Οι νέες κυρώσεις αφορούν διάφορα άτομα και οργανισμούς που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην καταστολή των διαδηλώσεων τον Ιανουάριο του 2026, οι οποίες οδήγησαν σε χιλιάδες θύματα μεταξύ των αμάχων.

Το Συμβούλιο επιβάλλει κυρώσεις στον αναπληρωτή υπουργό Εσωτερικών για θέματα ασφάλειας και επιβολής του νόμου του Ιράν, καθώς και σε διάφορους διοικητές τοπικών παραρτημάτων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), οι οποίοι συμμετείχαν άμεσα στη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων.

Οι κυρώσεις αφορούν και τρεις ιρανικές οντότητες «που συνέβαλαν στην καταστολή των πολιτών. Η Naji Research and Development (NRDC) ανέπτυξε την εφαρμογή παρακολούθησης για χρήση από τις δυνάμεις ασφαλείας».

Επιπλέον, σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου, «οι Cyber Police της Τεχεράνης έχουν πρωταρχικό ρόλο στον έλεγχο του διαδικτύου, στη λογοκρισία και τη δίωξη πολιτών για ψηφιακό περιεχόμενο». Οι περιορισμοί περιλαμβάνουν πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση συνεργασίας με εταιρείες της ΕΕ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Ουάσιγκτον εξετάζει μέτρα που θα στοχεύουν τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας, δηλαδή πλοία που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου παρακάμπτοντας τις κυρώσεις, καθώς και εμπόρους και ενδιάμεσους που διευκολύνουν αυτές τις συναλλαγές. Οι πληροφορίες δόθηκαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, καθώς οι συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.

Ορισμένες πηγές εκτιμούν ότι τα νέα μέτρα θα μπορούσαν να ανακοινωθούν ακόμη και εντός της εβδομάδας.

Ο Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, συζήτησε τα σχέδια αυτά κατά τη συνάντησή του με ομάδα Ευρωπαίων πρεσβευτών νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, τόνισε ότι «ο Πρόεδρος Τραμπ είναι ο Πρόεδρος της Ειρήνης», προσθέτοντας ότι υπό την ηγεσία του η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να δίνει προτεραιότητα στην επίλυση του πολέμου στην Ουκρανία.

Η τελική απόφαση, ωστόσο, ανήκει στον ίδιο τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, όπως προειδοποιούν οι πηγές.

Η είδηση των πιθανών νέων κυρώσεων είχε άμεσο αντίκτυπο στις αγορές ενέργειας. Η τιμή του πετρελαίου σημείωσε ήπια άνοδο, με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent να ενισχύονται έως και κατά 70 σεντς το βαρέλι, φτάνοντας τα 60,33 δολάρια, προτού περιορίσουν τα κέρδη τους.

Παρά το εκτεταμένο καθεστώς κυρώσεων που έχει επιβληθεί στη Ρωσία από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία το 2022, ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν έχει μέχρι στιγμής μεταβάλει τη στρατηγική του. Ωστόσο, τα μέτρα που στοχεύουν τους ρωσικούς πετρελαϊκούς κολοσσούς και το εμπόριο έχουν συμβάλει στη διατήρηση χαμηλών τιμών πετρελαίου, ασκώντας σημαντική πίεση στη ρωσική οικονομία, η οποία ήδη δοκιμάζεται.

Οι συζητήσεις για νέες κυρώσεις εξελίσσονται παράλληλα με ενδείξεις προόδου στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ουκρανίας για μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία. Ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ βρέθηκε στο Βερολίνο για διήμερες συνομιλίες με τον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και Ευρωπαίους ηγέτες.

Αξιωματούχοι από τις ΗΠΑ, την Ουκρανία και την Ευρώπη χαιρέτησαν τη σημαντική πρόοδο που σημειώθηκε στο σκέλος των εγγυήσεων ασφαλείας, οι οποίες θα υποστηρίζονται από την Ουάσιγκτον και θα αποσκοπούν στη διασφάλιση της ασφάλειας της Ουκρανίας μετά τον πόλεμο.

Παρά ταύτα, κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά, όπως το μέλλον των εδαφών στην ανατολική Ουκρανία, η τύχη των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων κεντρικής τράπεζας και η διαχείριση του πυρηνικού εργοστασίου της Ζαπορίζια.

Η Ρωσία επιμένει στην παραχώρηση περιοχών του Ντονμπάς, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειών Ντονέτσκ και Λουχάνσκ, τις οποίες προσπαθεί ανεπιτυχώς να καταλάβει πλήρως από το 2014. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι αμερικανικές προτάσεις προβλέπουν τη μετατροπή των μη κατεχόμενων περιοχών σε αποστρατιωτικοποιημένη ή ελεύθερη οικονομική ζώνη υπό ειδική διοίκηση.

Παραμένει ασαφές εάν τα εδάφη αυτά θα αναγνωριστούν de facto ως ρωσικά, καθώς και ποιες παραχωρήσεις είναι διατεθειμένη να κάνει η Μόσχα. Η Ουκρανία και οι σύμμαχοί της έχουν αντιδράσει αρνητικά σε κάθε προοπτική εδαφικών παραχωρήσεων ή αποχώρησης στρατευμάτων από περιοχές κρίσιμες για την άμυνα της χώρας.

Οι ΗΠΑ, όπως και οι Ευρωπαίοι εταίροι τους, εξετάζουν το ενδεχόμενο χρήσης των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στο πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας ειρήνης. Η Μόσχα έχει αντιδράσει έντονα σε αυτό το σενάριο, επιδιώκοντας παράλληλα χαλάρωση των κυρώσεων στην οικονομία της.

Με τις διαπραγματεύσεις να σκοντάφτουν σε ζητήματα εδαφών και εγγυήσεων ασφαλείας, η προσοχή στρέφεται πλέον στην αντίδραση του Βλαντιμίρ Πούτιν, χωρίς μέχρι στιγμής σαφείς ενδείξεις ότι είναι έτοιμος να αλλάξει στάση.

Ο Ρώσος αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Ριαμπκόφ, δήλωσε ότι είναι «πολύ σίγουρος» πως ο πόλεμος πλησιάζει στο τέλος του. Ωστόσο, σε συνέντευξή του στο ABC News, επανέλαβε ότι οι εδαφικές απαιτήσεις της Μόσχας παραμένουν αμετάβλητες, αποκλείοντας παράλληλα την ανάπτυξη στρατευμάτων του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία.

«Είμαι σχεδόν σίγουρος ότι είμαστε στα πρόθυρα να λύσουμε αυτή την τρομερή κρίση», δήλωσε, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες, προσθέτοντας ότι η Ρωσία είναι έτοιμη για συμφωνία «με την έννοια που χρησιμοποιεί ο Πρόεδρος Τραμπ».

Η κ. φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε επίσης στις επιθέσεις που έπληξαν το γραφείο της ΕΕ στο Κίεβο, καθώς και τις παραβιάσεις από ρωσικά dornes «του εναέριου χώρου της Ένωσής μας, τόσο στην Πολωνία όσο και στη Ρουμανία», όπως είπε.

Οι κυρώσεις περιλαμβάνουν τρεις τομείς.

Αρχικά, τον τομέα της ενέργειας. Απαγόρευση στις εισαγωγές ρωσικού LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου) στις ευρωπαϊκές αγορές. Επιπλέον, μείωση του ανώτατου όριου τιμής για το ρωσικό αργό πετρέλαιο, στα 47,60 δολάρια. Επιβολή κυρώσεων σε 118 επιπλέον πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου». Συνολικά, πάνω από 560 πλοία βρίσκονται πλέον στη λίστα κυρώσεων της ΕΕ.

