«Την περασμένη εβδομάδα ανακοινώσαμε πρωτογενές πλεόνασμα στο 4,9% του ΑΕΠ. Και αν κάποιος είχε κοιμηθεί πριν από δέκα χρόνια και ξυπνούσε σήμερα, βλέποντας την Ελλάδα να έχει το ταχύτερα αποκλιμακούμενο χρέος στον κόσμο, πρωτογενή πλεονάσματα και διπλάσια οικονομική ανάπτυξη σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, θα θεωρούσε ότι αυτό είναι απολύτως απροσδόκητο», σημείωσε.

«Πιστεύω στο ‘δόγμα Frank Sinatra’ της πολιτικής: αν μπορείς να τα καταφέρεις εκεί, μπορείς να τα καταφέρεις παντού. Άρα αν μπορείς να τα καταφέρεις στην Ελλάδα, μπορείς σίγουρα να τα καταφέρεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Και σε αυτό το πλαίσιο, τόσο ως προς τη συνολική οικονομική μας διαχείριση, το πώς δημιουργείς δηλαδή αυτόν τον θετικό κύκλο ανατροφοδότησης με ανάπτυξη, μείωση της ανεργίας, αποκλιμάκωση του χρέους κ.λπ.», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός.

Στο επίκεντρο της ομιλίας βρέθηκε η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, την οποία ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε κρίσιμο «σημείο ασφυξίας» για την παγκόσμια οικονομία. Επικαλούμενος τον εκτελεστικό διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, τόνισε ότι, εφόσον τα Στενά δεν ανοίξουν αρκετά γρήγορα, η παρούσα κρίση έχει τη δυναμική να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι απώλειες σε πετρέλαιο υπερβαίνουν τις αντίστοιχες των κρίσεων του 1973 και του 1979, καθώς σήμερα υπολογίζονται σε 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έναντι περίπου 10 εκατομμυρίων τότε. Αντίστοιχα, στο φυσικό αέριο, οι ετήσιες απώλειες, εφόσον αναχθούν σε πλήρη χρονική βάση, φθάνουν τα 110 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, έναντι 75 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων στην κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η διεθνής αποστολή είναι να αποτραπεί μια τέτοια εξέλιξη. Η Ευρώπη, όπως είπε, έχει ήδη διδαχθεί από την ενεργειακή κρίση του 2022 και πλέον γνωρίζει ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα, χωρίς η δημοσιονομική πολιτική να έρχεται σε σύγκρουση με τη νομισματική.

Ολόκληρη η ομιλία του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη σε δείπνο στην Αθηναϊκή Λέσχη που διοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Πειραιά και το Πάντειο Πανεπιστήμιο στο πλαίσιο του «3rd Maritime Security Conference»

Σας ευχαριστώ πολύ, αγαπητοί συνάδελφοι, αγαπητοί ναύαρχοι, κυρίες και κύριοι, είναι ιδιαίτερη τιμή για μένα να βρίσκομαι μαζί σας εδώ απόψε. Και επιτρέψτε μου να ξεκινήσω αναφερόμενος σε αυτό που για μένα είναι προφανές: ότι το ίδιο το θέμα, υποθέτω, παρότι διοργανώνετε αυτή την εκδήλωση σε ετήσια βάση, όταν το επιλέξατε δεν περιμένατε ότι θα είχε τόσο επίκαιρη διάσταση, δεδομένων όσων έχουν συμβεί τους τελευταίους μήνες.

Και επιτρέψτε μου επίσης να πω ότι ούτε εμείς το περιμέναμε, καθώς ο καθηγητής Αρβανιτόπουλος αναφέρθηκε νωρίτερα  στην πρόσφατη εκλογή μου στην προεδρία του Eurogroup.

Φαίνεται ότι συζητάμε μια διαφορετική κρίση κάθε μήνα σε αυτές τις συνεδριάσεις, όταν οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών συναντώνται. Αλλά υπάρχει μια πολύ έντονη επιστροφή της γεωπολιτικής σε αυτές τις κρίσεις και σε αυτές τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε. Και επιτρέψτε μου να ξεκινήσω από αυτό, γιατί, καθηγητά, αναφέρατε επίσης το στοιχείο της γενιάς μου.

Όταν ήμασταν στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο, η γενιά μου, κοιτάζοντας τη βιβλιογραφία των διεθνών σχέσεων, ήταν πιο κοντά σε ανθρώπους όπως ο Richard Rosecrance, που μιλούσε για την άνοδο του «εικονικού κράτους», και λιγότερο στους κλασικούς της γεωπολιτικής, όπως ο Alfred Thayer Mahan και η «επιρροή της θαλάσσιας ισχύος στην ιστορία». Καθώς έχουμε πολλούς ναυάρχους στην αίθουσα.

Δεν πιστεύαμε, ειδικά όσοι από εμάς εστιάζαμε περισσότερο στην παγκοσμιοποίηση και την τεχνολογία, ότι η γεωγραφία θα έπαιζε τόσο σημαντικό ρόλο στη διεθνή πολιτική στη δική μας εποχή και στη δική μας γενιά. Και ειλικρινά, κάναμε λάθος.

Διότι σήμερα, αν κοιτάξουμε τις τάσεις που διαμορφώνουν τη διεθνή και παγκόσμια οικονομία, θα έλεγα ότι πρόκειται για μια μετατόπιση ισχύος από τη Δύση προς την Ανατολή. Πρόκειται για διάχυση ισχύος από το κράτος, από τον πυρήνα του κράτους, προς άλλες οντότητες επίσης, όπως τον ιδιωτικό τομέα, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις. Υπάρχει μια ταχεία τεχνολογική επιτάχυνση. Πάντα η τεχνολογία έπαιζε σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά αυτή η επιτάχυνση φαίνεται πλέον να είναι όλο και πιο γρήγορη, μήνα με τον μήνα, όχι καν χρόνο με τον χρόνο.

Είναι πλέον εμφανής η επιστροφή της γεωοικονομίας και της γεωπολιτικής στην πολιτική εξίσωση και στη «σκακιέρα». Και όλα αυτά μαζί έχουν αλλάξει πλήρως το μείγμα πολιτικών που πρέπει να διαχειριστούμε και να εφαρμόσουμε.

Ακόμη και αν δούμε κυβερνήσεις όπως η δική μας, που βρίσκεται στην εξουσία από το 2019, αν κάποιος μας έλεγε ότι τα τελευταία επτά χρόνια θα έπρεπε να διαχειριστούμε, από τη μία πλευρά, την επίλυση των εκκρεμοτήτων του παρελθόντος, όλες εκείνες δηλαδή τις μεταρρυθμίσεις που δεν έγιναν τις προηγούμενες δεκαετίες, και ταυτόχρονα μια σειρά από αναδυόμενες κρίσεις που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει, από μια πανδημία έως την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, θα έμοιαζε λίγο με μυθιστόρημα ή με ταινία επιστημονικής φαντασίας.

Αλλά σε μεγάλο βαθμό, όλα αυτά συνέβησαν. Επομένως, επιτρέψτε μου να ξεκινήσω λέγοντας ότι ως υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να έχουμε μια δυαδικότητα στο μυαλό μας, έναν διπλό νοητικό χάρτη όταν διαχειριζόμαστε την αλλαγή πολιτικής και τις μεταρρυθμίσεις.

Γιατί από τη μία πλευρά πρέπει κανείς να είναι αρκετά ευέλικτος ώστε να κατανοεί το «μέρισμα του προφανούς», δηλαδή τις προφανείς μεταρρυθμίσεις και τα προφανή πράγματα που δεν έχουν ακόμη επιλυθεί- και από την άλλη να έχει τα αντανακλαστικά να ανταποκρίνεται σε αναδυόμενες κρίσεις, σε αυτό που, αν θυμάμαι σωστά, ο Donald Rumsfeld είχε χαρακτηρίσει «άγνωστα άγνωστα», σε αντίθεση με τα «γνωστά άγνωστα».

Πρέπει να μπορείς να κάνεις και τα δύο. Και είναι αρκετά δύσκολο για τους πολιτικούς και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε όλο τον κόσμο να ανταποκριθούν εξίσου καλά και στις δύο προκλήσεις.

Η κρίση της στιγμής, σε μεγάλο βαθμό, και επιτρέψτε μου να ξεκινήσω από αυτή, είναι το «σημείο ασφυξίας», τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία δίνουν μια διαφορετική διάσταση στο συνέδριό σας.

Και επιτρέψτε μου να ξεκινήσω επαναλαμβάνοντας τα λόγια του Fatih Birol, εκτελεστικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ο οποίος υπογράμμισε ότι αυτή η κρίση έχει τη δυνατότητα, εάν τα Στενά δεν ανοίξουν αρκετά γρήγορα, να είναι η μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.

Και νομίζω ότι οι αριθμοί το επιβεβαιώνουν. Αν δούμε την απώλεια σε εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως στις κρίσεις του 1973 και του 1979, συνολικά μιλούσαμε για μείον 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ενώ τώρα είμαστε στα μείον 13. Άρα είναι μεγαλύτερη.

Αν κοιτάξουμε το φυσικό αέριο και συγκρίνουμε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η πτώση τότε ήταν από 155 σε 80 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, δηλαδή μείον 75. Τώρα, αν ανάγουμε τις τρέχουσες απώλειες σε ετήσια βάση, είναι μείον 110.

Αν τα συνυπολογίσουμε όλα, εφόσον τα Στενά παραμείνουν κλειστά, έχει τη δυνατότητα να είναι η μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία. Και ο Fatih Birol έχει απόλυτο δίκιο.

Φυσικά, η δουλειά μας διεθνώς είναι να μην επιτρέψουμε να συμβεί αυτό.

Από τη μία πλευρά, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε όλο τον κόσμο και ειδικά στην Ευρώπη ανταποκρίνονται με τα καλύτερα διαθέσιμα εργαλεία πολιτικής. Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο μέτρων για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων: μέτρα προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα.

Γιατί έχουμε και τα μαθήματα του 2022. Ξέρουμε τι λειτούργησε και τι όχι. Και ξέρουμε ότι η δημοσιονομική πολιτική δεν πρέπει να έρχεται σε αντίθεση με τη νομισματική.

