Θα αποχωρήσει τον Φεβρουάριο, εννέα μήνες νωρίτερα από το προγραμματισμένο, σε μια στιγμή μεγάλου κινδύνου. Η πατρίδα της, η Γαλλία —όπου είχε διατελέσει υπουργός Οικονομικών— ακολουθεί πλέον μια ανεξέλεγκτη δημοσιονομική πορεία. Η αποτυχία κατάρτισης αξιόπιστων δημοσιονομικών σχεδίων έχει εκτοξεύσει τις αποδόσεις των ομολόγων της. Η διαφορά απόδοσης σε σχέση με τα γερμανικά ομόλογα αναφοράς βρίσκεται πλέον σε επίπεδα τόσο υψηλά όσο εκείνα που είχαν καταγραφεί κατά τη χειρότερη φάση της κρίσης της ευρωζώνης στις αρχές της δεκαετίας του 2010 (βλ. γράφημα).

Η Μαρίν Λεπέν, μια δεξιά λαϊκίστρια που κάποτε ζητούσε την κατάργηση του ενιαίου νομίσματος, ενδέχεται να εισέλθει στο Μέγαρο των Ηλυσίων τον επόμενο χρόνο. Ο διάδοχος της κυρίας Λαγκάρντ θα έχει ένα καθόλου αξιοζήλευτο καθήκον: να πείσει τη Γαλλία να περικόψει τις δαπάνες της.

Η θητεία της ξεκίνησε σε πιο ανέμελους καιρούς. Το 2019 η κρίση του ευρώ αποτελούσε πλέον μακρινό παρελθόν για την τράπεζα και τα δημόσια χρέη μειώνονταν με ταχείς ρυθμούς. Το βασικό πρόβλημα της ΕΚΤ ήταν να βρει πώς θα μπορούσε να αυξήσει τον πληθωρισμό —που τότε βρισκόταν λίγο πάνω από το 1%— στον στόχο του 2%. Δεν επρόκειτο σε καμία περίπτωση για κρίση. Έτσι, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αναζήτησαν άλλα καθήκοντα, όπως το να καταστήσουν τη λειτουργία των κεντρικών τραπεζών πιο φιλική προς το περιβάλλον.

Αυτή η ειδυλλιακή κατάσταση δεν κράτησε πολύ. Τρεις διαδοχικές δοκιμασίες έπληξαν την ΕΚΤ λίγο αφότου η κυρία Λαγκάρντ ανέλαβε τα καθήκοντά της. Η πρώτη ήρθε λίγους μήνες μετά την έναρξη της θητείας της, όταν η COVID έφτασε στην Ευρώπη. Οι επενδυτές έσπευσαν να αναζητήσουν ασφάλεια, κάτι που στην Ευρώπη σήμαινε γερμανικά ομόλογα και όχι ομόλογα των χωρών της περιφέρειας. Αρχικά, η κυρία Λαγκάρντ υποστήριξε ότι η ΕΚΤ «δεν βρίσκεται εδώ για να περιορίζει τις διαφορές αποδόσεων». Οι αγορές δεν υποδέχθηκαν καλά αυτή τη δήλωση.

Βρέθηκε παγιδευμένη στο διαχρονικό δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής. Η εκτόξευση των διαφορών αποδόσεων μπορεί να υπονομεύσει την ικανότητα της ΕΚΤ να ασκεί νομισματική πολιτική: τι όφελος έχει η μείωση του βασικού επιτοκίου της τράπεζας, αν το πραγματικό κόστος δανεισμού μιας χώρας αυξάνεται πολύ περισσότερο; Ωστόσο, η πειθαρχία που επιβάλλουν οι αγορές είναι επίσης εκείνη που εμποδίζει τους πολιτικούς να δανείζονται απερίσκεπτα και να μεταφέρουν τα προβλήματά τους στην ΕΚΤ. Τελικά, ο κίνδυνος μιας δημοσιονομικής κρίσης, επιπλέον της πανδημίας, ήταν υπερβολικά μεγάλος για να γίνει ανεκτός. Η κυρία Λαγκάρντ δημιούργησε ένα μεγάλο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων. Η ΕΚΤ είχε μετατραπεί στον δανειστή κρίσεων του μπλοκ, αν και όχι ακριβώς έσχατης ανάγκης.

Η δεύτερη δοκιμασία της ήταν ο πληθωρισμός. Τα μέτρα τόνωσης της οικονομίας κατά την πανδημία, οι διαταραχές στην προσφορά και το ενεργειακό σοκ που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ώθησαν τελικά τον πληθωρισμό της ευρωζώνης πάνω από το 10% το 2022. Αρχικά, η κυρία Λαγκάρντ ήταν απρόθυμη να αυξήσει τα επιτόκια. Όπως πολλές άλλες κεντρικές τράπεζες, η ΕΚΤ ήλπιζε ότι η άνοδος θα αποδεικνυόταν παροδική. Περίμενε περισσότερο από τις περισσότερες άλλες προτού αναλάβει δράση. Αφού οι μισθοί άρχισαν να αυξάνονται και ο πληθωρισμός εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την οικονομία, η τράπεζα αναγκάστηκε να αυξήσει τα επιτόκια κατά 4,5 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ Ιουλίου 2022 και Σεπτεμβρίου 2023. Ο πληθωρισμός επέστρεψε κοντά στο 2% στα τέλη του 2024.

Η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της τρίτης δοκιμασίας: των τεράστιων χρεών. Τα επιτόκια άρχισαν να αυξάνονται το 2022, ασκώντας πίεση στις χώρες με τα μεγαλύτερα χρέη. Τον Ιούλιο εκείνου του έτους, το κόστος δανεισμού της Ιταλίας άρχισε να αυξάνεται πολύ ταχύτερα από εκείνο της Γερμανίας, ωθώντας την κυρία Λαγκάρντ να σχεδιάσει ένα νέο «μέσο προστασίας της μετάδοσης» της νομισματικής πολιτικής, προκειμένου να συγκρατήσει τις διαφορές αποδόσεων. Υπήρχαν σαφείς λόγοι για παρέμβαση κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ήταν όμως πράγματι τόσο άτακτη αυτή τη φορά η αναπροσαρμογή των τιμών από τις αγορές; Οι αγορές δεν έδειχναν υπερβολικά ανήσυχες. Οι επενδυτές έμαθαν ότι η ΕΚΤ θα παρενέβαινε για να αντιμετωπίσει την αναταραχή στην αγορά ομολόγων — εφόσον οι χώρες τηρούσαν ορισμένους βασικούς κανόνες συνετής μακροοικονομικής διαχείρισης.

