Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, όσο παραμένουν ψηλά οι τιμές ενέργειας, τόσο περισσότερο απειλούν να ανεβάσουν τον δείκτη πληθωρισμού στην Ευρώπη.

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προοπτικές για την ανάπτυξη είναι καθοδικοί εξήγησε.

Ενώ το μνημόνιο συμφωνίας που υπέγραψαν οι ΗΠΑ και το Ιράν τον Ιούνιο αποτέλεσε μια πρώτη απόπειρα να επιλυθεί η σύγκρουση, τις τελευταίες εβδομάδες εμφανίστηκαν νέα εμπόδια και η γεωπολιτική κατάσταση παραμένει εύθραυστη.

Η εκ νέου διατάραξη του ενεργειακού εφοδιασμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των τιμών της ενέργειας και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, κάτι που με τη σειρά του θα επηρέαζε αρνητικά τα πραγματικά εισοδήματα, τις δαπάνες και τις επενδύσεις.

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προοπτικές για τον πληθωρισμό είναι ανοδικοί τονίζει η Κ. Λαγκάρντ.

Η διαταραχή της ενέργειας θα μπορούσε να ενταθεί περαιτέρω και οι επιδράσεις της στις λοιπές τιμές και στους μισθούς θα μπορούσαν να είναι ισχυρότερες από ό,τι αναμένεται επί του παρόντος.

Αντιθέτως, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να διαμορφωθεί σε χαμηλότερο επίπεδο αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επιλυθεί με διαρκή τρόπο ή αν οι έμμεσες ή δευτερογενείς επιδράσεις αποδειχθούν λιγότερο έντονες από το αναμενόμενο.

Χρειάζονται περισσότερα δεδομένα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η πρόεδρος της ΕΚΤ, ο ενεργειακός πληθωρισμός υποχώρησε τον Ιούνιο στο 8,5%, από 10,8% τον Μάιο, ενώ ο πληθωρισμός των τροφίμων μειώθηκε στο 1,5%, από 1,9%.

Ο δομικός πληθωρισμός, χωρίς ενέργεια και τρόφιμα, διαμορφώθηκε στο 2,4%, από 2,6%. Στις υπηρεσίες, όπου οι πιέσεις παραμένουν πιο επίμονες, περιορίστηκε στο 3,2%, από 3,5%.

Ωστόσο, όπως προειδοποίησε η Lagarde, η άνοδος των τιμών της ενέργειας από την έναρξη της σύγκρουσης και η μετακύλισή της στα τρόφιμα, στα αγαθά και στις υπηρεσίες αναμένεται να κρατήσουν τον πληθωρισμό «πολύ πάνω» από τον στόχο του 2% έως και το πρώτο εξάμηνο του 2027.

Ωστόσο η Κριστίν Λαγκάρντ ήταν ξεκάθαρη πως δεν υπάρχει καμία δέσμευση για την απόφαση της επόμενης συνεδρίασης του Σεπτεμβρίου.

Το μόνο σίγουρο είναι πως θα εξαρτηθεί από την πληθώρα των οικονομικών στοιχείων που θα αξιολογήσει η ΕΚΤ τις επόμενες εβδομάδες.

Η 'επόμενη μέρα' θα κρίνεται «από συνεδρίαση σε συνεδρίαση», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η ανακοίνωση της ΕΚΤ.

Σε κάθε περίπτωση η πρόεδρος της ΕΚΤ διαβεβαίωσε πως το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής.

«Δεν πρόκειται να δείτε την πλάτη μου πριν από το 2027», δήλωσε χαρακτηριστικά στους δημοσιογράφους, κατά την καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου μετά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, αφήνοντας όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην εξαντλήσει την οκταετή θητεία της.

«Δεν μου αρέσει να εγκλωβίζομαι σε συγκεκριμένες περιστάσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά, αποφεύγοντας να δεσμευτεί ότι θα παραμείνει μέχρι την τελευταία ημέρα της θητείας της.

Η θητεία της στο τιμόνι της ΕΚΤ λήγει επισήμως στις 31 Οκτωβρίου 2027. Ανέλαβε καθήκοντά την 1η Νοεμβρίου 2019 για μία μη ανανεώσιμη θητεία οκτώ ετών.

Επιπρόσθετα, η Κριστίν Λαγκάρντ χρησιμοποίησε μια χαρακτηριστική ναυτική μεταφορά για να εξηγήσει τη στάση της απέναντι στις γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.

