Κάθε κρίση που προκύπτει περιγράφεται ως υπαρξιακή και συνοδεύεται από τολμηρές υποσχέσεις. Αλλά αντί να αναλάβουν δράση, οι Ευρωπαίοι ηγέτες πολύ συχνά πατούν το κουμπί αναβολής.

Μέχρι στιγμής, η ΕΕ των 27 κρατών έχει ως επί το πλείστον τη γλιτώσει. Σύντομα, αυτό όμως μπορεί να μην ισχύει. Εθνικιστικές και λαϊκιστικές δυνάμεις ενισχύονται συνεχώς σε κράτη-μέλη πολύ μεγαλύτερα από τους συνήθεις ύποπτους, όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία. Υπό τις παρούσες συνθήκες, η Ευρώπη θα βρίσκεται όλο και περισσότερο στο έλεος των ΗΠΑ και της Κίνας – και τελικά θα καταστεί ανίκανη να ανταγωνιστεί.

Για παράδειγμα, κατά την πρόσφατη εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τις ΗΠΑ, παρά το γεγονός ότι ήταν η καλύτερη που θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτή τη στιγμή για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, τις επενδύσεις και τις θέσεις εργασίας, κατέστη προφανές ότι οι ηγέτες της Κοινότητας δεν ήταν έτοιμοι να εξετάσουν σοβαρά κοινά αντίμετρα.

Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και με τη Ρωσία, με τον Τραμπ να υπόσχεται επανειλημμένα δράση αλλά να μην υλοποιεί τις απειλές του, ενώ την ίδια ώρα η Ευρώπη παρακολουθεί άπραγη.

Σε κάθε περίπτωση, το πρώτο βήμα για την επίτευξη συγκεκριμένων λύσεων είναι η αναγνώριση του προβλήματος. Κάποιοι στις Βρυξέλλες το καταλαβαίνουν αυτό . Όμως πάρα πολλοί ανώτεροι αξιωματούχοι βρίσκονται προσκολλημένοι στην ελπίδα ότι ο Τραμπ θα τα καταφέρει ή ότι θα επιστρέψει ένας κόσμος βασισμένος σε κοινούς κανόνες.

Δεν είναι περίεργο που οι πολίτες ανησυχούν ότι «οι κυβερνήσεις δεν έχουν κατανοήσει τη σοβαρότητα της στιγμής», όπως διέγνωσε αυτή την εβδομάδα ο πρώην Ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι σε ομιλία του κατά την επέτειο της δημοσίευσης της ιστορικής του έκθεσης σχετικά με την επανάκαμψη της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης.

Ένα χρόνο αργότερα, οι συστάσεις του παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεκπλήρωτες.

Του Αριστείδη Καρατζά(*)

Ο Ουΐνστον Τσώρτσιλ, που διακρινόταν για τα εύστοχα και πνευματώδη σχόλιά του, παρατήρησε κάποτε για τον προγραμματισμό ότι είναι δύσκολο να δει κανείς στο μέλλον μακρύτερα από όσο μπορεί να κοιτάξει. Άλλη μία παρατήρησή του, εξίσου ενδιαφέρουσα, είναι σχετική με την αντιμετώπιση μίας κρίσης —την δεύτερη αιτία που οδηγεί σε απώλεια χρόνου. Ο Τσώρτσιλ συνήθιζε να κοιμάται λίγο τα μεσημέρια και η εντολή που έδινε ήταν: «Μην με ξυπνήσετε παρά μόνον σε περίπτωση κρίσης. Και όταν λέω κρίση εννοώ την εισβολή στρατευμάτων στα βρεταννικά νησιά».Υπονοούσε ετσι το ρόλο της ψυχραιμίας μπροστά σε δύσκολες καταστάσεις ειδικά όταν είναι απρόβλεπτες.

Ενώ η αντιμετώπιση μιας κρίσιμης περίστασης και η αλλαγή προτεραιοτήτων ανήκουν στις τρεις βασικές αιτίες που προκαλούν απώλεια χρόνου, σχεδόν σε κάθε επιχείρηση η οποία απετέλεσε αντικείμενο έρευνας τα τελευταία είκοσι χρόνια, είναι απορίας άξιον το πόσο λίγοι μάνατζερς ενδιαφέρθηκαν να μάθουν γιατί παρουσιάζονται αυτά τα φαινόμενα και πώς είναι καλύτερο να προλαμβάνεται η επανεμφάνισή τους.

