Για τα νοικοκυριά που επιλέγουν το κλιματιστικό ως βασικό μέσο θέρμανσης, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η τιμή αγοράς, αλλά η δυνατότητά του να καλύπτει τις πραγματικές ανάγκες του χώρου, χωρίς να επιβαρύνει άσκοπα την κατανάλωση ρεύματος.

Όπως επισημαίνει τεχνικός στο Redactie24, ένα κλιματιστικό που επιλέχθηκε πρωτίστως για την ψύξη του σπιτιού το καλοκαίρι δεν είναι αυτομάτως κατάλληλο για να αποτελέσει την κύρια πηγή θέρμανσης τις κρύες ημέρες του χειμώνα. Η δυνατότητα εναλλαγής από την ψύξη στη θέρμανση δεν αρκεί. Χρειάζεται να έχει προηγηθεί σωστή εκτίμηση των αναγκών του ακινήτου και της απόδοσης του εξοπλισμού σε χαμηλές εξωτερικές θερμοκρασίες.

Το πρώτο βήμα πριν από την αγορά

Σύμφωνα με τον ειδικό, η σημαντικότερη επένδυση είναι ο ακριβής υπολογισμός των θερμικών απωλειών και η επιλογή συστήματος με την κατάλληλη ισχύ.

Πρακτικά, πριν από την αγορά πρέπει να προσδιοριστεί πόση θερμότητα χρειάζεται η κατοικία για να διατηρεί την επιθυμητή θερμοκρασία και κατά πόσο το κλιματιστικό μπορεί να την εξασφαλίσει ακόμη και όταν επικρατεί έντονο κρύο. Μια συσκευή με ανεπαρκή θερμαντική ισχύ μπορεί να δυσκολεύεται να ζεστάνει τον χώρο τις ημέρες με χαμηλές θερμοκρασίες. Έτσι, το χαμηλό αρχικό κόστος δεν εγγυάται ούτε οικονομική λειτουργία ούτε την αναμενόμενη άνεση.

Αντίθετα, η σωστή διαστασιολόγηση βοηθά ώστε το σύστημα να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του σπιτιού και περιορίζει τον κίνδυνο πρόσθετων, απρόβλεπτων εξόδων.

Η θέση επηρεάζει την απόδοση

Εξίσου σημαντική με την επιλογή της συσκευής είναι η τοποθέτησή της. Η εξωτερική μονάδα χρειάζεται επαρκή ελεύθερο χώρο, ώστε ο αέρας να εισέρχεται και να αποβάλλεται ανεμπόδιστα. Εάν ο αέρας που αποβάλλεται επιστρέφει στη μονάδα, η απόδοση του συστήματος επηρεάζεται αρνητικά.

Τον χειμώνα απαιτείται προσοχή και στην απομάκρυνση του νερού από τους κύκλους απόψυξης. Η εξωτερική μονάδα μπορεί να πραγματοποιεί τακτικά αυτή τη διαδικασία και η σωστή αποστράγγιση είναι απαραίτητη για να αποφεύγεται ο σχηματισμός πάγου.

Στο εσωτερικό του σπιτιού, η θέση της μονάδας πρέπει να επιτρέπει την καλή κατανομή του ζεστού αέρα. Διαφορετικά, μπορεί να παραμένουν κρύα σημεία, ακόμη και όταν η ισχύς του εξοπλισμού είναι επαρκής.

Οι λεπτομέρειες της εγκατάστασης που κοστίζουν

Την αξιοπιστία και την αποδοτικότητα του κλιματιστικού επηρεάζουν επίσης εξαρτήματα και εργασίες που συνήθως δεν είναι ορατά μετά την εγκατάσταση: η ποιότητα των σωληνώσεων του ψυκτικού μέσου, η σωστή μόνωσή τους και ο τελικός έλεγχος λειτουργίας.

Κατά την παράδοση του συστήματος, ο εγκαταστάτης πρέπει να επιβεβαιώνει ότι οι συνδέσεις έχουν γίνει σωστά και ότι ο εξοπλισμός λειτουργεί σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προδιαγραφές.

Το μήνυμα προς τους καταναλωτές είναι ότι η τιμή αγοράς αποτελεί μόνο ένα μέρος του συνολικού κόστους. Ένα ανεπαρκές ή κακώς εγκατεστημένο κλιματιστικό μπορεί να αποδειχθεί ακριβότερο σε βάθος χρόνου, ενώ η σωστή μελέτη και η ποιοτική εγκατάσταση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για αποδοτική θέρμανση.

Το φετινό καλοκαίρι έδειξε από νωρίς τις διαθέσεις του, με την Ευρώπη να καταγράφει ήδη ιστορικά υψηλές θερμοκρασίες. Στη Γαλλία, ο υδράργυρος έφτασε τους 37°C για πρώτη φορά μέσα σε μήνα Μάιο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο σημείωσε νέο εποχικό ρεκόρ, με το Λονδίνο να αγγίζει τους 34,8°C. Αντίστοιχο ρεκόρ καταγράφηκε και στην Ιρλανδία, όπου η θερμοκρασία ανέβηκε στους 30,5°C.

Παρά την ένταση των φαινομένων, η πλειονότητα των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε ποσοστό 68%, δεν διαθέτει ούτε κλιματιστικό ούτε ανεμιστήρα στην κατοικία της, σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος με τίτλο «Overheated and Underprepared» («Υπερθερμασμένοι και Απροετοίμαστοι»).

Αν και σε ορισμένα κράτη η ανάγκη για κλιματισμό είναι περιορισμένη λόγω ηπιότερου κλίματος, πάνω από ένας στους τρεις Ευρωπαίους, δηλαδή το 38%, δηλώνει ότι δεν μπορεί να καλύψει οικονομικά την αγορά ή τη χρήση κλιματιστικού.