«Οι μεγάλες εταιρείες εμπορίας ενέργειας, Rosneft και Gazprom Neft, τίθενται πλέον υπό πλήρη απαγόρευση συναλλαγών, ενώ άλλες εταιρείες θα υπαχθούν σε δέσμευση περιουσιακών στοιχείων».

«Τώρα στοχεύουμε εκείνους που τροφοδοτούν τον πόλεμο της Ρωσίας αγοράζοντας πετρέλαιο κατά παράβαση των κυρώσεων. Στοχεύουμε διυλιστήρια, εμπόρους πετρελαίου, εταιρείες σε τρίτες χώρες, περιλαμβανομένης της Κίνας» δήλωσε η Πρόεδρος.

Δεύτερος κλάδος, τα οικονομικά «παραθυράκια» που χρησιμοποιεί η Ρωσία για να παρακάμψει τις κυρώσεις. «Επιβάλλουμε απαγόρευση συναλλαγών σε επιπλέον ρωσικές τράπεζες, αλλά και σε τράπεζες τρίτων χωρών». «Για πρώτη φορά, τα περιοριστικά μέτρα μας θα επεκταθούν και σε πλατφόρμες κρυπτονομισμάτων, απαγορεύοντας τις συναλλαγές με αυτά. Καταχωρούμε τράπεζες του εξωτερικού που σχετίζονται με τα εναλλακτικά ρωσικά συστήματα πληρωμών και περιορίζουμε τις συναλλαγές με οντότητες που βρίσκονται σε ειδικές οικονομικές ζώνες».

Τρίτος άξονας των κυρώσεων, οι νέοι, άμεσοι περιορισμοί εξαγωγών σε είδη και τεχνολογίες πολέμου. «Καταχωρούμε 45 εταιρείες στη Ρωσία και σε τρίτες χώρες. Αυτές οι εταιρείες παρείχαν άμεση ή έμμεση υποστήριξη στο ρωσικό στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα».

«Οι κυρώσεις μας επηρεάζουν σοβαρά την ρωσική οικονομία. Το επιτόκιο βρίσκεται στο 17%. Ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός. Η πρόσβαση της Ρωσίας σε κεφάλαια και έσοδα μειώνεται σταθερά», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, και μίλησε για ένα σχέδιο πάνω στο οποίο εργάζεται η Επιτροπή.

«Με τα μετρητά που συνδέονται με αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, μπορούμε να χορηγήσουμε στην Ουκρανία ένα δάνειο αποζημίωσης. Τα ίδια τα περιουσιακά στοιχεία δεν θα θιγούν και ο κίνδυνος θα πρέπει να καλυφθεί συλλογικά. Η Ουκρανία θα αποπληρώσει το δάνειο μόνο όταν η Ρωσία πληρώσει τις αποζημιώσεις. Θα παρουσιάσουμε την πρόταση σύντομα», κατέληξε η Πρόεδρο της Κομισιόν.

Το πακέτο, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, θα μπορούσε να στοχεύει επίσης τα ρωσικά συστήματα πληρωμών και πιστωτικών καρτών, τα crypto exchanges και να επιβάλει περαιτέρω περιορισμούς στο εμπόριο πετρελαίου.

Η ΕΕ προσβλέπει σε συντονισμό με τις ΗΠΑ, με αντιπροσωπεία Ευρωπαίων αξιωματούχων να μεταβαίνει αυτή την εβδομάδα στην Ουάσινγκτον για κοινή δράση. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ τόνισε ότι «χρειάζεται η Ευρώπη να ακολουθήσει», ενώ ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα επιβεβαίωσε ότι οι δύο πλευρές εργάζονται σε κοινό πλαίσιο.

Η ανανεωμένη ώθηση για κυρώσεις συμπίπτει με νέες ρωσικές επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στην Ουκρανία, ενώ ο απολογισμός από τον σφοδρό αεροπορικό βομβαρδισμό της Κυριακής στο Κίεβο ανέβηκε στους τρεις νεκρούς, ανάμεσά τους και ένα βρέφος.

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέφυγε μέχρι στιγμής την άμεση επιβολή κυρώσεων κατά της Ρωσίας, αν και διπλασίασε τους δασμούς στο 50% για την Ινδία λόγω των αγορών ρωσικού πετρελαίου.

Παρά τα εκτεταμένα περιοριστικά μέτρα, η Μόσχα συνεχίζει να παρακάμπτει τις κυρώσεις μέσω Κίνας και τρίτων χωρών, ενώ βρίσκει αγοραστές για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο στην Ινδία.

Συμπληρωματικά μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνουν:

• στοχευμένες κυρώσεις σε ενεργειακούς κολοσσούς όπως Rosneft και Lukoil,
• κυρώσεις σε «σκιώδη» δεξαμενόπλοια και traders τρίτων χωρών,
• ενδεχόμενη απαγόρευση re-insurance για καταγεγραμμένα πλοία,
• εξαγωγικές απαγορεύσεις σε προϊόντα και χημικά για τη ρωσική πολεμική βιομηχανία,
• χρήση του εργαλείου «anti-circumvention» κατά του Καζακστάν, που κατηγορείται για διοχέτευση μηχανημάτων στη Ρωσία,
• περιορισμούς σε βίζες, λιμάνια και υπηρεσίες με στρατιωτικές εφαρμογές, όπως η τεχνητή νοημοσύνη.

Οι πρεσβευτές της ΕΕ ενημερώθηκαν για το σχέδιο το Σαββατοκύριακο και το πακέτο αναμένεται να προταθεί επίσημα τις επόμενες ημέρες.

Σύμφωνα με το Bloomberg, οι νέοι περιορισμοί των ΗΠΑ που επιβλήθηκαν τον Ιούνιο για να φθείρουν το Κρεμλίνο, έχουν θέσει τις τοπικές τράπεζες σε χώρες που εμπορεύονται με τη Ρωσία σε υψηλότερο κίνδυνο των αποκαλούμενων δευτερογενών κυρώσεων, καθυστερώντας ή διακόπτοντας όλο και περισσότερο τις πληρωμές από και προς μέρη όπως η Κίνα και η Τουρκία.

Αυτό καθιστά δύσκολη, και μερικές φορές αδύνατη, την εκτέλεση συναλλαγών, ιδιαίτερα με την Κίνα, τον πιο σημαντικό οικονομικό εταίρο της Ρωσίας από την έναρξη του πολέμου του 2022.

Ενώ τα ζητήματα με τη μεταφορά κερδών από έναν άλλο βασικό εμπορικό εταίρο, την Ινδία, έχουν χαλαρώσει από τα πρώτα χρόνια του πολέμου, δεν έχουν επιλυθεί πλήρως επειδή η ρουπία δεν είναι πλήρως μετατρέψιμη και οι συναλλαγές είναι ακριβές.

Οι δυσκολίες απειλούν να διαταράξουν το εμπόριο της Ρωσίας με οικονομικούς εταίρους στους οποίους βασίζεται από τότε που η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ΗΠΑ επέβαλαν άνευ προηγουμένου κυρώσεις που μείωσαν σημαντικά τους επιχειρηματικούς δεσμούς μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Το εμπόριο με την Κίνα έφτασε στο ρεκόρ των 240 δισ. δολαρίων το 2023.

Τον Ιούνιο, οι ΗΠΑ διεύρυναν τις παραμέτρους για τον καθορισμό του εάν θα επιβάλλονται δευτερεύουσες κυρώσεις. Οι εισαγωγές στη Ρωσία από την Κίνα είχαν αρχίσει και πάλι να αυξάνονται μετά την κατάρρευση του όγκου όταν οι ΗΠΑ απείλησαν αρχικά τις ξένες τράπεζες με κυρώσεις τον Δεκέμβριο, αλλά η τελευταία κίνηση απειλεί να περιπλέξει σοβαρά την κατάσταση.