Ωστόσο, ο αντίκτυπος του κλεισίματος των Στενών είναι τεράστιος. Δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά και άλλα προϊόντα: το ένα τρίτο των λιπασμάτων, το ήλιο, τα πετροχημικά προϊόντα.

Η επίπτωση στην παγκόσμια οικονομία είναι τεράστια. Η Ασία επηρεάζεται περισσότερο – 80% του πετρελαίου και 90% του φυσικού αερίου που περνούν από τα Στενά κατευθύνονται εκεί. Αλλά η επίπτωση είναι ήδη ορατή και στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά στις τιμές των καυσίμων.

Το είδα και προσωπικά στην πρόσφατη επίσκεψή μου στις ΗΠΑ, στις συναντήσεις του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, οι τιμές στην αντλία είναι υψηλότερες.

Ξέρουμε λοιπόν ότι αυτή η κρίση πρέπει να επιλυθεί. Τι σημαίνει όμως «επίλυση»;

Για έναν Ευρωπαίο υπουργό Οικονομικών, είναι συνάρτηση τριών πραγμάτων:

η διάρκεια της κρίσης, πόσο γρήγορα θα ανοίξουν τα Στενά, το βάθος της επίπτωσης -80 ενεργειακές υποδομές επλήγησαν, 30 σοβαρά – καθώς και η κατάσταση που θα επικρατήσει μετά το άνοιγμα των Στενών.

Γιατί εμείς δεν πιστεύουμε σε «διόδια». Πιστεύουμε στην ελευθερία των θαλασσών.

Και αυτή η κατάσταση θα ενσωματωθεί στην τιμολόγηση του κινδύνου.

Καμία κυβέρνηση ή καμία χώρα στον κόσμο δεν είναι αρκετά μεγάλη ή αρκετά ισχυρή ή αρκετά αυτόνομη ώστε να ρυθμίσει την τεχνητή νοημοσύνη στον βαθμό που θα έπρεπε. Γιατί η ίδια η δομή αυτών των μοντέλων είναι τέτοια που απαιτεί διεθνή συνεργασία και συντονισμένη απόκριση. Νομίζω ότι οι κυβερνήσεις παγκοσμίως το αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, φυσικά, η ανάγκη είναι να υπάρξει μια ευρύτερη τεχνολογική πολιτική, θα έλεγα ακόμη και ένα «δόγμα», ως προς τις επιλογές μας και το τι πρέπει να κάνουμε ως Ευρωπαίοι. Και αυτό αγγίζει σε μεγάλο βαθμό βασικές έννοιες κυριαρχίας.

Ξανά, εμπνευσμένος από την παρουσία τόσων ειδικών των διεθνών σχέσεων στην αίθουσα, και ιδιαίτερα του καθηγητή Αρβανιτόπουλου, θυμάμαι πολύ έντονα τη Βεστφαλιανή έννοια της κυριαρχίας, του 1648, τις Συνθήκες του Münster και του Osnabrück. Και την ιδέα ότι η κυριαρχία συνήθως σημαίνει εξωτερική αυτονομία και πλήρη εσωτερική ιεραρχία.

Στον δικό μας κόσμο, αυτό δεν είναι κάτι που συναντά κανείς συχνά. Ο κόσμος μας είναι εκ φύσεως αλληλεξαρτώμενος. Επομένως, το ερώτημα όταν προσπαθείς να σκεφτείς την κυριαρχία δεν είναι αν θα την ταυτίσεις με την αυτονομία. Η αυτονομία είναι μία διάσταση της κυριαρχίας. Αλλά η κυριαρχία περιλαμβάνει επίσης δυναμικές αλληλεξάρτησης. Και ο στόχος θα πρέπει να είναι να μην είμαστε ασύμμετρα αλληλεξαρτώμενοι.

Αυτό αγγίζει σε μεγάλο βαθμό τις επιλογές και τις προτάσεις πολιτικής που θα υιοθετήσουμε ως Ευρωπαίοι για την τεχνολογία. Δεν θα πρέπει να επιδιώκουμε καθολική αυτονομία, γιατί, ειλικρινά, αυτό είναι απλώς αδύνατο. Και θα έλεγα ότι αυτό ισχύει για κάθε χώρα.

Η ιδέα είναι να ενισχύσουμε τις δυνατότητές μας στους τομείς όπου βρισκόμαστε κοντά στο τεχνολογικό σύνορο και να κάνουμε συγκεκριμένες τεχνολογικές επιλογές που να είναι συμβατές με τις βασικές στρατηγικές μας προτεραιότητες, είτε πρόκειται για την ενέργεια, είτε για την τεχνητή νοημοσύνη, είτε για οποιονδήποτε άλλο τομέα πολιτικής.

Να δώσω ένα παράδειγμα, για το οποίο έχω γράψει δημόσια. Οι πολιτικές της πρώτης κυβέρνησης Trump για τα δίκτυα και το 5G στήριξαν έμμεσα τις επιχειρηματικές φιλοδοξίες όχι μιας αμερικανικής εταιρείας, αλλά δύο ευρωπαϊκών, της Ericsson και της Nokia.

Εμείς ως Ευρωπαίοι θα έπρεπε να είχαμε αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία, αυτή την «εξίσωση» που είχαμε μπροστά μας. Και πρέπει να πω ότι δεν το κάναμε. Γιατί δεν το κάναμε; Επειδή δεν καταφέραμε να αναπτύξουμε μια βιομηχανική πολιτική γύρω από αυτούς τους «νικητές». Βρισκόμασταν ακριβώς στο τεχνολογικό σύνορο, καμία αμερικανική εταιρεία δεν ήταν εκεί μαζί τους, και αντί να χτίσουμε οικοσυστήματα γύρω τους και να τους επιτρέψουμε να ανταγωνιστούν παγκοσμίως, δημιουργώντας ευρωπαϊκούς πρωταθλητές, επιλέξαμε να συνεχίσουμε με 27 ξεχωριστές δημοπρασίες φάσματος 5G στην Ευρώπη, με 27 διαφορετικές στρατηγικές και 27 ρυθμιστικές αρχές.

Την ίδια στιγμή, η Αμερική είχε έναν ενιαίο ρυθμιστή τηλεπικοινωνιών. Άρα αν είσαι η Deutsche Telekom, που κατέχει την T-Mobile στις ΗΠΑ, αλληλεπιδράς με μια ρυθμιστική αρχή. Στην Ευρώπη όμως αλληλεπιδράς με 27.

Είχαμε λοιπόν ένα κατακερματισμένο περιβάλλον. Την ίδια στιγμή, η Κίνα δεν έκανε καν δημοπρασία, αλλά διοικητική κατανομή φάσματος, ώστε να επιταχύνει την ανάπτυξη, γνωρίζοντας ότι η αξία θα προέλθει από το επίπεδο των εφαρμογών.

Το λέω αυτό ως ένα «αντιπαράδειγμα», γιατί αυτό που θα έπρεπε να είχαμε κάνει – και θα αναφερθώ και στην εμπειρία μου στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης – στην Ελλάδα εφαρμόσαμε ένα πιο ενδιαφέρον μοντέλο. Χρησιμοποιήσαμε το 25% των εσόδων από τη δημοπρασία για να δημιουργήσουμε ένα ταμείο που χρηματοδότησε εφαρμογές 5G. Το ονομάσαμε «Φαιστός». Παράλληλα, δώσαμε δωρεάν πρόσβαση στο φάσμα σε startups και πανεπιστήμια και σχεδιάσαμε τη δημοπρασία ώστε να επιταχύνει την ανάπτυξη και όχι να μεγιστοποιήσει τα έσοδα. Αυτή ήταν η «τριπλή» πολιτική.

Φανταστείτε λοιπόν το εναλλακτικό σενάριο: μία ενιαία ευρωπαϊκή δημοπρασία, χρηματοδότηση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και αξιοποίηση μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Αυτό θα ήταν καθαρή ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική.

Συνοψίζοντας, πρέπει να εστιάσουμε σε «νικητές» και να χτίσουμε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές σε τομείς στρατηγικής σημασίας, όπως η εθνική ασφάλεια ή όπου θέλουμε να δημιουργήσουμε βιομηχανικό πλεονέκτημα. Σκεφτείτε το Galileo, σκεφτείτε την Airbus. Στους υπόλοιπους τομείς, πρέπει να λειτουργούμε συνεργατικά ως ρυθμιστές σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτός είναι ο πιο έξυπνος και ταυτόχρονα ο πιο «κυρίαρχος» τρόπος για να προχωρήσουμε.

Νομίζω ότι υπάρχουν πολλά διδάγματα που η Ευρώπη μπορεί συνολικά να αντλήσει από όσα έχουν συμβεί, ιδιαίτερα εδώ, ιδιαίτερα στην Ελλάδα.

Την περασμένη εβδομάδα ανακοινώσαμε πρωτογενές πλεόνασμα στο 4,9% του ΑΕΠ. Και αν κάποιος είχε κοιμηθεί πριν από δέκα χρόνια και ξυπνούσε σήμερα, βλέποντας την Ελλάδα να έχει το ταχύτερα αποκλιμακούμενο χρέος στον κόσμο, πρωτογενή πλεονάσματα και διπλάσια οικονομική ανάπτυξη σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, θα θεωρούσε ότι αυτό είναι απολύτως απροσδόκητο.

Και σήμερα είχα την ευκαιρία να συμμετάσχω στη συνεδρίαση της EFC που πραγματοποιείται στην Αθήνα, της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής της Ευρώπης. Οι υφυπουργοί Οικονομικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο συναντώνται στην Αθήνα.

Και όλοι συμφώνησαν ότι αυτό που συνέβη στην Ελλάδα δεν θα το περίμενε κανείς. Όμως νομίζω ότι υπάρχουν πολλά διδάγματα που μπορούν συνολικά να αντληθούν από την εμπειρία μας.

