαινομένων εμφανίζεται σταδιακά, επειδή αυτά επηρεάζουν ζωές και εισοδήματα μέσα από ένα ευρύ φάσμα καναλιών που ξεπερνούν το αρχικό πλήγμα. Οι επίσημες εκτιμήσεις συνήθως καθυστερούν», εξηγεί η Ούσμαν.

Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές μεθόδους που περιορίζονται στις ζημιές υποδομών, η μελέτη ενσωματώνει κρυφά κόστη που πολλαπλασιάζονται με τον χρόνο, όπως:

• Απώλεια εσόδων από τον τουρισμό

• Μείωση παραγωγικότητας

• Διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες

Συνολικά, 96 περιφέρειες επλήγησαν από καύσωνες, 195 από ξηρασία και 53 από πλημμύρες.

Ποιες χώρες επλήγησαν περισσότερο

Οι χώρες της Μεσογείου πλήρωσαν το βαρύτερο τίμημα.

• Ιταλία: απώλειες 11,9 δισ. ευρώ το 2025, εκτιμώμενο κόστος 34,2 δισ. ευρώ μέχρι το 2029.

• Γαλλία: άμεσες απώλειες 10,1 δισ. ευρώ, κόστος 33,9 δισ. ευρώ έως το τέλος της δεκαετίας.

• Ισπανία: απώλειες 12,2 δισ. ευρώ το 2025 και 34,8 δισ. ευρώ έως το 2029.

Οι μικρότερες οικονομίες όπως Μάλτα, Κύπρος και Βουλγαρία είναι ιδιαίτερα ευάλωτες, με βραχυπρόθεσμες απώλειες που ξεπερνούν το 1% της προστιθέμενης αξίας τους.

Στη Γερμανία, τις Σκανδιναβικές χώρες και την Κεντρική Ευρώπη, οι ζημιές είναι μικρότερες αναλογικά, ωστόσο η συχνότητα των πλημμυρών αυξάνεται επικίνδυνα.

Τσουχτερός λογαριασμός για την Ευρώπη

Συνολικά, το κόστος του φετινού καλοκαιριού φθάνει το 0,26% του ΑΕΠ της ΕΕ, με πρόβλεψη να αγγίξει το 0,78% έως το 2029, ποσοστό που χαρακτηρίζεται «οικονομικά σημαντικό».

Ωστόσο, οι συντάκτες προειδοποιούν ότι οι εκτιμήσεις είναι πιθανόν συντηρητικές, καθώς δεν περιλαμβάνουν:

• Δασικές πυρκαγιές

• Καταιγίδες με χαλάζι και ανέμους

• Πολλαπλά σοκ από συνδυασμό γεγονότων

«Η μελέτη δείχνει ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν είναι μελλοντική απειλή, αλλά ήδη επηρεάζουν την οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης. Η έγκαιρη αποτίμηση των επιπτώσεων βοηθά τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής να προσαρμόσουν στρατηγικές και να κατευθύνουν τη στήριξη», δήλωσε η Ούσμαν.

Ανάγκη για επενδύσεις στην κλιματική προσαρμογή

Η μελέτη τονίζει την ανάγκη για επενδύσεις στην κλιματική προσαρμογή, από μέτρα προστασίας στις πόλεις έως καλύτερη διαχείριση υδάτων. Ωστόσο, αυτά συνεπάγονται υψηλό κόστος και απαιτούν προσεκτική αξιολόγηση

Το δωρεάν δημόσιο παγοδρόμιο, μέρος ενός μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς των Ηνωμένων Εθνών, που διασχίζει την καρδιά της καναδικής πρωτεύουσας, έχει προσελκύσει εκατομμύρια τουρίστες από τότε που η πόλη άρχισε να το διατηρεί ως skateway το 1971.

Τα πρώτα χρόνια, οι επισκέπτες μπορούσαν συνήθως να υπολογίζουν σε μια σεζόν πατινάζ που διαρκούσε από τα τέλη Δεκεμβρίου έως τον Φεβρουάριο ή τις αρχές Μαρτίου.

Τα τελευταία χρόνια όμως η σεζόν συρρικνώνεται. Προ διετίας, τον χειμώνα του 2022-23, το Rideau Canal Skateway δεν άνοιξε καθόλου. Φέτος, ο πάγος στο κανάλι επανήλθε, κάνοντας μάλιστα και ένα ρεκόρ.