Δύσκολες οι συναλλαγές

Σε πολλές περιπτώσεις, οι συναλλαγές με την Κίνα είναι δυνατές μόνο μέσω πρακτόρων σε πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, ανέφεραν ανώτατα στελέχη τεσσάρων εξαγωγέων εμπορευμάτων στο Bloomberg. Γι’ αυτές τις συμφωνίες, το ξένο νόμισμα, συμπεριλαμβανομένου του γιουάν, δεν καταλήγει να φτάσει στη Ρωσία. Ενώ οι Κινέζοι πελάτες πληρώνουν σε γιουάν σε πράκτορες σε τρίτες χώρες, οι εξαγωγείς λαμβάνουν συχνά ρούβλια στη Μόσχα.

Οι διακανονισμοί κρυπτονομισμάτων μέσω του Χονγκ Κονγκ γίνονται επίσης πιο δημοφιλείς, αλλά ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, οι Ρώσοι αναγκάζονται να χρησιμοποιούν μεσάζοντες σε χώρες όπως το Ουζμπεκιστάν ή το Καζακστάν. Οι ρωσικές εταιρείες προσπάθησαν ακόμη και να χρησιμοποιήσουν συμφωνίες swap ή ανταλλαγές νομισμάτων με εισαγωγείς στις ίδιες τράπεζες.

Ενώ οι πληρωμές με την Κίνα αποτελούν το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Μόσχα, οι Ρώσοι αντιμετώπισαν παρόμοιες δυσκολίες και στην Τουρκία. Η κατάσταση εκεί είναι πολύ λιγότερο δύσκολη, σύμφωνα με το Bloomberg, επειδή μόνο ορισμένες τράπεζες σταμάτησαν τη συνεργασία τους με τη Ρωσία.

Το εμπόριο με την Τουρκία επίσης γίνεται κυρίως σε ρούβλια. Το μερίδιο των τουρκικών εξαγωγών σε ρούβλια αυξήθηκε κατά 50% από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της χώρας.

Στο μέτωπο της Ινδίας, η πίεση στις τράπεζες από την απειλή των κυρώσεων περιπλέκεται από το γεγονός ότι η ρουπία δεν είναι πλήρως μετατρέψιμη. Καθώς το εμπόριο μεταξύ των χωρών εκτινάχθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Ρωσία συσσώρευσε δισεκατομμύρια δολάρια σε ρουπίες στην Ινδία.

Για να μπορέσει η Ρωσία να χρησιμοποιήσει τις ρουπίες, η Reserve Bank of India εξέδωσε κανόνες τον Ιούλιο του 2022 σύμφωνα με τους οποίους τα κεφάλαια μπορούν να επενδύονται σε έργα ή ινδικούς τίτλους, καθώς και να προσαρμοστούν για αγορές αγαθών και υπηρεσιών σε μελλοντική ημερομηνία. Η Ρωσία συνήθως αγοράζει smartphone και άλλα ηλεκτρονικά προϊόντα, χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα, προϊόντα διατροφής, γεωργικά εργαλεία και υφάσματα από την Ινδία.

Το πετρέλαιο, η κύρια εξαγωγή της Ρωσίας στην Ινδία, πληρώνεται κυρίως με το ντιρχάμ των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, το οποίο είναι σταθερό έναντι του δολαρίου ΗΠΑ. Ωστόσο, χρησιμοποιούνται επίσης δολάρια και ευρώ, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg. Οι Ρώσοι κατασκευαστές λιπασμάτων και οι παραγωγοί άνθρακα προτιμούν επίσης μετατρέψιμα νομίσματα και δεν θέλουν συναλλαγές με ρουπία.

«Βασική πρόκληση»

«Το πρόβλημα των διασυνοριακών πληρωμών το 2024 έχει γίνει βασική πρόκληση για τις ρωσικές επιχειρήσεις», σύμφωνα με τον Alexander Potavin, αναλυτή της Finam στη Μόσχα. «Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σημαντικές καθυστερήσεις στις πληρωμές. Τώρα κατά μέσο όρο είναι περίπου 10-16 ημέρες».

Ο Potavin είπε ότι η Τράπεζα της Ρωσίας «ενθαρρύνει τώρα τη χρήση κρυπτονομισμάτων» για να παρακάμψει τις δυτικές κυρώσεις και να διευκολύνει τη μεταφορά νομισμάτων στο εξωτερικό.

Τα θέματα πληρωμών ήταν στην κορυφή της ατζέντας όταν ο Πούτιν συναντήθηκε πρόσφατα με τον Κινέζο Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι. Ενώ η Ρωσία έχει κάνει προτάσεις για την ανάπτυξη εναλλακτικών μεθόδων πληρωμής, θα χρειαζόταν χρόνος για να τεθούν σε λειτουργία.

Η επίδραση όλων αυτών δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί στα στατιστικά στοιχεία για τις εξαγωγές και τις εισαγωγές, αλλά μια έκθεση για την οικονομική κατάσταση το δεύτερο τρίμηνο από την κεντρική τράπεζα της Ρωσίας που δημοσιεύθηκε στις 18 Ιουλίου υπογραμμίζει το πρόβλημα. Οι εισαγωγές μειώθηκαν το δεύτερο τρίμηνο, σύμφωνα με την έκθεση, και ενώ η συνολική αξία των εξαγωγών αυξήθηκε, οι φυσικοί όγκοι μειώθηκαν λόγω των περιορισμών από τη Δύση στα ρωσικά μέταλλα, αναφέρει η έκθεση.

«Οι δυσκολίες με τις πληρωμές μεταξύ των χωρών επιδεινώνουν την κατάσταση, κυρίως με τις εισαγωγές», δήλωσε η Natalya Zubarevich, ειδικός στις ρωσικές περιοχές στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας. «Η καταναλωτική αγορά στη Ρωσία χειροτερεύει και θα χειροτερέψει», ενώ οι εισαγωγές εξαρτημάτων θα επιδεινωθούν σταδιακά, είπε.

Μεταξύ των δεκάδων ειδών με την επωνυμία Nike που προσφέρει ο ιστότοπος είναι οι ποδοσφαιρικές μπότες Phantom GT2 Elite της αμερικανικής εταιρείας αθλητικών ειδών, προς 29.999 ρούβλια, δηλαδή περίπου 330 δολάρια.

Ο άνθρωπος που έφερε αυτά τα παπούτσια στη Ρωσία είναι ο Wijnand Herinckx, ένας 40χρονος Ολλανδός πολίτης που ζει στη Μόσχα. Από τότε που ξεκίνησε η σύγκρουση, ο Herinckx έχει δημιουργήσει μια ακμάζουσα επιχείρηση που προμηθεύει τους Ρώσους καταναλωτές με δυτικά προϊόντα των οποίων οι κατασκευαστές έχουν αποσυρθεί από τη Ρωσία.

Εξετάζοντας τελωνειακά στοιχεία, εταιρικά αρχεία και εσωτερικά έγγραφα της εταιρείας και μιλώντας στον ίδιο τον Herinckx, το Reuters περιγράφει πώς η επιχείρησή του αποκτά επώνυμα αγαθά, συμπεριλαμβανομένων των Nike και Lego: Χρησιμοποιεί μεσάζοντες χωρίς προφανή σχέση με τη Ρωσία ως αγοραστές και στη συνέχεια στέλνει τα αγαθά στη Ρωσία – συχνά μέσω Τουρκίας – και τελικά τα παραδίδει σε λιανοπωλητές στη Ρωσία.

Υπάρχουν δεκάδες εταιρείες όπως αυτή του Herinckx που χρησιμοποιούν μεθόδους γκρίζας αγοράς για να μεταφέρουν δυτικά προϊόντα στη Ρωσία.