Δεν χρειάζεται να υπογραμμισθεί το πόσο οδυνηρό είναι το κόστος που συνεπάγεται η πυροσβεστική αντιμετώπιση κρίσιμων καταστάσεων που επαναλαμβάνονται διαρκώς. Ξέρουμε ότι, κάτω από τέτοιες πιέσεις, ενεργούμε βιαστικά, χωρίς το πλεονέκτημα της ώριμης σκέψης και χωρίς την ευκαιρία για την αναζήτηση μιας καλύτερης εναλλακτικής λύσης. Η έκφραση «όποιος βιάζεται σκοντάφτει» δείχνει αυτή την παγίδα της τυραννίας του επείγοντος, που μάς εμποδίζει να συγκεντρωθούμε στα όντως σημαντικά θέματα που αξίζει να προσέξουμε-

Οι τρεις νόμοι που αναφέρονται στην αντιμετώπιση κρίσιμων καταστάσεων και πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπ' όψιν είναι: α) Τίποτα δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται. Αυτό σημαίνει ότι έχουμε την τάση να υποτιμάμε τις δυσκολίες της κάθε δουλειάς που αναλαμβάνουμε- β) Τα πάντα χρειάζονται περισσότερο χρόνο από όσο νομίζουμε. Όταν υποτιμάμε τις δυσκολίες της κάθε δουλειάς, υποεκτιμάμε και τον χρόνο που χρειαζόμαστε για να τις τελειώσουμε. Γι αυτό, άλλωστε, τα χρονοδιαγράμματα που καθορίζουμε δεν είναι ρεαλιστικά- γ) Αν κάτι μπορεί να πάρει τον στραβό δρόμο, σίγουρα θα τον πάρει. Αυτούς τους νόμους του Μέρφυ θα έπρεπε να τους λέμε «το χρονικό αντιμετώπισης κρίσιμων καταστάσεων», καθώς συνοψίζουν πράγματι τόσα πολλά από όσα πάνε στραβά στην καθημερινή μας ζωή.

Για να δαμαστούν λοιπόν παρόμοιες καταστάσεις και τα κρίσιμα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν από αυτές, χρειάζονται δύο πράγματα: σκέψη και πειθαρχημένη δράση —δράση, ωστόσο, που θα πρέπει να έχει προβλεφθεί. Έτσι, χρήσιμον είναι κάθε ηγετικός μάνατζερ να έχει στην διάθεσή του ένα ή περισσότερα σχέδια για απρόοπτες κρίσεις που πιθανόν να προκαλέσουν μεγάλες ζημιές. Σχεδιάστε λοιπόν τα βήματα που θα πρέπει να γίνουν στις περιπτώσεις αυτές, για να περιοριστούν οι οποιεσδήποτε αρνητικές επιπτώσεις την ώρα της κρίσης.Κυρίως δε, μην αποφεύγετε τις προβλέψεις.Το να να προλαμβάνονται δυσάρεστες καταστάσεις είναι πολύ καλύτερο και λιγότερο δαπανηρό από το να θεραπεύονται, με όλες τις αβεβαιότητες που κάτι παρόμοιο συνεπάγεται.

(*)Σύμβουλος επιχειρήσεων στη Αχαΐα

Η αξιολόγηση αφήνεται… εκτός, σύμφωνα με το νόμο, για την πρώτη εφαρμογή του νόμου. Όμως, καθώς η αξιολόγηση περιλαμβάνεται στα (τέσσερα συνολικά) κριτήρια, θα «μετρήσει» για τις νέες κρίσεις που θα γίνουν στις θέσεις ευθύνης.