Όπως δήλωσαν οι αρμόδιοι, το κρύο ήταν πολύ έντονο και το παγοδρόμιο επέστρεψε στην κατάσταση που ήταν πριν τρία χρόνια.

Πιο αναλυτικά, θα υπάρχουν 35% λιγότερες «πολύ κρύες» ημέρες, δηλαδή ημέρες με κάτω από -10 βαθμούς Κελσίου (14 βαθμοί Φαρενάιτ).

Σημειώνεται ότι το νερό παγώνει στους 32 βαθμούς Φαρενάιτ, αλλά απαιτείται έντονο κρύο 14 βαθμών και κάτω για σημαντικό σχηματισμό πάγου.

Το 2022, ξεκίνησε μια τετραετής μελέτη του καναλιού και του πάγου του με ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Carleton στην Οτάβα. Στόχος τους είναι να καταλάβουν πώς να κρατήσουν το παγοδρόμιο “ανοιχτό και ακμάζον”, καθώς οι χειμώνες γίνονται όλο και πιο απρόβλεπτοι.

Μεγάλο μέρος της έρευνας επικεντρώνεται στην κατανόηση του πάγου και του τρόπου με τον οποίο ποικίλλει κατά μήκος του καναλιού. Οι ερευνητές χρησιμοποιούν ειδικά τρυπάνια για να τρυπήσουν τον πάγο, να μετρήσουν το πάχος του και να συλλέξουν δείγματα πυρήνα για να αξιολογήσουν την ποιότητά του.

Τεχνητές λύσεις

Οι ερευνητές εξετάζουν ακόμη πώς μπορούν να δημιουργήσουν ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη πάγου, ειδικά νωρίς στην σεζόν που οι ημέρες είναι μικρότερες και ο ήλιος χαμηλότερος στον ορίζοντα.

Τα «κανόνια λάσπης», παρόμοια με τα κανόνια χιονιού που χρησιμοποιούνται από τα χιονοδρομικά κέντρα, μπορούν να βοηθήσουν στα πρώτα στάδια του σχηματισμού πάγου. Τα κανόνια ψεκάζουν ημι-παγωμένο νερό πάνω στο κανάλι για να βοηθήσουν στην κρυστάλλωση ενός παχέος στρώματος πάγου στην επιφάνεια.

Μόλις σχηματιστεί ένα αρχικό στρώμα πάγου, το προσωπικό χρησιμοποιεί αντλίες για να αντλήσει νερό από κάτω από τον πάγο και να το φέρει στην επιφάνεια. Η τεχνική αυτή επιταχύνει το σχηματισμό πάγου εκθέτοντας το νερό απευθείας στον κρύο αέρα.

Δοκιμάζουν επίσης “snow bots”, ελαφριά ημιαυτόνομα ρομπότ που μπορούν να καθαρίσουν το χιόνι από το κανάλι όταν ο πάγος είναι ακόμα πολύ λεπτός για να αντέξει βαρύτερο εξοπλισμό αποχιονισμού που θα λειτουργούσε με ασφάλεια. Εάν αφεθεί ακαθάριστο το κανάλι, το χιόνι που συσσωρεύεται στον πάγο μπορεί να μονώσει το νερό κάτω από τον πάγο και να εμποδίσει την ανάπτυξή του.

Το πατινάζ στα παγωμένα κανάλια ήταν κάποτε ένα εθνικό χόμπι σε αρκετές χώρες, αλλά σε έναν κόσμο που… υπερ-θερμαίνεται τέτοιες δραστηριότητες είναι τώρα σε μεγάλο βαθμό παρελθόν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το Elfstedentocht, ένας ιστορικός αγώνας πατινάζ μεγάλων αποστάσεων σε φυσικό πάγο, μήκους σχεδόν 200 χιλιομέτρων, στη βόρεια επαρχία Friesland της Ολλανδίας, που προσέλκυε χιλιάδες συμμετέχοντες κάθε χρόνο. Αυτό όμως έχει να συμβεί από το 1997 λόγω έλλειψης πάγου εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής…

Στα υπόλοιπα γεωγραφικά διαμερίσματα ο φετινός Αύγουστος καταγράφηκε ως ο δεύτερος θερμότερος από το 2010 (παραμένει ως θερμότερος ο Αύγουστος του 2021). Εξαίρεση αποτελεί η Θεσσαλία, όπου ήταν ο τρίτος θερμότερος Αύγουστος.