Ανέφερα στο Φόρουμ των Δελφών την περασμένη εβδομάδα ότι, σε αυτή τη σύγκριση, πιστεύω στο «δόγμα Frank Sinatra» της πολιτικής: αν μπορείς να τα καταφέρεις εκεί, μπορείς να τα καταφέρεις παντού. Άρα αν μπορείς να τα καταφέρεις στην Ελλάδα, μπορείς σίγουρα να τα καταφέρεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Και σε αυτό το πλαίσιο, τόσο ως προς τη συνολική οικονομική μας διαχείριση, το πώς δημιουργείς δηλαδή αυτόν τον θετικό κύκλο ανατροφοδότησης με ανάπτυξη, μείωση της ανεργίας, αποκλιμάκωση του χρέους κ.λπ. – όσο και ως προς τον ψηφιακό μας μετασχηματισμό: η πιο γραφειοκρατική, η πιο «καφκική» χώρα στην Ευρώπη προσφέρει πλέον πάνω από 2.200 ψηφιακές υπηρεσίες.

Και έχουμε επιπλέον καταγράψει και τις υπόλοιπες και γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε για αυτές. Έτσι, ολόκληρο το κράτος θα ψηφιοποιηθεί μέσα στα επόμενα χρόνια, ιδίως καθώς ενεργοποιούνται τα έργα του RRF, τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα έργα. Από τον ηλεκτρονικό φάκελο ασθενούς έως το Κτηματολόγιο, το οποίο δεν είχε ολοκληρωθεί στην Ελλάδα, ήταν μια εκκρεμότητα από την εποχή του βασιλιά Όθωνα, και τώρα πρόκειται να ολοκληρωθεί από αυτή την κυβέρνηση. Ο βασιλιάς Όθωνας ήταν ο βασιλιάς της Ελλάδας στις αρχές του 19ου αιώνα μετά την Επανάσταση.

Και όσον αφορά στην ενέργεια: Πώς αξιοποιείς τη θέση σου στην ενεργειακή πολιτική; Είναι ένας τομέας από τον οποίο πολλοί μπορούν να αντλήσουν διδάγματα από εμάς. Είχαμε τη ΔΕΗ, μια εταιρεία που ήταν σχεδόν χρεοκοπημένη όταν αναλάβαμε. Και τώρα πραγματοποιήθηκε μια αύξηση κεφαλαίου περίπου 4 δισ. ευρώ και ταυτόχρονα η εταιρεία μετατρέπεται σε ευρωπαϊκό πρωταθλητή. Παράλληλα, απεξαρτιόμαστε σταδιακά από τον λιγνίτη. Γίναμε καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας. Και αν το δει κανείς συνολικά, αυτή είναι η ευρωπαϊκή πρόκληση. Γιατί το 57% της ενέργειας στην Ευρώπη είναι εισαγόμενο.

Το 47% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Άρα αξιοποιούμε τη θέση μας τόσο σε όρους ανανεώσιμων όσο και γεωπολιτικά.

Υπάρχουν πολλοί Αμερικανοί στην αίθουσα. Για εμάς, ο κάθετος διάδρομος LNG είναι ένα πολύ σημαντικό στρατηγικό έργο, που μπορεί να διαδραματίσει πολύ μεγαλύτερο ρόλο τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας μας όσο και της Ευρώπης συνολικά.

Τέταρτο σημείο, από το οποίο μπορούν να αντληθούν διδάγματα: το RRF και το πώς μπορείς να συνδέσεις βέλτιστα την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση με τις μεταρρυθμίσεις – ένας ακόμη τομέας όπου είχαμε στρατηγική και καταφέραμε να τον συνδέσουμε με συγκεκριμένες προτεραιότητες χρηματοδότησης.

Και τελευταίο σημείο: η νοοτροπία. Η δημοσιονομική πειθαρχία στην Ελλάδα δεν ήταν κάτι δεδομένο τις προηγούμενες δεκαετίες.

Σήμερα όμως είναι καθεστώς. Η εκλογή ενός Έλληνα Υπουργού Οικονομικών στην προεδρία του Eurogroup αποτελεί σύμβολο αυτής της στροφής, αυτής της αλλαγής νοοτροπίας της ελληνικής κοινωνίας συνολικά. Και θα έλεγα ότι αυτό εκφράζει μια απόφαση μιας γενιάς να μην περάσει τον λογαριασμό στην επόμενη, όπως έκαναν πολύ έντονα οι προηγούμενες γενιές.

Και με την ελπίδα ότι δεν μίλησα υπερβολικά, δεδομένου ότι είμαι ο μόνος που σας χωρίζει από το δείπνο, θα κλείσω επιστρέφοντας στο σημείο από το οποίο ξεκίνησα.

Το βασικό στοιχείο και η βασική δεξιότητα, καθώς μιλάμε για την τεχνητή νοημοσύνη και την αλλαγή των απαιτούμενων δεξιοτήτων, είναι αυτή η δυαδικότητα στη σκέψη. Να γνωρίζεις δηλαδή ότι υπάρχουν πολλές εκκρεμότητες, οι οποίες, αν το δει κανείς αλλιώς, προσφέρουν το «μέρισμα του προφανούς».

Αν η Ευρώπη προχωρήσει την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ -την λεγόμενη Ένωση Τραπεζών και την Ένωση Κεφαλαιαγορών- όλα αυτά τα έργα που συζητάμε εδώ και χρόνια, το ΔΝΤ υπολογίζει ότι μπορούν να προσθέσουν 5 έως 7 μονάδες ανάπτυξης ετησίως για κάθε κράτος-μέλος.

Υπάρχει πλέον μια γενιά Ευρωπαίων αξιωματούχων που λέει: ας κάνουμε τα προφανή που δεν κάναμε για χρόνια. Αυτό ακριβώς κάναμε και εμείς.

Ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος ήταν Υπουργός Παιδείας, όπως και εγώ. Και η βασική συζήτηση όταν ήμουν φοιτητής ήταν αν θα επιτρέψουμε τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα.

Ήμασταν η τελευταία χώρα στον κόσμο, μαζί με την Κούβα, που δεν το επέτρεπε.

Ήταν μια συζήτηση που γινόταν από την εποχή των γονιών μας. Και είχα την τιμή να ολοκληρώσω αυτή τη μεταρρύθμιση, η οποία κρίθηκε συνταγματική από το Συμβούλιο της Επικρατείας και σήμερα τα ιδιωτικά πανεπιστήμια λειτουργούν στην Ελλάδα.

Αυτό ακούγεται προφανές διεθνώς.

Αλλά αυτά τα «προφανή», όταν τα υλοποιείς, παράγουν αποτέλεσμα. Και ταυτόχρονα, πρέπει να μπορείς να ανταποκρίνεσαι στο απρόβλεπτο. Και αυτό απαιτεί να έχεις σχέδιο, όπως το περιγράφει ο Clausewitz: ο στρατηγός πρέπει να έχει σχέδιο μπαίνοντας στη μάχη, γνωρίζοντας όμως ότι θα αλλάξει αμέσως μόλις ξεκινήσει.

Σας ευχαριστώ πολύ.

Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης εκτιμά ότι η Αθήνα μπορεί να απορροφήσει το σοκ του πολέμου στη Μέση Ανατολή και εξηγεί τη μεταμόρφωση της χώρας του.

Ήταν ο «ασθενής» της Ευρώπης, και να που σήμερα, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε πρότυπο δημοσιονομικής πειθαρχίας. Δεκαέξι χρόνια μετά την αρχή μιας κρίσης που λίγο έλειψε να παρασύρει τη ζώνη του ευρώ, η Ελλάδα παρουσιάζει μια εντυπωσιακή ευρωστία: ισχυρή ανάπτυξη, ανεργία στο χαμηλότερο επίπεδο και χρέος που μειώνεται με γρήγορο ρυθμό. Ωστόσο, ανάμεσα στον πληθωρισμό που βαραίνει τα νοικοκυριά και την απειλή μιας νέας πετρελαϊκής κρίσης, ο δρόμος παραμένει δύσβατος. Για την εφημερίδα “Le Point”, ο Κυριάκος Πιερρακάκης, Υπουργός Οικονομίας της Ελλάδας και πρόεδρος του Eurogroup, επανέρχεται σε αυτή τη «μεταμόρφωση». Την ώρα που η Γαλλία παλεύει με τα δικά της ελλείμματα, (ο Υπουργός) αντλεί τα διδάγματα από μια άνευ προηγουμένου πολιτική λιτότητας.

Le Point: Είναι η Ελλάδα σε θέση να αντιμετωπίσει την πετρελαϊκή κρίση;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Η Ελλάδα είναι σε καλή θέση για να απορροφήσει το σοκ. Η οικονομία μας έχει καταστεί σαφώς πιο ανθεκτική τα τελευταία χρόνια, χάρη σε μια διατηρήσιμη ανάπτυξη, στην εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών και στη συνέχιση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Όπως υπογραμμίζει η τελευταία έκθεση στο πλαίσιο του άρθρου 4 του ΔΝΤ, η ενίσχυση της δημοσιονομικής κατάστασης της Ελλάδας και η αυξημένη ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού της τομέα αποτελούν ισχυρά αναχώματα απέναντι σε εξωτερικούς κραδασμούς, ιδίως στη μεταβλητότητα των τιμών της ενέργειας. Έχουμε ήδη ανακοινώσει στοχευμένα μέτρα για να μετριάσουμε τον άμεσο αντίκτυπο, βασιζόμενοι στην ευρωπαϊκή εργαλειοθήκη που αναπτύχθηκε κατά την ενεργειακή κρίση του 2022, δίνοντας έμφαση στη στήριξη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών και στη διασφάλιση της σταθερότητας της αγοράς.