Και τι γίνεται με τις χώρες που δεν τους τηρούν; Αυτό είναι το ερώτημα που θα βασανίζει τον διάδοχο της κυρίας Λαγκάρντ. Οι γαλλικές προεδρικές εκλογές, τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2027, είναι απίθανο να προσφέρουν μεγάλη σαφήνεια. Η κυρία Λεπέν έχει προτείνει περικοπές δαπανών για τη μείωση του χρέους, αλλά οι ιδέες της είναι ελάχιστα επεξεργασμένες και το κόμμα της δεν θα διέθετε την πλειοψηφία που απαιτείται για την ψήφιση νομοθεσίας, όπως ακριβώς συμβαίνει με τη σημερινή κυβέρνηση μειοψηφίας. Ακόμη κι αν κερδίσει ένας κεντρώος υποψήφιος, οι πιθανότητες προόδου δεν φαίνονται πολύ καλύτερες. Καθώς οι διαφορές αποδόσεων των γαλλικών ομολόγων συνεχίζουν να αυξάνονται, η ΕΚΤ πρέπει να προετοιμαστεί για μια αντιπαράθεση με το δεύτερο μεγαλύτερο κράτος-μέλος της.

Ολλανδική κατεύθυνση

Ο διορισμός του διαδόχου της κυρίας Λαγκάρντ θα είναι μια εξαιρετικά πολιτική υπόθεση. Κατά τον χαρακτηριστικά ευρωπαϊκό τρόπο, αυτό σημαίνει παζάρια για πολλές θέσεις ταυτόχρονα. Η εξαμελής Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ θα χρειαστεί τρία νέα μέλη έως το τέλος του επόμενου έτους. Μέχρι στιγμής, ένας Ολλανδός, δύο Γάλλοι και ένας Ιταλός έχουν καθοδηγήσει το ευρώ κατά το πρώτο τέταρτο του αιώνα της ύπαρξής του. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι έχει έρθει η σειρά της Γερμανίας να ηγηθεί της τράπεζας. Το πρόβλημα είναι ότι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είναι και η ίδια Γερμανίδα και η θητεία της διαρκεί έως το 2029.

Έτσι, οι δύο βασικοί διεκδικητές προέρχονται από άλλες χώρες: ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, ο Ισπανός επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, ενός οργανισμού κεντρικών τραπεζών, και ο Κλάας Κνοτ, πρώην διοικητής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας.

Ο κ. Ερνάντεθ ντε Κος μπορεί να είναι ελκυστικός για τους Γερμανούς αξιωματούχους. Θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να πείσουν τη Γαλλία ότι είναι ένα «περιστέρι» που ευνοεί μια χαλαρή νομισματική πολιτική, κάτι που στη συνέχεια θα καθιστούσε αναγκαίο να αναλάβει Γερμανός τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου της τράπεζας, ώστε να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ της ανοχής των χωρών του Νότου απέναντι στον υψηλότερο πληθωρισμό και της γερμανικής αυστηρότητας όταν οι κυβερνήσεις προσέρχονται ζητώντας χαμηλότερα επιτόκια. Μια τέτοια σύνθεση θα έδινε επίσης στην Ισπανία —η οποία διαθέτει ισχυρή οικονομία και βρίσκεται σε καλή δημοσιονομική κατάσταση— την ευκαιρία που δικαιούται εδώ και καιρό να αναλάβει την ηγεσία της τράπεζας.

Όμως οι Γάλλοι δεν ξεγελιούνται τόσο εύκολα. Ο κ. Ερνάντεθ ντε Κος δεν είναι στην πραγματικότητα «περιστέρι». Και έχουν αποδεχθεί ότι ο επόμενος επικεφαλής θα πρέπει να είναι περισσότερο γερμανικής νοοτροπίας. Για εκείνους, ο κ. Κνοτ, ο Ολλανδός, είναι αποδεκτός — υπό την προϋπόθεση ότι ο επικεφαλής οικονομολόγος θα είναι Γάλλος. Οι βασικές υποψήφιές τους για αυτή τη θέση είναι επίσης γυναίκες. Αυτό έχει σημασία, επειδή η κυρία Λαγκάρντ και η Ίζαμπελ Σνάμπελ, οι μοναδικές δύο γυναίκες στην Εκτελεστική Επιτροπή, αποχωρούν και, κατά τρόπο αμήχανο, και οι 21 διοικητές των εθνικών κεντρικών τραπεζών που συμμετέχουν στο συμβούλιο νομισματικής πολιτικής είναι άνδρες.

Έτσι, οι Γερμανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ενδέχεται να επιστρέψουν στο ζήτημα της αποστολής του νέου επικεφαλής της ΕΚΤ. Στην κορυφή της λίστας των καθηκόντων του βρίσκεται το να εξηγήσει στους πολιτικούς στο Παρίσι ότι τα υψηλά επιτόκια του γαλλικού χρέους είναι αποτέλεσμα των δικών τους ενεργειών και ότι θα χρειαστούν πρώτα δημοσιονομικά μέτρα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, προτού έρθει οποιαδήποτε βοήθεια από τους κεντρικούς τραπεζίτες. Ένα τέτοιο μήνυμα, μπορεί κάλλιστα να συμπεράνει η Γερμανία, θα ακουγόταν καλύτερα αν εκφραζόταν στα ωμά, φλεγματικά ολλανδικά.

Ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, ζήτησε από τα κράτη-μέλη να υποβάλουν προτάσεις υποψηφίων έως τη συγκεκριμένη ημερομηνία, όπως ανέφερε εκπρόσωπος του οργάνου στο οποίο συμμετέχουν οι υπουργοί Οικονομικών των 21 χωρών της Ευρωζώνης.