Ο Αύγουστος του 2024 ήταν ένας πολύ θερμός μήνας σε συνέχεια των πολύ θερμών Ιουνίου και Ιουλίου 2024, με τις μέσες τιμές του μήνα να είναι σχεδόν 1°C πάνω από τον δεύτερο θερμότερο (Αύγουστος 2021) σε Βόρεια και Δυτική Ελλάδα. Συνεχόμενες θετικές αποκλίσεις σημειώθηκαν σε όλη τη χώρα από τις αρχές του μήνα έως το τέλος του μήνα, κυρίως σε Βόρεια Ελλάδα, Δυτική Ελλάδα, Ιόνιο και Πελοπόννησο της τάξης των 6-8°C πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα. Μικρές αρνητικές αποκλίσεις σημειώθηκαν μόνο στα νησιά του Αιγαίου και στην Κρήτη με την παράλληλη επικράτηση του μελτεμιού.

Στην Αθήνα, η μέση μηνιαία τιμή απόκλισης της μέγιστης θερμοκρασίας ήταν +1,2°C, με 25 από τις 31 ημέρες του μήνα να είναι θερμότερες από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα. Στη Θεσσαλονίκη, 24 ημέρες του μήνα ήταν θερμότερες από τη μέση τιμή της περιόδου 2010-2019, όπου η μέση μέγιστη θερμοκρασία του μήνα κυμάνθηκε +1,1°C πάνω από τα κανονικά επίπεδα. Στο 60% των σταθμών του Ε.Α.Α. οι 25 ημέρες (τουλάχιστον) από τις 31 του μήνα ήταν θερμότερες από τα κανονικά.

Οι αποδόσεις σίτου μειώθηκαν κατακόρυφα πέρυσι σε 1 τόνο ανά εκτάριο (2,5 στρέμματα) – πρόκειται για τη μικρότερη σοδειά έως σήμερα – καθώς η χειρότερη περίοδος ξηρασίας των τελευταίων τριών δεκαετιών πλήττει το βορειοαφρικανικό κράτος. Το πηγάδι στο οικόπεδο του Σαντίρι στέγνωσε και δεν έχει την πολυτέλεια να σκάψει πιο βαθιά. Τώρα λοιπόν δοκιμάζει κριθάρι, μια πιο ανθεκτική καλλιέργεια.

Ο Σαντίρι είναι μεταξύ των 1,2 εκατομμυρίων αγροτών σιτηρών που υφίστανται το μεγαλύτερο βάρος της κλιματικής αλλαγής στο Μαρόκο, όπου η συχνότητα των ξηρασιών έχει πενταπλασιαστεί αυτόν τον αιώνα. Ο αντίκτυπος θα γίνει αισθητός πολύ πέρα από τα σύνορά της: Η χώρα πρόκειται να μειώσει τις εξαγωγές σίτου – τη στιγμή που μεγάλοι εξαγωγείς, όπως η Γαλλία και η Ρωσία, έχουν δει τη σοδειά τους να μειώνεται σημαντικά – και να προμηθεύσει λιγότερα από τα φρούτα και τα λαχανικά της στα σε Ευρώπη, ΗΠΑ και υπόλοιπη Αφρική.

Όπως αναφέρει το Bloomberg, η μακρά αυτή άσχημη περίοδος σηματοδοτεί μια έντονη αλλαγή στην ικανότητα του Μαρόκου να προμηθεύει το λαό του με βασικά τρόφιμα και θα αυξήσει τις δαπάνες, ακριβώς τη στιγμή που η κυβέρνηση καλείται να πληρώσει ένα λογαριασμό ανοικοδόμησης 120 δισ. ντίρχαμ (12 δισ. δολάρια) μετά τον θανατηφόρο σεισμό του Σεπτεμβρίου. Ξοδεύει επίσης 20 δισ. ντίρχαμ για την αναβάθμιση των γηπέδων ποδοσφαίρου για ένα αφρικανικό πρωτάθλημα του 2025 και το Παγκόσμιο Κύπελλο 2030.

Επιπλέον, η κατάσταση ξυπνά μνήμες από την Αραβική Άνοιξη πριν από μια δεκαετία, όταν η άνοδος των τιμών των τροφίμων συνέβαλε σε εξεγέρσεις σε ολόκληρη την περιοχή. Αν και οι γείτονές της αντιμετωπίζουν καλύτερες αποδόσεις σιτηρών φέτος, οι αιγυπτιακές καλλιέργειες επλήγησαν από την υπερβολική ζέστη και η Αλγερία και η Τυνησία αντιμετώπισαν την ξηρασία το 2023.