«Όταν υπάρχουν σύννεφα στον ορίζοντα, ο καπετάνιος μένει στο πλοίο», τόνισε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι όσο η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αβεβαιότητες, θεωρεί καθήκον της να παραμείνει στο τιμόνι της κεντρικής τράπεζας.

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται λίγες ημέρες μετά την πρόσφατη συνέντευξή της στη γαλλική εφημερίδα Les Echos, στην οποία είχε παραδεχθεί ότι είναι «πιθανό» να αποχωρήσει πρόωρα από την ΕΚΤ προκειμένου να διαδραματίσει ρόλο στη γαλλική πολιτική σκηνή ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.

Στην ίδια συνέντευξη είχε υπογραμμίσει ότι «μια ευρωπαϊκή φωνή πρέπει να ακουστεί στην προεδρική συζήτηση στη Γαλλία», διευκρινίζοντας πάντως ότι δεν είναι «υποψήφια για τίποτα». Είχε επίσης επισημάνει πως οποιαδήποτε απόφαση θα εξαρτηθεί από τις οικονομικές συνθήκες, προσθέτοντας και εδώ χαρακτηριστικά ότι σε περιόδους αναταράξεων «ο καπετάνιος του πλοίου της ΕΚΤ πρέπει να παραμένει στη θέση του».

Παράλληλα, είχε αφήσει να εννοηθεί ότι, εάν επέστρεφε στη γαλλική πολιτική, θα επιδίωκε να αντιπαρατεθεί στις ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις, όπως ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν, προειδοποιώντας ότι μια αποδυνάμωση του ρόλου της Γαλλίας στην Ευρώπη θα είχε αρνητικές συνέπειες τόσο για τη χώρα όσο και για τους πολίτες της.

Η φημολογία δεν έχει κοπάσει

Οι σημερινές δηλώσεις της προέδρου της ΕΚΤ δεν έβαλαν τέλος στη συζήτηση για την επόμενη ημέρα στη Φρανκφούρτη.

Περίπου το ένα τρίτο των οικονομολόγων που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Bloomberg εκτίμησε ότι η Λαγκάρντ δεν θα ολοκληρώσει την οκταετή θητεία της.

Η ίδια είχε ήδη αποκαλύψει τον Ιούνιο ότι, πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, είχε εξετάσει ακόμη και το ενδεχόμενο παραίτησης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι πληροφορίες που είχαν μεταφέρει διεθνεί media, τους προηγούμενους μήνες, ότι θα μπορούσε να αναλάβει ρόλο στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, τον οργανισμό που διοργανώνει κάθε χρόνο τη διάσημη οικονομική σύνοδο του Νταβός.

Τον Φεβρουάριο, δημοσίευμα των Financial Times είχε αναφέρει ότι σχεδίαζε να αποχωρήσει πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027, ώστε ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, σε συνεννόηση με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, να έχει ενεργό ρόλο στην επιλογή του επόμενου προέδρου της ΕΚΤ.

Η Λαγκάρντ είχε στη συνέχεια δηλώσει στη Wall Street Journal ότι σκοπεύει να ολοκληρώσει τη θητεία της, ωστόσο οι νεότερες τοποθετήσεις της άφησαν και πάλι περιθώρια για διαφορετικές ερμηνείες.

Η Ισπανία ρίχνει στη μάχη τον Ερνάντεθ ντε Κος

Σε κάθε περίπτωση, τα σενάρια αυτά έχουν επιτρέψει να ξεκινήσουν ήδη οι πολιτικές ζυμώσεις για τη διαδοχή της.

Τη Δευτέρα, η ισπανική οικονομική εφημερίδα Expansión, υποστήριξε ότι η Μαδρίτη έχει αποφασίσει οριστικά να κυνηγήσει για πρώτη φορά την προεδρία της ΕΚΤ και μάλιστα για τον σκοπό αυτό θα στηρίξει τον έμπειρο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, ήτοι τον νυν γενικό διευθυντή της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) και πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ισπανίας.

Το δημοσίευμα, μάλιστα, ανέφερε ότι οι επαφές μεταξύ του Ερνάντεθ ντε Κος και του επιτελείου του υπουργού Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο είναι πλέον συνεχείς και ότι η ισπανική στρατηγική για την ανάδειξή του στην κορυφή της ΕΚΤ προετοιμάζεται εδώ και μήνες.