Οι υπουργοί Οικονομικών αναμένεται να εξετάσουν τις υποψηφιότητες κατά τη συνεδρίαση του Eurogroup στις 9 Νοεμβρίου.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρόκειται να συναντηθούν στις Βρυξέλλες στις 26 και 27 Νοεμβρίου, οπότε αναμένεται να σημειωθεί πρόοδος στις διαδικασίες επιλογής των νέων μελών της ηγεσίας της ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένου του διαδόχου της Κριστίν Λαγκάρντ. Περίπου δύο εβδομάδες νωρίτερα προβλέπεται να πραγματοποιηθεί άτυπη συνάντησή τους.

Υπενθυμίζεται ότι την περασμένη Πέμπτη η Κριστίν Λαγκάρντ ανακοίνωσε ότι θα αποχωρήσει από την προεδρία της ΕΚΤ στις 7 Φεβρουαρίου 2027, περίπου εννέα μήνες πριν από την κανονική λήξη της θητείας της.

Όπως αναφέρει το Bloomberg, μεταξύ των υποψηφίων που έχουν μέχρι στιγμής αναφερθεί περιλαμβάνονται ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας και νυν επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), καθώς και ο Κλάας Κνοτ, πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας.

Η επιλογή του διαδόχου της εντάσσεται σε μια ευρύτερη διαδικασία αλλαγών στην Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ, καθώς πρόκειται να αλλάξουν τα πρόσωπα σε τρεις από τις έξι θέσεις της.

Η Ιζαμπέλ Σνάμπελ, η οποία είναι αρμόδια για τις αγορές, πρόκειται να αποχωρήσει στις αρχές Ιανουαρίου, περίπου έναν χρόνο πριν από την ολοκλήρωση της οκταετούς θητείας της. Για την αντικατάστασή της, το Eurogroup έχει παρατείνει έως τις 27 Νοεμβρίου την προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων.

Παράλληλα, τον Μάιο ολοκληρώνεται η θητεία του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, ενώ έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία αναζήτησης του διαδόχου του.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ περιέγραψε ένα ιδιαίτερα σύνθετο οικονομικό περιβάλλον, στο οποίο η νέα ενεργειακή κρίση, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και η επιδείνωση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών δημιουργούν αυξανόμενες προκλήσεις για τη νομισματική πολιτική.

Το Διοικητικό Συμβούλιο διατήρησε το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50%, το επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,65% και το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης στο 2,90%, επιλέγοντας να αξιολογήσει τις επιπτώσεις της ενεργειακής αναταραχής προτού προχωρήσει σε νέα κίνηση.

Ο πληθωρισμός επιστρέφει στο προσκήνιο

Σύμφωνα με τη Λαγκάρντ, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη επιταχύνθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο, με την ενέργεια να αποτελεί τον βασικό παράγοντα της ανόδου.

Ειδικότερα, ο ενεργειακός πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 18,9%, από 14,3%, καθώς οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης έφτασαν σε νέα υψηλά, επηρεαζόμενες και από τα αυξημένα περιθώρια διύλισης.

Ο πληθωρισμός χωρίς την ενέργεια αυξήθηκε στο 2,3%, από 2,1%, ενώ στα τρόφιμα διαμορφώθηκε στο 1,3%, έναντι 1,1% τον προηγούμενο μήνα.

Στις υπηρεσίες οι ανατιμήσεις επιταχύνθηκαν στο 3,2%, από 3%, ενώ στα αγαθά ο πληθωρισμός υποχώρησε οριακά στο 1,1%.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ προειδοποίησε ότι οι τιμές της ενέργειας έχουν ήδη ξεπεράσει τις παραδοχές των προβλέψεων του Σεπτεμβρίου, γεγονός που αναμένεται να διατηρήσει τον συνολικό πληθωρισμό σημαντικά υψηλότερα από τον στόχο του 2% για τα επόμενα τρίμηνα.

Οι μισθοί δεν ακολουθούν την ενεργειακή έκρηξη

Παρά την άνοδο των τιμών, η Λαγκάρντ επισήμανε ότι οι μισθολογικές πιέσεις παραμένουν συγκρατημένες, περιορίζοντας μέχρι στιγμής τον κίνδυνο ενός γενικευμένου πληθωριστικού κύματος.

Οι αποδοχές ανά εργαζόμενο αυξήθηκαν κατά 3,3% το δεύτερο τρίμηνο, έναντι 3,6% το πρώτο τρίμηνο, ενώ η βελτίωση της παραγωγικότητας συμβάλλει στον περιορισμό του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΚΤ, η αύξηση των συμφωνημένων μισθών αναμένεται να κινηθεί μεταξύ 2,5% και 2,8% κατά τους τελευταίους μήνες του 2026 και να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 2,6% τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2027.

Ωστόσο, όσο περισσότερο διατηρούνται οι υψηλές τιμές ενέργειας, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μετακύλισης του κόστους σε περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες.

Αντέχει η οικονομία, αλλά αυξάνονται οι κίνδυνοι

Η οικονομία της Ευρωζώνης συνέχισε να αναπτύσσεται το τρίτο τρίμηνο του 2026, παρά τις πιέσεις από την ενεργειακή κρίση.

Σύμφωνα με τη Λαγκάρντ, οι υπηρεσίες ανέκαμψαν μετά την αρχική επιβράδυνση που προκάλεσε η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ενώ η μεταποίηση, οι ψηφιακές υπηρεσίες και οι εξαγωγές επωφελούνται από τις επιχειρηματικές επενδύσεις που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Παράλληλα, οι δημόσιες δαπάνες για υποδομές και άμυνα εξακολουθούν να στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα.

Η ανεργία παρέμεινε στο 6,4% τον Αύγουστο, αν και η αύξηση της απασχόλησης και του εργατικού δυναμικού παραμένει περιορισμένη.

Ωστόσο, η νέα άνοδος των τιμών ενέργειας έχει ήδη επηρεάσει αρνητικά την καταναλωτική εμπιστοσύνη, ενώ το υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης απειλεί να περιορίσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η ΕΚΤ εκτιμά ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη είναι πλέον κυρίως καθοδικοί, ιδιαίτερα εάν συνεχιστούν οι διαταραχές στην ενεργειακή προσφορά ή ενταθούν οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές ομολόγων.