Από τον Απρίλιο του 2026, η Ελλάδα εφαρμόζει ένα σχέδιο στήριξης ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ για να αντιμετωπίσει την αύξηση του ενεργειακού κόστους. Μεταξύ των κύριων μέτρων περιλαμβάνονται μια επιδότηση 0,16 ευρώ ανά λίτρο στο ντίζελ (συνολική μείωση 0,20 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ), μια ψηφιακή κάρτα καυσίμων για τους καταναλωτές και μια επιδότηση 15% στο κόστος των λιπασμάτων για τους αγρότες. Ταυτόχρονα, παραμένουμε σε ετοιμότητα. Κάθε επιπλέον μέτρο, εφόσον χρειαστεί, θα είναι στοχευμένο, ώστε να εξασφαλιστεί ουσιαστική στήριξη στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Le Point: Η ελληνική οικονομία φαίνεται πράγματι να βρίσκεται σήμερα σε καλύτερη πορεία. Πρόκειται για μια αναγέννηση;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Ναι, τα στοιχεία το επιβεβαιώνουν. Η Ελλάδα πλέον παρουσιάζει πρωτογενές πλεόνασμα και έχουμε το ταχύτερα μειούμενο χρέος (ως ποσοστό του ΑΕΠ) στην Ευρώπη. Το 2026, σύμφωνα με τις προβλέψεις, ο ρυθμός ανάπτυξης εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 2,4%, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, το χρέος που κάποτε πλησίαζε το 210% ως ποσοστό του ΑΕΠ, υπολογίζεται ότι θα πέσει κάτω από το 120% έως το τέλος της δεκαετίας.

Αυτή η επίδοση συνδέεται με τη βαθιά μεταμόρφωση της χώρας. Υλοποιήσαμε μεταρρυθμίσεις και επωφεληθήκαμε από την πολιτική σταθερότητα, την ευρωπαϊκή στήριξη και τη συνεχή δράση της κυβέρνησης Μητσοτάκη από το 2019. Η ανεργία βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2008. Αυτό αποτελεί απόδειξη ότι η ελληνική κοινωνία κατάφερε να ανακάμψει από μια κρίση που, για εμάς, έμοιαζε με τη μεγάλη ύφεση των Ηνωμένων Πολιτειών: χάσαμε 25 μονάδες ΑΕΠ, χιλιάδες άνθρωποι μετανάστευσαν, ζωές καταστράφηκαν, αλλά η Ελλάδα άντεξε. 

Le Point: Μιλάτε για μια χώρα που βρίσκεται σε καλή τροχιά. Ωστόσο, πολλοί Έλληνες έχουν την αίσθηση ότι η ζωή τους είναι πιο δύσκολη από πριν. Τι τους απαντάτε;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Τους ακούω. Οι προκλήσεις υπάρχουν, τόσο στην καθημερινή ζωή, όσο και στην πολιτική. Η στέγαση είναι πρόβλημα σε ολόκληρη την Ευρώπη, και στην Ελλάδα επίσης. Βιώσαμε ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις μετά την πανδημία του Covid που επιβάρυνε σημαντικά τα νοικοκυριά. Ορισμένοι άνθρωποι χρειάζονται πιο στοχευμένη στήριξη και πρέπει να ενισχύσουμε την οικονομία για να προστατεύσουμε την κοινωνία. Αυτός είναι ο σκοπός των μεταρρυθμίσεών μας: να ενισχύσουμε την ανάπτυξη και να βοηθήσουμε τους πολίτες με βιώσιμο τρόπο. Το τελευταίο πακέτο φορολογικών μέτρων που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός στοχεύει στην αύξηση των εισοδημάτων, ιδίως μέσω μιας μεταρρύθμισης που βασίζεται στην οικογένεια και στην ηλικία εισόδου στην αγορά εργασίας. Οι Έλληνες θα το βλέπουν άμεσα στον τραπεζικό τους λογαριασμό. 

Le Point: Η Γαλλία βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση όσον αφορά στα δημόσια οικονομικά. Ως χώρα που υπέστη χρόνια λιτότητας, τι κρατάτε από αυτή την εμπειρία;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Η Γαλλία υιοθέτησε έναν προϋπολογισμό που σέβεται τους ευρωπαϊκούς κανόνες και εντάσσεται σε μια πορεία μείωσης του ελλείμματος. Αυτό είναι θετικό. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, έζησε την πιο σκληρή κρίση από όλες τις χώρες που μπήκαν σε προγράμματα (επιτήρησης) του ΔΝΤ: τρία μνημόνια, τεράστιες απώλειες εισοδημάτων, ανεργία σε επίπεδα ρεκόρ. Το δίδαγμα είναι σαφές: να μην επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος. Χρειάζονται βιώσιμα δημόσια οικονομικά και ισχυρές μεταρρυθμίσεις ώστε να μη μεταφερθεί το βάρος στις επόμενες γενιές. Η Γαλλία έχει μια ισχυρή, πολυδιάστατη και καινοτόμο οικονομία. Διαθέτει όλα τα πλεονεκτήματα για να επιστρέψει σε ισχυρή ανάπτυξη και υγιή δημόσια οικονομικά. 

Le Point: Ποιες είναι οι προτεραιότητες των μεταρρυθμίσεων για να ενισχυθεί περαιτέρω η ελληνική οικονομία;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Πολλά διακυβεύονται πρώτα σε ευρωπαϊκό επίπεδο: επενδύσεις, ψηφιοποίηση, μείωση των εμποδίων μεταξύ κρατών-μελών, απλούστευση των διαδικασιών. Πρέπει να δημιουργήσουμε πραγματικούς «ευρωπαϊκούς πρωταθλητές», ικανούς να ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Σε εθνικό επίπεδο, πρέπει να διευρύνουμε το αναπτυξιακό μας δυναμικό, να απαντήσουμε στις προκλήσεις της στέγασης, να ενισχύσουμε το φορολογικό μας σύστημα. Έχουμε ήδη καταργήσει 83 φόρους και εισφορές σε εξήμισι χρόνια, αλλά πρέπει να κάνουμε ακόμη περισσότερα.

Η ανταγωνιστικότητα και η παραγωγικότητα παραμένουν στόχοι μείζονος σημασίας, ιδιαίτερα μπροστά στην πρόκληση του δημογραφικού. Η ψηφιακή μεταρρύθμιση υπήρξε μία από τις σημαντικότερες αλλαγές: έχουμε ψηφιοποιήσει περισσότερες από 2.000 δημόσιες υπηρεσίες. Πρόκειται για μια πολύ δημοφιλή μεταρρύθμιση που απελευθερώνει χρόνο, εξαλείφει τις τριβές και ενισχύει τη διαφάνεια. Πρέπει πλέον να ψηφιοποιήσουμε τη Δικαιοσύνη, την υγεία και την εκπαίδευση. Στην ανώτατη εκπαίδευση, για παράδειγμα, δεν είχαμε ποτέ καταφέρει (στο παρελθόν) να προσελκύσουμε ξένους φοιτητές, ούτε να συγκρατήσουμε τους νέους μας (να σπουδάσουν στην Ελλάδα). Η μεταρρύθμιση αυτού του τομέα θα έχει όχι μόνο εκπαιδευτικό, αλλά και οικονομικό όφελος. 

Le Point: Πρόσφατα εκλεγήκατε σε μια ευρωπαϊκή θέση. Πρόκειται για μια «ρεβάνς» της Ελλάδας μετά την κρίση;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Δεν μου αρέσει αυτή η λέξη. Στα ελληνικά έχουμε τη λέξη «ύβρις» και γνωρίζουμε τι σημαίνει. Προτιμώ να μιλάω για ευθύνη. Η αποστολή μας είναι σαφής: να παραδώσουμε αποτέλεσμα. Η Ευρώπη πρέπει πλέον να μετατρέψει τις στρατηγικές της, όπως αυτές που περιγράφονται στην έκθεση Ντράγκι, σε απτά αποτελέσματα. Αυτό που μετράει δεν είναι τα λόγια, αλλά οι πράξεις μας. 

Le Point: Η κρίση έχει οριστικά τελειώσει;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο. Το μέλλον είναι στα χέρια μας. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να παραμείνουν σε εγρήγορση απέναντι στους κινδύνους. Αλλά ναι, έχουμε κάθε λόγο να είμαστε αισιόδοξοι, τόσο ως πολιτικοί όσο και ως πολίτες.

Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή που ήδη προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, αναμένεται να κυριαρχήσει στις σημερινές συζητήσεις στο Eurogroup. Οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης θα εξετάσουν τις επιπτώσεις στις τιμές της ενέργειας και στον πληθωρισμό, καθώς και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών, σε ένα περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας.

Στη βελγική πρωτεύουσα βρίσκεται και ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, ο οποίος εκπροσωπεί την Ελλάδα στις συνεδριάσεις του Eurogroup.

Στο επίκεντρο της αυριανής συνεδρίασης του ECOFIN, εκτός από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, θα βρεθεί η δέσμη μέτρων για την ολοκλήρωση και την ενίσχυση της εποπτείας των χρηματοπιστωτικών αγορών στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union – SIU). Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί βασική προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στοχεύει στην εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς κεφαλαίων, στη διοχέτευση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις και στη διεύρυνση των πηγών χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ θα εξετάσουν επίσης τον οικονομικό και χρηματοπιστωτικό αντίκτυπο της συνεχιζόμενης ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας, όπως και τη συνέχιση της ευρωπαϊκής χρηματοδοτικής στήριξης προς τη χώρα.

Παράλληλα, στο ECOFIN θα συνεχιστούν οι προπαρασκευαστικές συζητήσεις για την επικείμενη σύνοδο των υπουργών Οικονομικών και των διοικητών Κεντρικών Τραπεζών της G20, καθώς και για τις εαρινές συνεδριάσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Συγκεκριμένα, είπε: «Η πλήρης κλίμακα των επιπτώσεων θα είναι συνάρτηση της διάρκειας αυτής της κρίσης. Θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από αυτήν. Εκεί θα γίνουν εμφανείς οι πραγματικές επιπτώσεις στη ναυτιλία, στις αλυσίδες εφοδιασμού και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών. Όσο περισσότερο επιμένει η αβεβαιότητα, τόσο ευρύτερο θα είναι το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης».

Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι «για να είμαστε ειλικρινείς, η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει» προειδοποιώντας ότι «η κυριαρχία της Ευρώπης δεν είναι πλέον μια αφηρημένη φιλοδοξία· είναι προϋπόθεση για την οικονομική επιβίωση και το θεσμικό κράτος. Είναι η ικανότητά μας να απορροφούμε εξωτερικούς κραδασμούς, να διαφυλάσσουμε την ενεργειακή μας ασφάλεια, να προστατεύουμε την παραγωγική μας βάση και την ανάπτυξη ικανοτήτων και να ενεργούμε έγκαιρα, συλλογικά και αποφασιστικά».

