«Tόσο τα μετρητά όσο και το ψηφιακό ευρώ αποτελούν μορφές νόμιμου χρήματος και οι πολίτες πρέπει να διατηρούν την ελευθερία επιλογής ως προς τον τρόπο πληρωμής τους. Η ΕΕ αναγνωρίζει ότι η μετάβαση σε μια πιο ψηφιακή οικονομία δεν πρέπει να στερήσει τη δυνατότητα στους πολίτες να συναλλάσσονται με μετρητά» τόνισε η κα Λαγκάρντ σε ερώτηση του ευρωβουλευτή Γιώργου Αυτιά.

Τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της οικονομικής και κοινωνικής ζωής και τα μετρητά παραμένουν το μοναδικό φυσικό δημόσιο χρήμα που εκδίδεται από την κεντρική τράπεζα και είναι προσβάσιμο σε όλους τους πολίτες, ανεξάρτητα από την ηλικία, το εισόδημα ή τις ψηφιακές τους δεξιότητες. Τα μετρητά, θα συνεχίσουν να προστατεύονται ως βασικό δικαίωμα των πολιτών.

Μιλώντας στο γαλλικό ραδιόφωνο France Culture τη Δευτέρα, η επικεφαλής της ΕΚΤ σημείωσε ότι οι έμμεσες επιπτώσεις του πληθωρισμού γίνονται πλέον αισθητές σχεδόν παντού.

Ανησυχία για τον πληθωρισμό μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή

Η παρέμβαση της Λαγκάρντ έρχεται λίγες ημέρες μετά την πρώτη αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ από το 2023, σε μια συγκυρία όπου ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ενισχύσει σημαντικά τις πληθωριστικές πιέσεις μέσω της ανόδου του ενεργειακού κόστους.

Οι αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας δεν αποκλείουν νέα αύξηση επιτοκίων ήδη από τη συνεδρίαση του Ιουλίου. Μεταξύ αυτών, ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, έχει προειδοποιήσει ότι οι τιμές ενδέχεται να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ακόμη και αν η σύγκρουση με το Ιράν τερματιστεί σύντομα.

«Πρέπει να νικήσουμε τον πληθωρισμό»

Η αύξηση του κόστους δανεισμού προκαλεί ήδη ανησυχίες σε οικονομολόγους και αναλυτές για τις επιπτώσεις στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Απαντώντας στις επικρίσεις, ιδιαίτερα από τη Γαλλία, ότι η αυστηρότερη νομισματική πολιτική ενδέχεται να πλήξει την οικονομική δραστηριότητα, η Λαγκάρντ υποστήριξε πως η καταπολέμηση του πληθωρισμού αποτελεί μονόδρομο.

«Ακούω συχνά την κριτική ότι τα μέτρα αυτά θα πλήξουν την ανάπτυξη. Όμως οφείλω να καταπολεμήσω τον πληθωρισμό εάν επανεμφανιστεί. Αν ξεφύγει από τον έλεγχο, η επιστροφή του σε φυσιολογικά επίπεδα θα είναι πολύ πιο δύσκολη και πολύ πιο δαπανηρή», δήλωσε.

Όπως τόνισε, ένα περιβάλλον διαρκώς υψηλού πληθωρισμού δεν είναι αποδεκτό ούτε για τους καταναλωτές ούτε για τις επιχειρήσεις.

Θετική η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ

Η επικεφαλής της ΕΚΤ σχολίασε επίσης τη συμφωνία-πλαίσιο που ανακοίνωσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Η Λαγκάρντ χαρακτήρισε θετική την εξέλιξη, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιβεβαιωθεί τις επόμενες ημέρες και θα συνοδευτεί από την υπογραφή σχετικού μνημονίου κατανόησης.

«Εάν οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν και ακολουθήσει η υπογραφή συμφωνίας, πρόκειται για μια πολύ καλή εξέλιξη. Ιδίως αν οδηγήσει στην επαναλειτουργία και την αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ», ανέφερε.

«Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων για μια συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων» τόνισε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ, μετά την ανακοίνωση της κεντρικής τράπεζας πως προχωρά στην πρώτη αύξηση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, μετά από τρία χρόνια.

