«Σχετικά με τα επιτόκια είμαι φανατικά μπερδεμένος» είπε χαρακτηριστικά στην εκπομπή Wall Street Week της τηλεόρασης του Bloomberg με τον Ντέιβιντ Γουέστιν, όσον αφορά το αν το κόστος δανεισμού θα παραμείνει πάνω από τα προ πανδημίας επίπεδα. «Όποιος ισχυρίζεται ότι γνωρίζει με βεβαιότητα ποια είναι η απάντηση σε αυτό, αυταπατάται».

Οι αποδόσεις των δεκαετών κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ κυμαίνονται σήμερα περίπου στο 4,4%, έναντι κάτω του 2% την παραμονή της πανδημίας. Το  Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) νωρίτερα φέτος προέβλεψε ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν περίπου στο 4% κατά την επόμενη δεκαετία.

Ο Κρούγκμαν, ο οποίος τώρα εργάζεται στο City University of New York, εκτιμά ότι είναι πιθανό μια σειρά από δυναμικές να έχουν «αλλάξει την εικόνα» σε σύγκριση με την προ πανδημίας εποχή. Ανέφερε την σημαντικά αυξημένη μετανάστευση, μαζί με τη βιομηχανική πολιτική της κυβέρνησης Μπάιντεν, «η οποία προκαλεί πολλές επενδύσεις στη μεταποίηση».

Οι επιχειρήσεις ενδέχεται επίσης να αυξήσουν τις κεφαλαιουχικές δαπάνες χάρη στις νέες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, πρόσθεσε ο βραβευμένος οικονομολόγος.

Σε αναζήτηση του ιδανικού R-Star

Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση «ίσως στην πραγματικότητα το 2019 να εξακολουθεί να είναι αυτό που θα πρέπει να είναι το σημείο αναφοράς μας και θα επιστρέψουμε σε πολύ χαμηλά επιτόκια», είπε.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, από την πλευρά τους, αύξησαν ελαφρώς τη μέση πρόβλεψή τους για το επιτόκιο αναφοράς τους μακροπρόθεσμα στο 2,6% από τον Μάρτιο. Ωστόσο άλλοι οικονομολόγοι το βλέπουν υψηλότερα, πάνω από το 4% λόγω των αλλαγών στην οικονομία και τη δημοσιονομική πορεία.

Προσαρμοσμένο για τον πληθωρισμό, το επιτόκιο αυτό – γνωστό ως R-Star ή ουδέτερο επιτόκιο – θεωρείται από τους αξιωματούχους της Fed στο 0,6% μακροπρόθεσμα.

«Έχει πράγματι αυξηθεί το R-Star ή “πρόκειται απλώς για ένα είδος μεταβατικής φάσης;» αναρωτιέται ο Κρούγκμαν «Θα μπορούσα να υποστηρίξω και τις δύο περιπτώσεις».

Το χρέος δεν είναι απειλή

Υποβάθμισε επίσης τις ανησυχίες για το επίπεδο του ομοσπονδιακού χρέους  το οποίο το CBO θεωρεί ότι θα φθάσει σε πρωτοφανή επίπεδα τα επόμενα χρόνια.

«Ποιο είναι το ιστορικό ρεκόρ χωρών που δανείζονται στο δικό τους νόμισμα που να βίωσαν κρίση χρέους, απεργία των δανειστών, κάτι τέτοιο;» έθεσε το ερώτημα. «Δεν υπάρχει σχεδόν κανένα τέτοιο παράδειγμα, με πιθανή εξαίρεση τη Γαλλία το 1926» είπε και πρόσθεσε ότι η Ιαπωνία έχει «τεράστιο χρέος εδώ και δεκαετίες. Τεράστια, επίμονα ελλείμματα. Ακόμα καμία κρίση».

Ταυτόχρονα, είπε ότι «έχουμε πρόβλημα» όσον αφορά τα ομοσπονδιακά προγράμματα δικαιωμάτων. «Αν ξοδεύεις σταθερά πολύ περισσότερα χρήματα από όσα παίρνεις, αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί για πάντα».

«Για να το αντιμετωπίσεις αυτό κάποια στιγμή, πρέπει είτε να αρχίσεις να συγκεντρώνεις περισσότερα έσοδα είτε να αρχίσεις να περικόπτεις τις παροχές προς τους ηλικιωμένους. Και δεν φαίνεται να είμαστε πολιτικά σε θέση να κάνουμε κανένα από τα δύο» κατέληξε.

Σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου, η αυξημένη μετανάστευση θα συνεισφέρει στο εργατικό δυναμικό της χώρας, εκτιμώντας πως θα ενισχύσει περίπου 2% το ΑΕΠ έως το 2034.

Εκατομμύρια εργαζόμενοι όμως δεν κοιτάνε πρωτίστως αυτούς τους δείκτες, αλλά τις άμεσες συνέπειες στην απασχόλησή τους και στους μισθούς.

Πρόσφατη έκθεση της Goldman Sachs, έρχεται μάλλον να καθησυχάσει τους Αμερικανούς, δείχνοντας πως η ανεργία των ντόπιων και των μεταναστών δεν συνδέονται (βλέπε διάγραμμα).

H έκθεση αναφέρεται στο γεγονός ότι τα επίσημα δεδομένα δεν προσαρμόζονται για εποχιακές διακυμάνσεις, επομένως η Goldman Sachs έκανε τη δική της εποχιακή προσαρμογή.

Σχολιάζοντας στους New York Times τα ευρήματα της έκθεσης ο διάσημος Αμερικανός οικονομολόγος Πωλ Κρούγκμαν δεν κρύβει την αισιόδοξία του.

Πηγή: Goldman Sachs

«Αυτό το διάγραμμα δεν δείχνει καμία αύξηση της ανεργίας στους ντόπιους κατά τη διάρκεια της αύξησης της μετανάστευσης. Δείχνει μια αύξηση της ανεργίας στους ξένους» αναφέρει ο Πωλ Κρούγκμαν, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι μετανάστες παίρνουν θέσεις εργασίας από εργαζόμενους που γεννήθηκαν στην Αμερική.

Σύμφωνα με την Goldman Sachs η αύξηση της ανεργίας στους ξένους στις ΗΠΑ αντανακλά μια μακροχρόνια τάση για τους πρόσφατους μετανάστες να έχουν σχετικά υψηλή ανεργία, πιθανώς επειδή χρειάζεται κάποιος χρόνος για να εγκατασταθούν πολλοί από αυτούς σε μόνιμη απασχόληση.

Για τον Κρούγκμαν αυτά είναι καλά νέα όμως, αν ισχύει η εξήγηση που δείχνει η Goldman Sachs, σύμφωνα με την οποία υπάρχει αύξηση της προσφοράς εργασίας, απλά πολλοί νέοι μετανάστες εργάτες χρειάζονται χρόνο για να σταθούν στα πόδια τους. Η ανεργία είναι πολύ χαμηλότερη μεταξύ των μεταναστών που βρίσκονται στις ΗΠΑ πάνω από τρία ή περισσότερα χρόνια.

Γιατί δεν μειώνονται οι μισθοί

Για τον Αμερικανό οικονομολόγο ούτε οι μισθοί των συμπατριωτών του κινδυνεύουν από τους νεοεισερχόμενους.

Πολλές -όχι όλες όμως- μελέτες διαπιστώνουν ότι η μετανάστευση έχει μικρή επίδραση στους μισθούς των ντόπιων εργαζομένων, ακόμη και όταν αυτοί έχουν παρόμοια επίπεδα εκπαίδευσης με τους ξένους.

«Αντί να είναι αντικαταστάτες των ντόπιων εργαζομένων, οι μετανάστες φαίνεται συχνά να τους συμπληρώνουν, φέρνοντας διαφορετικές δεξιότητες και απασχολούμενοι σε διαφορετικά επαγγέλματα.

Κατά κάποιο τρόπο, η αύξηση της μετανάστευσης, που πιθανώς αποτελείται κυρίως από λιγότερο μορφωμένους εργαζομένους, είναι η πρόκληση λέει ο Κρούγκμαν.

Παρ΄ όλα αυτά οι μισθοί στους χαμηλόμισθους δεν έχουν μειωθεί. «Αντίθετα, αυτό που είδαμε πρόσφατα είναι μια εκπληκτική κίνηση προς την ισότητα των μισθών, με μεγάλα κέρδη στους χαμηλόμισθους».

O πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ και ξανά υποψήφιος Ντόναλντ Τραμπ έχει μια ιδιαίτερα σφιχτή αντιμεταναστευτική ατζέντα.

Συνολικά, λοιπόν, η μετανάστευση φαίνεται να ήταν ένα μεγάλο πλεονέκτημα για την οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ, μεταξύ άλλων διευρύνοντας την παραγωγική ικανότητα των ΗΠΑ με τρόπο που τιθάσευσε και τον πληθωρισμό που δημιουργήθηκε από τις δαπάνες της κυβέρνησης Μπάιντεν.