Όσον αφορά τις επικείμενες κρίσεις, τις πρώτες μετά από πολλά χρόνια στο δημόσιο, για όλες τις βαθμίδες προϊσταμένων, η μοριοδότηση -σύμφωνα με την σχετική εγκύκλιο – θα προκύπτει:

α) κατά 40% από τα τυπικά προσόντα και τα προσόντα επαγγελματικής κατάρτισης (δεν λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός, παρά μόνο ο τίτλος σπουδών, ενώ -υπενθυμίζεται- έχει επανέλθει η μοριοδότηση πιστοποιημένης επιμόρφωσης),

β) κατά 25% από την εργασιακή εμπειρία και την άσκηση καθηκόντων ευθύνης (αναγνωρίζονται ακόμη έως 7 χρόνια προϋπηρεσίας στον ιδιωτικό τομέα σε συναφές αντικείμενο),

ενώ ο υποψήφιος μπορεί να λαμβάνει κατ’ ανώτατο όριο 1.000 μόρια για καθεμία από τις παραπάνω κατηγορίες.

Σύμφωνα με πληροφορίες της aftodioikisi.gr από αρμόδιες πηγές, οι προκηρύξεις για την πλήρωση των θέσεων ευθύνης, με τις οποίες θα κληθούν οι ενδιαφερόμενοι να υποβάλουν τις αιτήσεις τους.

Κάθε υποψήφιος μπορεί να διεκδικήσει έως 5 θέσεις ευθύνης ανά προκήρυξη, σύμφωνα με την εγκύκλιο.
 

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: Έστω ότι για τις ομάδες κριτηρίων α’ και β’, υποψήφιος υπάλληλος έλαβε 600 και 715 μόρια αντίστοιχα. Έστω ότι έλαβε και 650 μόρια από την δομημένη συνέντευξη. Η συνολική βαθμολογία ανέρχεται σε 646,25 μόρια, ως ακολούθως:
Τυπικά προσόντα: 600 * 0,40 = 240
Εργασιακή εμπειρία: 715 * 0,25 = 178,75
Δομημένη συνέντευξη: 650 * 0,35 = 227,50
ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: 646,25

«Πριμ» από την αναγνώριση προϋπηρεσίας

Σημαντικό ρόλο στις κρίσεις έχει η αναγνώριση της προϋπηρεσίας των δημοσίων υπαλλήλων στον ιδιωτικό τομέα (κριτήριο β’).

Σύμφωνα με εγκύκλιο που εξέδωσε το καλοκαίρι ο τότε υπουργός Διοικητικής Ανασυγκρότησης (και νυν επικρατείας) Χριστόφορος Βερναρδάκης, προβλέπεται η απόκτηση 25 μορίων για κάθε βεβαιωμένο έτος απασχόλησης. Το ανώτατο όριο αναγνώρισης προϋπηρεσίας είναι τα 7 έτη, επομένως ο μέγιστος αριθμός μορίων που μπορεί να πάρει ένας δημόσιος υπάλληλος με προϋπηρεσία εκτός Δημοσίου, είναι 175 μόρια.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών του δημοσίου που έχουν γνώση τους θέματος, οι υπάλληλοι που έχουν τη δυνατότητα να μοριοδοτηθούν από τη συγκεκριμένη «δεξαμενή», είναι κυρίως οι νεότεροι σε ηλικία, νεοεισερχόμενοι στο δημόσιο υπάλληλοι, οι οποίοι έχουν εργαστεί προηγουμένως στην ιδιωτική αγορά εργασίας και, σε περίπτωση που κατέχουν και υψηλά τυπικά προσόντα, αποκτούν ισχυρό προβάδισμα έναντι άλλων υποψηφίων συναδέλφων τους.

Συνολικά έχουν αποστρατευθεί μέχρι τώρα 24 αντιστράτηγοι, αντιναύαρχοι, αντιπτέραρχοι,υποστράτηγοι, υποναύαρχοι και υποπτέραρχοι.

Την Παρασκευή αποστρατεύθηκαν τρεις αντιστράτηγοι, λόγω της αποστρατείας του Αλκιβιάδη Στεφανή (προηγούμενος αρχηγός ΓΕΣ) και την επιλογή ως νέου αρχηγού του αντιστρατήγου Γεωργίου Καμπά.

Ακόμα, χθες Δευτέρα, αποστρατεύθηκαν άλλοι δύο αντιστράτηγοι, τρεις αντιναύαρχοι και ένας αντιπτέραρχος.