Οι περιορισμοί των δυτικών κυβερνήσεων επικεντρώθηκαν κυρίως σε βιομηχανικά προϊόντα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή όπλων για τη ρωσική πολεμική μηχανή. Τέτοια προϊόντα υπόκεινται συνήθως σε κυρώσεις των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Herinckx είπε ότι επικεντρώνεται σε καταναλωτικά αγαθά που δεν καλύπτονται από κυρώσεις. Το Reuters δεν βρήκε στοιχεία ότι η εταιρεία του παραβίαζε τις κυρώσεις.

Παράλληλες εισαγωγές

Καθώς οι παγκόσμιες μάρκες σταμάτησαν τις πωλήσεις ή σταμάτησαν τις εξαγωγές λόγω της εισβολής, η Ρωσία εξουσιοδότησε τις επιχειρήσεις να εισάγουν προϊόντα από το εξωτερικό χωρίς την άδεια του κατόχου του εμπορικού σήματος. Η Ρωσία είπε ότι οι λεγόμενες παράλληλες εισαγωγές της ανήλθαν συνολικά σε περισσότερα από 70 δισεκατομμύρια δολάρια τη διετία έως το τέλος του 2023.

Την εποχή της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, ο Herinckx εργαζόταν στο γραφείο μιας γερμανικής εταιρείας στη Μόσχα, της Hellmann Worldwide Logistics. Σύμφωνα με τον Herinckx, διηύθυνε μια ομάδα περισσότερων από 20 ατόμων εντός της Hellmann που εξυπηρετούσε ξένες εταιρείες που ήθελαν να πουλήσουν στη Ρωσία χωρίς να δημιουργήσουν τοπικές επιχειρήσεις.

Η Hellmann αποφάσισε γρήγορα να αποσυρθεί από τη Ρωσία. Ο Herinckx έμεινε στη θέση του. Είχε προηγουμένως παντρευτεί μια Ρωσίδα με την οποία είχε παιδιά, είπε ο Herinckx. «Η ζωή μας είναι εδώ. Ό,τι έχουμε δημιουργήσαμε εδώ», είπε.

Τόσο ο Herinckx όσο και η Hellmann είπαν ότι είχαν μια μεταβατική συμφωνία για να αφήσουν τον Ολλανδό να χρησιμοποιήσει μέρος της υποδομής του παλιού εργοδότη του.

Μεταξύ των αγαθών που αποστέλλει η εταιρεία Herinckx στη Ρωσία είναι αθλητικά παπούτσια Reebok και ρολόγια χειρός Emporio Armani, σύμφωνα με τον Herinckx και στοιχεία που καταγράφηκαν από ρωσική τράπεζα που απαριθμεί τα περιουσιακά στοιχεία που δεσμεύτηκε η HTS Rus έναντι δανείου.

Η εταιρεία του Ολλανδού δεν αποκαλύπτει δημόσια τους πελάτες της. Ωστόσο, το Reuters εντόπισε ορισμένους από τους Ρώσους πελάτες του εξετάζοντας έγγραφα που η εταιρεία κατέθεσε στις ρωσικές φορολογικές αρχές. Οι πελάτες περιελάμβαναν μερικές από τις μεγαλύτερες αλυσίδες σούπερ μάρκετ και διαδικτυακούς λιανοπωλητές της Ρωσίας.

Ο Herinckx είπε ότι η εταιρεία του είναι ένας καλός εταιρικός πολίτης που ασχολείται επίσης με φιλανθρωπικό έργο. Ερωτηθείς γιατί αποφάσισε να μιλήσει δημόσια για τις επιχειρήσεις του, είπε: «Αυτό που κάνουμε είναι πολύ ωραίο, είμαστε περήφανοι για αυτό».

Μεταξύ των επιτευγμάτων του είναι ότι εισάγει τουβλάκια Lego. Η δανική εταιρεία είπε ότι εφαρμόζει αυστηρά την πολιτική της να μην πωλεί στη Ρωσία. Όταν πουλά σε λιανοπωλητές ή διανομείς, γράφει στη σύμβαση ότι δεν πρέπει να ξαναπουλήσουν στη Ρωσία, σύμφωνα με τον Herinckx και τη Lego.

Για να το ξεπεράσει αυτό, ο Herinckx είπε ότι εισήγαγε μια αλυσίδα ενδιάμεσων μεταξύ της Lego και της Ρωσίας. Μερικά από τα τουβλάκια Lego που αγοράζει αγοράζονται για πρώτη φορά από τον κατασκευαστή από μια εταιρεία στην Ευρώπη που δεν έχει καμία σχέση με την επιχείρησή του, είπε, αρνούμενος να κατονομάσει την εταιρεία. Στη συνέχεια, αγοράζει τα τουβλάκια από αυτή την εταιρεία, χρησιμοποιώντας μια οντότητα που είναι εγγεγραμμένη στην Ολλανδία που κατέχει, με την επωνυμία HTS Europe BV, είπε.

Στη συνέχεια, τα εμπορεύματα μεταφέρονται απευθείας από την Ευρώπη στη Ρωσία, περνώντας από τελωνειακούς ελέγχους καθ’ οδόν, σύμφωνα με τον Herinckx.

Μόλις βρεθούν στη Ρωσία, τα Lego τίθεται υπό τον έλεγχο της ρωσικής επιχείρησης της Herinckx, HTS Rus, σύμφωνα με τα στοιχεία του δανείου και τα φορολογικά έγγραφα. Ο Herinckx είπε στο Reuters ότι προμήθευε τη Lego σε περίπου 48 ρωσικές εταιρείες, κυρίως εξειδικευμένους λιανοπωλητές παιχνιδιών.
«Τα παιδιά μου παίζουν με Lego», είπε ο Herinckx. «Δεν έχω τίποτα εναντίον άλλων παιδιών που παίζουν με Lego».

Ωστόσο, η Lego έχει προβλήματα με τη λειτουργία του.

Αφού το Reuters επικοινώνησε με τη Lego για σχόλια στα τέλη Απριλίου, η δανική εταιρεία είπε ότι απέστειλε επιστολή στην HTS Rus κατηγορώντας την ότι ισχυρίστηκε ψευδώς στον ιστότοπό της ότι συνεργάστηκε με τη Lego. Στη συνέχεια, η HTS Rus άλλαξε την αγγλόφωνη έκδοση του ιστότοπού της, αφαιρώντας μια εικόνα φιγούρων Lego και αντικαθιστώντας την με γενικά πλαστικά παιδικά παιχνίδια. Η ρωσική έκδοση του ιστότοπου έφερε ακόμα ένα λογότυπο Lego από τις 13 Ιουνίου.

Ο τουρκικός διάδρομος

Ορισμένα δυτικά προϊόντα έρχονται μέσω της Τουρκίας, ενός ευνοϊκού κόμβου για εισαγωγές στη Ρωσία στη γκρίζα αγορά. Ο Herinckx είπε ότι προμηθεύεται τη Nike και ορισμένα προϊόντα Lego στην Τουρκία, μέσω μιας εταιρείας που ονομάζεται HTS Poer Dis Ticaret Limited Sirketi, η οποία, όπως είπε, προμηθεύεται αγαθά από Τούρκους λιανοπωλητές ή διανομείς. Αρνήθηκε να τους κατονομάσει.
Ο συνιδρυτής της HTS Poer Murat Erbelger δήλωσε στο Reuters ότι η τουρκική εταιρεία δεν είχε καμία σχέση με προϊόντα που υπόκεινται σε κυρώσεις. «Κάνουμε νόμιμες δουλειές», είπε. Ο Erbelger δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τη συσχέτιση της HTS Poer με την Herinckx Trade Solutions. Σε ερώτηση του Reuters σχετικά με τα προϊόντα της γκρίζας αγοράς που φτάνουν στη Ρωσία μέσω Τουρκίας, η διεύθυνση επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας δεν απάντησε.