Ολόκληρη η ομιλία του Έλληνα υπουργού Εθνικής Οικονομία και προέδρου του Eurogroup

«Κυρίες και κύριοι, πρόεδρε Calvino, αξιότιμοι προσκεκλημένοι,

Είναι ιδιαίτερη χαρά να βρίσκομαι σήμερα μαζί σας στο Forum της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων — έναν ακρογωνιαίο λίθο της επενδυτικής ικανότητας της Ευρώπης και ένα σύμβολο της δυνατότητάς μας να μετατρέπουμε τη συλλογική φιλοδοξία σε συγκεκριμένα έργα. Αυτό ακριβώς είναι και το αντικείμενο, το εύρος και η αποστολή της ΕΤΕπ.

Συναντιόμαστε σε μια στιγμή κατά την οποία οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν κλιμακωθεί σημαντικά, με τις επιπτώσεις να φτάνουν πλέον ακόμη και στις ακτές της Ευρώπης. Αυτό που εκτυλίσσεται συνιστά μια πρωτοφανή και βαθιά ανησυχητική κρίση, η οποία ασκεί σημαντική πίεση σε μια ήδη εύθραυστη διεθνή τάξη.

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικοί κραδασμοί πολλαπλασιάζονται, οι οικονομίες μας δεν έχουν περιθώριο για εφησυχασμό. Για την Ευρώπη, το διακύβευμα είναι ταυτόχρονα οικονομικό και στρατηγικό. Πρόκειται για ζήτημα ισχύος, αυτονομίας και ανθεκτικότητας.

Η Μέση Ανατολή βρίσκεται στον πυρήνα των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και των κρίσιμων εμπορικών διαδρόμων. Όταν η αστάθεια πλήττει αυτό το κέντρο, οι συνέπειες είναι άμεσες και μετρήσιμες.

Οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται.

Το κόστος μεταφορών και ασφάλισης ανεβαίνει.

Η πλήρης κλίμακα των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια αυτής της κρίσης. Από αυτήν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό το πραγματικό αποτύπωμα στις ναυτιλιακές ροές, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών. Όσο περισσότερο διαρκεί η αβεβαιότητα, τόσο ευρύτερο θα είναι το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης.

Η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει.

Η ευρωπαϊκή κυριαρχία δεν είναι πλέον μια αφηρημένη φιλοδοξία — είναι προϋπόθεση για την οικονομική επιβίωση και τη θεσμική ισχύ.

Είναι η ικανότητά μας να απορροφούμε εξωτερικούς κραδασμούς, να διασφαλίζουμε την ενεργειακή μας ασφάλεια, να προστατεύουμε την παραγωγική μας βάση και την αναπτυξιακή μας δυναμική, και να ενεργούμε έγκαιρα, συλλογικά και αποφασιστικά.

Αυτό που απαιτείται σήμερα είναι μια σαφής αίσθηση κατεπείγοντος — με πλήρη αντίληψη ότι σε περιόδους κρίσης ο χρόνος δεν είναι ποτέ ουδέτερη μεταβλητή.

Η Ευρώπη διαθέτει τα εργαλεία για να διαμορφώσει τις εξελίξεις και να επαναβεβαιώσει τη στρατηγική της ισχύ. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είναι ένα από τα σημαντικότερα από αυτά τα εργαλεία.

Οφείλουμε να κινηθούμε γρήγορα και συντονισμένα ώστε να διασφαλίσουμε ότι θα το επιτύχουμε.

Η Ευρώπη έχει αποδείξει πολλές φορές στο παρελθόν την ανθεκτικότητά της. Αντιμετωπίσαμε χρηματοπιστωτικές αναταράξεις, κρίση δημόσιου χρέους, μια πανδημία και μια ενεργειακή κρίση. Προστατεύσαμε τις κοινωνίες μας. Σταθεροποιήσαμε τις οικονομίες μας. Δράσαμε από κοινού όταν είχε σημασία.

Όμως η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί στρατηγική ανάπτυξης.

Σήμερα η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα δομικό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας. Η ανάπτυξη της παραγωγικότητας υπολείπεται εδώ και χρόνια και το χάσμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει διευρυνθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια. Ταυτόχρονα, οι δημογραφικές πιέσεις αποτελούν πλέον σημαντικό περιοριστικό παράγοντα. Μέχρι το 2040, το εργατικό δυναμικό της Ευρώπης ενδέχεται να μειώνεται κατά σχεδόν δύο εκατομμύρια άτομα κάθε χρόνο. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές και στην Ελλάδα, από όπου προέρχομαι.

Αυτό αλλάζει ουσιαστικά την εξίσωση. Η ανάπτυξη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στην αύξηση της προσφοράς εργασίας όπως στο παρελθόν. Πρέπει να προκύψει από υψηλότερη παραγωγικότητα. Και η υψηλότερη παραγωγικότητα προκύπτει από την καινοτομία, από τις επενδύσεις και από την αποτελεσματική κατανομή κεφαλαίου.

Με απλά λόγια: το αναπτυξιακό μοντέλο που στήριξε την ευρωπαϊκή ευημερία επί δεκαετίες φτάνει στα όριά του.

Επομένως, το στρατηγικό καθήκον που έχουμε μπροστά μας είναι σαφές: πρέπει να κινητοποιήσουμε το κεφάλαιο πιο αποτελεσματικά ώστε να χρηματοδοτήσουμε την καινοτομία και την κλιμάκωση επιχειρήσεων. Αυτός είναι ο βασικός μοχλός για την αύξηση της παραγωγικότητας, την ενίσχυση των εισοδημάτων, τη στρατηγική αυτονομία και την ανθεκτικότητα.

Η Ευρώπη δεν πάσχει από έλλειψη αποταμιεύσεων. Το συζητάμε συχνά στο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Εκεί που υστερούμε είναι στην κινητοποίηση αυτών των αποταμιεύσεων — στον τρόπο με τον οποίο διοχετεύονται σε στρατηγικές επενδύσεις.

Κάθε χρόνο οι Ευρωπαίοι αποταμιεύουν περίπου 1,4 τρισεκατομμύρια ευρώ — και ένα πολύ μεγάλο μέρος αυτών των κεφαλαίων παραμένει σε καταθέσεις χαμηλής απόδοσης. Την ίδια στιγμή, οι ανταγωνιστές μας επενδύουν περισσότερο σε τεχνολογίες αιχμής και αναπτύσσονται ταχύτερα.

Τα στοιχεία είναι σαφή: Οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη στην ΕΕ ανέρχονται περίπου στο 2,2% του ΑΕΠ, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες φτάνουν περίπου στο 3,4%. Οι επενδύσεις venture capital στην Ευρώπη αντιστοιχούν περίπου στο 0,3% του ΑΕΠ, ενώ στις ΗΠΑ περίπου στο 0,7%.

Αυτά δεν είναι αφηρημένα στατιστικά στοιχεία. Μεταφράζονται στο κατά πόσο οι εταιρείες μπορούν να αναπτυχθούν, στο κατά πόσο οι ιδέες μπορούν να κλιμακωθούν και στο κατά πόσο η Ευρώπη θέτει πρότυπα ή απλώς τα υιοθετεί.

Το χάσμα αυτό δεν είναι τυχαίο. Αντανακλά δομικά χαρακτηριστικά του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος: μεγαλύτερη εξάρτηση από τις τράπεζες, κατακερματισμένες κεφαλαιαγορές και μια κουλτούρα κινδύνου που συχνά προτιμά τη διατήρηση κεφαλαίου αντί της ανάπτυξης.

Η διάγνωση είναι απλή: η Ευρώπη δεν στερείται ιδεών, ταλέντου ή αποταμιεύσεων. Αυτό που της λείπει είναι η κλίμακα και οι μηχανισμοί που μετατρέπουν τις αποταμιεύσεις σε καινοτομία.

Γι’ αυτό η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων είναι τόσο κρίσιμη. Πρόκειται για μια διαρθρωτική μεταρρύθμιση που η Ευρώπη έχει καθυστερήσει για πολύ καιρό.

Επίσης, γι’ αυτό θα πρέπει τώρα να μιλήσουμε σοβαρά και για το επόμενο επίπεδο: τον εκσυγχρονισμό των υποδομών μέσω των οποίων κινείται το κεφάλαιο.

Σε αυτό το σημείο ο ρόλος της ΕΤΕπ είναι καθοριστικός.

Η ΕΤΕπ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων δεν είναι απλώς δανειστές. Είναι οικοδόμοι της ευρωπαϊκής οικονομικής δυναμικότητας. Μειώνουν τον επενδυτικό κίνδυνο εκεί όπου οι αγορές διστάζουν. Μετατρέπουν έργα σε projects κατάλληλα για επένδυση. Δημιουργούν πρότυπα. Προσελκύουν ιδιωτικά κεφάλαια.

Με άλλα λόγια, η ΕΤΕπ είναι ένας από τους λίγους θεσμούς που διαθέτουν την εντολή και την αξιοπιστία να γεφυρώσουν τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις με την ανάγκη της Ευρώπης για επενδυτική κλίμακα.

Αν η Ευρώπη θέλει να γίνει ανταγωνιστική, χρειαζόμαστε περισσότερα έργα που να είναι κατάλληλα για επενδύσεις, περισσότερες αγορές που να είναι ελκυστικές για επενδύσεις και περισσότερους μηχανισμούς που θα επιτρέπουν στα ιδιωτικά κεφάλαια να ακολουθεί την απομείωση κινδύνου που δημιουργεί η δημόσια παρέμβαση.

Αυτό δεν είναι ένα σύνθημα. Είναι η πρακτική μηχανική της ανταγωνιστικότητας.

Και γι’ αυτό το θέμα αυτού του Φόρουμ —η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ασφάλειας— δεν είναι απλώς επίκαιρο. Είναι αναπόφευκτο.