Το Συμβούλιο Αρχηγών Γενικών Επιτελείων κατά την 2η Συνεδρίασή του σήμερα, έκρινε ως ακολούθως:

1. Στο Στρατό Ξηράς

α. «Προακτέους κατ’ εκλογή» τους:

(1) Υποστράτηγο Χαράλαμπο Λαλούση

(2) Υποστράτηγο Δημήτριο Μπονώρα

(3) Υποστράτηγο Κωνσταντίνο Κούτρα

(4) Υποστράτηγο Κωνσταντίνο Μασούρα

(5) Υποστράτηγο Βασίλειο Παπαδόπουλο

(6) Υποστράτηγο Γεώργιο Δημητρόπουλο

β. «Ευδοκίμως τερματίσαντες τη σταδιοδρομία» τους:

(1) Υποστράτηγο Σταύρο Τσερπέ

(2) Υποστράτηγο Δημήτριο Γλυμή

(3) Υποστράτηγο Γρηγόριο Γρηγοριάδη

(4) Υποστράτηγο Ιωάννη Μακρή

(5) Υποστράτηγο Σπυρίδων Λυμπερίου

(6) Υποστράτηγο Μηνά Παπαδάκη

(7) Υποστράτηγο Γεώργιο Λιάκο

(8) Υποστράτηγο Γεώργιο Μπουζάκη

(9) Υποστράτηγο Χρήστο Δρίβα

(10) Υποστράτηγο Συμεών Κεβεντζίδη

2. Στο Πολεμικό Ναυτικό

α. «Προακτέους κατ’ εκλογή» τους:

(1) Υποναύαρχο Στυλιανό Πετράκη ΠΝ

(2) Υποναύαρχο Ιωάννη Παξιβανάκη ΠΝ

(3) Υποναύαρχο (Μ) Αριστείδη Αλεξόπουλο ΠΝ

β. «Ευδοκίμως τερματίσαντες τη σταδιοδρομία» τους:

(1) Υποναύαρχο Ιωάννη Κορακάκη ΠΝ

(2) Υποναύαρχο Ευθύμιο Μικρό ΠΝ

(3) Υποναύαρχο Γεώργιο Πελεκανάκη ΠΝ

(4) Υποναύαρχο Σταύρο Μπάνο ΠΝ

3. Στην Πολεμική Αεροπορία

α. «Προακτέους κατ’ εκλογή» τους:

(1) Υποπτέραρχο (Ι) Θεμιστοκλή Μπουρολιά

(2) Υποπτέραρχο (Ι) Λαμπράκη Δημητρίου

(3) Υποπτέραρχο (Μ) Κωνσταντίνο Αράπη

β. «Ευδοκίμως τερματίσας τη σταδιοδρομία» τον Υποπτέραρχο (Ι) Συμεών - Χαράλαμπο Ψιμούλη

Αυτός φαινόταν να ήταν ο αρχικός σχεδιασμός του νέου αρχηγού Αριστείδη Ανδρικόπουλου-αντικατέστησε στις αρχές Αυγούστου τον αποχωρήσαντα λόγω της τραγωδίας στο Μάτι Κ. Τσουβάλα- κι ο οποίος φαίνεται να επεδίωκε αμέσως μετά την ΔΕΘ έκτακτες αλλαγές και βαθιές τομές στην ΕΛ.ΑΣ.

Με κύριο σκεπτικό να αποχωρήσουν πολλοί αξιωματικοί που αποτελούσαν προσωπικές επιλογές του πρώην υπουργού Νίκου Τόσκα και του κ. Τσουβάλα και να μπουν σε καίρια πόστα στελέχη της προσωπικής επιλογής του, όπως συμβαίνει συχνά.

Μάλιστα το τελευταίο διήμερο υπήρξαν δημοσιεύματα ότι «ο κ. Ανδρικόπουλος είχε συντάξει λίστα 22 ανωτάτων αξιωματικών της ΕΛ.ΑΣ (σσ.: επί συνόλου 65 του αστυνομικού σώματος, δηλαδή πέντε αντιστρατήγων, 20 υποστρατήγων και 40 ταξιάρχων) που επιθυμεί να αποχωρήσουν από την ΕΛ.ΑΣ στις τωρινές κρίσεις».

Ανάμεσα σε αυτούς υψηλόβαθμοι αξιωματικοί της ΓΑΔΑ και της Ασφάλειας Αττικής, με διαδοχικές επιτυχίες στην εξιχνίαση εγκληματικών ενεργειών κλπ. Επίσης αναφέρθηκε ότι «αυτή η λίστα των 22 ανώτατων αξιωματικών της ΕΛ.ΑΣ παραδόθηκε στη νέα υπουργό Ολγα Γεροβασίλη προς υλοποίηση».