Ακριβότερα δάνεια και λιγότερη ζήτηση

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ στην επιδείνωση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών, επισημαίνοντας ότι τα επιτόκια της αγοράς έχουν αυξηθεί και οι χρηματιστηριακές τιμές έχουν υποχωρήσει μετά την προηγούμενη συνεδρίαση.

Το κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων μέσω της αγοράς ομολόγων αυξήθηκε στο 4,1% τον Αύγουστο, από 4% τον Ιούλιο, ενώ τα τραπεζικά επιτόκια επιχειρηματικών δανείων παρέμειναν στο 3,8%.

Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των τραπεζικών δανείων προς επιχειρήσεις επιβραδύνθηκε στο 4,2% τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, από 4,4% τον Ιούλιο.

Παράλληλα, οι τράπεζες αυστηροποίησαν τα κριτήρια χορήγησης επιχειρηματικών δανείων το τρίτο τρίμηνο, επικαλούμενες αυξημένους οικονομικούς κινδύνους.

Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στη στεγαστική πίστη. Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων αυξήθηκαν στο 3,6%, από 3,5%, ενώ ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των στεγαστικών δανείων υποχώρησε στο 3% τον Σεπτέμβριο.

Η ζήτηση για νέα στεγαστικά δάνεια μειώθηκε σημαντικά, καθώς τα υψηλότερα επιτόκια επιβαρύνουν το κόστος απόκτησης κατοικίας.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα και ο φόβος ενός δύσκολου χειμώνα

Η Λαγκάρντ αναφέρθηκε ιδιαίτερα στις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στον πόλεμο στην Ουκρανία, επισημαίνοντας ότι ενδεχόμενες νέες διαταραχές στις ενεργειακές προμήθειες θα μπορούσαν να διατηρήσουν τις τιμές υψηλές για μεγαλύτερο διάστημα.

Ειδικά για το φυσικό αέριο, προειδοποίησε ότι οι τιμές ενδέχεται να αυξηθούν περαιτέρω εάν υπάρξουν πρόσθετες διακοπές στην προσφορά ή εάν ένας ασυνήθιστα ψυχρός χειμώνας συμπέσει με χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων.

Παράλληλα, η αναζωπύρωση των εμπορικών εντάσεων, οι δυσκολίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα αποτελούν πρόσθετους κινδύνους για τις τιμές.

Καμία δέσμευση για την επόμενη κίνηση

Η πρόεδρος της ΕΚΤ ξεκαθάρισε ότι το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να αποφασίζει για τα επιτόκια από συνεδρίαση σε συνεδρίαση, αξιολογώντας τα νέα οικονομικά δεδομένα, τις πληθωριστικές προοπτικές και τις συνθήκες χρηματοδότησης.

Η κεντρική τράπεζα παραμένει προσηλωμένη στη σταθεροποίηση του πληθωρισμού στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%, χωρίς να δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων.

Το μεγάλο δίλημμα για την ΕΚΤ είναι ότι η ενεργειακή κρίση δημιουργεί ταυτόχρονα δύο αντίθετες πιέσεις: υψηλότερο πληθωρισμό και χαμηλότερη ανάπτυξη.

Μια νέα αύξηση των επιτοκίων θα μπορούσε να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις, αλλά και να επιβαρύνει περαιτέρω τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Από την άλλη πλευρά, η διατήρηση υψηλού πληθωρισμού διαβρώνει την αγοραστική δύναμη και υπονομεύει την οικονομική εμπιστοσύνη.

Με αφορμή την ανακοίνωση της Κριστίν Λαγκάρντ ότι θα αποχωρήσει από τη θέση στις αρχές Φεβρουαρίου, στην ανάρτησή του ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναφέρει: «Εκ μέρους του Eurogroup, εκφράζω τις ευχαριστίες μου για τη συνεισφορά της στη σταθερότητα της ευρωζώνης και για την ηγεσία της σε αυτούς τους δύσκολους οικονομικούς καιρούς».

Η ανάρτηση παραπέμπει και στην επίσημη δήλωση του Eurogroup στον ιστότοπο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην πλήρη δήλωσή του, ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναφέρει:

«Θα ήθελα να ευχαριστήσω την Κριστίν Λαγκάρντ για τη θητεία της ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Εκ μέρους του Eurogroup, εκφράζω τις ειλικρινείς ευχαριστίες μου στην Κριστίν Λαγκάρντ για την εξαιρετική της συνεισφορά στη σταθερότητα της ευρωζώνης και για την ηγεσία της σε αυτούς τους δύσκολους οικονομικούς καιρούς».

Όπως τονίζεται στην ανακοίνωση, «το κοινό μας νόμισμα αποτελεί το θεμέλιο της ευρωζώνης και εγγυάται τη σταθερότητά της. Το ευρώ αποτελεί ορόσημο στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και ένα από τα πιο απτά και πολύτιμα στοιχεία της».

«Η θητεία της Κριστίν Λαγκάρντ στην ηγεσία της ΕΚΤ έχει μόνο ενισχύσει την εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό ενιαίο νόμισμα», υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση την οποία δημοσίευσε ο Κυριάκος Πιερρακάκης.

Η διαδικασία διαδοχής

Στην ίδια δήλωση αναφέρεται ότι «το Eurogroup θα ενεργήσει ταχύτατα προκειμένου να προετοιμάσει τη σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τον διορισμό».

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο διορίζει τα έξι μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένων του προέδρου και του αντιπροέδρου. Η απόφαση λαμβάνεται βάσει σύστασης του Συμβουλίου της ΕΕ, μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ.

Η Κριστίν Λαγκάρντ θα αποχωρήσει από την προεδρία της ΕΚΤ στις 7 Φεβρουαρίου 2027.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, η Λαγκάρντ ενημέρωσε σήμερα το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, καθώς και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, για την απόφασή της να αποχωρήσει από τη θέση της στις 7 Φεβρουαρίου 2027.

Ο διάδοχός της θα διοριστεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 283 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ ευχαρίστησε θερμά την Κριστίν Λαγκάρντ για την προσφορά της, αποχαιρετώντας την με παρατεταμένο χειροκρότημα και όρθια επευφημία.