Αυτό με φέρνει στο βασικό θέμα των σημερινών παρατηρήσεών μου: την ψηφιακή χρηματοδότηση.

Η ψηφιακή χρηματοδότηση δεν αποτελεί μια περιθωριακή αναβάθμιση. Πρόκειται για έναν δομικό μετασχηματισμό στον τρόπο με τον οποίο αντλείται, κατανέμεται, διακανονίζεται και εποπτεύεται το κεφάλαιο.

Ο μετασχηματισμός αυτός θα συμβεί. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα τον διαμορφώσει — ή αν θα προσαρμοστεί σε πλαίσια που σχεδιάστηκαν αλλού.

Αν το πετύχουμε σωστά, η ψηφιακή χρηματοδότηση μπορεί να επιτύχει κάτι βαθιά σημαντικό για την Ευρώπη: να μειώσει τις αποστάσεις.

Να μειώσει την απόσταση μεταξύ αποταμιευτών και καινοτόμων. Να μειώσει την απόσταση μεταξύ μικρών επιχειρήσεων και μεγάλων δεξαμενών κεφαλαίου. Να μειώσει την απόσταση μεταξύ εθνικών αγορών και μιας πραγματικά ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.

Οι τεχνολογίες DLT (distributed ledger technologies) μπορούν να μειώσουν τις τριβές στις διαδικασίες εκκαθάρισης και διακανονισμού, να μειώσουν το κόστος έκδοσης και διαμεσολάβησης, να επιταχύνουν τις διασυνοριακές πληρωμές και να διευρύνουν την πρόσβαση σε επενδύσεις. To tokenisation (η μετατροπή δηλαδή ενός περιουσιακού στοιχείου σε ψηφιακά “tokens”) μπορεί να μειώσει το κόστος έκδοσης —ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις— και να συνδέσει τις εταιρείες με ευρύτερες βάσεις επενδυτών σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Θα έλεγα ότι, όχι μόνο με την ιδιότητα του Υπουργού Οικονομικών αλλά και με την προηγούμενη ιδιότητά μου ως Υπουργού Ψηφιακού Μετασχηματισμού, η τεχνολογία δεν αφορά την τεχνολογία καθεαυτή.

Δεν προχωρά κανείς σε τεχνολογική αλλαγή για χάρη της ίδιας της τεχνολογίας.

Το ζητούμενο δεν είναι η τεχνολογία από μόνη της. Το ζητούμενο είναι πώς μπορεί να κινητοποιήσει και να επιλύσει πραγματικές κοινωνικές ανάγκες. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πώς μπορεί να μειώσει το διαρθρωτικό κόστος κεφαλαίου στην Ευρώπη και πώς μπορούμε να κατευθύνουμε το κεφάλαιο ταχύτερα και αποτελεσματικότερα προς παραγωγικές επενδύσεις.

Τα οφέλη είναι ουσιαστικά: μεγαλύτερη συμπερίληψη, περισσότερος ανταγωνισμός, χαμηλότερο κόστος για τους καινοτόμους, βαθύτερες δεξαμενές χρηματοδότησης για τους επιχειρηματίες και μεγαλύτερη διαφάνεια για τους επενδυτές.

Αλλά μόνο εάν όλα αυτά ενταχθούν σε ένα συνεκτικό ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Η ψηφιακή χρηματοδότηση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη διαρθρωτική ενοποίηση. Πρέπει να τη συμπληρώσει.

Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων εμβαθύνει και ενοποιεί τις κεφαλαιαγορές σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ψηφιακή χρηματοδότηση εκσυγχρονίζει την υποδομή που επιτρέπει σε αυτές τις αγορές να λειτουργούν αποτελεσματικά σε μεγάλη κλίμακα.

Η ενοποίηση χωρίς σύγχρονες υποδομές θα είναι πιο αργή, πιο δαπανηρή και λιγότερο ανταγωνιστική. Οι σύγχρονες υποδομές χωρίς ενοποίηση θα παραμείνουν κατακερματισμένες και περιορισμένες.

Επομένως, δεν πρόκειται για δύο παράλληλες ατζέντες. Πρόκειται για ένα ενιαίο στρατηγικό εγχείρημα: ενοποίηση και εκσυγχρονισμός που προχωρούν μαζί.

Έτσι θα κινητοποιήσουμε αποτελεσματικότερα τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις. Έτσι θα χρηματοδοτήσουμε την καινοτομία σε μεγάλη κλίμακα και θα οικοδομήσουμε την ευρωπαϊκή δυναμικότητα από την οποία εξαρτώνται πλέον σε μεγάλο βαθμό η ανταγωνιστικότητα και η ασφάλειά μας.

Αλλά όπου υπάρχει προοπτική, υπάρχει και κίνδυνος. Και η Ευρώπη έχει μάθει αυτό το μάθημα στο παρελθόν.

Η χρηματοοικονομική καινοτομία προσφέρει αποτελεσματικότητα, αλλά απαιτεί επίσης συντονισμένη εποπτεία και ισχυρή διακυβέρνηση ώστε η εμπιστοσύνη και η σταθερότητα να τη συνοδεύουν.

Πρέπει λοιπόν να είμαστε σαφείς ως προς τους κινδύνους που διαχειριζόμαστε.

Πρώτον, ο κατακερματισμός. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε η ψηφιακή καινοτομία να διασπάσει τις αγορές μας σε εθνικά «σιλό». Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στα οικοσυστήματα πλατφορμών να εξελιχθούν σε νέες μορφές αγοραίου διαχωρισμού.

Δεύτερον, η μεταβλητότητα και η αστάθεια. Τα κρυπτο-περιουσιακά στοιχεία και τα stablecoins έχουν δείξει πόσο γρήγορα η καινοτομία μπορεί να ξεπεράσει την εποπτεία. Ο κίνδυνος στον κυβερνοχώρο δεν είναι δευτερεύον ζήτημα — είναι συστημικός.

Το δίδαγμα είναι απλό: η καινοτομία χωρίς εμπιστοσύνη δεν μπορεί να αναπτυχθεί σε κλίμακα. Και η εμπιστοσύνη δεν δημιουργείται από την αισιοδοξία. Δημιουργείται από κανόνες, εποπτεία και αξιόπιστη εφαρμογή τους.

Η Ευρώπη έχει ήδη κάνει ένα σημαντικό βήμα με τον κανονισμό MiCAR, αποδεικνύοντας ότι η έξυπνη ρύθμιση μπορεί να δημιουργήσει εμπιστοσύνη — και η εμπιστοσύνη επιτρέπει την ανάπτυξη σε κλίμακα.

Ταυτόχρονα, η διατήρηση της εμπιστοσύνης και της σταθερότητας σε ένα ολοένα πιο ψηφιακό χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα παραμένει ουσιώδης. Σε αυτό το πλαίσιο, το ψηφιακό ευρώ αποτελεί μια καίρια στρατηγική πρωτοβουλία.

Όπως έχει επισημάνει η πρόεδρος Lagarde, στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι η ρευστότητα της κεντρικής τράπεζας θα παραμείνει διαθέσιμη και στην ψηφιακή εποχή — συμπληρώνοντας τα μετρητά, στηρίζοντας την καινοτομία στις πληρωμές, ενισχύοντας τη νομισματική κυριαρχία της Ευρώπης και ενδυναμώνοντας την ανθεκτικότητα και την αυτονομία των ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών.

Πρόκειται για ένα βασικό έργο ενίσχυσης δυναμικότητας, που συμβάλλει στην περαιτέρω ενίσχυση του διεθνούς ρόλου της Ένωσης.

Πλέον περνάμε από τη φάση προετοιμασίας στο επόμενο στάδιο τεχνικής εργασίας. Αν το νομοθετικό πλαίσιο συμφωνηθεί μέσα στο 2026, μπορεί να ακολουθήσει πιλοτική εφαρμογή το 2027, με το σύστημα να είναι έτοιμο για πιθανή έκδοση γύρω στο 2029.

Το ζήτημα δεν είναι η επίτευξη ταχύτητας για την ταχύτητα και μόνο. Το ζήτημα είναι ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να αναθέσει σε άλλους τα θεμέλια της αρχιτεκτονικής των πληρωμών της.

Υπάρχει επίσης μια γεωπολιτική διάσταση.

Η Ευρώπη πρέπει να δημιουργήσει μια ισχυρή δημόσια υποδομή και ταυτόχρονα να επιτρέψει στην ιδιωτική καινοτομία να αναπτυχθεί γύρω από αυτήν.

Σε μια εποχή τεχνολογικού ανταγωνισμού και στρατηγικής αντιπαράθεσης, η χρηματοπιστωτική υποδομή αποτελεί εργαλείο κυριαρχίας.

Το ερώτημα δεν είναι αν η ψηφιακή χρηματοδότηση θα αναπτυχθεί. Το ερώτημα είναι αν θα ενισχύσει την αυτονομία και τη σταθερότητα της Ευρώπης — ή αν θα δημιουργήσει νέες εξαρτήσεις.

Αυτό είναι κρίσιμο να γίνει κατανοητό όχι μόνο για την ψηφιακή χρηματοδότηση, αλλά και για κάθε μορφή ψηφιακής καινοτομίας — από τις υποδομές cloud έως τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές.

Χτίζουμε δυναμικότητα ή δημιουργούμε νέες εξαρτήσεις;

Και ποια από τις δύο κατευθύνσεις επιτρέπουμε να επικρατήσει;

Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλίσει ότι η ψηφιακή καινοτομία θα ενισχύει — και δεν θα αποδυναμώνει — την ακεραιότητα και την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος.

Αυτό σημαίνει διατήρηση της νομισματικής ανεξαρτησίας. Σημαίνει ασφαλείς υποδομές για πληρωμές και διακανονισμούς. Σημαίνει κανόνες που προστατεύουν τη σταθερότητα και τους καταναλωτές, ενώ επιτρέπουν στις αγορές να αναπτύσσονται.

Η επιλογή δεν είναι μεταξύ καινοτομίας και σταθερότητας.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν διαθέτουμε τη στρατηγική σαφήνεια — και την πολιτική αυτοπεποίθηση — για να πετύχουμε και τα δύο.