«Η Ευρώπη βρίσκεται πλέον σε έναν κόσμο πολύ λιγότερο επιεική απέναντι στα κενά της θεσμικής της αρχιτεκτονικής», ανέφερε χαρακτηριστικά στην εκδήλωση που έλαβε χώρα στο Άαχεν της Γερμανίας. «Θεσμοί που δημιουργήθηκαν για μια προηγούμενη εποχή δοκιμάζονται σήμερα από απαιτήσεις για τις οποίες δεν είχαν σχεδιαστεί πλήρως».

Η Κριστίν Λαγκάρντ στάθηκε ιδιαίτερα στο έργο του Ντράγκι για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, μέσα από την σχετική έκθεση που παρουσίασε το 2024, καλώντας τους Ευρωπαίους ηγέτες να εφαρμόσουν τις προτάσεις του και να «σπάσουν τον εφησυχασμό».

«Εκείνοι είναι που πρέπει να ενεργήσουν πάνω στη διάγνωση του Μάριο», τόνισε. «Εκείνοι είναι που πρέπει να αποφασίσουν αν αυτή η στιγμή θα εξελιχθεί σε ακόμη μία χαμένη ευκαιρία ή σε ακόμη ένα βήμα στην οικοδόμηση της Ευρώπης».

Με τις γεωπολιτικές εντάσεις να αυξάνονται και τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αντιμετωπίζει με δυσπιστία τους παραδοσιακούς συμμάχους της Ουάσιγκτον, η Λαγκάρντ και άλλα στελέχη της ΕΚΤ έχουν επανειλημμένα καλέσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ενισχύσουν τα οικονομικά και πολιτικά θεμέλια της περιοχής και να αυξήσουν την αυτονομία της.

Η Γαλλίδα πρόεδρος της ΕΚΤ και πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας είχε προειδοποιήσει ήδη από πέρυσι ότι οι συνεχείς καθυστερήσεις στις αποφάσεις για την ενίσχυση της ανάπτυξης δεν μπορούν να συνεχιστούν, καθώς περισσότερα χρόνια χαμένης ευημερίας δεν θα ήταν απλώς απογοητευτικά αλλά και «ανεύθυνα».

Νωρίτερα φέτος και το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ κάλεσε σε «επείγουσα συλλογική δράση» για την ενίσχυση της Ευρώπης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη δημιουργίας ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων, ψηφιακού ευρώ, εμβάθυνσης της ενιαίας αγοράς, πολιτικών στήριξης της καινοτομίας και απλούστευσης της νομοθεσίας.

«Η Ευρώπη είναι ισχυρότερη όταν χτίζει συλλογικά παρά όταν απομονώνεται στον εαυτό της», επεσήμανε η Λαγκάρντ. «Τώρα οι ηγέτες της Ευρώπης πρέπει να δώσουν τη δική τους απάντηση και να οικοδομήσουν κάτι που θα αντέξει στον χρόνο. Αυτό που χρειάζονται είναι το θάρρος να δράσουν».

Ο Μπέσεντ υποβάθμισε τις ζημιές που προκλήθηκαν από εβδομάδες μαχών στη Μέση Ανατολή και υποστήριξε ότι οι διαταραχές —συμπεριλαμβανομένου του de facto κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ – θα είναι προσωρινές, ανέφεραν οι ίδιες πηγές, ζητώντας να μην κατονομαστούν λόγω του εμπιστευτικού χαρακτήρα των συνομιλιών.

Ωστόσο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) αντέδρασε, λέγοντας στον Μπέσεντ και στους συγκεντρωμένους κεντρικούς τραπεζίτες, υπουργούς οικονομικών και ενέργειας στη βιντεοκλήση της G-7 της Δευτέρας, ότι οι επιπτώσεις θα γίνουν αισθητές για μεγάλο χρονικό διάστημα επειδή έχουν ήδη καταστραφεί πάρα πολλά, σύμφωνα με τις πηγές.

Εκπρόσωποι του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ δεν ανταποκρίθηκαν σε κλήσεις ή μηνύματα, ενώ η ΕΚΤ αρνήθηκε να σχολιάσει.

Η αντιπαράθεση αντανακλά τις αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, η οποία είναι πολύ πιο εκτεθειμένη στην κατακόρυφη αύξηση των τιμών της ενέργειας και στις διαταραχές της ναυτιλίας που πυροδοτήθηκαν από μια σύγκρουση την οποία η ίδια δεν ξεκίνησε.