Παρότι το ισπανικό υπουργείο Οικονομίας δηλώνει επισήμως ότι η διαδικασία δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, ξεκαθαρίζει ότι η Ισπανία, ως μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης και από τους σημαντικότερους μετόχους της ΕΚΤ, θα διεκδικήσει κορυφαίο ρόλο στη νέα εποχή της κεντρικής τράπεζας.

Προς την κατεύθυνση αυτή, μάλιστα, βοηθά σαφώς η ανανέωση στις υπόλοιπες θέσεις του συμβουλίου και η αποχώρηση του Ισπανού Λουίς ντε Γκίντος από την αντιπροεδρία, δεδομένου ότι δεν θα μπορούσε μια χώρα να κατέχει δύο θέσεις-κλειδιά. Η θητεία του ντε Γκίντος έληξε στις 31 Μαΐου 2026 και από την 1η Ιουνίου 2026 τη θέση του αντιπροέδρου ανέλαβε ο Κροάτης Μπόρις Βούιτσιτς. Έτσι, η Ισπανία δεν εκπροσωπείται πλέον στο εξαμελές Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΕΚΤ.

Οικονομικοί αναλυτές θεωρούν την υποψηφιότητα του Ερνάντεθ ντε Κος ιδιαίτερα ισχυρή και ήδη στις σχετικές δημοσκοπήσεις θεωρείται ως ένα από τα μεγάλα φαβορί. Διετέλεσε διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας από το 2018 έως το 2024, συμμετείχε στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, προήδρευσε της Επιτροπής της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία και από το 2025 βρίσκεται στην ηγεσία της BIS.

Οι υπόλοιποι διεκδικητές και η διαδικασία επιλογής

Πάντως, η Ισπανία δεν είναι η μόνη χώρα που προετοιμάζεται για τη μετά Λαγκάρντ εποχή.

Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις οικονομολόγων, βασικός αντίπαλος του Ερνάντεθ ντε Κος θεωρείται ο επίσης πολύ έμπειρος πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ολλανδίας, Κλάας Κνοτ, ενώ ενδιαφέρον έχουν εκδηλώσει τόσο ο νυν πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, όσο και η Γερμανίδα οικονομολόγος και το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Ίζαμπελ Σνάμπελ.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε πρόσφατα ότι δεν υπάρχει λόγος να επισπευσθούν οι αποφάσεις, καθώς η θητεία της Λαγκάρντ έχει ακόμη περισσότερο από έναν χρόνο μέχρι να ολοκληρωθεί. «Όταν έρθει η ώρα να βρεθεί ο διάδοχος, θα το εξετάσουμε και θα λάβουμε αποφάσεις», ανέφερε.

Ο επόμενος πρόεδρος της ΕΚΤ θα επιλεγεί για μία μη ανανεώσιμη οκταετή θητεία. Η διαδικασία προβλέπει ότι οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης καταρτίζουν λίστα υποψηφίων με ειδική πλειοψηφία και στη συνέχεια οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης λαμβάνουν την τελική απόφαση. Στην πράξη, ωστόσο, οι πολιτικές ισορροπίες μεταξύ των μεγάλων χωρών της Ευρωζώνης αποδεικνύονται συχνά καθοριστικές, όπως συνέβη και με την επιλογή της ίδιας της Λαγκάρντ το 2019.

Έτσι, παρά τις σημερινές διαβεβαιώσεις της προέδρου της ΕΚΤ ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει πριν από το 2027, η συζήτηση για τον διάδοχό της έχει ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να ενταθεί από το φθινόπωρο, καθώς οι κυβερνήσεις των μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρωζώνης διαμορφώνουν τις συμμαχίες τους για μία από τις σημαντικότερες θέσεις της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής.

«Tόσο τα μετρητά όσο και το ψηφιακό ευρώ αποτελούν μορφές νόμιμου χρήματος και οι πολίτες πρέπει να διατηρούν την ελευθερία επιλογής ως προς τον τρόπο πληρωμής τους. Η ΕΕ αναγνωρίζει ότι η μετάβαση σε μια πιο ψηφιακή οικονομία δεν πρέπει να στερήσει τη δυνατότητα στους πολίτες να συναλλάσσονται με μετρητά» τόνισε η κα Λαγκάρντ σε ερώτηση του ευρωβουλευτή Γιώργου Αυτιά.

Τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της οικονομικής και κοινωνικής ζωής και τα μετρητά παραμένουν το μοναδικό φυσικό δημόσιο χρήμα που εκδίδεται από την κεντρική τράπεζα και είναι προσβάσιμο σε όλους τους πολίτες, ανεξάρτητα από την ηλικία, το εισόδημα ή τις ψηφιακές τους δεξιότητες. Τα μετρητά, θα συνεχίσουν να προστατεύονται ως βασικό δικαίωμα των πολιτών.

Μιλώντας στο γαλλικό ραδιόφωνο France Culture τη Δευτέρα, η επικεφαλής της ΕΚΤ σημείωσε ότι οι έμμεσες επιπτώσεις του πληθωρισμού γίνονται πλέον αισθητές σχεδόν παντού.

Ανησυχία για τον πληθωρισμό μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή

Η παρέμβαση της Λαγκάρντ έρχεται λίγες ημέρες μετά την πρώτη αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ από το 2023, σε μια συγκυρία όπου ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ενισχύσει σημαντικά τις πληθωριστικές πιέσεις μέσω της ανόδου του ενεργειακού κόστους.

Οι αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας δεν αποκλείουν νέα αύξηση επιτοκίων ήδη από τη συνεδρίαση του Ιουλίου. Μεταξύ αυτών, ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, έχει προειδοποιήσει ότι οι τιμές ενδέχεται να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ακόμη και αν η σύγκρουση με το Ιράν τερματιστεί σύντομα.

«Πρέπει να νικήσουμε τον πληθωρισμό»

Η αύξηση του κόστους δανεισμού προκαλεί ήδη ανησυχίες σε οικονομολόγους και αναλυτές για τις επιπτώσεις στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Απαντώντας στις επικρίσεις, ιδιαίτερα από τη Γαλλία, ότι η αυστηρότερη νομισματική πολιτική ενδέχεται να πλήξει την οικονομική δραστηριότητα, η Λαγκάρντ υποστήριξε πως η καταπολέμηση του πληθωρισμού αποτελεί μονόδρομο.

«Ακούω συχνά την κριτική ότι τα μέτρα αυτά θα πλήξουν την ανάπτυξη. Όμως οφείλω να καταπολεμήσω τον πληθωρισμό εάν επανεμφανιστεί. Αν ξεφύγει από τον έλεγχο, η επιστροφή του σε φυσιολογικά επίπεδα θα είναι πολύ πιο δύσκολη και πολύ πιο δαπανηρή», δήλωσε.

Όπως τόνισε, ένα περιβάλλον διαρκώς υψηλού πληθωρισμού δεν είναι αποδεκτό ούτε για τους καταναλωτές ούτε για τις επιχειρήσεις.

Θετική η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ

Η επικεφαλής της ΕΚΤ σχολίασε επίσης τη συμφωνία-πλαίσιο που ανακοίνωσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Η Λαγκάρντ χαρακτήρισε θετική την εξέλιξη, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιβεβαιωθεί τις επόμενες ημέρες και θα συνοδευτεί από την υπογραφή σχετικού μνημονίου κατανόησης.

«Εάν οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν και ακολουθήσει η υπογραφή συμφωνίας, πρόκειται για μια πολύ καλή εξέλιξη. Ιδίως αν οδηγήσει στην επαναλειτουργία και την αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ», ανέφερε.

«Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων για μια συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων» τόνισε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ, μετά την ανακοίνωση της κεντρικής τράπεζας πως προχωρά στην πρώτη αύξηση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, μετά από τρία χρόνια.

«Η Ευρώπη βρίσκεται πλέον σε έναν κόσμο πολύ λιγότερο επιεική απέναντι στα κενά της θεσμικής της αρχιτεκτονικής», ανέφερε χαρακτηριστικά στην εκδήλωση που έλαβε χώρα στο Άαχεν της Γερμανίας. «Θεσμοί που δημιουργήθηκαν για μια προηγούμενη εποχή δοκιμάζονται σήμερα από απαιτήσεις για τις οποίες δεν είχαν σχεδιαστεί πλήρως».

Η Κριστίν Λαγκάρντ στάθηκε ιδιαίτερα στο έργο του Ντράγκι για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, μέσα από την σχετική έκθεση που παρουσίασε το 2024, καλώντας τους Ευρωπαίους ηγέτες να εφαρμόσουν τις προτάσεις του και να «σπάσουν τον εφησυχασμό».

