Η σύμβαση, συνολικού προϋπολογισμού 460.000 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), προβλέπει ότι το Υπερταμείο, μέσω της Μονάδας Στρατηγικών Συμβάσεων (PPF), αναλαμβάνει για λογαριασμό του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας τη διαδικασία ωρίμανσης των ακινήτων και τη διενέργεια των διαγωνισμών κοινωνικής αντιπαροχής.

Το έργο περιλαμβάνει την πλήρη νομική και τεχνική ωρίμανση των ακινήτων, την εκπόνηση οικονομοτεχνικών μελετών, τη σύνταξη των τευχών των διαγωνισμών και την υποστήριξη της διαδικασίας έως την υπογραφή των συμβάσεων.

«Με διαφάνεια και γρήγορες διαδικασίες, αυξάνουμε το στεγαστικό απόθεμα. Κάθε ανενεργό δημόσιο ακίνητο που αξιοποιείται αποκτά ξανά ρόλο, συμβάλλοντας στην αύξηση της διαθεσιμότητας κατοικιών σε μια περίοδο όπου το κόστος στέγασης πιέζει όλο και περισσότερους πολίτες. Η Κοινωνική Αντιπαροχή είναι ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό εργαλείο στεγαστικής πολιτικής. Στόχος μας είναι η δημιουργία περισσότερων ποιοτικών κατοικιών, με ένα μέρος τους – τουλάχιστον 30% – να διατίθεται με προσιτό μίσθωμα, χωρίς να χάνεται ούτε ένα τετραγωνικό δημόσιας περιουσίας. Με τη συνεργασία μας με το Υπερταμείο και ένα στιβαρό θεσμικό πλαίσιο, μπορούμε να μετατρέπουμε ανενεργά ακίνητα σε λειτουργικές κατοικίες που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή. Αυτό υπηρετεί ένα σημαντικό έργο: τη μετατροπή της δημόσιας περιουσίας σε μοχλό στέγασης και ευκαιριών, εκεί όπου σήμερα υπάρχουν πραγματικές πιέσεις και ανάγκες», δήλωσε η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου.

Ο Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος του Υπερταμείου, Παναγιώτης Σταμπουλίδης, δήλωσε: «Η υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης με το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την ενεργοποίηση του θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής και τη δημιουργία σύγχρονων, ποιοτικών κατοικιών για τους πολίτες που τις έχουν περισσότερο ανάγκη. Το Υπερταμείο, μέσω της Μονάδας Στρατηγικών Συμβάσεων, αναλαμβάνει την ωρίμανση και τη δημοπράτηση του έργου, με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας και -πάντοτε- με γνώμονα τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα στην υλοποίησή του. Η συνεργασία αυτή αξιοποιεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τη συσσωρευμένη εμπειρία του Υπερταμείου, τόσο στη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας όσο και στην ωρίμανση έργων εθνικής σημασίας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην υλοποίηση πολιτικών που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των πολιτών».

Πώς λειτουργεί η Κοινωνική Αντιπαροχή
Ο ιδιώτης ανάδοχος αναλαμβάνει την ανάπτυξη/ανακατασκευή ακινήτων σε δημόσια γη. Μέρος των παραγόμενων διαμερισμάτων επιστρέφει στο Δημόσιο για κοινωνική μίσθωση, ενώ το υπόλοιπο διατίθεται στην αγορά. Έτσι αυξάνεται άμεσα η προσφορά κατοικίας, με αξιοποίηση ανεκμετάλλευτων δημόσιων ακινήτων, σύμφωνα με τις σύγχρονες στεγαστικές ανάγκες.

Το έργο αποφέρει ουσιαστικά οφέλη για την κοινωνία. Περισσότερες κατοικίες με προσιτό μίσθωμα για νέους, ζευγάρια και οικογένειες γίνονται διαθέσιμα. Ανενεργά κτίρια και οικόπεδα σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση αξιοποιούνται εκ νέου, αναβαθμίζοντας το αστικό περιβάλλον. Όλα υλοποιούνται με διαφανείς και ανταγωνιστικές διαδικασίες, μέσα από ενιαία τεχνική, νομική και οικονομική προετοιμασία, την οποία διασφαλίζει η Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων του Υπερταμείου.