Ομως αυτές οι αναφορές για την λίστα των «22» διαψεύσθηκαν το απόγευμα της Παρασκευής τόσο από το γραφείο της κυρίας Γεροβασίλη αλλά και από τους συνεργάτες του κ. Ανδρικόπουλου.

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες του «Βήματος» είναι σταθερή η θέληση του κ. Ανδρικόπουλου να προχωρήσει σε καίριες αλλαγές στην Αστυνομία και δεν αρκείται σε μία-δύο μετακινήσεις για την κάλυψη της θέσης του υπαρχηγού που παραμένει κενή, μετά την προώθησή του στην ηγεσία της ΕΛ.ΑΣ.

Και γι αυτό εξακολουθεί να μην προχωρά σε αυτή την «απλή» αναπλήρωση. Από την άλλη πλευρά η κυρία Γεροβασίλη φέρεται να μην αποδέχεται την πρόταση για έκτακτες κρίσεις στην ΕΛ.ΑΣ ενώ ίδια φαίνεται ότι ήταν η άποψη του πρώην υπουργού Νίκου Τόσκα και η οποία πιθανόν να της έχει μεταφερθεί.

Με κύριο σκεπτικό των πολιτικών προϊσταμένων της Κατεχάκη ότι «δεν υπάρχει κανείς λόγος να αναστατωθεί η ΕΛ.ΑΣ το κρίσιμο φθινόπωρο που διανύουμε μόνο λόγω της στόχευσης του νέου αρχηγού της και με επίκληση την πύρινη καταστροφή στο Μάτι, όπου η ΕΛ.ΑΣ δεν είχε σημαντικές ευθύνες».

Ωστόσο παραμένει άγνωστο τι τελικά θα συμβεί ενώ αυτή η εκκρεμότητα προκαλεί εμπόδια στην λειτουργία της ΕΛ.ΑΣ και προβλήματα στις σχέσεις κορυφαίων αξιωματικών.

ΠΗΓΗ: TO ΒΗΜΑ

Πριν από δέκα χρόνια, τον Αύγουστο, η γαλλική τράπεζα BNP Paribas αποφάσισε να περιορίσει την πρόσβαση των επενδυτών στα χρήματα που είχαν καταθέσει σε τρία funds. Ήταν το πρώτο, ηχηρό σημάδι της χρηματοπιστωτικής ασφυξίας που, έναν χρόνο αργότερα, θα οδηγούσε σε ελεύθερη πτώση την παγκόσμια οικονομία.

Του Mohamed El-Erian*

Παρ’ όλα αυτά, οι μαζικές οικονομικές και χρηματοπιστωτικές στρεβλώσεις, που θα κορυφώνονταν στα τέλη του 2008 και θα συνεχίζονταν έως τις αρχές του 2009 –και οι οποίες έφεραν τον κόσμο στο χείλος μίας καταστροφικής, πολυετούς βαθιάς ύφεσης– βρήκαν εξ απήνης τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.

Ήταν σαφές ότι δεν είχαν δώσει ιδιαίτερη προσοχή στα μαθήματα κρίσεων στον αναδυόμενο κόσμο.

Οποιοσδήποτε που είχε βιώσει ή μελετήσει τις χρηματοπιστωτικές κρίσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες θα είχε επώδυνη επίγνωση των βασικών τους χαρακτηριστικών.

Για αρχή, όπως είχε υποστηρίξει ο εκλιπών Ruediger Dornbusch, οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις χρειάζονται πολύ χρόνο για να αναπτυχθούν, μόλις όμως ξεσπάσουν έχουν την τάση να εξαπλώνονται με ταχείς ρυθμούς, ευρέως, με βίαιο τρόπο και (απ’ ό,τι φαίνεται) χωρίς καμμία διάκριση.

Σε αυτή την διαδικασία καταιγιστικών καταρρεύσεων, οι ευρύτερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες πολύ γρήγορα μεταπίπτουν από αφθονία σε ερήμωση.