«Η γεωργία διανύει μια τραγωδία – ειδικά τα σιτηρά», είπε ο Abderrahim Handouf, ερευνητής στο κρατικό Εθνικό Ινστιτούτο Αγροτικής Έρευνας. «Θα εισάγουμε περισσότερο σιτάρι βραχυμεσοπρόθεσμα, επειδή η διόρθωση της κατάστασης θα απαιτήσει πολύ χρόνο».

Οι διαδοχικές ξηρασίες έχουν μειώσει την ετήσια παραγωγή σίτου, σκληρού σίτου και κριθαριού του Μαρόκου σε 3 εκατομμύρια τόνους έναντι 10 εκατομμυρίων τόνων σε μια υγρή περίοδο τρία χρόνια πριν, δήλωσε ο Michael Baum, αναπληρωτής γενικός διευθυντής του μη κερδοσκοπικού Διεθνούς Κέντρου Γεωργικής Έρευνας στις Ξηρές Περιοχές. .

Οι αρχές έχουν δε, περιορίσει τις εξαγωγές κρεμμυδιών και πατάτας στη Δυτική Αφρική για να βοηθήσουν στην πτώση των τιμών.

Οι καλλιέργειες σιτηρών μειώθηκαν σε 2,5 εκατομμύρια εκτάρια φέτος, σε σύγκριση με 4 εκατομμύρια εκτάρια τα τελευταία χρόνια, είπε ο υπουργός Γεωργίας Μοχάμεντ Σαντίκι στους νομοθέτες τον Απρίλιο.

«Διαπιστώνουμε ότι οι συνθήκες θερμοκρασίας, που προβλέπονται για το 2035 στο πλαίσιο της μελλοντικής υπερθέρμανσης, οδηγούν σε ανοδικές πληθωριστικές πιέσεις σε ολόκληρο τον κόσμο», αναφέρουν οι ερευνητές από το Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK) και από την ΕΚΤ.

Ειδικότερα, οι θερμοκρασίες αυτές ενδέχεται να προκαλέσουν άνοδο του παγκόσμιου πληθωρισμού τροφίμων έως και 3,23% κατά μέσον όρο κάθε χρόνο. Σε ό,τι αφορά τον γενικό δείκτη του πληθωρισμού υπολογίζεται ότι θα οδηγήσει σε άνοδο έως και 1,18% μέσα την επόμενη δεκαετία.

«Πέραν του 2035, το μέγεθος των εκτιμώμενων πιέσεων στον πληθωρισμό διαφέρει σημαντικά βάσει των σεναρίων για τα επίπεδα των ρύπων, που σημαίνει ότι ο αποφασιστικός περιορισμός των ρύπων θα μπορούσε να τις αποκλιμακώσει σημαντικά», αναφέρουν οι ερευνητές.

Τα τρόφιμα θα είναι κατά πάσα πιθανότητα η κατηγορία του πληθωρισμού που θα επηρεαστεί περισσότερο, σύμφωνα με την έρευνα. Επίσης, αναμένεται ότι ο πληθωριστικός αντίκτυπος θα κατανεμηθεί άνισα, καθώς οι μεγαλύτερες πιέσεις θα ασκηθούν σε χώρες της Αφρικής και της Νοτίου Αμερικής.

Εάν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα πολιτικής, οι πιέσεις αυτές είναι πιθανό να μετριαστούν. Οι ερευνητές, όμως, προειδοποίησαν επίσης ότι εάν οι ρύποι δεν μειωθούν, τότε οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό ενδέχεται να επιδεινωθούν.

Οι επιπτώσεις της περιβαλλοντικής κρίσης αποτελούν «τεράστια απειλή» για την καλλιέργεια της μπανάνας σύμφωνα με τον οικονομολόγο Πασκάλ Λιου του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), καθώς ενισχύονται οι ασθένειες που πλήττουν το τροπικό φρούτο.

Ανάμεσα σε αυτές ο μύκητας Fusarium wilt Tropical Race 4, ο οποίος εξαπλώνεται ραγδαία εξαιτίας της έλλειψης βροχοπτώσεων. Ενώ παλαιότερα η περίοδος βροχών διαρκούσε πέντε-έξι μήνες, τα τελευταία χρόνια το διάστημα αυτό έχει μειωθεί κατά το ήμισυ με συνέπεια την εξάπλωση των παρασίτων. Ο μύκητας, μάλιστα, έχει μεταλλαχθεί και απειλεί την Cavendish, την αγαπημένη ποικιλία μπανάνας.

