Του Γιώργου Κωνσταντινίδη*

Η Τουρκία παίζει το ρόλο του διφορούμενου πόλου, όταν οι σχέσεις Η.Π.Α. και Ρωσίας χαρακτηρίζονται ως τεταμένες, όπως συμβαίνει στις μέρες μας. Χρησιμοποιεί ως διαπραγματευτικό της πλεονέκτημα τη γεωστρατηγική και γεωπολιτική της θέση αποσπώντας οφέλη εκατέρωθεν.

Όπως και στο παρελθόν έτσι και σήμερα η πολιτική της ενεργητικής ουδετεροφιλίας εφαρμόζεται από την Τουρκία, όταν και για όσο χρονικό διάστημα κρίνεται σκόπιμο από τους ιθύνοντές της. Το γεγονός ότι έχει συσσωρεύσει κρίσιμης μάζας οικονομική και στρατιωτική ισχύ της προσδίδει το πλεονέκτημα να ελίσσεται στη διεθνή πολιτική και οικονομική σκακιέρα. Ως πλεονέκτημά της η Τουρκία προβάλλει διαρκώς εκτός των άλλων και την κατά τα τελευταία δέκα χρόνια αναπτυσσόμενη οικονομία της.

Όντας μέλος των G-20, 16η μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως και 6η στην Ευρώπη, με προβλέψεις για ανάπτυξη περίπου 4% το 2014, δημοσιοοικονομική σταθερότητα και, παρά το έλλειμμα του εμπορικού της ισοζυγίου, του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (περίπου 7%) και το μεγάλο εξωτερικό χρέος του ιδιωτικού τομέα της, επιδεικνύει ανθεκτικότητα στη διεθνή οικονομική κρίση και στην κρίση χρέους που πλήττει την Ευρώπη.

Έχοντας συνάψει αμοιβαίες και διεθνείς επιχειρηματικές συμφωνίες, πολύ δραστήρια οικονομική διπλωματία και στρατηγικό μάρκετινγκ εξασφαλίζει επιπλέον οφέλη και την ανοχή πολλών μεγάλων δυνάμεων (π.χ. Η.Π.Α., Ρωσίας, Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ισραήλ κτλ.) για τις τολμηρές έως παράνομες αποφάσεις της. Μια τέτοια απόφαση αποτελεί η αποστολή και παραμονή του σκάφους “Barbaros” στην Κυπριακή ΑΟΖ και οι απαιτήσεις της για την Κυπριακή ΑΟΖ και το Αιγαίο.

Οι οικονομικές υπερδυνάμεις στις μέρες μας δεν προβαίνουν σε σκληρές κυρώσεις προς την Τουρκία για τις παράνομες ενέργειές της στην Κύπρο, αλλά αρκούνται σε τυπικές ανακοινώσεις. Οι στενές επιχειρηματικές - εμπορικές σχέσεις που έχει αναπτύξει η Τουρκία με αυτές τις χώρες λειτουργούν «προστατευτικά» για την ίδια, καθώς διακυβεύονται σημαντικά οικονομικά συμφέροντα στην τουρκική επικράτεια.

Πολυεθνικοί κολοσσοί έχουν εγκαταστήσει τα εργοστάσια παραγωγής τους στην Τουρκία ή έχουν επενδύσει επιχειρηματικά σε αυτήν (π.χ. Mercedes, Ford, Opel, Toyota, Renault, Hyundai, Goodyear, Unilever, Pfizer, Citibank κτλ). Η οικονομία υπερισχύει της πολιτικής στην εποχή της παγκοσμιοποίησης…

Είναι επιτακτική ανάγκη για τους ιθύνοντες της ελληνικής οικονομικής, εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής να βολιδοσκοπήσουν υπεύθυνα τη στοχοθεσία και τις πραγματικές επιδιώξεις των Τούρκων, διατηρώντας επιφυλάξεις ως προς τις διαθέσεις και τους απώτερους σκοπούς τους.

Με αυτόν τον τρόπο θα συνδράμουν στην άμβλυνση των προβλημάτων που προκύπτουν από την αδιαλλαξία που εκφράζουν οι Τούρκοι στο ζήτημα της Κυπριακής ΑΟΖ και του Αιγαίου και στην επίτευξη ωφελειών για την Ελλάδα. Αρκεί να υπάρχει πολιτική οξυδέρκεια, τόλμη και αποφασιστικότητα.