Τα τελωνειακά στοιχεία για την περίοδο από τον Ιούνιο του 2022 έως τον Δεκέμβριο του 2023 έδειξαν ότι η HTS Poer προμήθευε προϊόντα Nike αξίας τουλάχιστον 4 εκατομμυρίων δολαρίων στη Ρωσία.

Η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν υπερηφανεύεται ότι οι κυρώσεις που επέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους στη Ρωσία για να την τιμωρήσουν για την εισβολή στην Ουκρανία είναι ιστορικές – τέτοιες σαρωτικές οικονομικές κυρώσεις δεν έχουν ποτέ στο παρελθόν επιβληθεί σε ένα έθνος αυτού του μεγέθους.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε ότι από τα τέλη Οκτωβρίου, η αμερικανική κυβέρνηση είχε εκδώσει περίπου 1.500 νέους και 750 τροποποιημένους καταλόγους κυρώσεων από τότε που ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ξεκίνησε τον πόλεμο τον Φεβρουάριο. Επίσης, 37 χώρες έχουν προσχωρήσει στον συνασπισμό κυρώσεων, δήλωσε το αμερικανικό υπουργείο.

Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι η οικονομία της Ρωσίας θα συρρικνωθεί κατά 4,5% φέτος, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει συρρίκνωση κατά 3,4%. Η ύφεση αναμένεται να συνεχιστεί και το επόμενο έτος. Η Ρωσία παλεύει με την απότομη πτώση των εισαγωγών και την πτώση των πραγματικών εισοδημάτων.

Η ρωσική ραχοκοκαλιά παραμένει σχεδόν άθικτη

Ωστόσο, οι κυρώσεις δεν ήταν τόσο καταστροφικές όσο ήλπιζαν οι δυτικοί αξιωματούχοι. Η ραχοκοκαλιά της ρωσικής οικονομίας – οι εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου – παραμένει σε μεγάλο βαθμό άθικτη. Οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν κατακόρυφα μετά την έναρξη του πολέμου και η Ρωσία είναι σε καλό δρόμο για να κερδίσει φέτος περισσότερα από τις πωλήσεις πετρελαίου από ό,τι το 2021, παρά τα μποϊκοτάζ των Ηνωμένων Πολιτειών και αρκετών συμμάχων. Η Κίνα και η Ινδία είναι μεταξύ των εθνών που έχουν αυξήσει τις εισαγωγές τους.

Η οικονομία της Ρωσίας θα μπορούσε να υποφέρει περισσότερο τους επόμενους μήνες, λόγω του μερικού ευρωπαϊκού εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο που θα τεθεί σε ισχύ τον Δεκέμβριο και των ελέγχων των εξαγωγών κρίσιμης τεχνολογίας, σημειώνουν οι NYT.

Ωστόσο, οι Ρώσοι αξιωματούχοι αποκρύπτουν σημαντικά στοιχεία, γεγονός που δυσκολεύει τους άλλους να εκτιμήσουν το πραγματικό αποτέλεσμα των κυρώσεων και των ελέγχων των εξαγωγών.

Το 2021, η οικονομία της Ρωσίας ήταν 1,77 τρισεκατομμύρια δολάρια, η 11η μεγαλύτερη στον κόσμο. Οι αναλυτές συνθέτουν μια εικόνα για την τωρινή πορεία της, παρουσιάζοντας πέντε τομείς που αξίζει κανείς να παρακολουθήσει.

Οικονομία

Το υπουργείο Οικονομικών επιβάλλει κυρώσεις στις μεγαλύτερες τράπεζες της Ρωσίας, πράγμα που σημαίνει ότι τα ιδρύματα αυτά αποκόπτονται από τη διενέργεια συναλλαγών με τράπεζες και εταιρείες σε όλο τον κόσμο που θέλουν να αποφύγουν την τιμωρία από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Τα μέτρα αυτά εμποδίζουν επίσης πολλές ρωσικές εταιρείες να δραστηριοποιηθούν επιχειρηματικά, δεδομένου ότι πρέπει να χρησιμοποιούν το διεθνές τραπεζικό σύστημα για τις συναλλαγές τους. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε ότι οι κυρώσεις στοχεύουν σε ιδρύματα που κατέχουν το 80% των τραπεζικών περιουσιακών στοιχείων στη Ρωσία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι κυβερνήσεις των συμμάχων της έχουν «παγώσει» 300 δισεκατομμύρια δολάρια από τα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας που βρίσκονται σε τράπεζες σε όλο τον κόσμο, περιορίζοντας την «ικανότητα του ιδρύματος να βοηθήσει την πολεμική προσπάθεια και να μετριάσει τις επιπτώσεις των κυρώσεων», δήλωσε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν συζητήσει κατά πόσον τα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κυβέρνησης που έχουν δεσμευτεί στο εξωτερικό θα πρέπει να κατασχεθούν για να πληρωθούν οι πολεμικές αποζημιώσεις και η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. 

Εμπόριο

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν θέσει περιορισμούς σε ορισμένες εμπορικές συναλλαγές με τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένης της διακοπής των πωλήσεων ειδών πολυτελείας στη χώρα και της συνεργασίας με συμμάχους για να σταματήσουν οι ρωσικές αγορές ημιαγωγών και άλλης προηγμένης τεχνολογίας.

Ωστόσο, οι κυβερνήσεις ήταν πιο διστακτικές στο να περιορίσουν το εμπόριο ενέργειας της Ρωσίας, λόγω των ανησυχιών για την οικονομική ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Επίσης, ορισμένες χώρες συνεχίζουν να αγοράζουν ρωσικό ουράνιο, διαμάντια, νικέλιο και πλήθος άλλων πρώτων υλών.

Αυτό το συνεχιζόμενο εμπόριο, μαζί με την υψηλή τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου φέτος, σήμαινε ότι οι ρωσικές εξαγωγές έχουν πράγματι αυξηθεί σε αξία μετά την εισβολή στην Ουκρανία, δίνοντας στη Μόσχα άφθονα έσοδα για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμό της, σύμφωνα με ανάλυση των New York Times.

Οι ρωσικές εισαγωγές, εν τω μεταξύ, έχουν μειωθεί απότομα, αντανακλώντας την απόφαση πολυεθνικών εταιρειών να διακόψουν τους δεσμούς τους με τη Ρωσία και τη μειωμένη ζήτηση για καταναλωτικά προϊόντα στη χώρα, καθώς η οικονομία της επιβραδύνεται. Μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες όπως η Maersk και η MSC έχουν σταματήσει να εξυπηρετούν τη Ρωσία, παρεμποδίζοντας τη δυνατότητά της να αποκτήσει πρόσβαση σε ξένα προϊόντα.

Τεχνολογία

Με κυρώσεις και ελέγχους εξαγωγών, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους επιδιώκουν να περιορίσουν τις πωλήσεις τεχνολογίας στη στρατιωτική και ενεργειακή βιομηχανία της Ρωσίας, καθώς και σε άλλους στρατηγικούς τομείς.

Ο στόχος είναι να μειωθεί η ικανότητα της Μόσχας να διεξάγει και να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.

Οι χώρες του συνασπισμού έχουν απαγορεύσει τις παγκόσμιες εξαγωγές ημιαγωγών, υπολογιστών, λέιζερ, τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού και άλλων τεχνικών αγαθών προς τη Ρωσία. Έχουν ακόμη επιβάλει κυρώσεις στη Rostec, τον μεγαλύτερο στρατιωτικό και αμυντικό όμιλο της Ρωσίας, στη Mikron, τον μεγαλύτερο κατασκευαστή και εξαγωγέα μικροτσίπ της χώρας και στην Tactical Missiles Corporation, η οποία παράγει πυραύλους που χρησιμοποιεί ο ρωσικός στρατός στην Ουκρανία.