Ο Μπέσεντ επιδίωξε το τελευταίο διάστημα να καθησυχάσει τους φόβους της αμερικανικής κοινής γνώμης για τις μάχες, υποστηρίζοντας ότι η αγορά πετρελαίου είναι καλά εφοδιασμένη και λέγοντας ότι τα στενά μεταξύ του Ιράν και των άλλων κρατών του Κόλπου θα ξανανοίξουν με τον καιρό.

Η Λαγκάρντ, από την άλλη πλευρά, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Το δυσμενές σενάριο της ΕΚΤ, που βασίζεται σε έντονες διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού που θα διαρκέσουν μέχρι τα τέλη του 2026 και σε περαιτέρω σημαντική καταστροφή υποδομών, προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα κορυφωθεί στο 6,3%.

«Αντιμετωπίζουμε ένα πραγματικό σοκ, που πιθανότατα ξεπερνά αυτό που μπορούμε να φανταστούμε αυτή τη στιγμή», δήλωσε η Λαγκάρντ σε συνέντευξή της στον Economist. Όσον αφορά την εξόρυξη, τη διύλιση και τη διανομή πετρελαίου, «έχουν ήδη καταστραφεί πάρα πολλά και δεν υπάρχει τρόπος να αποκατασταθούν μέσα σε λίγους μήνες»

Όπως τόνισε σε ομιλία της στη Φρανκφούρτη, η ΕΚΤ θα κινηθεί «αποφασιστικά και γρήγορα» εφόσον το ενεργειακό σοκ απειλήσει να μετατραπεί σε ευρύτερη πληθωριστική πίεση, αν και προς το παρόν η τράπεζα εξακολουθεί να αξιολογεί το μέγεθος και τη διάρκεια των επιπτώσεων.

«Δεν θα δράσουμε πριν έχουμε επαρκή στοιχεία για την ένταση και τη διάρκεια του σοκ και τον τρόπο μετάδοσής του», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι «δεν θα παραλύσουμε από δισταγμό: η δέσμευσή μας για πληθωρισμό 2% μεσοπρόθεσμα είναι αδιαπραγμάτευτη».

Η άνοδος των τιμών ενέργειας, που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τους φόβους για ένα νέο πληθωριστικό κύμα, παρόμοιο με εκείνο που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Ο επικεφαλής της Bundesbank, Γιοάχιμ Νάγκελ, αλλά και άλλοι αξιωματούχοι έχουν ήδη αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων ακόμη και από τον Απρίλιο, εφόσον επιδεινωθούν οι προοπτικές των τιμών.

Τα τρία σενάρια

Η Λαγκάρντ παρουσίασε τρία βασικά σενάρια για την αντίδραση της νομισματικής πολιτικής:

• Σε περίπτωση που το ενεργειακό σοκ αποδειχθεί περιορισμένο και βραχύβιο, η ΕΚΤ θα μπορούσε να επιλέξει να το «αγνοήσει», καθώς οι καθυστερήσεις στη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής θα καθιστούσαν μια παρέμβαση αναποτελεσματική ή ακόμη και επιζήμια.
• Αν το σοκ προκαλέσει μια σημαντική αλλά όχι μόνιμη υπέρβαση του στόχου, τότε θα μπορούσε να δικαιολογηθεί μια πιο μετρημένη προσαρμογή της πολιτικής, δεδομένου ότι πρόκειται για εξωγενές φαινόμενο και όχι για υπερθέρμανση της ζήτησης.
• Σε περίπτωση όμως που ο πληθωρισμός αποκλίνει σημαντικά και επίμονα από τον στόχο, η αντίδραση θα πρέπει να είναι πιο ισχυρή και διαρκής, ώστε να αποτραπεί η παγίωση πληθωριστικών προσδοκιών.

Η εικόνα των τιμών έχει ήδη επιδεινωθεί αισθητά. Ενώ πριν από λίγες εβδομάδες υπήρχε κίνδυνος υποχώρησης του πληθωρισμού κάτω από το 2%, πλέον εκτιμάται ότι θα υπερβεί σημαντικά τον στόχο τους επόμενους μήνες. Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ προβλέπει πληθωρισμό 2,6% για το 2026, ενώ σε ακραίο σενάριο με παρατεταμένες διαταραχές στην ενέργεια, θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και το 6,3%.