«Εκείνοι είναι που πρέπει να ενεργήσουν πάνω στη διάγνωση του Μάριο», τόνισε. «Εκείνοι είναι που πρέπει να αποφασίσουν αν αυτή η στιγμή θα εξελιχθεί σε ακόμη μία χαμένη ευκαιρία ή σε ακόμη ένα βήμα στην οικοδόμηση της Ευρώπης».

Με τις γεωπολιτικές εντάσεις να αυξάνονται και τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αντιμετωπίζει με δυσπιστία τους παραδοσιακούς συμμάχους της Ουάσιγκτον, η Λαγκάρντ και άλλα στελέχη της ΕΚΤ έχουν επανειλημμένα καλέσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ενισχύσουν τα οικονομικά και πολιτικά θεμέλια της περιοχής και να αυξήσουν την αυτονομία της.

Η Γαλλίδα πρόεδρος της ΕΚΤ και πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας είχε προειδοποιήσει ήδη από πέρυσι ότι οι συνεχείς καθυστερήσεις στις αποφάσεις για την ενίσχυση της ανάπτυξης δεν μπορούν να συνεχιστούν, καθώς περισσότερα χρόνια χαμένης ευημερίας δεν θα ήταν απλώς απογοητευτικά αλλά και «ανεύθυνα».

Νωρίτερα φέτος και το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ κάλεσε σε «επείγουσα συλλογική δράση» για την ενίσχυση της Ευρώπης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη δημιουργίας ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων, ψηφιακού ευρώ, εμβάθυνσης της ενιαίας αγοράς, πολιτικών στήριξης της καινοτομίας και απλούστευσης της νομοθεσίας.

«Η Ευρώπη είναι ισχυρότερη όταν χτίζει συλλογικά παρά όταν απομονώνεται στον εαυτό της», επεσήμανε η Λαγκάρντ. «Τώρα οι ηγέτες της Ευρώπης πρέπει να δώσουν τη δική τους απάντηση και να οικοδομήσουν κάτι που θα αντέξει στον χρόνο. Αυτό που χρειάζονται είναι το θάρρος να δράσουν».

Ο Μπέσεντ υποβάθμισε τις ζημιές που προκλήθηκαν από εβδομάδες μαχών στη Μέση Ανατολή και υποστήριξε ότι οι διαταραχές —συμπεριλαμβανομένου του de facto κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ – θα είναι προσωρινές, ανέφεραν οι ίδιες πηγές, ζητώντας να μην κατονομαστούν λόγω του εμπιστευτικού χαρακτήρα των συνομιλιών.

Ωστόσο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) αντέδρασε, λέγοντας στον Μπέσεντ και στους συγκεντρωμένους κεντρικούς τραπεζίτες, υπουργούς οικονομικών και ενέργειας στη βιντεοκλήση της G-7 της Δευτέρας, ότι οι επιπτώσεις θα γίνουν αισθητές για μεγάλο χρονικό διάστημα επειδή έχουν ήδη καταστραφεί πάρα πολλά, σύμφωνα με τις πηγές.

Εκπρόσωποι του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ δεν ανταποκρίθηκαν σε κλήσεις ή μηνύματα, ενώ η ΕΚΤ αρνήθηκε να σχολιάσει.

Η αντιπαράθεση αντανακλά τις αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, η οποία είναι πολύ πιο εκτεθειμένη στην κατακόρυφη αύξηση των τιμών της ενέργειας και στις διαταραχές της ναυτιλίας που πυροδοτήθηκαν από μια σύγκρουση την οποία η ίδια δεν ξεκίνησε.

Ο Μπέσεντ επιδίωξε το τελευταίο διάστημα να καθησυχάσει τους φόβους της αμερικανικής κοινής γνώμης για τις μάχες, υποστηρίζοντας ότι η αγορά πετρελαίου είναι καλά εφοδιασμένη και λέγοντας ότι τα στενά μεταξύ του Ιράν και των άλλων κρατών του Κόλπου θα ξανανοίξουν με τον καιρό.

Η Λαγκάρντ, από την άλλη πλευρά, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Το δυσμενές σενάριο της ΕΚΤ, που βασίζεται σε έντονες διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού που θα διαρκέσουν μέχρι τα τέλη του 2026 και σε περαιτέρω σημαντική καταστροφή υποδομών, προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα κορυφωθεί στο 6,3%.