Δημοσκόπηση του Bloomberg δείχνει ότι η οικονομία της Ευρωζώνης αναπτύχθηκε μόλις 0,2% το τρίτο τρίμηνο, έναντι 0,6% το δεύτερο τρίμηνο, όταν η ισχυρή επίδοση της Ιρλανδίας είχε ενισχύσει σημαντικά το συνολικό αποτέλεσμα. Παράλληλα, τα στοιχεία από τις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής υποδηλώνουν ότι η ανοδική πορεία του πληθωρισμού συνεχίστηκε τον Οκτώβριο.

Η οικονομολόγος του Bloomberg Economics, Simona Delle Chiaie, προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη αυξάνονται, καθώς ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός και οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες γίνονται ολοένα πιο περιοριστικές.

Στη Γαλλία, η πολιτική και δημοσιονομική αβεβαιότητα επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα, ενώ οι μαζικές διαδηλώσεις και η υποχώρηση της ιδιωτικής κατανάλωσης εντείνουν τις πιέσεις. Η Carrefour προειδοποίησε ότι οι εκτεταμένες λεηλασίες θα επηρεάσουν σημαντικά τις επιδόσεις της, καταγράφοντας τη χειρότερη εβδομάδα πωλήσεων από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.

Στη Γερμανία, παρά τις προσδοκίες ανάκαμψης λόγω των αυξημένων κρατικών δαπανών, η οικονομία εκτιμάται ότι παρέμεινε στάσιμη το τρίτο τρίμηνο. Η Bundesbank, πάντως, προβλέπει αισθητή ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας το επόμενο διάστημα.

Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να προσεγγίσει το 4% έως το τέλος του έτους, με τις εξελίξεις στην αγορά ενέργειας να αποτελούν πρόσθετη πηγή αβεβαιότητας. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Morgan Stanley για την Ευρώπη, Jens Eisenschmidt, προειδοποιεί ότι τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου στη Γερμανία ενδέχεται να καταστήσουν αναγκαία ακόμη και τη λήψη μέτρων περιορισμού της κατανάλωσης κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Πρόσθετο πρόβλημα αποτελεί η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων. Στη Γαλλία, το περιθώριο απόδοσης των δεκαετών τίτλων έναντι των αντίστοιχων γερμανικών έχει φθάσει σε επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί κατά την ευρωπαϊκή κρίση χρέους.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει ήδη επισημάνει ότι η σημαντική άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων από τον Σεπτέμβριο θα μπορούσε να περιορίσει την ανάπτυξη και να μεταφέρει πρόσθετες πιέσεις στην οικονομία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η ΕΚΤ θα διατηρήσει αμετάβλητο το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5% κατά την προσεχή συνεδρίασή της, μεταθέτοντας ενδεχόμενη αύξηση για τον Δεκέμβριο.

Σύμφωνα με την Bank of America, οι υπεύθυνοι χάραξης νομισματικής πολιτικής αναμένεται να υιοθετήσουν πιο συγκρατημένη στάση σε σχέση με τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου. Η τράπεζα εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα χρειαστεί να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στις επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής σύσφιγξης στην ανάπτυξη, καθώς η πολιτική αβεβαιότητα και οι πιέσεις στις αγορές ομολόγων περιορίζουν τα περιθώρια για επιθετικότερη νομισματική πολιτική.

«Δεν θα ήταν καθόλου καλή ιδέα», δήλωσε η Λαγκάρντ. «Καταρχάς, τίθεται το ζήτημα της ζωτικότητας, της ενέργειας και της δύναμης. Υπάρχει επίσης αναπόφευκτα ένα στοιχείο προσωπικής θυσίας σε μια τέτοια δέσμευση. Κι εγώ είμαι 70 ετών». Η Λαγκάρντ αναφέρθηκε επίσης στη δημοσιονομική κατάσταση της Γαλλίας, την οποία χαρακτήρισε ιδιαίτερα επισφαλή. «Όταν το χρέος σου πλησιάζει το 120% του ΑΕΠ και δεν υπάρχει σαφής πορεία για να τεθεί υπό έλεγχο η αύξησή του, αυτό αποτελεί σοβαρό πρόβλημα», δήλωσε. «Χρειάζεται μια αξιόπιστη πορεία προς τα εμπρός, συλλογική αποφασιστικότητα και μεταρρυθμίσεις για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη».

Όπως ανέφερε, η Γαλλία πρέπει να περιορίσει τη γραφειοκρατία, να προχωρήσει περαιτέρω στις μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας και να αντιμετωπίσει τις πιέσεις που δέχεται το συνταξιοδοτικό σύστημα εξαιτίας της αύξησης του προσδόκιμου ζωής. Πιο αισιόδοξη εμφανίστηκε, πάντως, για την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

«Ωστόσο, δεν βρισκόμαστε ούτε στο 2008 ούτε στο 2011: το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι πολύ πιο ισχυρό. Γι’ αυτό και θα απέφευγα οποιαδήποτε πρόβλεψη. Έχω δει την Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ιρλανδία και την Κύπρο να περνούν πολύ επώδυνες κρίσεις, να βάζουν σε τάξη τα δημόσια οικονομικά τους και να ανακτούν την εμπιστοσύνη. Έκτοτε, οι χώρες αυτές έχουν επιστρέψει σε ρυθμούς ανάπτυξης που συχνά ξεπερνούν τον μέσο όρο».

Ερωτηθείσα εάν η κρίση έχει πλέον μετατραπεί σε «κανονική κατάσταση» για τον κόσμο, η Λαγκάρντ επισήμανε ότι «οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κρίσεις υπήρχαν πάντα», ωστόσο αυτό που έχει αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο διαδέχονται η μία την άλλη.

«Η Covid προκαλεί εντάσεις στην ενέργεια και τις πρώτες ύλες και στη συνέχεια έρχεται η εισβολή στην Ουκρανία, η οποία επιτείνει την ενεργειακή κρίση και την εκτίναξη του πληθωρισμού. Οι κρίσεις δεν διαδέχονται πλέον απλώς η μία την άλλη: αλληλοεπικαλύπτονται και αλληλοτροφοδοτούνται. Πρόκειται για μια πρωτόγνωρη νέα πραγματικότητα, με την οποία πρέπει πλέον να μάθουμε να ζούμε», ανέφερε.