Τα «εργοστάσια» ιδιωτικής πίστωσης, που φαίνονταν αήττητα, γρήγορα γονάτισαν και οι κεντρικές τράπεζες και κυβερνήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με σκληρές και συνάμα αβέβαιες επιλογές πολιτικής.

Επιπλέον, οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων θα πρέπει να λάβουν υπ’ όψιν και το ρίσκο μίας «ξαφνικής παύσης» της οικονομικής δραστηριότητας, που μπορεί να καταστρέψει απασχόληση, εμπόριο και επενδύσεις.

Το να τεθεί σε εφαρμογή μία επαρκώς περιεκτική αντιμετώπιση των ακραίων συνθηκών χρηματοπιστωτικής ασφυξίας καθίσταται ακόμη πιο δύσκολο, εάν δεν είχαν γίνει αρκετά στην διάρκεια των εποχών ευημερίας, ώστε να διασφαλισθεί βιώσιμη και περιεκτική ανάπτυξη. Και καθίσταται ακόμη δυσκολότερο όταν οι πολιτικοί εμπλέκονται ενεργά στο παιχνίδι επίρριψης ευθυνών.

Στο τέλος, οι κοινωνικοπολιτικές και θεσμικές επιπτώσεις μίας κρίσης μπορούν να διαρκέσουν πολύ περισσότερο των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών επιπτώσεων.

Όλα αυτά τα μαθήματα θα ήταν χρήσιμα προς τους αρμοδίους στις ανεπτυγμένες οικονομίες δέκα χρόνια πριν.

Όταν η BNP Paribas πάγωσε funds ύψους 2,2 δισεκατομμυρίων δολλαρίων στις 9 Αυγούστου του 2007, θα έπρεπε να είναι εμφανές ότι θα επακολουθούσαν μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά προβλήματα. Αλλά οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής κατέληξαν σε λάθος συμπεράσματα, κυρίως για δύο λόγους.

Πρώτον, οι υπεύθυνοι πολιτικής χρειάσθηκαν κάποιο χρόνο μέχρις ότου συνειδητοποιήσουν το μέγεθος της λανθάνουσας αστάθειας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, που είχε συσσωρευθεί υπό την επίβλεψή τους.

Δεύτερον, οι περισσότεροι αρμόδιοι πολιτικής στον προηγμένο κόσμο απέρριπταν σε μεγάλο βαθμό την ιδέα ότι είχαν κάτι να διδαχθούν από τις εμπειρίες των αναδυομένων χωρών.

Δυστυχώς, αυτά τα προβλήματα δεν έχουν ακόμη επιλυθεί πλήρως. Στην πραγματικότητα, ελλοχεύει ολοένα και μεγαλύτερος κίνδυνος οι πολιτικοί –πολλοί εκ των οποίων έχουν στρέψει αλλού την προσοχή τους και παρακάμπτουν τις ευθύνες τους ως προς την οικονομική διακυβέρνηση– να έχουν χάσει την μεγαλύτερη ιστορική εικόνα: την σημασία του βαθύτερου, αναπτυξιακού μοντέλου μιας οικονομίας.

Πράγματι, οι πολιτικοί στις προηγμένες χώρες φαίνεται ότι ακόμη αγνοούν τους περιορισμούς ενός οικονομικού μοντέλου που βασίζεται υπερβολικά στην χρηματοδότηση για την δημιουργία σταθερής και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

Παρ’ όλο που αυτοί οι περιορισμοί βγήκαν στην επιφάνεια τα δέκα τελευταία χρόνια, οι υπεύθυνοι πολιτικής δεν ενδυνάμωσαν επαρκώς το αναπτυξιακό μοντέλο από το οποίο εξαρτώνται οι οικονομίες τους.

Αντ’ αυτού, ενήργησαν συχνά σαν να ήταν η κρίση απλώς ένα κυκλικό (καίτοι δραματικό) σοκ, ενώ υπέθεσαν ότι η οικονομία θα ανέκαμπτε με πορεία καμπύλης V, όπως γινόταν συνήθως μετά από μία ύφεση. Επειδή οι υπεύθυνοι πολιτικής στην αρχή δελεάσθηκαν από την κυκλική σκέψη, δεν εξέλαβαν την χρηματοπιστωτική κρίση ως ένα κοσμικό ή περιστασιακό της εποχής γεγονός.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι σκοπίμως σχεδίασαν τις δράσεις αντιμετώπισης της κρίσης ώστε να είναι «έγκαιρες, στοχευμένες και προσωρινές». Στο τέλος κατέστη σαφές ότι το πρόβλημα απαιτούσε πολύ ευρύτερη, μακροπρόθεσμη διαρθρωτική λύση. Αλλά μέχρι τότε το παράθυρο ευκαιρίας για τολμηρές πράξεις είχε στην ουσία κλείσει.

