Και μακριά ακόμα και από τον πιο πρόσφατο ρόλο του, να αξιολογεί τα εθνικά πλάνα ανάκαμψης των κρατών-μελών ή να προωθεί τον σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση κοινών ενεργειακών υποδομών εντός της ΕΕ. Αυτή τη φορά, οι υπουργοί για την οικονομία και τα δημοσιονομικά των χωρών τους μπαίνουν στα βαθιά.

Καλούνται να συναποφασίσουν με βάση τις -άσχημες έως πολύ άσχημες- μεσοπρόθεσμες γεωπολιτικές προβλέψεις των επόμενων χρόνων. Στα θετικά: δεν έχουν και πολλές επιλογές πλέον. Στα αρνητικά: δεν υπάρχει καμία εύκολη επιλογή.

Μονόδρομος η ενίσχυση της αυτονομίας

Ακόμα και τα ηπιότερα γεωπολιτικά σενάρια που επεξεργάζονται στις Βρυξέλλες, απέχουν πολύ από μία κατάσταση παγκόσμιας ομαλότητας όπως τη γνωρίζαμε έως σήμερα. Οι οικονομικές σχέσεις με τις ΗΠΑ και την Κίνα δεν θα είναι ποτέ πλέον εύκολες, η ΕΕ δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στις προθέσεις του Τραμπ και ο Πούτιν θα συνεχίσει να αποτελεί βασική απειλή για την υπόσταση αρκετών (αν όχι όλων) των κρατών-μελών όπως τα γνωρίζουμε έως σήμερα.

Η ανάγκη για κοινή ευρωπαϊκή αντιμετώπιση της κατάστασης είναι επιβεβλημένη. Όχι επειδή η προσέγγισή μας είναι φιλοευρωπαϊκή -που είναι- αλλά γιατί το σενάριο που θέλει την πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ να αποφασίζουν με βάση το ad hoc πρόσκαιρο συμφέρον τους αδυνατίζει όχι μόνο τη θέση της Ένωσης αλλά τη θέση και την ίδια τη διαπραγματευτική ισχύ της κάθε χώρας. Μεσοπρόθεσμα, αυτό θα είναι αυτοκαταστροφικό για όλους.

Κατά συνέπεια, το σύνολο των μεταρρυθμίσεων που καλείται μέσα στους επόμενους λίγους μήνες να αποφασίσει η ΕΕ (από την αμυντική της θωράκιση έως την ενίσχυση των επιχειρήσεων, των εργαζομένων της και των προϊόντων που παράγει) περνούν μέσα από τις αποφάσεις για την οικονομία της όπως αυτή επηρεάζεται και διαμορφώνεται μέσα από πρωτόγνωρες γεωπολιτικές προκλήσεις.

Οι υπουργοί οικονομικών καλούνται να γίνονται -στην υπερβολή του λόγου- υπουργοί άμυνας, εξωτερικών, ενέργειας έως και… πρωθυπουργοί. Σε ρεαλιστική διάσταση, καλούνται να εφαρμόσουν στην πράξη -και να συνεργαστούν- με όλους τους παραπάνω και συνεπώς να προτεραιοποιήσουν αποτελεσματικά τα κονδύλια που υπάρχουν προς διαχείριση (ευρωπαϊκά και εθνικά).

Και δεν είναι μόνο οι «27»

Στο άτυπο Συμβούλιο, λοιπόν, της Κοπεγχάγης, οι 27 υπουργοί θα κληθούν να βάλουν σε σειρά ακριβώς αυτή τη συζήτηση. Η οποία προφανώς και εμπεριέχει στοιχεία εμβάθυνσης και ενοποίησης στα οποία είτε όλοι μαζί ή σε επίπεδο Ευρωζώνης, δεν έχουμε επιδείξει την απαραίτητη ευελιξία. Και μία παρατήρηση: Η αντίδραση που καλούμαστε να επιδείξουμε δεν αφορά μόνο στους 27.

Αφορά και στη συνεργασία με μια σειρά χωρών που αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις (π.χ. Βρετανία, Αυστραλία, Καναδά, Ελβετία, Νορβηγία). Αυτό αφήνει πεδίο συνεννόησης με στόχο ευρύτερες συνεργασίες αλλά και περιθώριο διαφοροποιήσεων. Οι «27+» δηλαδή, δεν πρόκειται να ασχοληθούν επισταμένως πλέον με διαφωνίες της Ουγγαρίας ή της Σλοβακίας.

Δεν έχει πρακτικά νόημα μπροστά στην υπαρξιακή πρόκληση για την ΕΕ. Τουλάχιστον όσο Γαλλία και Γερμανία συναντώνται στην ίδια πλευρά. Και, εκτός απροόπτου, για τα επόμενα δύο χρόνια θα παραμένουν εκεί παρά τις πολιτικές αντιξοότητες κυρίως στο Παρίσι.