Ταυτόχρονα, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου απειλούν να επιβραδύνουν την ευρωπαϊκή οικονομία. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η δραστηριότητα στον ιδιωτικό τομέα της ευρωζώνης αυξάνεται με τον χαμηλότερο ρυθμό από τον Μάιο.

Η Λαγκάρντ επεσήμανε ότι ιστορικά η μετάδοση των ενεργειακών τιμών στο σύνολο της οικονομίας δεν είναι ο κανόνας, ωστόσο προειδοποίησε ότι αυτή τη φορά οι συνθήκες ενδέχεται να είναι διαφορετικές, λόγω της έντασης και της διάρκειας του σοκ.

«Είναι κρίσιμο να εντοπίσουμε έγκαιρα πότε το σοκ κινδυνεύει να γενικευθεί», ανέφερε, τονίζοντας την ανάγκη ευελιξίας της ΕΚΤ.

Οι ενδείξεις προς το παρόν δεν είναι ενθαρρυντικές, καθώς, όπως σημείωσε, οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο μειώνουν τις πιθανότητες γρήγορης ομαλοποίησης της κατάστασης.

Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει επιχειρήσεις και εργαζομένους να αντιδράσουν πιο γρήγορα από ό,τι το 2022, όταν η ΕΚΤ είχε δεχθεί έντονη κριτική για καθυστερημένη αντίδραση.

«Έχουμε πλέον πιο πρόσφατη εμπειρία υψηλού πληθωρισμού, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την ταχύτητα με την οποία μετακυλίονται τα κόστη και ζητούνται αυξήσεις αποδοχών», κατέληξε η Λαγκάρντ, επαναλαμβάνοντας ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να προσαρμόσει την πολιτική της σε οποιαδήποτε συνεδρίαση, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

«Βρισκόμαστε σε μια διαφορετική οικονομική κατάσταση, σε καλύτερη θέση και έχουμε μεγαλύτερη ικανότητα να απορροφήσουμε κραδασμούς», είπε στο France 24 την Τρίτη. «Θα κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο για να διασφαλίσουμε ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει υπό έλεγχο και ότι οι Γάλλοι και οι Ευρωπαίοι δεν θα υποστούν τις ίδιες αυξήσεις του πληθωρισμού όπως αυτές που είδαμε το 2022 και το 2023».

Η κατάσταση στις αγορές ενέργειας έχει προκαλέσει ανησυχίες ότι ο πληθωρισμός — ο οποίος είχε σταθεροποιηθεί γύρω από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ — μπορεί να ανέβει ξανά. Αυτό με τη σειρά του θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυξήσεις επιτοκίων. Οι traders έχουν εντείνει τις προβλέψεις για περιοριστική νομισματική πολιτική από την αρχή του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου. Αρχικά έκαναν λόγο για δύο αυξήσεις της τάξης του 0,25% στο επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ φέτος, πλέον όμως μιλούν για μία ή καμία, αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έδωσε σήμα αυτής την εβδομάδα ότι η σύγκρουση ίσως τελειώσει σύντομα.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν δείξει την προθυμία του να παραμείνουν ευέλικτοι, αλλά έχουν δηλώσει ότι προς το παρόν δεν υπάρχει επείγουσα ανάγκη να αλλάξουν τα κόστη δανεισμού.

«Σήμερα, υπάρχει τόσο μεγάλη αβεβαιότητα που δεν θα μπορούσα να πω ακριβώς τι θα αποφασίσουμε» στη συνάντηση πολιτικής της 18-19 Μαρτίου, δήλωσε η Λαγκάρντ. «Δεν θα βιαστούμε να πάρουμε απόφαση γιατί υπάρχει πάρα πολύ αβεβαιότητα, πάρα πολύ μεταβλητότητα».