Οι αναλυτές λένε ότι μελετούν τον ρωσικό στρατιωτικό εξοπλισμό στην Ουκρανία για να προσπαθήσουν να εκτιμήσουν τον αντίκτυπο των ελέγχων των εξαγωγών. Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι Ουκρανοί τους είπαν ότι κατασχεμένος ρωσικός εξοπλισμός περιείχε ημιαγωγούς που είχαν αφαιρεθεί από πλυντήρια πιάτων και ψυγεία. Ο ρωσικός στρατός καταφεύγει επίσης στη χρήση παλαιότερου εξοπλισμού.

«Χρησιμοποιούν αρχαίους τύπους αρμάτων μάχης, τα βγάζουν από τις αποθήκες», δήλωσε ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Endowment for International Peace. «Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι έλεγχοι των εξαγωγών «δαγκώνουν» αρκετά σκληρά τον στρατό», πρόσθεσε.

Όταν η κυβέρνηση Μπάιντεν εξέδωσε την απόφαση για τους ελέγχους των εξαγωγών, δήλωσε ότι στόχευε επίσης στρατηγικούς τομείς όπως η αεροπορία, η ναυτιλία και η εξόρυξη ενέργειας. Αλλά ο Γκαμπούεφ είπε ότι ήταν πιο δύσκολο να πει κανείς αν οι έλεγχοι είχαν παρόμοια αποτελέσματα σε αυτούς τους άλλους κλάδους.

Η παραγωγή αυτοκινήτων και συσκευών στη Ρωσία έχει καταρρεύσει. Αλλά γι’αυτό θα μπορούσαν να ευθύνονται και μεγαλύτερα ζητήματα της ρωσικής οικονομίας και των αλυσίδων εφοδιασμού. 

Ενέργεια

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους δυσκολεύτηκαν να συμπιέσουν τα έσοδα που έλαβαν οι ρωσικές κρατικές επιχειρήσεις από τις πωλήσεις ενέργειας.

Η Ρωσία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο και οι πωλήσεις πετρελαίου αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο της οικονομίας της. Η Ρωσία πωλεί και μεταφέρει επίσης φυσικό αέριο σε ευρωπαϊκές και ασιατικές χώρες, χρησιμοποιώντας ένα δίκτυο αγωγών. Καθώς ο παγκόσμιος πληθωρισμός εκτοξεύεται, οι κυβερνήσεις διστάζουν να επιβάλουν ενεργειακές απαγορεύσεις που θα μπορούσαν τελικά να αυξήσουν τις τιμές της αγοράς.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βρετανία εισάγουν σχετικά λίγο ρωσικό πετρέλαιο, οπότε τα μποϊκοτάζ τους είχαν αμελητέο αντίκτυπο στα συνολικά έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο, ιδίως δεδομένης της εαρινής ανόδου της τιμής του πετρελαίου στην αγορά. Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, αύξησε τις αγορές ρωσικού πετρελαίου φέτος. Το ίδιο και η Κίνα και η Ινδία, οι οποίες μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 40% των εξαγωγών πετρελαίου της Ρωσίας.

Τον Μάιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε σχέδια για τον τερματισμό όλων των εισαγωγών ρωσικών ορυκτών καυσίμων έως το 2027. Ένα ευρωπαϊκό εμπάργκο στις θαλάσσιες μεταφορές ρωσικού πετρελαίου και κυρώσεις στην ασφάλιση της ναυτιλίας έχουν προγραμματιστεί να τεθούν σε ισχύ τον Δεκέμβριο.

Τι φοβούνται οι κυβερνήσεις

Ωστόσο, οι κυβερνήσεις φοβούνται την άνοδο των τιμών της ενέργειας, οπότε οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους συζητούν έναν μηχανισμό ανώτατων τιμών που θα ισοδυναμεί με καρτέλ αγοραστών – τα κράτη θα προσφέρονται να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο μόνο με μεγάλη έκπτωση, η οποία, αν η Ρωσία συμφωνήσει να πουλήσει, θα διατηρήσει το πετρέλαιο της χώρας στην αγορά, στερώντας παράλληλα από τη Μόσχα κάποια έσοδα.

Αλλά η Ρωσία έχει απειλήσει να μην πουλήσει καθόλου πετρέλαιο σε χώρες που τηρούν το ανώτατο όριο τιμών. Αν συμβεί αυτό, το παγκόσμιο πετρέλαιο θα είναι σε έλλειψη, οδηγώντας σε εκτίναξη των τιμών της ενέργειας.

Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι ελπίζουν ότι η Σαουδική Αραβία θα αυξήσει την παραγωγή. Όμως τον περασμένο μήνα, Σαουδάραβες και Ρώσοι αξιωματούχοι ηγήθηκαν της ενεργειακής ομάδας OPEC Plus που ανακοίνωσε ότι θα μειώσει την παραγωγή κατά δύο εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Αμερικανοί αξιωματούχοι πίστευαν ότι είχαν συνάψει μυστική συμφωνία με τους Σαουδάραβες τον Μάιο για να αυξήσει το βασίλειο την παραγωγή πετρελαίου.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν έγινε έξαλλη και κατηγόρησε τη Σαουδική Αραβία για βοήθεια προς τη Ρωσία, κάτι που Σαουδάραβες αξιωματούχοι αρνούνται.

Κυρώσεις σε μέλη της ρωσικής ελίτ

Η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει επιβάλει κυρώσεις σε εκατοντάδες Ρώσους κυβερνητικούς αξιωματούχους, στελέχη και ολιγάρχες, καθώς και σε πολλά μέλη των οικογενειών τους.

Σε αυτούς που τιμωρήθηκαν περιλαμβάνονται ορισμένοι από τους πιο υψηλόβαθμους ηγέτες της ρωσικής κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Πούτιν, του υπουργού Εξωτερικών του, Σεργκέι Λαβρόφ, και των δύο κορυφαίων στρατιωτικών διοικητών της Ρωσίας, του υπουργού Άμυνας Σεργκέι Σοϊγκού και του αρχηγού του γενικού επιτελείου, Βαλέρι Γερασίμοφ.

Και τα 450 μέλη της Κάτω Βουλής της Ρωσίας και τα 170 μέλη της Άνω Βουλής έχουν επίσης υποστεί κυρώσεις.

Οι κυρώσεις των ΗΠΑ σε βάρος φυσικών προσώπων γενικά εμποδίζουν την πρόσβασή τους σε οποιαδήποτε περιουσιακά στοιχεία στις Ηνωμένες Πολιτείες, τους εμποδίζουν να πραγματοποιούν συναλλαγές με Αμερικανούς και τους αρνούνται την έκδοση βίζας για να εισέλθουν στις ΗΠΑ.

Ωστόσο, ελάχιστοι, αν όχι όλοι, οι ανώτεροι Ρώσοι αξιωματούχοι είναι πιθανό να έχουν αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία ή να σχεδιάζουν να επισκεφθούν σύντομα την Αμερική.

Οι παράλληλες κυρώσεις που έχουν επιβληθεί από μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία, είναι πιο πιθανό να προκαλέσουν διαταραχές, ιδίως για μεσαίους αξιωματούχους και πλούσιους Ρώσους που ταξιδεύουν και δραστηριοποιούνται εκτός της χώρας τους. 

Στο στόχαστρο και οι οικογένειες των επιφανών Ρώσων

Οι αμερικανικές κυρώσεις θα μπορούσαν ομοίως να επηρεάσουν τους συζύγους και τα παιδιά των επιφανών Ρώσων, οι οποίοι έχουν συνηθίσει να ταξιδεύουν και να δραστηριοποιούνται ελεύθερα και οι οποίοι μπορούν να λειτουργήσουν ως αγωγοί για τους πιο επιφανείς συγγενείς τους.