Ο τομέας επλήγη σοβαρά από την πανδημία COVID-19, ενώ τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρέασαν την παραγωγή της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας που αντιπροσωπεύουν πάνω από το 95% του παγκόσμιου εμπορίου μπανάνας. Οι εξαγωγές σημείωσαν απότομη πτώση ενώ σταθεροποιήθηκαν μόνο το περασμένο έτος, σύμφωνα με τον FAO.

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η καλλιέργεια μπανάνας συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια της 4^ης παγκόσμιας διάσκεψης του Παγκόσμιου Φόρουμ Μπανάνας (WBF) που συνεδρίασε στη Ρώμη, ένα δίκτυο που συντονίζεται από τη Διεύθυνση Αγορών και Εμπορίου. Όπως επισημαίνει η ιταλική εφημερίδα La Repubblica από την ίδρυσή του το Φόρουμ έχει ασχοληθεί με πολλά ζητήματα σχετικά με την παραγωγή μπανάνας, ανάμεσα σε αυτά η ανάγκη αξιοπρεπών μισθών στους εργαζομένους, ο σεβασμός των εργασιακών δικαιωμάτων, τα θέματα ισότητας φύλων, η αντιμετώπιση περιστατικών βίας και παρενόχλησης. Ανάμεσα στα θέματα ήταν και η βιωσιμότητα καθώς ολοένα περισσότεροι καταναλωτές επιθυμούν να αγοράσουν προϊόντα που προέρχονται από βιώσιμες καλλιέργειες.

Όλα αυτά τη στιγμή που οι παραγωγοί καλούνται να ανταπεξέλθουν στο οικονομικό βάρος της αύξησης του κόστους των λιπασμάτων, της ενέργειας και των μεταφορών.

«Θα υπάρξουν πράγματι κάποιες αυξήσεις τιμών», δήλωσε ο Λου προσθέτοντας πως «αν δεν υπάρξει σημαντική αύξηση της προσφοράς, προβλέπω ότι οι τιμές της μπανάνας θα παραμείνουν σχετικά υψηλές τα επόμενα χρόνια».

Πιο συγκεκριμένα, οι επιστήμονες του Copernicus διαπίστωσαν ότι το 2023 ο Οκτώβριος ήταν θερμότερος από κάθε άλλη χρονιά παγκοσμίως, με θερμοκρασίες 1,7ºC πάνω από τη μέση θερμοκρασία στα τέλη του 1800.

Όπως υπενθυμίζει ο Guardian, καίγοντας ορυκτά καύσιμα και καταστρέφοντας τη φύση, ο άνθρωπος μετά τη Βιομηχανική Επανάσταση έχει διοχετεύσει στην ατμόσφαιρα αέρια που παγιδεύουν τη θερμότητα και έχουν αυξήσει τη θερμοκρασία του πλανήτη κατά 1,2ºC.

Αυτά είναι τα ρεκόρ που έχουν σημασία. Γι’ αυτό και η συμφωνία του Παρισιού είναι μια συνθήκη ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η μη τήρηση των στόχων της παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα σε τεράστια κλίμακα», τόνισε χαρακτηριστικά.

Υπενθυμίζεται ότι στη σύνοδο κορυφής στο Παρίσι πριν από οκτώ χρόνια, οι παγκόσμιοι ηγέτες υποσχέθηκαν ότι θα προσπαθήσουν να σταματήσουν την υπερθέρμανση του πλανήτη κατά 1,5ºC μέχρι το τέλος του αιώνα. Όμως, οι τρέχουσες πολιτικές έχουν ως στόχο τη θέρμανσή του κατά περίπου 2,4ºC.

Ο Ακσέι Ντεοράς, ερευνητής μετεωρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ, δήλωσε στον Guardian: «Ο καυτός Οκτώβριος του 2023 είναι ακόμη ένα ατυχές παράδειγμα που δείχνει πώς τα ρεκόρ θερμοκρασίας καταρρίπτονται με τεράστια διαφορά. Η υπερθέρμανση του πλανήτη, λόγω των αυξημένων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και του Ελ Νίνιο στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, πλήττουν τον πλανήτη πολύ σκληρά».