Μέσα σε μια δεκαετία, η χώρα πέρασε από το σοκ της μαζικής εισροής μεταναστών, στην επιβολή μιας από τις πιο αυστηρές μεταναστευτικές πολιτικές στη Δύση. Με κεντροαριστερή κυβέρνηση από το 2019, η Δανία δεσμεύτηκε να «προστατεύσει τη δανικότητα» και, όπως υποστηρίζουν οι αρχές και πολλοί πολίτες, το κατάφερε.

Από «γκέτο» σε γειτονιά hipster

Στο πρώην «γκέτο μη δυτικών» Μιόλνερπαρκεν, οι ένοικοι αναδιανεμήθηκαν στην υπόλοιπη επικράτεια, οι εγκληματίες απελάθηκαν, και σήμερα η περιοχή έχει μετατραπεί σε προορισμό για νεαρούς επαγγελματίες και επιχειρήσεις. «Το μέρος είναι 99% ασφαλέστερο», λέει ο Παλαιστίνιος Σμπαϊτά, 62 ετών. «Η Δανία έκανε αυτό που μας υποσχέθηκε».

Η κυβέρνηση της Μέτε Φρεντέρικσεν υλοποίησε σκληρές πολιτικές όπως την απαγόρευση της μπούρκας, τα υποχρεωτικά μαθήματα δανικής γλώσσας για μετανάστες και τα παιδιά τους, την αφαίρεση επιδομάτων σε μη συμμορφούμενους αιτούντες άσυλο, τη δημοσίευση στατιστικών εγκληματικότητας ανά εθνικότητα και τις κατασχέσεις τιμαλφών από αφιχθέντες μετανάστες.

Η εφαρμογή του λεγόμενου «νόμου για τα γκέτο» συνοδεύτηκε από αναπλάσεις, δημιουργία δομών απέλασης όπως το κέντρο Σέλσμαρκ και καμπάνιες αποτροπής σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Παράπλευρες απώλειες

Η στατιστική για την αποτελεσματικότητα των μέτρων δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης: οι αιτήσεις ασύλου έχουν μειωθεί κατά σχεδόν 90% σε δέκα χρόνια. Από 21.316 το 2015, μόλις 2.333 υποβλήθηκαν πέρυσι, σε αντίθεση με τις 108.138 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, πίσω από την «επιτυχία» κρύβονται προσωπικές «τραγωδίες».

Στο κέντρο Σέλσμαρκ, μετανάστες όπως μια 28χρονη Ιρανή που δεν μιλά δανικά ή αγγλικά, παραμένουν εγκλωβισμένοι, καθώς δεν μπορούν να απελαθούν αλλά ούτε και να ενταχθούν. Ένας 23χρονος Κούρδος που έφτασε παιδί στη Δανία το 2015 περιμένει να μάθει ποιο θα είναι το μέλλον του με ψυχικά τραύματα και αγωγές.

Και ο 48χρονος Καμερουνέζος δικηγόρος Νταμ Κάρλσον, που έδωσε νομική υποστήριξη σε αντικαθεστωτικούς, ζει εδώ και μήνα με την αποσκευή του έτοιμη δίπλα στο σιδερένιο κρεβάτι του, μπροστά σε προειδοποιητική ταμπέλα για ποντίκια. «Ζω με την αγωνία», λέει. «Δεν μπορώ να επιστρέψω στο Καμερούν. Θα με φυλακίσουν. Δεν πίστευα ποτέ ότι η φιλελεύθερη Δανία δεν βοηθά πια ανθρώπους σαν εμένα».

Το δανικό μοντέλο στο μικροσκόπιο της Ευρώπης

Η πολιτική της Φρεντέρικσεν κερδίζει, πάντως, πολιτικούς πόντους: οι ακροδεξιοί έχουν αποδυναμωθεί, ενώ η Αριστερά έχει υιοθετήσει ρητορική αποτροπής. Τον Φεβρουάριο, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ συνάντησε την ομόλογό του για να μελετήσει την προσέγγισή της. Ο υπουργός Μετανάστευσης της Δανίας, Κάαρε Ντιμπβάντ Μπεκ, έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα στους μετανάστες: «Αν απορριφθεί το αίτημά σου για άσυλο, έχεις ελάχιστες πιθανότητες να μείνεις».

Είναι ένα σύστημα που αρκετές ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετωπίζουν τα δικά τους προβλήματα μετανάστευσης, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, κοιτάζουν με θαυμασμό ή ακόμα… και με ζήλια.