Η μεγαλύτερη απειλή για την ευρωπαϊκή οικονομία

Ως μεγαλύτερη άμεση απειλή για την ευρωπαϊκή οικονομία, η πρόεδρος της ΕΚΤ έδειξε την ενεργειακή κρίση που συνδέεται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

«Για την ΕΚΤ, προτεραιότητα παραμένει η σταθερότητα των τιμών. Επομένως, η μεγαλύτερη απειλή σήμερα είναι η ενεργειακή κρίση που συνδέεται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Προφανώς επηρεάζει τις τιμές, αλλά και την ανάπτυξη: συχνά παραβλέπουμε τον αντίκτυπο που έχει στην οικονομική δραστηριότητα η άνοδος των τιμών των πρώτων υλών. Και πίσω από αυτή την ενεργειακή κρίση βρίσκεται μια γεωπολιτική κατάσταση που μεταβάλλεται ραγδαία», τόνισε.

Σε δηλώσεις της στο Euronews, η Κριστίν Λαγκάρντ επισήμανε ότι το ψηφιακό ευρώ και τα μετρητά θα συνυπάρχουν. Παράλληλα, παρουσίασε το εγχείρημα όχι απλώς ως μια τεχνολογική εξέλιξη στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι συναλλαγές, αλλά και ως ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.

Γιατί προχωρά η ΕΚΤ στο ψηφιακό ευρώ

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η επικεφαλής της ΕΚΤ, περίπου έξι στις δέκα συναλλαγές με κάρτα στην Ευρώπη πραγματοποιούνται μέσω υποδομών που βρίσκονται υπό τον έλεγχο ξένων κεφαλαίων.

Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής αγοράς πληρωμών βασίζεται σήμερα σε διεθνή δίκτυα και παρόχους, κυρίως αμερικανικών συμφερόντων και, σε μικρότερο βαθμό, κινεζικών.

Μέσα από το ψηφιακό ευρώ επιδιώκεται η ανάπτυξη μιας ισχυρότερης ευρωπαϊκής υποδομής πληρωμών. Με αυτόν τον τρόπο, η Ευρώπη φιλοδοξεί να μειώσει την εξάρτησή της από παρόχους εκτός της ηπείρου και να ενισχύσει τον έλεγχό της σε έναν τομέα που θεωρείται κρίσιμος για τη λειτουργία της οικονομίας.

Πώς θα γίνονται οι συναλλαγές

Η ΕΚΤ περιγράφει το ψηφιακό ευρώ ως μια ψηφιακή εκδοχή των μετρητών. Θα αποτελεί δημόσιο χρήμα και θα έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να χρησιμοποιείται σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.

Για τους πολίτες, αυτό σημαίνει ότι οι πληρωμές με ψηφιακό ευρώ θα μπορούν να πραγματοποιούνται σε διαφορετικές χώρες της Ευρωζώνης, χωρίς η δυνατότητα συναλλαγής να εξαρτάται από το συγκεκριμένο ιδιωτικό δίκτυο πληρωμών που χρησιμοποιεί κάθε επιχείρηση.

Μία από τις σημαντικότερες δυνατότητες που προβλέπονται είναι οι offline πληρωμές. Οι χρήστες θα μπορούν, δηλαδή, να πραγματοποιούν ορισμένες συναλλαγές ακόμη και όταν δεν υπάρχει σύνδεση στο διαδίκτυο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι πληροφορίες της συναλλαγής θα παραμένουν μεταξύ του πληρωτή και του αποδέκτη, με στόχο να παρέχεται βαθμός ιδιωτικότητας αντίστοιχος με εκείνον που προσφέρουν σήμερα τα μετρητά.

Η βασική χρήση του ψηφιακού ευρώ σχεδιάζεται να παρέχεται χωρίς χρέωση στους καταναλωτές. Παράλληλα, επιδίωξη της ΕΚΤ είναι το νέο μέσο να έχει ευρεία δυνατότητα χρήσης σε όλη την Ευρωζώνη.

Τα μετρητά θα παραμείνουν

Η Κριστίν Λαγκάρντ έχει ξεκαθαρίσει ότι η εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ δεν συνεπάγεται κατάργηση των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων.

Μετρητά και ψηφιακό ευρώ σχεδιάζεται να συνυπάρχουν ως μορφές δημόσιου χρήματος. Παράλληλα, έως το τέλος του 2026 η ΕΚΤ αναμένεται να παρουσιάσει τη στρατηγική της για τα μελλοντικά τραπεζογραμμάτια του ευρώ, στην οποία περιλαμβάνεται και ο νέος σχεδιασμός τους.

Η βασική επιδίωξη είναι τα χαρακτηριστικά που συνδέονται με το δημόσιο χρήμα, όπως η ασφάλεια, η ευρεία αποδοχή και η μικρότερη εξάρτηση από ιδιωτικούς παρόχους, να μεταφερθούν και στο ψηφιακό περιβάλλον, χωρίς να εξαφανιστεί η φυσική μορφή του ευρώ.

Το 92% των επιχειρήσεων εξακολουθεί να δέχεται μετρητά

Παρά την ταχεία ανάπτυξη των ηλεκτρονικών συναλλαγών, τα στοιχεία της έρευνας της ΕΚΤ δείχνουν ότι τα μετρητά εξακολουθούν να έχουν ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στην Ευρωζώνη.

Το 2026, το 92% των επιχειρήσεων που διαθέτουν προϊόντα και υπηρεσίες μέσω φυσικών καταστημάτων δήλωσε ότι αποδέχεται πληρωμές με χαρτονομίσματα και κέρματα. Το 2024 το αντίστοιχο ποσοστό βρισκόταν στο 90%, γεγονός που δείχνει μια μικρή ανάκαμψη μετά τις αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες που καταγράφηκαν την περίοδο της πανδημίας και τα χρόνια που ακολούθησαν.

Την ίδια περίοδο, η αποδοχή των καρτών παρέμεινε σχεδόν σταθερή, στο 88%. Πολύ μεγαλύτερη μεταβολή σημείωσαν οι πληρωμές μέσω κινητών τηλεφώνων, καθώς το ποσοστό των επιχειρήσεων που τις αποδέχεται αυξήθηκε από 36% το 2024 σε 68% το 2026.