Σύμφωνα με την αρμόδια υπουργό, Σοφία Ζαχαράκη με το πρόγραμμα επιδιώκεται η αξιοποίηση παλαιών ακινήτων του δημοσίου, τα οποία πολλές φορές δεν χρησιμοποιούνται ή έχουν εγκαταλειφθεί. Παράλληλα, επιδιώκεται η αναβάθμιση των ακινήτων αυτών σε σύγχρονα ενεργειακά και λειτουργικά κτήρια προκειμένου να δημιουργηθεί ένα απόθεμα κοινωνικών κατοικιών τα οποία θα προσφέρονται με αντικειμενικά κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια σε στοχευμένες ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Μέσω του θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής, παρέχονται μηχανισμοί αξιοποίησης και σαφείς διαδικασίες, κίνητρα και δικλείδες ασφαλείας, ώστε χωρίς άμεση δημοσιονομική επιβάρυνση, να παρασχεθούν στη θέση τους σύγχρονα κτίρια και να αυξηθεί το απόθεμα οικονομικά προσιτών κατοικιών, ιδίως προς τους νέους και τις ευάλωτες ομάδες, που πλήττονται κυρίως από την αύξηση του στεγαστικού κόστους . Παράλληλα δημιουργείται ένα ευέλικτο πλαίσιο συνεργασίας Δημοσίου και ιδιωτών για την αξιοποίηση ακινήτων στην οποία πλέον μπορεί να περιλαμβάνεται όχι μόνον η ανέγερση αλλά η συντήρηση κτιρίων.

Ειδικότερα, το προτεινόμενο σχέδιο νόμου, τροποποιεί τον ν.5006/2022 και εισάγει τις εξής αλλαγές:

• Επεκτείνεται η έννοια της κοινωνικής αντιπαροχής, ώστε να καλύπτει όχι μόνο την ανέγερση νέων κτιρίων σε αδόμητα ακίνητα, αλλά και την ανακαίνιση ή επισκευή ήδη δομημένων χώρων.
• Θεσπίζεται ρητά η δυνατότητα ανάθεσης στον ανάδοχο της πλήρους διαχείρισης των κοινωνικών κατοικιών (εκμίσθωση, είσπραξη, συντήρηση) για προκαθορισμένη περίοδο.
• Προβλέπεται η μεταβίβαση «εξ αδιαιρέτου» ποσοστού επί του ακινήτου στον ανάδοχο, ενώ στην υφιστάμενη διάταξη ο ανάδοχος περιοριζόταν στη χρήση ή εκμετάλλευση κάποιων οριζοντίων ιδιοκτησιών.
• Δημιουργείται ηλεκτρονικό μητρώο στη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, με αναλυτική καταγραφή των διαδικασιών, διαγωνισμών και συμβάσεων, εξασφαλίζοντας διαφάνεια και καλύτερο έλεγχο.
• Ρυθμίζονται πιο αναλυτικά τα κριτήρια και η διαδικασία για την επιλογή δικαιούχων από τον ΟΠΕΚΑ, ενώ ενισχύονται οι ρήτρες για τη δυνατότητα “rent to own”, αγοράς της κατοικίας μετά από συνεπή ενοικίαση (συγκεκριμένο χρονικό όριο και όροι συνέπειας).
• Αποσαφηνίζεται το ελάχιστο ποσοστό κοινωνικών κατοικιών (τουλάχιστον 30%), ενώ στην υφιστάμενη διάταξη αυτό βρισκόταν σε ένα εύρος (30% έως 60%), χωρίς λεπτομερή ρύθμιση των λοιπών όρων.
• Ορίζεται το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, ως κεντρικός φορέας, ο οποίος κατά τρόπο οριζόντιο θα υλοποιήσει την κυβερνητική στεγαστική πολιτική σε σχέση με την κοινωνική αντιπαροχή.
• Κατά πληροφορίες, όποια ακίνητα ανεγερθούν εξ αρχής ή ανακαινιστούν από αρμόδιες κατασκευαστικές εταιρείες θα διατεθούν για κοινωνικές κατοικίες σε ποσοστό 30%. Κατά κάποιον τρόπο λοιπόν, πρόκειται για «αντιπαροχή».