Το ρεκόρ στη ζέστη τον προηγούμενο μήνα άφησε άναυδους τους επιστήμονες, οι οποίοι εκτιμούν ότι τις ακραίες θερμοκρασίες προκαλούν ένα ισχυρό μίγμα ρύπανσης από τα αέρια του θερμοκηπίου, η επιστροφή του Ελ Νίνιο και κάποιοι άλλοi παράγοντες, όπως η μείωση της ρύπανσης από θείο και η έκρηξη ηφαιστείου στην Τόνγκα.

Αυτό προκύπτει σύμφωνα με μελέτη –δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Management Science τη Δευτέρα 7/8 και εκπονήθηκε από το το University of East Anglia (UEA) και το University of Cambridge– η οποία προσομοίωσε τον οικονομικό αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στις αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας.

Ανάμεσά τους, η Κίνα, η Ινδία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς θα μπορούσαν να αναμένουν υψηλότερα κόστη καθώς τα πιστωτικά τους σκορ μειώνονται κατά δύο βαθμίδες στο πλαίσιο ενός συστήματος αξιολόγησης «προσαρμοσμένο για το κλίμα».

«Τα αποτελέσματά μας υποστηρίζουν την ιδέα ότι η αναβολή των πράσινων επενδύσεων θα αυξήσει το κόστος δανεισμού για τα έθνη, το οποίο θα μεταφραστεί σε υψηλότερο κόστος του εταιρικού χρέους», δήλωσε η ερευνήτρια Patrycja Klusak. Το αυξανόμενο κόστος του χρέους θα ήταν μόνο μια επιπλέον πτυχή της συνολικής οικονομικής ζημίας που ήδη προκαλεί η κλιματική αλλαγή. Η ασφαλιστική εταιρεία Allianz εκτιμά ότι οι πρόσφατοι καύσωνες θα έχουν ήδη μειώσει κατά 0,6% την παγκόσμια παραγωγή φέτος.

Ενώ οι οίκοι αξιολόγησης αναγνωρίζουν την ευπάθεια των οικονομιών στην κλιματική αλλαγή, μέχρι στιγμής ήταν προσεκτικοί στην ποσοτικοποίηση αυτών των κινδύνων στις αξιολογήσεις τους. Αυτό συνέβη λόγω της αβεβαιότητας σχετικά με την πιθανή έκταση της ζημίας.

Η μελέτη UEA/Cambridge εκπαίδευσε μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης στις υπάρχουσες αξιολογήσεις της S&P Global και στη συνέχεια τα συνδύασε με κλιματικά οικονομικά μοντέλα και τις εκτιμήσεις κινδύνου φυσικών καταστροφών της S&P για τη δημιουργία νέων αξιολογήσεων για διάφορα κλιματικά σενάρια.

Μια υποβάθμιση σε 59 κράτη προέκυψε από ένα λεγόμενο σενάριο RCP 8.5 εκπομπών που συνεχώς αυξάνονται. Συγκριτικά, 48 κρατικά κράτη υπέστησαν υποβαθμίσεις μεταξύ Ιανουαρίου 2020 και Φεβρουαρίου 2021 κατά τη διάρκεια της αναταραχής της πανδημίας COVID-19.

Όπως υπογραμμίζει το Reuters εάν ο πλανήτης καταφέρει να επιμείνει στον στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα, με τις θερμοκρασίες να διατηρούνται κάτω από άνοδο δύο βαθμών, οι αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας των κρατών βάσει της προσομοίωσης δεν θα έχουν επιπτώσεις βραχυπρόθεσμα και μόνο περιορισμένες μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.

Σύμφωνα με το μοντέλο, ένα χειρότερο σενάριο υψηλών εκπομπών μέχρι το τέλος του αιώνα θα οδηγούσε από την άλλη σε υψηλότερο παγκόσμιο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, που θα ανέλθει σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε τρέχον χρήμα.

Αντίστοιχα, η Fitch Ratings επεσήμανε ότι το σύστημά της για “Βαθμολογίες συνάφειας ESG” περιλαμβάνει παράγοντες όπως η έκθεση στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις ως ένα στοιχείο στις αξιολογήσεις της.

Παράλληλα, οι βορειοανατολικές πολιτείες των ΗΠΑ «πνίγηκαν» από τις έντονες βροχοπτώσεις και οι μεσοδυτικές πνίγονται από τον καπνό των πυρκαγιών. Στην Ευρώπη, ο νότος βιώνει τροπικές θερμοκρασίες, με την Ιταλία να «βράζει» και την εικόνα στην Ελλάδα να επιδεινώνεται από τις πυρκαγιές.