«Αντιμετωπίζουμε ένα πραγματικό σοκ, που πιθανότατα ξεπερνά αυτό που μπορούμε να φανταστούμε αυτή τη στιγμή», δήλωσε η Λαγκάρντ σε συνέντευξή της στον Economist. Όσον αφορά την εξόρυξη, τη διύλιση και τη διανομή πετρελαίου, «έχουν ήδη καταστραφεί πάρα πολλά και δεν υπάρχει τρόπος να αποκατασταθούν μέσα σε λίγους μήνες»

Όπως τόνισε σε ομιλία της στη Φρανκφούρτη, η ΕΚΤ θα κινηθεί «αποφασιστικά και γρήγορα» εφόσον το ενεργειακό σοκ απειλήσει να μετατραπεί σε ευρύτερη πληθωριστική πίεση, αν και προς το παρόν η τράπεζα εξακολουθεί να αξιολογεί το μέγεθος και τη διάρκεια των επιπτώσεων.

«Δεν θα δράσουμε πριν έχουμε επαρκή στοιχεία για την ένταση και τη διάρκεια του σοκ και τον τρόπο μετάδοσής του», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι «δεν θα παραλύσουμε από δισταγμό: η δέσμευσή μας για πληθωρισμό 2% μεσοπρόθεσμα είναι αδιαπραγμάτευτη».

Η άνοδος των τιμών ενέργειας, που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τους φόβους για ένα νέο πληθωριστικό κύμα, παρόμοιο με εκείνο που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Ο επικεφαλής της Bundesbank, Γιοάχιμ Νάγκελ, αλλά και άλλοι αξιωματούχοι έχουν ήδη αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων ακόμη και από τον Απρίλιο, εφόσον επιδεινωθούν οι προοπτικές των τιμών.

Τα τρία σενάρια

Η Λαγκάρντ παρουσίασε τρία βασικά σενάρια για την αντίδραση της νομισματικής πολιτικής:

• Σε περίπτωση που το ενεργειακό σοκ αποδειχθεί περιορισμένο και βραχύβιο, η ΕΚΤ θα μπορούσε να επιλέξει να το «αγνοήσει», καθώς οι καθυστερήσεις στη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής θα καθιστούσαν μια παρέμβαση αναποτελεσματική ή ακόμη και επιζήμια.
• Αν το σοκ προκαλέσει μια σημαντική αλλά όχι μόνιμη υπέρβαση του στόχου, τότε θα μπορούσε να δικαιολογηθεί μια πιο μετρημένη προσαρμογή της πολιτικής, δεδομένου ότι πρόκειται για εξωγενές φαινόμενο και όχι για υπερθέρμανση της ζήτησης.
• Σε περίπτωση όμως που ο πληθωρισμός αποκλίνει σημαντικά και επίμονα από τον στόχο, η αντίδραση θα πρέπει να είναι πιο ισχυρή και διαρκής, ώστε να αποτραπεί η παγίωση πληθωριστικών προσδοκιών.

Η εικόνα των τιμών έχει ήδη επιδεινωθεί αισθητά. Ενώ πριν από λίγες εβδομάδες υπήρχε κίνδυνος υποχώρησης του πληθωρισμού κάτω από το 2%, πλέον εκτιμάται ότι θα υπερβεί σημαντικά τον στόχο τους επόμενους μήνες. Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ προβλέπει πληθωρισμό 2,6% για το 2026, ενώ σε ακραίο σενάριο με παρατεταμένες διαταραχές στην ενέργεια, θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και το 6,3%.

Ταυτόχρονα, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου απειλούν να επιβραδύνουν την ευρωπαϊκή οικονομία. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η δραστηριότητα στον ιδιωτικό τομέα της ευρωζώνης αυξάνεται με τον χαμηλότερο ρυθμό από τον Μάιο.

Η Λαγκάρντ επεσήμανε ότι ιστορικά η μετάδοση των ενεργειακών τιμών στο σύνολο της οικονομίας δεν είναι ο κανόνας, ωστόσο προειδοποίησε ότι αυτή τη φορά οι συνθήκες ενδέχεται να είναι διαφορετικές, λόγω της έντασης και της διάρκειας του σοκ.

«Είναι κρίσιμο να εντοπίσουμε έγκαιρα πότε το σοκ κινδυνεύει να γενικευθεί», ανέφερε, τονίζοντας την ανάγκη ευελιξίας της ΕΚΤ.