Αυτές οι διακυμάνσεις της αγοράς παρουσιάστηκαν αυτή την εβδομάδα: Τα συμβόλαια πετρελαίου εκτοξεύτηκαν σε μεγάλους όγκους, φτάνοντας στην κορυφή των 120 δολαρίων το βαρέλι τις πρώτες ώρες της Δευτέρας, τα υψηλότερα επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί από τα μέσα του 2022. Στη συνέχεια, η διάθεση άλλαξε απότομα — αναγκάζοντας τους εμπόρους να κάνουν δραματική στροφή. «Έχουμε ένα βαθμό αβεβαιότητας και μεταβλητότητας που είναι απολύτως εκπληκτικός και δεν είναι αντίστοιχος με το 2022», είπε η Λαγκάρντ, προσθέτοντας ότι «αυτό καθιστά δύσκολη τη διαχείριση της κατάστασης».

Η συνεδρίασε της ΕΚΤ την επόμενη εβδομάδα θα περιλαμβάνει νέες τριμηνιαίες προβλέψεις, των οποίων οι βασικές υποθέσεις ενδέχεται να έχουν καταστεί ξεπερασμένες λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Σε παρόμοιες περιπτώσεις στο παρελθόν, η ΕΚΤ συνόδευσε τις εκτιμήσεις της με επιπλέον σενάρια — και η Λαγκάρντ υπονόησε ότι θα χρησιμοποιήσουν αυτήν την επιλογή και αυτή τη φορά.

«Μοντελοποιούμε, λέμε ‘Τι κάνουμε σε αυτή την περίπτωση; Πώς αντιδρούμε; Πρέπει να αυξήσουμε τα επιτόκια;’» είπε. «Αυτή είναι η δουλειά που κάνουμε, την οποία ήδη κάνουμε και θα συνεχίσουμε να κάνουμε όσο έχουμε αυτή την αβεβαιότητα και τη μεταβλητότητα». Η Λαγκάρντ απέρριψε επίσης την πρόταση ότι η Ευρώπη βαδίζει προς την στασιμοπληθωριστική κρίση.

να αποχωρεί πριν από τη λήξη της θητείας της, αφήνοντας ερωτήματα για το κύρος και την επιρροή της.

Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου εκφράζοπυν απορίες για την την απουσία κατηγορηματικής διάψευσης των σεναρίων, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις εσωτερικές συζητήσεις. Η στάση της Λαγκάρντ αυτή την εβδομάδα διαφέρει αισθητά από τη σαφή άρνηση που είχε εκφράσει το 2025 σε αντίστοιχα δημοσιεύματα.

Πολλοί αισθάνονται ότι δεν έχουν πλήρη εικόνα για τις προθέσεις της 70χρονης επικεφαλής του θεσμού. Εσωτερικό σημείωμα προς το προσωπικό της ΕΚΤ, που είδε το Bloomberg, δεν παρείχε περισσότερες πληροφορίες από όσα ανακοινώθηκαν στα μέσα ενημέρωσης.

Ορισμένοι εκφράζουν ανησυχίες και για πιθανή υπονόμευση της βασικής αρχής της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας, ιδίως εάν η αποχώρηση συνδεθεί με πολιτικούς λόγους.

Ευαίσθητη συγκυρία για την ευρωζώνη

Οι εσωτερικές τριβές έρχονται σε μια λεπτή περίοδο για την ΕΚΤ. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν επαναφέρει τον πληθωρισμό κοντά στον στόχο του 2% και θεωρούν ότι τα επιτόκια βρίσκονται σε «καλή θέση». Ωστόσο, οι κίνδυνοι για την οικονομία της ευρωζώνης — που αποτελείται από 21 χώρες — παραμένουν πολλοί και απαιτούν εγρήγορση, ίσως και άμεσες παρεμβάσεις.

Η στάση του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη, από τους δασμούς έως την αμυντική πολιτική, σε συνδυασμό με τα διογκωμένα δημοσιονομικά ελλείμματα και την ενίσχυση του ευρώ, συγκαταλέγονται στις βασικές απειλές. Όλα αυτά έχουν συνέπειες για τον πληθωρισμό, τον οποίο η ΕΚΤ χρειάστηκε να μειώσει από τα επίπεδα άνω του 10% μετά την πανδημία.

Ζήτημα αξιοπιστίας

Οι αμφιβολίες για τη δέσμευση της Λαγκάρντ στην ΕΚΤ ενδέχεται να πλήξουν την εσωτερική της επιρροή, ιδίως μετά τη διχαστική ηγεσία του προκατόχου της, Μάριο Ντράγκι.