Μετά από μια σειρά κυρώσεων τον Αύγουστο σε αρκετούς Ρώσους επιχειρηματίες, μεταξύ των οποίων «βασιλιάδες» του χάλυβα και των λιπασμάτων, ο υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν ανέφερε σε δήλωσή του ότι «η ελίτ της Ρωσίας διευθύνει τεράστιες εταιρείες που παράγουν έσοδα και χρηματοδοτούν τον πολυτελή τρόπο ζωής τους εκτός Ρωσίας».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κυρώσεις στον Χέρμαν Γκρεφ, τον διευθύνοντα σύμβουλο της Sberbank, της μεγαλύτερης τράπεζας της Ρωσίας, και στον Αλισέρ Ουσμάνοφ, έναν από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο. Επίσης, έχουν βάλει στη «μαύρη λίστα» 10 γιοτ, τέσσερα αεροπλάνα και ένα ελικόπτερο – αν και δεν έχουν κατασχεθεί όλα αυτά τα οχήματα από τις διωκτικές αρχές.

Μεταξύ των πιο αξιοσημείωτων στόχων των κυρώσεων της κυβέρνησης Μπάιντεν από τον Μάιο ήταν η Αλίνα Καμπάεβα, πρώην γυμνάστρια με συμμετοχή στους Ολυμπιακούς Αγώνες και μέλος του Κοινοβουλίου. Η Καμπάεβα φημολογείται επίσης ευρέως ότι είναι η ερωμένη του Πούτιν, καταλήγουν οι NYT.

Αυτό το πακέτο, επισημαίνει η Κομισιόν, το οποίο έχει συντονιστεί στενά με τους διεθνείς εταίρους μας, ανταποκρίνεται στη συνεχιζόμενη κλιμάκωση και τον παράνομο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της παράνομης προσάρτησης ουκρανικού εδάφους με βάση ψευδή «δημοψηφίσματα», της κλιμάκωσης των πολεμικών επιχειρήσεων με επιπλέον στρατό, και της διατύπωσης ανοιχτών πυρηνικών απειλών.

Το νέο πακέτο εισάγει νέες απαγορεύσεις εισαγωγών από την ΕΕ αξίας 7 δισεκατομμυρίων ευρώ για τον περιορισμό των εσόδων της Ρωσίας, καθώς και περιορισμούς στις εξαγωγές, οι οποίοι θα στερήσουν περαιτέρω από τη ρωσική στρατιωτική μηχανή και βιομηχανία βασικά εξαρτήματα και τεχνολογίες και από την οικονομία της ευρωπαϊκές υπηρεσίες και τεχνογνωσία.

Οι κυρώσεις στερούν επίσης τον ρωσικό στρατό και τους προμηθευτές του από περαιτέρω συγκεκριμένα είδη και εξοπλισμό που απαιτούνται για τη συνέχιση του πολέμου στο ουκρανικό έδαφος.

Θέτουν επίσης τη βάση για το απαιτούμενο νομικό πλαίσιο για την εφαρμογή του ανώτατου ορίου της τιμής του πετρελαίου που προβλέπεται από την G7.

Συγκεκριμένα, το όγδοο πακέτο κυρώσεων περιλαμβάνει:

Πρόσθετες κυρώσεις σε ιδιώτες και επιχειρήσεις

Αυτό στοχεύει όσους εμπλέκονται στη ρωσική κατοχή, την παράνομη προσάρτηση και τα ψευδή «δημοψηφίσματα» στα κατεχόμενα εδάφη/περιφέρειες των περιοχών Ντόνετσκ, Λουχάνσκ, Χερσώνα και Ζαπορίζια. Περιλαμβάνει επίσης ιδιώτες και επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον αμυντικό τομέα, όπως υψηλόβαθμους και στρατιωτικούς αξιωματούχους, καθώς και εταιρείες που υποστηρίζουν τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις. Η ΕΕ συνεχίζει επίσης να στοχεύει φορείς που διαδίδουν ψευδείς ειδήσεις σχετικά με τον πόλεμο.

Τα περιοριστικά μέτρα της ΕΕ στοχεύουν σε αξιωματούχους που λαμβάνουν αποφάσεις, ολιγάρχες, ανώτερους στρατιωτικούς και προπαγανδιστές, υπεύθυνους για την υπονόμευση της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας.

Επέκταση των κυρώσεων σε Χερσώνα και Ζαπορίζια

Το γεωγραφικό πεδίο των περιοριστικών μέτρων ως απάντηση στην αναγνώριση των μη κυβερνητικά ελεγχόμενων περιοχών των περιφερειών του Ντόνετσκ και του Λουχάνσκ της Ουκρανίας και της διαταγής ρωσικών ενόπλων δυνάμεων σε αυτές τις περιοχές επεκτάθηκε για να καλύψει όλες τις μη ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές της Ουκρανίας στις περιφέρειες Ντόνετσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα.

Εξαγωγές

Έχουν εισαχθεί πρόσθετοι περιορισμοί στις εξαγωγές που αποσκοπούν στη μείωση της πρόσβασης της Ρωσίας σε στρατιωτικά, βιομηχανικά και τεχνολογικά είδη, καθώς και στον περιορισμό της ικανότητάς της να αναπτύξει τον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας.

Περιλαμβάνεται η απαγόρευση της εξαγωγής άνθρακα, συμπεριλαμβανομένου του άνθρακα οπτανθρακοποίησης (ο οποίος χρησιμοποιείται σε ρωσικές βιομηχανικές μονάδες), συγκεκριμένων ηλεκτρονικών εξαρτημάτων (που βρίσκονται στα ρωσικά όπλα), τεχνικών ειδών που χρησιμοποιούνται στον τομέα των αερομεταφορών, καθώς και ορισμένων χημικών ουσιών.

Προστέθηκε απαγόρευση εξαγωγής φορητών όπλων και άλλων ειδών  βάσει του κανονισμού κατά των βασανιστηρίων.

Νέοι περιορισμοί εισαγωγών

Συμφωνήθηκαν πρόσθετοι περιορισμοί εισαγωγών αξίας σχεδόν 7 δισ. ευρώ.

Περιλαμβάνει, για παράδειγμα, απαγόρευση εισαγωγής ρωσικών τελικών και ημικατεργασμένων προϊόντων χάλυβα (με την επιφύλαξη μεταβατικής περιόδου για ορισμένα ημικατεργασμένα), μηχανημάτων και συσκευών, πλαστικών, οχημάτων, υφασμάτων, υποδημάτων, δέρματος, κεραμικών, ορισμένων χημικών προϊόντων και μη χρυσών κοσμημάτων.

Πλαφόν στην τιμή του πετρελαίου

Το σημερινό πακέτο σηματοδοτεί την ενσωμάτωση στην ΕΕ της συμφωνίας των G7 για τις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου.

Ενώ η απαγόρευση της ΕΕ για την εισαγωγή ρωσικού αργού πετρελαίου μέσω θαλάσσης παραμένει πλήρως, το ανώτατο όριο τιμής, μόλις εφαρμοστεί, θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές εταιρείες να φέρουν εις πέρας τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου, υπό την προϋπόθεση ότι η τιμή του θα παραμείνει κάτω από ένα προκαθορισμένο «ανώτατο όριο».

Αυτό θα συμβάλει στην περαιτέρω μείωση των εσόδων της Ρωσίας, διατηρώντας παράλληλα σταθερές τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας μέσω του συνεχούς εφοδιασμού.

Έτσι, θα βοηθήσει και στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού και θα διατηρήσει σταθερό το ενεργειακό κόστος σε μια εποχή που το υψηλό κόστος –ιδιαίτερα οι αυξημένες τιμές των καυσίμων– απασχολεί πολύ όλους τους Ευρωπαίους.