Οι ενδείξεις προς το παρόν δεν είναι ενθαρρυντικές, καθώς, όπως σημείωσε, οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο μειώνουν τις πιθανότητες γρήγορης ομαλοποίησης της κατάστασης.

Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει επιχειρήσεις και εργαζομένους να αντιδράσουν πιο γρήγορα από ό,τι το 2022, όταν η ΕΚΤ είχε δεχθεί έντονη κριτική για καθυστερημένη αντίδραση.

«Έχουμε πλέον πιο πρόσφατη εμπειρία υψηλού πληθωρισμού, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την ταχύτητα με την οποία μετακυλίονται τα κόστη και ζητούνται αυξήσεις αποδοχών», κατέληξε η Λαγκάρντ, επαναλαμβάνοντας ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να προσαρμόσει την πολιτική της σε οποιαδήποτε συνεδρίαση, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

«Βρισκόμαστε σε μια διαφορετική οικονομική κατάσταση, σε καλύτερη θέση και έχουμε μεγαλύτερη ικανότητα να απορροφήσουμε κραδασμούς», είπε στο France 24 την Τρίτη. «Θα κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο για να διασφαλίσουμε ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει υπό έλεγχο και ότι οι Γάλλοι και οι Ευρωπαίοι δεν θα υποστούν τις ίδιες αυξήσεις του πληθωρισμού όπως αυτές που είδαμε το 2022 και το 2023».

Η κατάσταση στις αγορές ενέργειας έχει προκαλέσει ανησυχίες ότι ο πληθωρισμός — ο οποίος είχε σταθεροποιηθεί γύρω από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ — μπορεί να ανέβει ξανά. Αυτό με τη σειρά του θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυξήσεις επιτοκίων. Οι traders έχουν εντείνει τις προβλέψεις για περιοριστική νομισματική πολιτική από την αρχή του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου. Αρχικά έκαναν λόγο για δύο αυξήσεις της τάξης του 0,25% στο επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ φέτος, πλέον όμως μιλούν για μία ή καμία, αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έδωσε σήμα αυτής την εβδομάδα ότι η σύγκρουση ίσως τελειώσει σύντομα.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν δείξει την προθυμία του να παραμείνουν ευέλικτοι, αλλά έχουν δηλώσει ότι προς το παρόν δεν υπάρχει επείγουσα ανάγκη να αλλάξουν τα κόστη δανεισμού.

«Σήμερα, υπάρχει τόσο μεγάλη αβεβαιότητα που δεν θα μπορούσα να πω ακριβώς τι θα αποφασίσουμε» στη συνάντηση πολιτικής της 18-19 Μαρτίου, δήλωσε η Λαγκάρντ. «Δεν θα βιαστούμε να πάρουμε απόφαση γιατί υπάρχει πάρα πολύ αβεβαιότητα, πάρα πολύ μεταβλητότητα».

Αυτές οι διακυμάνσεις της αγοράς παρουσιάστηκαν αυτή την εβδομάδα: Τα συμβόλαια πετρελαίου εκτοξεύτηκαν σε μεγάλους όγκους, φτάνοντας στην κορυφή των 120 δολαρίων το βαρέλι τις πρώτες ώρες της Δευτέρας, τα υψηλότερα επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί από τα μέσα του 2022. Στη συνέχεια, η διάθεση άλλαξε απότομα — αναγκάζοντας τους εμπόρους να κάνουν δραματική στροφή. «Έχουμε ένα βαθμό αβεβαιότητας και μεταβλητότητας που είναι απολύτως εκπληκτικός και δεν είναι αντίστοιχος με το 2022», είπε η Λαγκάρντ, προσθέτοντας ότι «αυτό καθιστά δύσκολη τη διαχείριση της κατάστασης».

Η συνεδρίασε της ΕΚΤ την επόμενη εβδομάδα θα περιλαμβάνει νέες τριμηνιαίες προβλέψεις, των οποίων οι βασικές υποθέσεις ενδέχεται να έχουν καταστεί ξεπερασμένες λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Σε παρόμοιες περιπτώσεις στο παρελθόν, η ΕΚΤ συνόδευσε τις εκτιμήσεις της με επιπλέον σενάρια — και η Λαγκάρντ υπονόησε ότι θα χρησιμοποιήσουν αυτήν την επιλογή και αυτή τη φορά.