Ο Μάθιου Ράιαν, επικεφαλής στρατηγικής αγορών στην Ebury, εκτιμά ότι ο αντίκτυπος στο ευρώ θα είναι περιορισμένος, καθώς αναμένεται διατήρηση της νομισματικής πολιτικής για κάποιο διάστημα. Ωστόσο, σημειώνει ότι υπάρχουν επιπτώσεις: «Το γεγονός ότι η Λαγκάρντ δεν διέψευσε την είδηση λέει πολλά». Μια πρόωρη αλλαγή ηγεσίας «θα μπορούσε να διαβρώσει την εξουσία και την αξιοπιστία της στις επόμενες επικοινωνίες».

Η πρόσφατη φημολογία πυροδοτήθηκε από δημοσίευμα των Financial Times, σύμφωνα με το οποίο η Λαγκάρντ έχει αποφασίσει να αποχωρήσει πρόωρα. Η ΕΚΤ δεν διέψευσε ευθέως την πληροφορία, αλλά ανέφερε ότι η πρόεδρος δεν έχει λάβει απόφαση για το τέλος της θητείας της — διατύπωση που άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξετάζεται το θέμα.

Σε συνέντευξή της στη Wall Street Journal, η Λαγκάρντ δήλωσε ότι το «βασικό της σενάριο» είναι πως η αποστολή της θα ολοκληρωθεί με τη λήξη της θητείας της.

Η Κριστίν Λαγκάρντ φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο πρόωρης αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times. Η θητεία της κανονικά ολοκληρώνεται τον Οκτώβριο του 2027, ωστόσο η πρόωρη αποχώρηση θα έδινε στον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και στον καγκελάριο της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς τη δυνατότητα να επηρεάσουν την επιλογή του διαδόχου της πριν από πιθανή πολιτική αλλαγή στη Γαλλία.

Η συζήτηση συνδέεται με την άνοδο της ακροδεξιάς στη Γαλλία και τις πιθανότητες νίκης της Μαρίν Λεπέν στις προεδρικές εκλογές της άνοιξης του 2027. Το κόμμα National Rally, με επικεφαλής τη Λεπέν και τον Ζορντάν Μπαρντελά, έχει εκφράσει την πρόθεση να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της ΕΚΤ, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για πολιτικές παρεμβάσεις.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος Ευρώπης της Capital Economics, Άντριου Κένινγχαμ, προειδοποίησε ότι «οι ευρωπαίοι πολιτικοί, όπως και αλλού, μπαίνουν στον πειρασμό να παρακάμψουν τους κανόνες ώστε να διασφαλίσουν τον υποψήφιο της προτίμησής τους στην κεντρική τράπεζα», σημειώνοντας ότι αυτό μπορεί να υπονομεύσει την εικόνα της ΕΚΤ ως ενός από τα πιο ανεξάρτητα νομισματικά ιδρύματα παγκοσμίως.

Η ΕΚΤ αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους θεσμούς στην Ευρώπη, καθώς καθορίζει τα επιτόκια για περίπου 350 εκατομμύρια πολίτες σε 21 χώρες, επιβλέπει τους χρηματοπιστωτικούς κινδύνους και διασφαλίζει τη σταθερότητα του ευρώ, του δεύτερου σημαντικότερου αποθεματικού νομίσματος διεθνώς.

Οι ανησυχίες για πολιτική παρέμβαση στις κεντρικές τράπεζες έχουν ενταθεί το τελευταίο διάστημα, ιδίως μετά τις επανειλημμένες επιθέσεις του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ κατά του επικεφαλής της Federal Reserve Τζερόμ Πάουελ και τις πιέσεις για δραστικές μειώσεις επιτοκίων.

Ο οικονομολόγος της Bloomberg Economics Ντέιβιντ Πάουελ σημείωσε ότι μετά την κρίση του ευρώ πολλοί πολιτικοί εξέφραζαν παράπονα για τη νομισματική πολιτική, χωρίς όμως ουσιαστική επιρροή, προειδοποιώντας ότι αυτές οι φωνές μπορεί να ενισχυθούν.