Μια απομακρυσμένη πόλη στο άνυδρο βορειοδυτικό τμήμα της Κίνας, το Σανμπάο, κατέγραψε εθνικό ρεκόρ 52,2 βαθμών Κελσίου.

Οι επιστήμονες έχουν προειδοποιήσει εδώ και καιρό ότι η κλιματική αλλαγή, που προκαλείται από τις εκπομπές CO2 από την καύση ορυκτών καυσίμων, θα κάνει τους καύσωνες πιο συχνούς, σοβαρούς και θανατηφόρους. Λένε, μάλιστα ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να λάβουν δραστικά μέτρα για να μειώσουν τις παραλείψεις για να αποτρέψουν την κλιματική καταστροφή. 

Το «νέο φυσιολογικό»

Οι προειδοποιήσεις ότι το ιστορικό υψηλό των 48,8C στην Ευρώπη θα μπορούσε να ξεπεραστεί αυτόν τον μήνα, έρχονται καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων στο βόρειο ημισφαίριο. Αυτό πυροδοτεί δασικές πυρκαγιές, διαταράσσει τις υποδομές μεταφορών και ενέργειας και αναγκάζει τουρίστες και εργαζόμενους να αναζητήσουν καταφύγιο από την ζέστη.

Πάνω από 20°C στα Πυρηναία

Αυτό θα επιβαρύνει ολοένα και περισσότερο την οικονομία, τα οικοσυστήματα και την υγεία. Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι περισσότεροι από 60.000 άνθρωποι πέθαναν στην Ευρώπη εξαιτίας του καύσωνα του προηγούμενου καλοκαιριού.

Στην Μαδρίτη η θερμοκρασία πρόκειται να ξεπεράσει τους 40°C για πρώτη φορά φέτος, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Σύστημα Προβλέψεων. Η Ανδόρα, η οποία βρίσκεται σε υψόμετρο 1.000 μέτρων στα Πυρηναία μεταξύ Ισπανίας και Γαλλίας, βίωσε την πρώτη νύχτα που η θερμοκρασία δεν έπεσε κάτω από τους 20°C.

Το τεράστιο κόστος

Τα κύματα καύσωνα που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή έχουν κοστίσει στην παγκόσμια οικονομία τουλάχιστον 16 τρισεκατομμύρια δολάρια από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε προ μηνών στο περιοδικό Science Advances, ένα βάρος που έχει πέσει δυσανάλογα στα φτωχότερα και λιγότερο ρυπογόνα έθνη του κόσμου και θα τροφοδοτήσει τη διεθνή συζήτηση για το ποιος θα έπρεπε να πληρώσει για τις συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Οι οικονομικές απώλειες από την υπερβολική ζέστη ήταν κατά μέσο όρο στο 1,5% του κατά κεφαλήν ΑΕΠ για τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου, συνήθως οι μεγαλύτεροι συντελεστές στην κλιματική αλλαγή, διαπίστωσαν οι ερευνητές. Εν τω μεταξύ, τα φτωχότερα έθνη του κόσμου υπέστησαν πολύ μεγαλύτερες απώλειες 6,7% του κατά κεφαλήν ΑΕΠ.

Οι φυσικές καταστροφές, πολλές από τις οποίες προκλήθηκαν από την κλιματική κρίση, προκάλεσαν παγκόσμιες οικονομικές απώλειες ύψους 313 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2022, σύμφωνα με τον ασφαλιστικό μεσίτη Aon. Οι απώλειες από φυσικές καταστροφές που καλύπτονται από τον ασφαλιστικό τομέα ανήλθαν σε 132 δισεκατομμύρια δολάρια, που ήταν 57% πάνω από τον μέσο όρο του 21ου αιώνα.

Μετρώντας το κόστος της κλιματικής αλλαγής στην Ευρώπη

Μόνο στην Ευρώπη οι καύσωνες, οι πλημμύρες και οι καταιγίδες εκτιμάται ότι προκάλεσαν οικονομικές απώλειες 145 δισεκατομμυρίων ευρώ στην ΕΕ την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με τη Eurostat.

Οι υψηλότερες συνολικές απώλειες μεταξύ 2010 και 2020 σημειώθηκαν το 2017, ύψους σχεδόν 27,9 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το λέει αυτό λόγω των ισχυρών κυμάτων καύσωνα που προκάλεσαν δασικές πυρκαγιές εκείνη τη χρονιά.