Τα ποσοστά είναι ιδιαίτερα αυξημένα σε ορισμένες από τις πιο θερμές περιοχές της Ευρώπης:

• Γαλλία: 42%
• Ελλάδα: 46%
• Πορτογαλία: 45%
• Ρουμανία: 39%
• Ιταλία: 37%
• Ισπανία: 34%

Η εικόνα προκαλεί προβληματισμό, καθώς περισσότεροι από το ένα τέταρτο των πολιτών της ΕΕ είναι άνω των 65 ετών, με κάποιους από τους πιο γηρασμένους πληθυσμούς να βρίσκονται σε χώρες όπως η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα. Η Μάλτα με 8,5%, το Λουξεμβούργο με 18% και η Ιρλανδία με 20% εμφανίζονται ως οι χώρες όπου οι πολίτες αντιμετωπίζουν τις λιγότερες δυσκολίες στην αγορά κλιματιστικών ή ανεμιστήρων.

Υπάρχουν, βέβαια, και εναλλακτικοί τρόποι για τη διατήρηση χαμηλότερων θερμοκρασιών στο σπίτι, όπως  τέντες ή εξωτερικά συστήματα σκίασης. Ωστόσο, η πλειονότητα των πολιτών στην Ισπανία με 61%, στην Πορτογαλία με 59%, στην Ιταλία με 57% και στην Κύπρο με 51% αναφέρει ότι οι κατοικίες τους δεν διαθέτουν ούτε αυτά τα μέσα προστασίας.

Οι καύσωνες στην κορυφή των ανησυχιών

Οι καύσωνες σύμφωνα με το Εuronews αναδεικνύονται πλέον στη μεγαλύτερη κλιματική ανησυχία για το 85% των πολιτών της ΕΕ, ξεπερνώντας τις πλημμύρες με 80%, τις πυρκαγιές με 82,5% και τη λειψυδρία με 80,5%.

Η ανησυχία εμφανίζεται ακόμη πιο έντονη στις μεσογειακές χώρες:

• Κύπρος: 75%
• Ελλάδα: 71%
• Μάλτα: 70%

Οι πολίτες στις συγκεκριμένες χώρες δηλώνουν ότι ανησυχούν «πολύ» ή «αρκετά» για την άνοδο των θερμοκρασιών. Την ίδια ώρα, περίπου ένας στους δύο Ευρωπαίους αναφέρει ότι αισθάνεται ήδη υπερβολική ζέστη μέσα στο σπίτι του, σε ποσοστό 50%, αλλά και στον χώρο εργασίας του, σε ποσοστό 47%, ενώ το ποσοστό ανεβαίνει στο 61% όταν η αναφορά αφορά τη γειτονιά του.

Η εικόνα στις τοπικές κοινωνίες είναι άνιση ως προς την ανταπόκριση των αρχών απέναντι στην ακραία ζέστη. Σε γενικές γραμμές, οι λεγόμενοι «χώροι δροσιάς» ή τα δημόσια κτήρια με κλιματισμό παραμένουν σχετικά περιορισμένα.

Στην Ιταλία μόλις το 15% των πολιτών δηλώνει ότι έχει πρόσβαση σε κλιματιζόμενους δημόσιους χώρους, ενώ στη Γερμανία το αντίστοιχο ποσοστό υποχωρεί στο 7%. Αντίθετα, στην Ελλάδα, τη Μάλτα και τη Ρουμανία περίπου τέσσερις στους δέκα πολίτες αναφέρουν ότι έχουν πρόσβαση σε δημόσιους χώρους με κλιματισμό.

Οι Έλληνες προτιμούν τον κλιματισμό, αλλά βλέπουν λίγες δενδροφυτεύσεις

Η δενδροφύτευση θεωρείται μια πιο οικονομική, μακροπρόθεσμη και φιλική προς το περιβάλλον απάντηση στο πρόβλημα της ζέστης. Περίπου το 36% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι βλέπει τέτοιες πρωτοβουλίες να υλοποιούνται στην περιοχή όπου ζει.

Οι διαφορές, ωστόσο, από χώρα σε χώρα είναι μεγάλες. Στην Ουγγαρία το 59% των πολιτών αναφέρει εκτεταμένες δράσεις δενδροφύτευσης, ενώ στην Ελλάδα το ποσοστό περιορίζεται μόλις στο 22%, που είναι το τρίτο χαμηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μια ακόμη μορφή προσαρμογής είναι η αλλαγή των ωραρίων εργασίας ή λειτουργίας των σχολείων τις ημέρες με τις υψηλότερες θερμοκρασίες. Παρ’ όλα αυτά, μόνο το 15% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι έχει δει να εφαρμόζονται τέτοια μέτρα. Τα ποσοστά κινούνται από 39% στην Κύπρο έως μόλις 8% στην Πορτογαλία.

Οι τοπικές αρχές φαίνεται πως δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην αποστολή προειδοποιήσεων για καύσωνες, μέσω τηλεφωνικών κλήσεων, γραπτών μηνυμάτων και ενημερώσεων από τα μέσα ενημέρωσης. Το 57% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι έχει λάβει τέτοιου τύπου ειδοποιήσεις.

Ωστόσο, αυτή η επικοινωνία δείχνει να εστιάζει περισσότερο στη διαχείριση έκτακτων συνθηκών και λιγότερο στην πρόληψη, καθώς μόνο το 42,5% των πολιτών δηλώνει ότι έχει δει ενημερωτικές εκστρατείες για τους κινδύνους που προκαλεί η ακραία ζέστη στην υγεία και για τα μέτρα ατομικής προστασίας.