Ο Αλεξάντερ Κριβολούτσκι, επικεφαλής του τμήματος μακροοικονομίας στο ινστιτούτο DIW του Βερολίνου, εκτίμησε ότι μια πρόωρη αποχώρηση της Λαγκάρντ «δεν είναι προβληματική», καθώς θα μπορούσε να αποτελέσει προληπτική κίνηση για την επιλογή διαδόχου που θα υπερασπιστεί την ανεξαρτησία της ΕΚΤ.

Οι φήμες περί αποχώρησης είχαν εμφανιστεί και στο παρελθόν, όταν το όνομα της Λαγκάρντ είχε συνδεθεί με τη θέση της προέδρου του World Economic Forum. Επανήλθαν τον περασμένο μήνα μετά την ανακοίνωση του διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, ότι θα αποχωρήσει νωρίτερα από τη θέση του, δίνοντας επίσης στον Μακρόν τη δυνατότητα να ορίσει διάδοχο πριν από τις εκλογές.

Εκπρόσωπος της ΕΚΤ δήλωσε ότι η Λαγκάρντ «δεν έχει λάβει καμία απόφαση σχετικά με το τέλος της θητείας της», μια διατύπωση λιγότερο κατηγορηματική από προηγούμενες δηλώσεις της ίδιας ότι ήταν «αποφασισμένη να ολοκληρώσει τη θητεία της».

Ο πρόεδρος της Bundesbank Γιόαχιμ Νάγκελ προειδοποίησε πρόσφατα για τον κίνδυνο οι κεντρικές τράπεζες να δίνουν προτεραιότητα σε δημοσιονομικούς στόχους, τονίζοντας ότι οι επιθέσεις του Τραμπ στη Fed θα μπορούσαν να αποτελέσουν «πρότυπο για πολιτικούς σε άλλες χώρες».

Η ίδια η Λαγκάρντ έχει επανειλημμένα υπερασπιστεί την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών, τονίζοντας ότι αποτελεί θεμέλιο της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Σε κοινή δήλωση με κεντρικούς τραπεζίτες από όλο τον κόσμο τον Ιανουάριο, υπογράμμισε ότι «η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών είναι ακρογωνιαίος λίθος της σταθερότητας των τιμών, του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας».

Ωστόσο, μια πρόωρη αποχώρηση θα μπορούσε να εκληφθεί ως υπονόμευση αυτών των αρχών και ως προσπάθεια παράκαμψης της δημοκρατικής διαδικασίας. Όπως σημείωσε ο Ντέιβιντ Πάουελ, εάν οι μη εκλεγμένοι κεντρικοί τραπεζίτες θεωρηθεί ότι επηρεάζουν το ποιος πολιτικός θα επιλέξει τους διαδόχους τους, τότε η εικόνα ουδετερότητας της νομισματικής πολιτικής μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση.

ΕΚΤ: Οι δυσκολίες για τη διαδοχή Λαγκάρντ

Ωστόσο, η διαφαινόμενη απειλή μιας νίκης της Μαρίν Λεπέν ή του προστατευόμενου της, Ζορντάν Μπαρντελά, στις κάλπες που ξεκινούν τον Απρίλιο του 2027 στη Γαλλία, ωθεί τους Ευρωπαίους ηγέτες να αναθεωρήσουν το χρονοδιάγραμμά τους. Αυτή η τάση επιβεβαιώνεται από την πρόσφατη παραίτηση του διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό. Η πρόωρη αποχώρησή του, που ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα, σημαίνει αυτόματα ότι η επιλογή του αντικαταστάτη του εμπίπτει στις αρμοδιότητες του Εμανουέλ Μακρόν, «θωρακίζοντας» τη θέση πριν από τις εκλογές.

«Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για τη λήψη αποφάσεων πριν από τις γαλλικές εκλογές», δηλώνει ο Εμανουέλ Μενχ, καθηγητής στο Frankfurt School of Finance και πρώην στέλεχος της Bundesbank. «Θα ήταν σίγουρα ευκολότερο με τον Μακρόν παρά με τη Λεπέν ή τον Μπαρντελά, οι οποίοι έχουν ήδη δώσει σήμα ότι έχουν πολύ διαφορετικές ιδέες για το ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος της ΕΚΤ».