Το 2020, η Ελλάδα κατέγραψε τις υψηλότερες απώλειες που σχετίζονται με το κλίμα από οποιαδήποτε άλλη χώρα του μπλοκ με 91 ευρώ ανά κάτοικο. Αυτό ήταν περισσότερο από τρεις φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ των 27 ευρώ. Οι χαμηλότερες απώλειες κατά την περίοδο αυτή καταγράφηκαν στη Βουλγαρία με 0,70 € ανά κάτοικο.

Η Γερμανία έχασε σχεδόν 108 δισ. ευρώ, η Γαλλία σχεδόν 99 δισ. ευρώ και η Ιταλία λίγο πάνω από 90 δισ. ευρώ.

Το ανθρώπινο κόστος

Ο καύσωνας που τυλίγει το βόρειο ημισφαίριο πρόκειται να ενταθεί αυτή την εβδομάδα, προκαλώντας άνοδο της θερμοκρασίας κατά τη διάρκεια της νύχτας και αυξημένο κίνδυνο καρδιακών προσβολών και θανάτων, ανακοίνωσε σήμερα την Τρίτη ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός.

Ο WMO προειδοποιεί ότι ο καύσωνας βρίσκεται στην πρώτη του φάση, λέγοντας ότι αναμένει οι θερμοκρασίες στη Βόρεια Αμερική, την Ασία, τη Βόρεια Αφρική και τη Μεσόγειο θα διατηρηθούν πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου «για παρατεταμένο αριθμό ημερών αυτήν την εβδομάδα καθώς ο καύσωνας εντείνεται».

Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι θερμοκρασίες τα μεσάνυχτα θα κυμαίνονται στους 30 βαθμούς σε ορισμένες περιοχές αυτήν την εβδομάδα, είπε.

«Οι επαναλαμβανόμενες υψηλές νυχτερινές θερμοκρασίες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για την ανθρώπινη υγεία, επειδή το σώμα δεν μπορεί να ανακάμψει από την παρατεταμένη ζέστη. Αυτό οδηγεί σε αυξημένες περιπτώσεις καρδιακών προσβολών και θανάτου», δήλωσε σε δημοσιογράφους στη Γενεύη ο John Nairn, Ανώτερος Σύμβουλος Extreme Heat του WMO.

Η μετεωρολογική υπηρεσία του ΟΗΕ είπε ότι είναι πιθανά νέα ρεκόρ τις επόμενες ημέρες. Το προηγούμενο υψηλό ευρωπαϊκό ήταν 48,8 Κελσίου που επιτεύχθηκε στη Σικελία τον Αύγουστο του 2021 και το παγκόσμιο ρεκόρ είναι 56,7 Κελσίου από την Κοιλάδα του Θανάτου της Καλιφόρνια τον Ιούλιο του 1913, σύμφωνα με τον WMO.

Το El Niño

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, φέτος εκδηλώνεται και το φαινόμενο με την ονομασία «El Niño» – και όπως χαρακτηριστικά σημειώνει το CNBC, «είναι σαν να προσθέτεις καύσιμα σε μια φωτιά που ήδη σιγοκαίει».

Το El Niño είναι σαν να προσθέτεις ελαφρύτερο καύσιμο σε μια φωτιά που ήδη σιγοκαίει. «Λόγω του El Niño οι θερμοκρασίες ωθούνται υψηλότερα παγκοσμίως, επιτείνοντας περαιτέρω τις αυξήσεις της θερμοκρασίας που προκαλούνται από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου», δήλωσε ο Ullrich.

Αυτός ο συνδυασμός της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής και του El Niño «εντείνει ορισμένα από αυτά τα ακραία φαινόμενα», δήλωσε ο Μαν.

Το El Niño, που στα ισπανικά σημαίνει «μικρό αγόρι», εκδηλώνεται όταν οι συνήθεις άνεμοι που πνέουν δυτικά κατά μήκος του ισημερινού εξασθενούν και θερμότερα νερά ωθούνται ανατολικά, προς τη δυτική ακτή της Αμερικής. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα μέτριο έως ισχυρό El Niño το φθινόπωρο και το χειμώνα συσχετίζεται με υγρότερες από το μέσο όρο συνθήκες από τη νότια Καλιφόρνια έως την ακτή του Κόλπου και ξηρότερες από το μέσο όρο συνθήκες στο βορειοδυτικό τμήμα του Ειρηνικού και την κοιλάδα του Οχάιο.