«Μοντελοποιούμε, λέμε ‘Τι κάνουμε σε αυτή την περίπτωση; Πώς αντιδρούμε; Πρέπει να αυξήσουμε τα επιτόκια;’» είπε. «Αυτή είναι η δουλειά που κάνουμε, την οποία ήδη κάνουμε και θα συνεχίσουμε να κάνουμε όσο έχουμε αυτή την αβεβαιότητα και τη μεταβλητότητα». Η Λαγκάρντ απέρριψε επίσης την πρόταση ότι η Ευρώπη βαδίζει προς την στασιμοπληθωριστική κρίση.

να αποχωρεί πριν από τη λήξη της θητείας της, αφήνοντας ερωτήματα για το κύρος και την επιρροή της.

Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου εκφράζοπυν απορίες για την την απουσία κατηγορηματικής διάψευσης των σεναρίων, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις εσωτερικές συζητήσεις. Η στάση της Λαγκάρντ αυτή την εβδομάδα διαφέρει αισθητά από τη σαφή άρνηση που είχε εκφράσει το 2025 σε αντίστοιχα δημοσιεύματα.

Πολλοί αισθάνονται ότι δεν έχουν πλήρη εικόνα για τις προθέσεις της 70χρονης επικεφαλής του θεσμού. Εσωτερικό σημείωμα προς το προσωπικό της ΕΚΤ, που είδε το Bloomberg, δεν παρείχε περισσότερες πληροφορίες από όσα ανακοινώθηκαν στα μέσα ενημέρωσης.

Ορισμένοι εκφράζουν ανησυχίες και για πιθανή υπονόμευση της βασικής αρχής της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας, ιδίως εάν η αποχώρηση συνδεθεί με πολιτικούς λόγους.

Ευαίσθητη συγκυρία για την ευρωζώνη

Οι εσωτερικές τριβές έρχονται σε μια λεπτή περίοδο για την ΕΚΤ. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν επαναφέρει τον πληθωρισμό κοντά στον στόχο του 2% και θεωρούν ότι τα επιτόκια βρίσκονται σε «καλή θέση». Ωστόσο, οι κίνδυνοι για την οικονομία της ευρωζώνης — που αποτελείται από 21 χώρες — παραμένουν πολλοί και απαιτούν εγρήγορση, ίσως και άμεσες παρεμβάσεις.

Η στάση του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη, από τους δασμούς έως την αμυντική πολιτική, σε συνδυασμό με τα διογκωμένα δημοσιονομικά ελλείμματα και την ενίσχυση του ευρώ, συγκαταλέγονται στις βασικές απειλές. Όλα αυτά έχουν συνέπειες για τον πληθωρισμό, τον οποίο η ΕΚΤ χρειάστηκε να μειώσει από τα επίπεδα άνω του 10% μετά την πανδημία.

Ζήτημα αξιοπιστίας

Οι αμφιβολίες για τη δέσμευση της Λαγκάρντ στην ΕΚΤ ενδέχεται να πλήξουν την εσωτερική της επιρροή, ιδίως μετά τη διχαστική ηγεσία του προκατόχου της, Μάριο Ντράγκι.

Ο Μάθιου Ράιαν, επικεφαλής στρατηγικής αγορών στην Ebury, εκτιμά ότι ο αντίκτυπος στο ευρώ θα είναι περιορισμένος, καθώς αναμένεται διατήρηση της νομισματικής πολιτικής για κάποιο διάστημα. Ωστόσο, σημειώνει ότι υπάρχουν επιπτώσεις: «Το γεγονός ότι η Λαγκάρντ δεν διέψευσε την είδηση λέει πολλά». Μια πρόωρη αλλαγή ηγεσίας «θα μπορούσε να διαβρώσει την εξουσία και την αξιοπιστία της στις επόμενες επικοινωνίες».

Η πρόσφατη φημολογία πυροδοτήθηκε από δημοσίευμα των Financial Times, σύμφωνα με το οποίο η Λαγκάρντ έχει αποφασίσει να αποχωρήσει πρόωρα. Η ΕΚΤ δεν διέψευσε ευθέως την πληροφορία, αλλά ανέφερε ότι η πρόεδρος δεν έχει λάβει απόφαση για το τέλος της θητείας της — διατύπωση που άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξετάζεται το θέμα.

Σε συνέντευξή της στη Wall Street Journal, η Λαγκάρντ δήλωσε ότι το «βασικό της σενάριο» είναι πως η αποστολή της θα ολοκληρωθεί με τη λήξη της θητείας της.