Στροφή των επιχειρήσεων στις ψηφιακές πληρωμές

Την ίδια στιγμή, περίπου μία στις τέσσερις επιχειρήσεις στην Ευρωζώνη δηλώνει ότι έχει ήδη προχωρήσει σε ενέργειες με στόχο την ενίσχυση της χρήσης ψηφιακών τρόπων πληρωμής.

Οι κινήσεις αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, επενδύσεις σε ταμεία όπου οι συναλλαγές πραγματοποιούνται αποκλειστικά ηλεκτρονικά, καθώς και περιορισμό των σημείων στα οποία οι πελάτες μπορούν να πληρώσουν με φυσικό χρήμα. Παράλληλα, το 13% των επιχειρήσεων έχει εγκαταστήσει συστήματα αυτοεξυπηρέτησης, τα γνωστά self-checkout.

Παρά την ενίσχυση των ψηφιακών λύσεων, τα μετρητά εξακολουθούν να θεωρούνται από τις επιχειρήσεις ιδιαίτερα χρήσιμα σε συγκεκριμένους τομείς. Η προστασία της ιδιωτικότητας και η αξιοπιστία τους παραμένουν δύο από τα βασικά χαρακτηριστικά που αξιολογούνται θετικά όταν μία επιχείρηση αποφασίζει ποιες μεθόδους πληρωμής θα προσφέρει στους πελάτες της.

Η σχετική έρευνα της ΕΚΤ βασίστηκε στις απαντήσεις 8.205 επιχειρήσεων από 21 χώρες της Ευρωζώνης. Οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν κατά το διάστημα από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο του 2026.

Το επόμενο βήμα για το ψηφιακό ευρώ

Καθοριστικό χρονικό σημείο για την πορεία του ψηφιακού ευρώ θεωρείται το τέλος του 2026, οπότε αναμένεται να έχει προχωρήσει η διαδικασία διαμόρφωσης του απαραίτητου ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου.

Μετά την ολοκλήρωση των σχετικών ευρωπαϊκών διαδικασιών θα αποσαφηνιστούν τα επόμενα στάδια εφαρμογής του εγχειρήματος. Με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό, το 2027 αποτελεί τον χρονικό ορίζοντα για τα πρώτα πιλοτικά βήματα του ψηφιακού ευρώ στην καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών.

H επιλογή της Λαγκάρντ ανακινήθηκε με αφορμή και τη παρουσία της, σήμερα, Τετάρτη, στο International Business Council του WEF στο πλαίσιο συζήτησης για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές, στην οποία αναφέρθηκε στην πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας, στο κρίσιμο ζήτημα της ανταγωνιστικότητας και στην ανάγκη να μη χάσει η Ευρώπη την επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας εμφανίζεται έτοιμη να αναλάβει τη θέση, ανέφεραν οι ίδιες πηγές στο Bloomberg, οι οποίες ζήτησαν να μην κατονομαστούν καθώς πρόκειται για εσωτερικές συζητήσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με μία από τις πηγές, η Λαγκάρντ θέλει προηγουμένως να έχει διασφαλίσει ότι οι εντάσεις μεταξύ του WEF και του ιδρυτή και πρώην προέδρου του, Κλάους Σβαμπ, έχουν επιλυθεί πλήρως.

Θυμίζουμε πως μετά την αποχώρηση του Κλάους Σβαμπ τον Απρίλιο του 2025, το WEF ανακοίνωσε τη δημιουργία ειδικής επιτροπής για την επιλογή του διαδόχου του, χωρίς όμως να ανακοινώσει ή να ορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την αντικατάσταση του με αποτέλεσμα το πόστο να παραμένει κενό.

Η ΕΚΤ αρνήθηκε να σχολιάσει τις πληροφορίες, ενώ εκπρόσωπος του WEF δήλωσε ότι ο οργανισμός δεν σχολιάζει εμπιστευτικές συνεδριάσεις του διοικητικού του συμβουλίου.

Οι συζητήσεις για τη Λαγκάρντ και η αποχώρηση Σβαμπ

Το όνομα της Λαγκάρντ έχει συνδεθεί εδώ και καιρό με την ηγεσία του WEF, με τη σχετική συζήτηση να εντείνεται μετά την αιφνιδιαστική αποχώρηση του Σβαμπ τον Απρίλιο του 2025.

Ο Σβαμπ αποχώρησε εν μέσω έρευνας σχετικά με καταγγελίες για οικονομικές ατασθαλίες. Τελικά απαλλάχθηκε από οποιαδήποτε κατηγορία για παρατυπίες, αν και οι εντάσεις ανάμεσα στον ίδιο και το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ παρέμειναν.

Τα σενάρια ότι η Λαγκάρντ μπορεί να αποχωρήσει πρόωρα από την ΕΚΤ προκειμένου να αναλάβει το WEF έχουν ενισχυθεί εν μέρει και από τις δικές της δημόσιες τοποθετήσεις.

Η θητεία της στην προεδρία της ΕΚΤ ολοκληρώνεται κανονικά τον Οκτώβριο του 2027, ωστόσο η ίδια έχει αποφύγει να δεσμευθεί ότι θα παραμείνει στη θέση μέχρι τη λήξη της. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, έχει παρακάμψει ερωτήσεις σχετικά με το εάν σκοπεύει να ολοκληρώσει τη θητεία της.

Η συνεδρίαση κοντά στη Γενεύη

Το διοικητικό συμβούλιο του WEF, στο οποίο συμμετέχει και η ίδια η Λαγκάρντ, πραγματοποίησε διά ζώσης συνεδρίαση την Τρίτη στην έδρα του οργανισμού, κοντά στη Γενεύη.

Σήμερα συμπρόεδροι του WEF είναι ο αντιπρόεδρος της Roche Holding AG Αντρέ Χόφμαν και ο διευθύνων σύμβουλος της BlackRock Inc. Λάρι Φινκ.

Η πιθανότητα αποχώρησης της Λαγκάρντ από το τιμόνι της ΕΚΤ έχει ήδη κινητοποιήσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, καθώς στην ΕΚΤ έχει αρχίσει να διαμορφώνεται η κούρσα για τη διαδοχή της.