Επιτρέψτε μου να κλείσω την ομιλία μου με το όραμά μου σχετικά με το πώς θα έμοιαζε η επιτυχία.

Επιτυχία είναι μια Ευρώπη όπου οι αποταμιεύσεις δεν παραμένουν αδρανείς τη στιγμή που όσοι επενδύουν σε καινοτομία αναζητούν κεφάλαια.

Επιτυχία είναι μια Ευρώπη όπου μια εταιρεία μπορεί να αναπτυχθεί διασυνοριακά τόσο εύκολα όσο και μέσα σε ένα μόνο κράτος-μέλος.

Επιτυχία είναι μια Ευρώπη όπου η τεχνολογία μειώνει το κόστος και διευρύνει τις ευκαιρίες, χωρίς να υπονομεύει τη σταθερότητα.

Επιτυχία είναι μια Ευρώπη όπου οι κεφαλαιαγορές επιτελούν τον σκοπό τους: να κατανέμουν αποτελεσματικά το κεφάλαιο προς παραγωγική ανάπτυξη.

Αν το πετύχουμε αυτό, η ψηφιακή χρηματοδότηση θα αποτελέσει καταλύτη. Θα εμβαθύνει τις κεφαλαιαγορές, θα επιτρέψει απρόσκοπτες διασυνοριακές επενδύσεις και θα χρηματοδοτήσει την καινοτομία σε μεγάλη κλίμακα.

Και θεσμοί όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα παραμείνουν κεντρικοί — όχι μόνο ως χρηματοδότες, αλλά ως οικοδόμοι ευρωπαϊκής δυναμικότητας, επιταχυντές επενδύσεων και πυλώνες εμπιστοσύνης.

Η εμπιστοσύνη είναι η κατεύθυνση που πρέπει τώρα να επιλέξει η Ευρώπη: όχι απλώς για να διαχειριστεί τη σταθερότητα, αλλά για να οικοδομήσει τα θεμέλια του επόμενου κύματος ευημερίας.

Σας ευχαριστώ».

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στον ρόλο που διαδραματίζει η Επίτροπος, Maria Luis, σε αυτή τη διαδικασία, σημειώνοντας πως παράγει αποτελέσματα με ευγένεια και αποφασιστικότητα και ευχαριστώντας την ανοιχτά γι’ αυτό.

Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε επίσης ότι, η Ελλάδα υποστηρίζει την απλοποίηση του κανονισμού για τις επικουρικές συντάξεις. Όπως ανέφερε:

«Σε σχέση με την οδηγία για τα Ιδρύματα Επαγγελματικής Συνταξιοδοτικής Παροχής (Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης), θεωρώ ότι η προσέγγιση είναι σωστή.
Πρόκειται για μια προσέγγιση ελάχιστης εναρμόνισης, όπου λαμβάνονται υπόψη οι ευαισθησίες των κρατών-μελών, ενώ ταυτόχρονα αναβαθμίζονται τα πρότυπα σε όλη την Ένωση. Υποστηρίζουμε πλήρως την κατεύθυνση, την έμφαση στη διακυβέρνηση, στη διαχείριση κινδύνου και στη διαφάνεια. Αν είχα να προσθέσω κάτι εδώ, θα έλεγα ότι βλέπουμε περιθώριο για περαιτέρω βελτίωση της πρότασης, ώστε να διασφαλιστεί ότι η αρχή της αναλογικότητας εφαρμόζεται με πιο λειτουργικό τρόπο, ειδικά όσον αφορά μικρότερα ταμεία, διατηρώντας παράλληλα ισχυρές δικλείδες ασφαλείας και ενισχύοντας την προστασία σε πιο σύνθετα περιβάλλοντα, όπως τα πολυεργοδοτικά σχήματα και οι διασυνοριακές ρυθμίσεις, όπου η σαφήνεια των αρμοδιοτήτων είναι κρίσιμη.

Όσον αφορά το δεύτερο θέμα, την αναθεώρηση του Κανονισμού για το Πανευρωπαϊκό Προσωπικό Συνταξιοδοτικό Προϊόν (PEPP), η Ελλάδα υποστηρίζει την προσπάθεια απλοποίησης, ώστε να καταστεί απλό, οικονομικά αποδοτικό και ασφαλές. Χαιρετίζουμε τα μέτρα που διασφαλίζουν ότι η φορολογική του μεταχείριση είναι συγκρίσιμη με εκείνη των εθνικών ιδιωτικών συνταξιοδοτικών προϊόντων. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα κράτη-μέλη που δεν έχουν αναπτύξει τον τρίτο πυλώνα».

Ο κ. Πιερρακάκης πρόσθεσε ότι, στο πλαίσιο αυτό, η βελτίωση της εμπορικής βιωσιμότητας μέσω μεγαλύτερης ευελιξίας στον σχεδιασμό και τη διανομή προϊόντων μπορεί να συμβάλλει στην προσέλκυση παρόχων, στην επέκταση των επιλογών καθώς και στην υποστήριξη μιας ευρύτερης αναβάθμισης της αγοράς.

«Ενθαρρύνουμε επίσης τη συνεχή προσήλωση στην προστασία των καταναλωτών, η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική και επίκαιρη. Είναι ζωτικής σημασίας για την εμπιστοσύνη και για την επίτευξη κλίμακας. Από αυτή την άποψη, θεωρώ σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η βασική επιλογή περιλαμβάνει σαφείς, εύκολα κατανοητές εγγυήσεις κεφαλαίου και ότι οι υποψήφιοι αποταμιευτές λαμβάνουν την κατάλληλη συμβουλευτική, ώστε το προϊόν που επιλέγεται να είναι κατάλληλο για τις ανάγκες και το προφίλ κινδύνου τους.
Συνολικά, συγχαρητήρια και ας προχωρήσουμε ακόμη πιο γρήγορα», δήλωσε.

Στον πυρήνα των εργασιών βρίσκεται η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ και η προώθηση της ευρωπαϊκής νομισματικής κυριαρχίας, ως στρατηγική απάντηση στις εντεινόμενες γεωοικονομικές προκλήσεις.

Στο σημερινό Eurogroup, οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης θα εστιάσουν στις κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής για το 2026. Στη συζήτηση θα παρέμβει η καθηγήτρια του London Business School, Hélène Rey, πρόεδρος της ανεξάρτητης ακαδημαϊκής ομάδας εμπειρογνωμόνων της G7 για τις παγκόσμιες ανισορροπίες.

Κατόπιν πρόσκλησης του Κυριάκου Πιερρακάκη, στη συνεδρίαση θα συμμετάσχει και ο υπουργός Οικονομικών του Καναδά, François-Philippe Champagne, με το Eurogroup να διευρύνει το αποτύπωμά του και να ενισχύει τον ρόλο του ως κομβικού πυλώνα οικονομικού συντονισμού.

Τον πρόεδρο του Eurogroup συνοδεύει στη βελγική πρωτεύουσα ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, ο οποίος εκπροσωπεί πλέον την Ελλάδα στις συνεδριάσεις του οργάνου.

*ECOFIN: Μεταρρυθμίσεις για ισχυρότερη Ευρώπη

Η αυριανή συνεδρίαση του ECOFIN ανοίγει το κεφάλαιο των δομικών μεταρρυθμίσεων που θα καθορίσουν την ευρωπαϊκή οικονομία της επόμενης δεκαετίας.

Κεντρικό θέμα της συζήτησης είναι οι επικουρικές συντάξεις, με στόχο την ενίσχυσή τους ως συμπληρωματικού άξονα των δημόσιων συνταξιοδοτικών συστημάτων και τη διασφάλιση επαρκούς εισοδήματος κατά τη συνταξιοδότηση. Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, στο πλαίσιο της ευρύτερης δέσμης μέτρων που συζητείται στο ECOFIN και εντάσσεται στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Στόχος είναι η διοχέτευση περισσότερων μακροπρόθεσμων αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις, η ενίσχυση της συμμετοχής εργαζομένων και επαγγελματιών σε συλλογικά συνταξιοδοτικά σχήματα και η στήριξη της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Παράλληλα, οι υπουργοί θα εξετάσουν την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, την επιτάχυνση του ψηφιακού ευρώ, τις κατευθυντήριες γραμμές του προϋπολογισμού της ΕΕ για το 2027 και τη Σύσταση για την οικονομική πολιτική της ευρωζώνης το 2026, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η φετινή Σύσταση εστιάζει σε ένα νέο αναπτυξιακό υπόδειγμα για την ευρωζώνη, με αιχμή τη δημοσιονομική σταθερότητα, την ενίσχυση της άμυνας, τη δυναμική στην αγορά εργασίας, την καινοτομία, την τεχνολογική υπεροχή, καθώς και ένα ανθεκτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί επίσης στον οικονομικό αντίκτυπο της ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας και στην πορεία υλοποίησης του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Στο περιθώριο των εργασιών, ο Κυριάκος Πιερρακάκης θα πραγματοποιήσει διμερείς επαφές με Ευρωπαίους ομολόγους του, ενισχύοντας τις συμμαχίες της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό οικονομικό πυρήνα και προωθώντας μια ατζέντα ανάπτυξης, επενδύσεων και στρατηγικής αυτονομίας.

«Η σχέση της χώρας μας με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δεν είναι απλώς μια σχέση χρηματοδότησης. Είναι σχέση στρατηγικής σύμπραξης» υπογραμμίζει.

Σε βίντεο το οποίο παραθέτει, ο κ. Πιερρακάκης επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων «η Ελλάδα ενισχύει την ενεργειακή της θέση σε μια Ευρώπη που αναζητά ασφάλεια (…). Αυτό σημαίνει ότι η συνεργασία μας δεν αφορά μόνο την οικονομία. Αφορά τη θέση της χώρας σε έναν ευρύτερο ευρωπαϊκό καταμερισμό ρόλων», επισημαίνει.

Αυτό επεσήμανε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης σε ομιλία του στο ECONOMIST IMPACT, προσθέτοντας ότι η αξιοπιστία στα δημόσια οικονομικά δημιούργησε χώρο για μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις και ανθεκτικότητα όταν θα έρθει το επόμενο σοκ.