Ζαχαράκη: «Η Κοινωνική Αντιπαροχή αναβαθμίζεται»

Κατά την εισήγησή της στο Υπουργικό Συμβούλιο η Σοφία Ζαχαράκη τόνισε: «Η Κοινωνική Αντιπαροχή αναβαθμίζεται και ενισχύεται μέσω διατάξεων που προβλέπουν την καλύτερη αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων δημοσίων ακινήτων, τη βελτίωση των κινήτρων για τους ιδιώτες επενδυτές και την εισαγωγή ευέλικτων μορφών μίσθωσης, αλλά και συνολικής διαχείρισης των αξιοποιούμενων ακινήτων. Μέσω του σχήματος “rent to own” θα δίνεται η δυνατότητα στον μισθωτή, μετά από μια περίοδο συνεννόησης και συνεπούς καταβολής μισθώματος, να γίνει τελικά ιδιοκτήτης του σπιτιού του. Με τον τρόπο αυτόν, όπου είναι εφικτό, μπορούμε να ανοίγουμε έναν βιώσιμο δρόμο ιδιοκατοίκησης, κυρίως για οικογένειες και νέους που, λόγω οικονομικών ή άλλων περιορισμών, θα δυσκολεύονταν να πάρουν δάνειο από μια τράπεζα» και πρόσθεσε: «Αυτό το εγχείρημα, όμως, είναι ένα μόνο μέρος του ευρύτερου πλαισίου πολιτικής της κυβέρνησής μας. Όπως ήδη ξέρετε, προχωρά ταυτόχρονα το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», που εστιάζει επίσης στη στεγαστική ασφάλεια, συμπεριλαμβάνοντας κίνητρα και επιδοτήσεις για όσους θέλουν να αποκτήσουν στέγη, ειδικά στις νεότερες ηλικίες. Αντίστοιχα, δράσεις όπως το «Στέγαση και Εργασία» ή το «Κάλυψη» θωρακίζουν πιο στοχευμένες και σύντομες παρεμβάσεις για συμπολίτες μας που βρίσκονται σε ακόμα πιο επείγουσα κατάσταση στεγαστικής επισφάλειας».

Απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις, ο κ. Χατζηδάκης ανέφερε ότι η κυβέρνηση είναι ανοιχτή σε προτάσεις για διευκόλυνση της αδειοδότησης των επενδύσεων σε ακίνητα ενώ για τον τομέα της φορολογίας επανέλαβε πως οι κινήσεις πρέπει να γίνονται προσεκτικά και με γνώμονα τη δημοσιονομική ισορροπία.

Παρέθεσε, επίσης, τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, σύμφωνα με τα οποία στο πρώτο τρίμηνο του έτους, η οικοδομική δραστηριότητα αυξήθηκε κατά 42% ως προς τον αριθμό των οικοδομικών αδειών, κατά 38,3% στην επιφάνεια και κατά 25% σε όγκο, σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2023, σημειώνοντας ότι αυτή η αύξηση είναι πολύ σημαντική, είναι κατ’ αρχήν θετικό νέο για την αύξηση της προσφοράς ακινήτων και καλή εξέλιξη για την οικονομία.

Ακόμη, σε εξέλιξη βρίσκονται οι συζητήσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσον αφορά τη συνέχιση της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Σπίτι μου» για την παροχή χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων σε νέα ζευγάρια με κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ το αρμόδιο υπουργείο προχωρά σε ενίσχυση των κινήτρων που προβλέπει το πρόγραμμα «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω», το οποίο δεν λειτούργησε όπως αναμενόταν, προκειμένου να προχωρήσουν οι σχετικές επενδύσεις.

«Για το πρόβλημα της στέγης σίγουρα χρειάζεται συνολική ματιά και όχι μονόπλευρη εξέταση των πραγμάτων. Η λύση για να αντιμετωπιστεί η ανισορροπία είναι η αύξηση της προσφοράς», υπογράμμισε ο κ. Χατζηδάκης.

Στον τομέα της φορολογίας ο υπουργός, αφού υπενθύμισε τις παρεμβάσεις που έκανε η κυβέρνηση για τη μείωση του ΕΝΦΙΑ, τις αφορολόγητες γονικές παροχές, την αύξηση της έκπτωσης φόρου για εργασίες ανακαίνισης και την αναστολή του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές μέχρι το τέλος του 2025, σημείωσε: «Στη φορολογία δεν έχουμε πολλά περιθώρια. Πρέπει να ζυγίζουμε πάντα και τους δημοσιονομικούς στόχους της ΕΕ, διαφορετικά αν υπερβούμε την ισορροπία θα ξαναγυρίσουμε εκεί που ήμασταν την περασμένη δεκαετία και ο λογαριασμός θα έρθει σε όλους μας». Ειδικότερα για την πρόταση φοροαπαλλαγής των μισθωμάτων για τις κενές κατοικίες, έθεσε το ερώτημα εάν ένας ιδιοκτήτης σήμερα προτιμά να χάνει το εισόδημα από το ενοίκιο προκειμένου να μην φορολογηθεί γι’ αυτό.