Υπό την προϋπόθεση ότι μια ενδεχόμενη μελλοντική προεδρία Τραμπ δεν θα αρχίσει τις απελάσεις, ο Κρούγκμαν εκτιμά ότι εάν συνεχιστεί η μετανάστευση θα βοηθήσει να πληρωθεί και η Κοινωνική Ασφάλιση και η περίθαλψη.

Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου αναμένει ότι το 91% των ενηλίκων μεταναστών μεταξύ 2022 και 2034 θα είναι κάτω των 55 ετών, σε σύγκριση με το 62% για το συνολικό πληθυσμό.

Αυτό σημαίνει ότι ένας σημαντικός αριθμός επιπλέον εργαζομένων θα πληρώνει το σύστημα χωρίς να εισπράττει συνταξιοδοτικά επιδόματα για πολλά χρόνια.

Τέλος για τον Κρούγκμαν το σύστημα μετανάστευσης της Αμερικής είναι δυσλειτουργικό και χρειάζεται πραγματικά περισσότερους πόρους.

Σε συνέντευξή του στο Business Insider ο Κρούγκμαν προβλέπει ότι την ώρα που η αμερικανική οικονομία θα είναι έτοιμη να ανακάμψει, θα υπάρξουν μαζικές απολύσεις κρατικών υπαλλήλων και περικοπές των επιδομάτων ανεργίας εκτός και αν η κυβέρνηση Τραμπ και το Κογκρέσο συμφωνήσουν σε ένα νέο πακέτο τόνωσης της οικονομίας, αναφέρει το newmoney.

Ο ίδιος θεωρεί ότι τα 2 τρισ. δολάρια που δρομολογήθηκαν πρόσφατα είναι κυρίως ανακουφιστικού χαρακτήρα και το ποσό αυτό ίσως χρειαστεί να φτάσει ακόμα και τα 5 τρισ. δολάρια.

«Πρωτίστως πρόκειται για ένα γιγάντιο πακέτο ανακουφιστικού χαρακτήρα, που δυστυχώς, παρά το μέγεθός του, πιθανώς δεν θα είναι αρκετά μεγάλο. Περίπου το 20%-25% της οικονομίας θα κατεβάσει ρολά για παρατεταμένη περίοδο. Προσπαθούμε να αντικαταστήσουμε τα απωλεσθέντα εισοδήματα των ανθρώπων, αλλά όχι στο 100%. Έχουμε μια οικονομία της τάξης των 20 τρισ. δολαρίων ετησίως, άρα ίσως χρειαστούν 4-5 τρισ. δολάρια» αναφέρει.

Ο Κρούγκμαν υπογραμμίζει επίσης ότι η απάντηση της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ στην επιδημία του κορωνοϊού ήταν πολύ καθυστερημένη, με αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμος χρόνος.

«Είμαστε πολύ πίσω. Ήταν ήδη προφανές από τον Ιανουάριο ότι η κατάσταση αυτή είναι υψηλότατου κινδύνου κι έπρεπε να προχωρήσουμε σε μαζική διενέργεια εξετάσεων, να λάβουμε μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης, όλα αυτά που συμβάλλουν στον περιορισμό της επιδημίας. Κι ακόμη και τώρα δεν κάνουμε όλα αυτά που κάνει κάποιος όταν αντιμετωπίζει μια έκτακτη κατάσταση, δηλαδή κρατικοποίηση της παραγωγής ουσιώδους εξοπλισμού, όπως οι αναπνευστήρες.

Η άρνηση παραδοχής του προβλήματος του κορωνοϊού, που είναι κατά βάση το ίδιο με την άρνηση της κλιματικής αλλαγής, ήταν κρίσιμη, και αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα να πεθάνουν άδικα δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι σ’ αυτή τη χώρα», επισημαίνει.

Ο Κρούγκμαν θεωρεί τέλος ότι η κρίση θα παραταθεί ακόμη κι όταν υποχωρήσει η πανδημία λόγω του ότι οι τοπικές κυβερνήσεις στις κατά τόπους πολιτείες σε αντίθεση με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση πρέπει να κρατούν ισοσκελισμένους τους προύπολογισμούς τους κάθε χρόνο. «Πολλή από την οικονομική στήριξη που παρέχουμε τώρα θα τελειώσει την ώρα που θα ελπίζουμε να αρχίσει να αναρρώνει η οικονομία. Πραγματικά ανησυχώ ότι οι οικονομικές επιπτώσεις ίσως διαρκέσουν πολύ περισσότερο απ’ ό,τι νομίζει ο κόσμος» τονίζει.