Η δημοσιονομική σωφροσύνη, είπε, για εμάς είναι ένα καθεστώς. Διότι η αξιοπιστία είναι το θεμέλιο της κυριαρχίας σε έναν τόσο ευμετάβλητο κόσμο. Η αξιοπιστία δεν χτίζεται μόνο με βάση τη λιτότητα. Αλλά με τη δημιουργία καλύτερων πιο σταθερών θεσμών, σύγχρονων συστημάτων.

Και αυτός είναι ο λόγος που το ψηφιακό κράτος έχει νόημα. Να γιατί η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής έχει νόημα. Να γιατί η νομιμοποίηση των μεταρρυθμίσεων συνολικά στο σύστημα έχουν νόημα οι ίδιες. Οι άνθρωποι αποδέχονται δύσκολες προκλήσεις και αλλαγές, όταν βλέπουν ότι το σύστημα γίνεται πιο δίκαιο και όχι απλά πιο αυστηρό, πιο σφιχτό.

Ο υπουργός συνέχισε λέγοντας ότι ουδείς στο μέλλον μπορεί να αποφύγει τη λέξη «γεωπολιτική». Η ασφάλεια και η άμυνα πρέπει να γίνουν κατανοητές μέσα από το πρίσμα της ανθεκτικότητας. Οι υψηλότερες αμυντικές δαπάνες δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά κομμάτι της προετοιμασίας για την αποτροπή και την αποδοχή της κοινής ευθύνης. Για την Ελλάδα, οι αμυντικές δαπάνες είναι το γεωγραφικό πεπρωμένο μας.

Το στρατηγικό περιβάλλον στην Ευρώπη απαιτεί πιο σοβαρή ευρωπαϊκή συμβολή στα θέματα άμυνας. Και αυτό δεν έχει να κάνει με την αποδυνάμωση των διατλαντικών σχέσεων, έχει να κάνει με την ενίσχυσή τους μέσω της συμβολής και όχι μόνο μέσω του σχολιασμού.

Παράλληλα, επεσήμανε ο υπουργός, αυτό το «τεντωμένο σχοινί» χαρακτηρίζεται από το εμπόριο. Ο εμπορικός πόλεμος δεν θα έχει νικητές. Υπάρχουν αμοιβαίες ζημίες μέσω αβεβαιότητας και πληθωρισμού. Η Ευρώπη πρέπει να είναι σε θέση να προστατέψει τα συμφέροντά της, αλλά και να αποφύγει την κλιμάκωση που θα έχει ζημία για τους πολίτες της. Η αποκλιμάκωση και η ανθεκτικότητα μπορούν να βοηθήσουν τις περαιτέρω επενδύσεις στην εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και στη διατήρηση ανοικτών των διαύλων.

Εδώ η ενότητα μετρά, είπε ο υπουργός. Μια ενότητα των «27» δεν μπορεί πάντα να κινείται γρήγορα. Όμως έχει την κλίμακα, έχει τη σταθερότητα και εάν λειτουργεί από κοινού τότε θέτει πρότυπα που οι άλλοι θα ακολουθήσουν σε όλο τον κόσμο.

Όπως είπε ο κ. Πιερρακάκης, η συνοχή δεν είναι ένα ηθικό πρόσταγμα. Είναι ένα στοιχείο ανταγωνιστικής στρατηγικής. Οι άνθρωποι θέλουν καινοτομία, μεταρρυθμίσεις εάν θεωρήσουν ότι το σύστημα είναι δίκαιο. Εάν οι προσπάθειες ανταμείβονται, εάν οι κανόνες εφαρμόζονται και εάν η ανάπτυξη μεταφράζεται σε βελτίωση της καθημερινότητας. Αυτό σημαίνει επενδύσεις στις δεξιότητες, σημαίνει εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης και της διά βίου μάθησης, σημαίνει να επιτρέπεις στους ανθρώπους να συμμετέχουν σε αυτήν την κοινωνία και οι πολίτες να μην αφιερώνουν χρόνο για να υπερπηδούν εμπόδια, αλλά για να δημιουργούν αξία.

Στην Ελλάδα αυτό το έχουμε καταλάβει. Ένα σταθερό και ικανό κράτος αποτελεί το θεμέλιο μιας ικανής οικονομίας.

Όπως ανέφερε ο υπουργός, ο κόσμος στο μέλλον θα είναι ευμετάβλητος. Οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί, οι τεχνολογικές εξελίξεις, οι κλιματικές πιέσεις, οι δημογραφικές αλλαγές θα διασταυρωθούν με τρόπο που θα θέσουν εν αμφιβόλω όλες τις υποθέσεις μας εργασίας.

Για να περπατάς σε ένα «τεντωμένο σχοινί», πρόσθεσε, απαιτούνται τρία πράγματα: Αξιόπιστα δημόσια οικονομικά, θεσμοί που λειτουργούν και εταιρικές σχέσεις που μπορούν να αντέξουν.

Καταλήγοντας, είπε, ότι η δύναμη της Ευρώπης δεν ήταν ποτέ η τελειότητα. Ήταν η επιμονή. Όχι η ομοιομορφία, αλλά η συνεργασία. Όχι η υποχώρηση, αλλά η συμμετοχή με όρους σοβαρότητας, με όρους σταθερότητας.

Ο κόσμος στο μέλλον θα τεστάρει τις δυνατότητές μας να μεταφράζουμε αυτές τις αξίες σε αποτελέσματα. Και η απάντηση δεν μπορεί να είναι απλά ρητορική. Πρέπει και θα είναι πλήρως λειτουργική. Η φιλοδοξία μας πρέπει να είναι ξεκάθαρη. Να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς, σε μια ανοικτή κοινωνία η οποία είναι δίκαιη, και στην τεχνολογία η οποία άγεται από την ανθρώπινη κρίση.

Η έκδοση του νέου 10ετούς ομολόγου της Ελλάδας από τον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους κατέρριψε πολλά ρεκόρ. Η χώρα δανείστηκε €4 δισ. με απόδοση 3,47%, έναντι 3,63% πέρυσι, την ώρα που τα ευρωπαϊκά επιτόκια αυξήθηκαν κατά περίπου 25 μονάδες βάσης. pic.twitter.com/zzXQYjsBoX

— Kyriakos Pierrakakis (@Pierrakakis) January 14, 2026

Συγκεκριμένα, στην ανάρτηση αναφέρει:

Η έκδοση του νέου 10ετούς ομολόγου της Ελλάδας από τον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους κατέρριψε πολλά ρεκόρ. Η χώρα δανείστηκε €4 δισ. με απόδοση 3,47%, έναντι 3,63% πέρυσι, την ώρα που τα ευρωπαϊκά επιτόκια αυξήθηκαν κατά περίπου 25 μονάδες βάσης.

Το ενδιαφέρον ήταν πρωτοφανές:

49,5 δισ. προσφορές,

330 επενδυτές

Το μεγαλύτερο βιβλίο προσφορών που έχει καταγραφεί ποτέ για ελληνική έκδοση.

Είναι η πιο πειστική απάντηση σε όσους αμφισβητούν την αξία της επενδυτικής βαθμίδας. Στην πράξη, σημαίνει χαμηλότερο κόστος δανεισμού για το κράτος, για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Σημαίνει περισσότερη ανάπτυξη, σταθερότητα και ελπίδα.

Στη συνέχεια αναφέρεται στους νέους δρόμους που ανοίγει το 2026.

Αναλυτικά όσα λέει στο συνοδευτικό video:

«Tο 2025 άφησε καθαρό αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία. Ήταν μια χρονιά πραγματικά πυκνή σε γεγονότα.

Από φέτος, ένα ενοίκιο στο τέλος της χρονιάς θα επιστρέφεται από το κράτος στον τραπεζικό λογαριασμό του ενοικιαστή.

Μονιμοποιείται η οικονομική ενίσχυση 250 ευρώ καθαρά για 1,5 εκατ. συνταξιούχους άνω των 65 ετών.
Ο νέος εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών αποδεικνύεται ένα πολύ ισχυρό εργαλείο στήριξης των πολιτών και των επιχειρήσεων της χώρας.

Τράπεζες οι οποίες μετέχουν στο ψηφιακό σύστημα ΔΙΑΣ ακόμη και σήμερα χρεώνουν ποσά της τάξης το 1,5 με 2 ευρώ στο πλαίσιο και πρόσφατης απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Οι χρεώσεις αυτές με την νομοθετική μας παρέμβαση μηδενίζονται. Μηδενίζουμε τις προμήθειες, καταργούμε τους χρεώσεις, θεσπίζουμε εθνικό πλαφόν 1,5 ευρώ στους παρόχους.

Οι φόροι για όλους μειώνονται. Για μισθωτούς του δημόσιου τομέα, του ιδιωτικού τομέα, ελεύθερους επαγγελματίες, συνταξιούχους, αγρότες. Ο φορολογικός συντελεστής έως τις 20.000 ευρώ μηδενίζεται.
Η εξαγορά του Χρηματιστήριου Αθηνών από τη Euronext αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις των τελευταίων δεκαετιών.

Χθες το βράδυ κατατέθηκε μια τροπολογία που αφορά δύο τραγωδίες που σημάδευσαν ανεξίτηλα τη συλλογική μας μνήμη. Την πυρκαγιά της 23ης Ιουλίου του 2018 στο Μάτι, την πλημμύρα της 15ης Νοεμβρίου του 2017 στη Μάνδρα Αττικής. Το κράτος έπαψε να αντιδικεί με ανθρώπους που είχαν ήδη χάσει τα πάντα».

Στη συνέχεια ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κάνει αναφορά στην ανάληψη της προεδρίας του Eurogroup με αποσπάσματα ομιλιών του και για τον προϋπολογισμό.

«Με τις μεγάλες αλλαγές που ήδη φέρνουν αποτελέσματα και με την εμπιστοσύνη η οποία χτίζεται μέρα με την ημέρα το 2026 μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους για κάθε πολίτη, για κάθε οικογένεια. Καλή χρονιά σε όλες και όλους, με υγεία και αισιοδοξία», καταλήγει ο κ. Πιερρακάκης.