Η κυβέρνηση της Ολλανδίας προτάσσει τον πρώην κεντρικό τραπεζίτη Κλάας Κνοτ ως υποψήφιο της χώρας για την προεδρία της ΕΚΤ. Την ίδια στιγμή, η Γερμανία εξετάζει το ενδεχόμενο να προτείνει τον Πρόεδρο της Bundesbank Γιόαχιμ Νάγκελ, αλλά δεν έχει καταλήξει ακόμη σε οριστική απόφαση.

Έντονο ενδιαφέρον έχει εκδηλώσει και η Ισπανία, η οποία έχει ανακοινώσει επίσημα ότι στηρίζει για τη θέση τον Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της χώρας, ο οποίος σήμερα βρίσκεται στην προεδρία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS).

Οι εξελίξεις ενισχύουν έτσι τα σενάρια για πρόωρη αλλαγή ηγεσίας στην ΕΚΤ, περισσότερο από έναν χρόνο πριν από την κανονική ολοκλήρωση της θητείας της Λαγκάρντ.

Η Πρόεδρος της ΕΚΤ πρόκειται να μιλήσει την ερχόμενη Τετάρτη στην έδρα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF), συμμετέχοντας σε συζήτηση για την παγκόσμια οικονομία.

Υπό άλλες συνθήκες, μια τέτοια εμφάνιση δεν θα προκαλούσε ιδιαίτερη αίσθηση. Ωστόσο, η συγκεκριμένη επίσκεψη αποκτά διαφορετική βαρύτητα λόγω των σεναρίων που κυκλοφορούν από πέρυσι ότι η Λαγκάρντ ενδέχεται να αποχωρήσει από την ΕΚΤ πριν ολοκληρωθεί η οκταετής θητεία της, τον Οκτώβριο του 2027, προκειμένου να αναλάβει κορυφαίο ρόλο στο WEF.

Η ίδια είχε επιχειρήσει τότε να υποβαθμίσει τις σχετικές πληροφορίες, δηλώνοντας αποφασισμένη να ολοκληρώσει τη θητεία της στην ΕΚΤ. Ωστόσο, ο ιδρυτής του WEF, Κλάους Σβαμπ, είχε αναφέρει ότι είχε συζητήσει μαζί της το ενδεχόμενο να αποχωρήσει από τη Φρανκφούρτη και να τον διαδεχθεί στην προεδρία του οργανισμού.

Η κρίσιμη συνάντηση του WEF

Η Λαγκάρντ είναι ήδη μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, γεγονός που τυπικά της επιτρέπει να διεκδικήσει την κορυφαία θέση στον οργανισμό.

Το συμβούλιο πρόκειται να πραγματοποιήσει διά ζώσης συνεδρίαση την Τρίτη στη Γενεύη, με τις συζητήσεις να επικεντρώνονται στο μέλλον του WEF. Δεν έχει διευκρινιστεί εάν η Λαγκάρντ θα συμμετάσχει στη συγκεκριμένη συνεδρίαση.

Τα σενάρια για πρόωρη αποχώρησή της από την ΕΚΤ έχουν ενισχυθεί και από τις δικές της πρόσφατες τοποθετήσεις. Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, απέφυγε να δεσμευτεί ότι θα παραμείνει στην προεδρία της ΕΚΤ μέχρι τη λήξη της θητείας της.

Παρότι το WEF, γνωστό διεθνώς κυρίως για την ετήσια σύνοδο στο Νταβός, θεωρείται ένας από τους πιθανούς επόμενους σταθμούς της, η ίδια έχει αφήσει ανοιχτό και ένα ακόμη ενδεχόμενο: επιστροφή στη γαλλική πολιτική.

Σε πρόσφατες δηλώσεις της δεν απέκλεισε έναν πολιτικό ρόλο στη Γαλλία, λέγοντας ότι θα μπορούσε να υπηρετήσει «με όποια ιδιότητα θα είμαι πιο αποτελεσματική».

Το σενάριο επιστροφής στη γαλλική πολιτική

Τον Σεπτέμβριο, λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, η Λαγκάρντ έχει προγραμματιστεί να είναι επίτιμη προσκεκλημένη σε ετήσια πολιτική εκδήλωση που διοργανώνει ο Ερβέ Μορέν, Πρόεδρος της περιφέρειας της Νορμανδίας και επικεφαλής του κόμματος Les Centristes.

Οι δύο τους είχαν υπηρετήσει σε καίριες υπουργικές θέσεις επί Προεδρίας Νικολά Σαρκοζί από το 2007. Ο Μορέν είχε αναλάβει το υπουργείο Άμυνας για τρία χρόνια, ενώ η Λαγκάρντ ξεκίνησε ως υπουργός Γεωργίας και Αλιείας προτού αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών.

Το 2011 εγκατέλειψε τη γαλλική κυβέρνηση για να αναλάβει την ηγεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, πριν μετακινηθεί αργότερα στην κορυφή της ΕΚΤ.

Η μάχη για τη διαδοχή στην ΕΚΤ

Η συζήτηση γύρω από το μέλλον της Λαγκάρντ έχει ήδη επιταχύνει τις παρασκηνιακές διεργασίες για τη διαδοχή στην προεδρία της ΕΚΤ.

Η ολλανδική κυβέρνηση έχει εκφράσει τη στήριξή της στον πρώην κεντρικό τραπεζίτη Κλάας Νοτ, προωθώντας την υποψηφιότητά του για την κορυφαία θέση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Την ίδια στιγμή, η Γερμανία εξετάζει το ενδεχόμενο να προτείνει τον Πρόεδρο της Bundesbank Γιοάχιμ Νάγκελ, προσθέτοντας ακόμη ένα ισχυρό όνομα στην κούρσα.

Στη μάχη έχει μπει και η Ισπανία, η οποία αναμένεται να στηρίξει τον Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ισπανίας και νυν επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS).

Ο Ντε Κος εμφανίζεται αυτή τη στιγμή ως ένας από τους ισχυρότερους υποψηφίους για τη διαδοχή, με τον Νοτ επίσης σε πλεονεκτική θέση. Ωστόσο, η διαδικασία παραμένει ανοιχτή και νέες υποψηφιότητες μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και την τελευταία στιγμή — όπως είχε συμβεί άλλωστε και με την ίδια τη Λαγκάρντ όταν επιλέχθηκε για την προεδρία της ΕΚΤ.