Κατά συνέπεια, οι προηγμένες οικονομίες άργησαν υπερβολικά να επιστρέψουν στα αναπτυξιακά, προ κρίσης επίπεδα και δεν ήταν σε θέση να αποδεσμεύσουν την σημαντική αναπτυξιακή τους δυναμική. Ακόμη χειρότερα, η ανάπτυξη που πέτυχαν στα χρόνια μετά την κρίση δεν ήταν άνευ περιορισμών.

Αντ’ αυτού, τα υπερβολικά μεγάλα χάσματα εισοδήματος, πλούτου και ευκαιριών σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες συνεχίσθηκαν. Όσο περισσότερο παρέμενε το συγκεκριμένο μοτίβο, τόσο περισσότερο υπέφεραν οι μελλοντικές αναπτυξιακές προοπτικές των ανεπτυγμένων οικονομιών. Και αυτό που προηγουμένως ήταν αδιανόητο, τόσο χρηματοοικονομικά όσο και πολιτικά, άρχισε να γίνεται εφικτό, ακόμη και πιθανό.

Μία δεκαετία μετά την έναρξη της κρίσης, οι ανεπτυγμένες οικονομίες ακόμη δεν έχουν στραφεί μακρυά από ένα αναπτυξιακό μοντέλο που βασίζεται υπερβολικά στην ρευστότητα και την μόχλευση –πρώτον, από ιδιωτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και, στην συνέχεια, από τις κεντρικές τράπεζες.

Πρέπει να προβούν σε επαρκείς επενδύσεις σε υποδομές, παιδεία και γενικότερα σε ανθρώπινο κεφάλαιο.

Δεν έχουν αντιμετωπίσει τις αντιαναπτυξιακές στρεβλώσεις που υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα των φορολογικών συστημάτων, χρηματοοικονομική διαμεσολάβηση και εμπόριο.

Και έχουν αποτύχει να συνεχίσουν την πρόοδο στην τεχνολογία, εκμεταλλευόμενες τα δυνητικά οφέλη του big data, μηχανικής μάθησης, τεχνητής νοημοσύνης και νέων μορφών κίνησης, με ταυτόχρονη αποτελεσματική διαχείριση των σχετικών κινδύνων.

Οι υπεύθυνοι πολιτικής στον ανεπτυγμένο κόσμο καθυστέρησαν στην εσωτερικοποίηση των σχετικών διδαγμάτων από τις αναδυόμενες οικονομίες. Αλλά τώρα έχουν τις αποδείξεις και αναλυτική δυνατότητα να το κάνουν. Είναι στο χέρι τους να αποτρέψουν περισσότερες απογοητεύσεις, να εκμεταλλευθούν τους πόρους της βιώσιμης ανάπτυξης και να αντιμετωπίσουν τα σύγχρονα, ανησυχητικά επίπεδα ανισοτήτων. Το μπαλάκι είναι στο γήπεδο της πολιτικής τάξης.

[σ.σ. Ο κατά τα άλλα έγκριτος κ. El-Erian καλά θα έκανε να δώσει τις συμβουλές αυτές στον φίλο του κ. Αλέξη Τσίπρα, την ώρα που ο τελευταίος ονειρεύεται νέα και ακριβά δάνεια για να κάνει «ανάπτυξη» μέσω ενός νέου πελατειακού κράτους].

* Επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος στην Allianz. Ήταν πρόεδρος του Συμβουλίου Παγκόσμιας Ανάπτυξης επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα. Συγγραφέας του βιβλίου The Only Game in Town: Central Banks, Instability and Avoiding the Next Collapse (Το μοναδικό παιχνίδι: κεντρικές τράπεζες, αστάθεια και πώς να αποφευχθεί η επόμενη κατάρρευση).