Το ερώτημα αν οι κυβερνήσεις θα κινηθούν ταχύτατα για να προστατεύσουν την κεντρική τράπεζα εξαρτάται από την αντίληψή τους για την απειλή που συνιστά η άνοδος της «Εθνικής Συσπείρωσης» στη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η νευρικότητα των επενδυτών σχετικά με τη διαδοχή στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed), ειδικά καθώς ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιτίθεται στην τρέχουσα ηγεσία της, ενισχύει την άποψη για ταχύτερες αποφάσεις στην Ευρώπη. Από την άλλη πλευρά, οι πάγιες διαφωνίες εντός του μπλοκ για τις θέσεις υψηλής ευθύνης θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ανασταλτικά.

Δεν υπάρχει καθορισμένο ημερολόγιο για τον διορισμό των προέδρων της ΕΚΤ. Η συμφωνία για τη Λαγκάρντ ήταν μέρος ενός ευρύτερου «πακέτου» ανταλλαγών για θέσεις στην ΕΕ, το οποίο οριστικοποιήθηκε τέσσερις μήνες πριν ξεκινήσει η θητεία της.

Ανησυχητική η άνοδος της "Εθνικής Συσπείρωσης"

Από τη σκοπιά των Βρυξελλών, η άνοδος της «Εθνικής Συσπείρωσης» είναι ανησυχητική. Μια τέτοια ευρωσκεπτικιστική δύναμη δεν βρέθηκε ποτέ τόσο κοντά στην εξουσία σε ένα ιδρυτικό μέλος της ΕΕ.

Αν και η Λεπέν έχει υποχωρήσει από τη θέση για έξοδο από το ευρώ, ο Μπαρντελά δήλωσε τον Νοέμβριο ότι το κόμμα θα πιέσει την ΕΚΤ να επανεκκινήσει την ποσοτική χαλάρωση για την αντιμετώπιση του διογκωμένου χρέους της Γαλλίας.

Ο Αντόνιο Μπαρόζο, ανώτερος αναλυτής γεωοικονομίας του Bloomberg Economics, προειδοποιεί: «Μια πρόωρη συμφωνία πακέτου θα μπορούσε να προλάβει τις εντάσεις, αλλά δεν υπάρχει εγγύηση ότι η Λεπέν ή ο Μπαρντελά θα αισθάνονταν δεσμευμένοι από συμφωνίες που έγιναν πριν αναλάβουν καθήκοντα».

Την περασμένη εβδομάδα, ο Πρόεδρος της Bundesbank, Γιοακίμ Νάγκελ, προειδοποίησε για τον κίνδυνο οι κεντρικές τράπεζες να δώσουν προτεραιότητα σε δημοσιονομικούς στόχους, παραπέμποντας στις επιθέσεις του Τραμπ στη Fed ως ένα πιθανό «προσχέδιο για πολιτικούς σε άλλες χώρες».

Οι υποψήφιοι διάδοχοι

Ο Νάγκελ είναι ένας πιθανός υποψήφιος, αν και ο Ολλανδός αντίπαλός του, Κλάας Κνοτ, θεωρείται αυτή τη στιγμή ο επικρατέστερος σύμφωνα με έρευνα του Bloomberg σε οικονομολόγους. Στην κούρσα συμμετέχει επίσης ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS).

Υπάρχει πάντα η πιθανότητα η ίδια η Λαγκάρντ να επιταχύνει τις εξελίξεις παραιτούμενη νωρίτερα, όπως έκανε και στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Παρά τις φήμες για μετακίνησή της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, η ίδια επιμένει: «Είμαι πλήρως αποφασισμένη να ολοκληρώσω τη θητεία μου. Λυπάμαι που το λέω, αλλά δεν πρόκειται να απαλλαγείτε από εμένα σύντομα».

Καθώς ο Μακρόν επιλέγει νέο επικεφαλής για την Τράπεζα της Γαλλίας, γνωρίζει ότι το να στερεί τέτοιες επιλογές από την «Εθνική Συσπείρωση» έχει κόστος. Τροφοδοτεί το λαϊκιστικό αφήγημα – που χρησιμοποιεί και ο Τραμπ- ότι οι επιλογές του «κατεστημένου» υπονομεύουν τη δημοκρατία.

«Θα μπορούσε να αυξήσει τη δυσαρέσκεια κατά των κεντρώων κομμάτων», λέει ο Βαλέ, «αλλά είναι ένα ρίσκο που αξίζει να ληφθεί», καταλήγει.