Το μέτρο αυτό συντονίζεται στενά με τους εταίρους της G7. Θα τεθεί σε ισχύ μετά τις 5 Δεκεμβρίου 2022 για το αργό και μετά τις 5 Φεβρουαρίου 2023 για τα προϊόντα διύλισης πετρελαίου, μετά από περαιτέρω απόφαση του Συμβουλίου.

Περιορισμοί στις κρατικές επιχειρήσεις

Το σημερινό πακέτο απαγορεύει στους υπηκόους της ΕΕ να κατέχουν θέσεις στα διοικητικά όργανα ορισμένων κρατικών επιχειρήσεων.

Απαγορεύει επίσης όλες τις συναλλαγές με το Ρωσικό Ναυτικό Μητρώο, προσθέτοντάς το στον κατάλογο των κρατικών επιχειρήσεων που υπόκεινται σε απαγόρευση συναλλαγών.

Χρηματοοικονομικές, συμβουλευτικές υπηρεσίες πληροφορικής και άλλες επιχειρηματικές υπηρεσίες

Οι υπάρχουσες απαγορεύσεις σε περιουσιακά στοιχεία crypto, έχουν γίνει αυστηρότερες με την απαγόρευση όλων των χαρτοφυλακίων σε κρυπτονομίσματα, λογαριασμών ή υπηρεσιών φύλαξης κρυπτονομισμάτων, ανεξάρτητα από το ποσό του χαρτοφυλακίου (προηγουμένως επιτρεπόταν έως και 10.000 ευρώ).

Το πακέτο διευρύνει το εύρος των υπηρεσιών που δεν μπορούν πλέον να παρέχονται στην κυβέρνηση της Ρωσίας ή σε νομικά πρόσωπα εγκατεστημένα στη Ρωσία. Αυτές περιλαμβάνουν πλέον συμβουλευτικές υπηρεσίες ΙΤ, νομικές συμβουλές, αρχιτεκτονική και μηχανολογικές υπηρεσίες. Αυτά είναι σημαντικά καθώς δυνητικά θα αποδυναμώσουν τη βιομηχανική ικανότητα της Ρωσίας επειδή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εισαγωγή αυτών των υπηρεσιών.

Αποτροπή καταστρατήγησης κυρώσεων

Η ΕΕ εισήγαγε ένα νέο κριτήριο καταχώρισης, το οποίο θα της επιτρέψει να επιβάλλει κυρώσεις σε πρόσωπα που διευκολύνουν τις παραβιάσεις της απαγόρευσης καταστρατήγησης των κυρώσεων.

Αποτελεσματικές οι κυρώσεις

Οι κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας αποδεικνύονται αποτελεσματικές, εκτιμά η Κομισιόν. Όπως επισημαίνει, πλήττουν την ικανότητα της Ρωσίας να κατασκευάζει νέα όπλα και να επισκευάζει τα υπάρχοντα, καθώς και να εμποδίζει τη μεταφορά υλικού.

Δεν επηρεάζονται ενέργεια – τρόφιμα

Οι γεωπολιτικές, οικονομικές και χρηματοοικονομικές επιπτώσεις της συνεχιζόμενης επιθετικότητας της Ρωσίας είναι σαφείς, καθώς ο πόλεμος έχει διαταράξει τις παγκόσμιες αγορές εμπορευμάτων, ειδικά για τα αγροδιατροφικά προϊόντα και την ενέργεια. Η ΕΕ συνεχίζει να διασφαλίζει ότι οι κυρώσεις της δεν επηρεάζουν τις εξαγωγές ενέργειας και γεωργικών προϊόντων από τη Ρωσία σε τρίτες χώρες.

Ως θεματοφύλακας των Συνθηκών της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί την επιβολή των κυρώσεων της ΕΕ σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η ΕΕ είναι ενωμένη στην αλληλεγγύη της προς την Ουκρανία και θα συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία και τον λαό της μαζί με τους διεθνείς εταίρους της, μεταξύ άλλων μέσω πρόσθετης πολιτικής, οικονομικής και ανθρωπιστικής υποστήριξης, καταλήγει η Κομισιόν.

Τα πέντε κράτη που πιέζουν ήδη για ένταξη των διαμαντιών στις κυρώσεις είναι η Πολωνία, η Ιρλανδία, η Λιθουανία, η Εσθονία και η Λετονία. Στο στόχαστρο τους βρίσκεται κυρίως η Alrosa, που είναι η κυριότερη εταιρεία εξόρυξης παγκοσμίως και αντιπροσωπεύει από μόνη της το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς ακατέργαστων διαμαντιών.

Η ρωσική παραγωγή διαμαντιών ξεπερνά τα 39 εκατ. καράτια ετησίως, ποσότητα που αναλογεί περίπου στο 30% της ροής διαμαντιών στην διεθνή αγορά. Σε αξία δε, η ρωσική αγορά διαμαντιών θεωρείται η δεύτερη μεγαλύτερη παγκοσμίως μετά την Μποτσουάνα.

Ισχυρό εμπόδιο από το Βέλγιο 

Εμπόδιο σε μια τέτοια απόφαση, στο πλαίσιο του επόμενου πιθανού γύρου των κυρώσεων της Ε.Ε. κατά της Ρωσίας, αναμένεται σίγουρα να σταθεί το Βέλγιο, που εξαρχής ήταν κάθετα αρνητικό σε μια τέτοια προοπτική.

Θυμίζουμε πως η Αμβέρσα αποτελεί το μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο διαμαντιών διεθνώς, οπότε μια πιθανή απαγόρευση στα ρωσικά διαμάντια θα προκαλέσει ζημιά στον κλάδο. Συγκεκριμένα υπολογίζεται πως τυχόν κυρώσεις θα μειώσουν τον τζίρο του Antwerp World Diamond Centre κατά περίπου 30%.

Σε πρόσφατες δηλώσεις του ο Βέλγος πρωθυπουργός, Αλεξάντερ ντε Κρο, σχολίαζε πως ένα τέτοιο εμπάργκο θα προκαλούσε τεράστια ζημιά σε έναν κλάδο που αναλογεί στο 5% των συνολικών εξαγωγών της χώρας του και αριθμεί 30.000 θέσεις εργασίας.

Το επόμενο πακέτο κυρώσεων 

Πάντως, τα δημοψηφίσματα που οργανώνει η Ρωσία σε τέσσερις περιοχές της ανατολικής Ουκρανίας και τα οποία θα ολοκληρωθούν την Τρίτη, με προφανή στόχο να προσαρτήσει τα εδάφη αυτά, έχει κινητοποιήσει την Ε.Ε. (όπως και τις ΗΠΑ) προς την κατεύθυνση της λήψης επιπλέον μέτρων κατά της Μόσχας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται νέο πακέτο κυρώσεων και θα παρουσιάσει τις προτάσεις της προς τα κράτη μέλη την ερχόμενη εβδομάδα. Oι τελικές αποφάσεις αναφορικά με το νέο πακέτο αναμένεται να ληφθούν από τους ηγέτες των 27, κατά τη συνάντηση τους στην Πράγα, στις 6-7 Οκτωβρίου.

«Ωστόσο, απολύτως, ο στόχος είναι να περιοριστούν τα έσοδα που πηγαίνουν στη Ρωσία» είπε, προσθέτοντας ότι υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι για να επιτευχθεί αυτό, συμπεριλαμβανομένης μιας πιθανής κίνησης από αγοραστές να συνασπιστούν και να περιορίσουν τις τιμές που πληρώνουν στη Μόσχα.

Παράλληλα, τόνισε ότι Αμερικανοί παραγωγοί πετρελαίου δεν προέβλεψαν την ανάκαμψη της ζήτησης και των τιμών μετά την πανδημία της Covid-19, αλλά τώρα έχουν κίνητρα να αυξήσουν την παραγωγή.