* Γιώργος Κωνσταντινίδης, οικονομολόγος, διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου, συγγραφέας του βιβλίου «Συσσώρευση Κεφαλαίου και Παγκοσμιοποίηση στην Τουρκία Διαχρονικά»

Πρόκειται για το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών (Ε.Β.Ε.Α.) και το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Ο.Π.Α., πρώην Α.Σ.Ο.Ε.Ε.). Αυτοί οι φορείς ιδρύθηκαν στην Αθήνα πριν από εκατό χρόνια, συγκεκριμένα το 1919, μια περίοδος τεταμένη, αλλά και με μεγάλες προσδοκίες για την Ελλάδα και το μέλλον της.

Του Γιώργου Κωνσταντινίδη*

Βέβαια ο κάθε φορέας, με τη δική του αξιόλογη πορεία και προσφορά, έχει σηματοδοτήσει την ιστορία της χώρας μας, ενώ στις μέρες μας και οι δύο παρέχουν σημαντικότατες υπηρεσίες υψηλού επιπέδου σε διάφορους κλάδους της ελληνικής οικονομίας.

Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τα Επιμελητήρια και τα Πανεπιστήμια αποτελούν κύριες συνισταμένες της ανάπτυξης και της προόδου της οικονομίας και της κοινωνίας αντίστοιχα σε κάθε πολιτισμένο κράτος.

Έτσι και στην Ελλάδα το Ε.Β.Ε.Α. συνιστά το μεγαλύτερο σε αριθμό μελών - επιχειρήσεων επιμελητήριο της χώρας μας, τη «ναυαρχίδα» των επιμελητηρίων, βασικό φορέα των εργοδοτών, θεσμοθετημένο σύμβουλο της πολιτείας για ζητήματα που άπτονται της επιχειρηματικότητας και γενικότερα της οικονομικής ανάπτυξης.

Με τις δράση του στηρίζει τους επιχειρηματίες και τις επιχειρήσεις τους, συμβάλλει στην πολύπλευρη ενημέρωση, στην εξωστρέφεια των εταιρειών και στην κατάρτιση των εργοδοτών σε ποικίλα θέματα που τους ενδιαφέρουν.

Από την άλλη πλευρά το Ο.Π.Α. συνίσταται σε ένα από τα παλαιότερα ακαδημαϊκά ιδρύματα της χώρας, πόλο σύνδεσης της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης με την οικονομία, την αγορά και την κοινωνία, ερευνητικό κέντρο και φορέα καινοτομίας.

Διαχρονικά έχει επιτελέσει και επιτελεί καθοριστικό ακαδημαϊκό έργο και οι απόφοιτοί του αναδεικνύονται στους αντιπροσωπευτικούς πρεσβευτές του στην οικονομία και στην κοινωνία τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό.

Το ερευνητικό έργο που επιτελείται στο Ο.Π.Α. θεωρείται υψηλού επιπέδου. Τα ερευνητικά αποτελέσματα και οι επιστημονικές δημοσιεύσεις του διδακτικού του προσωπικού αλλά και ορισμένων αποφοίτων του που διαπρέπουν στον ακαδημαϊκό στίβο, κρίνονται διεθνώς αναγνωρισμένες και κάποιες έχουν διακριθεί ακαδημαϊκά.

Συμπερασματικά, δημόσιοι φορείς, όπως οι δύο προαναφερθέντες, συμβάλλουν διαχρονικά στη διαμόρφωση ενός προσφορότερου οικονομικού κλίματος και στην ανάπτυξη της Ελλάδας, πρωτοπορώντας σε πολλά και διαφορετικά θέματα που απασχολούν τις επιχειρήσεις και τους νέους ανθρώπους, που αποτελούν το μέλλον αυτού του τόπου.

Ωφέλιμο θα ήταν, επομένως, το επίσημο κράτος και οι κυβερνώντες να δώσουν ακόμη περισσότερη προτεραιότητα σε αυτούς τους δύο φορείς (επιμελητήρια και πανεπιστήμια), υποστηρίζοντας το εποικοδομητικό και κοινωνικό έργο τους, συνδράμοντας, παράλληλα στις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν για την τόνωση της επιχειρηματικότητας και ειδικά της νεανικής και νεοφυούς επιχειρηματικότητας.

Ας προσπαθήσουμε ως συντεταγμένη πολιτεία να ανατάξουμε την βαθιά ταλαιπωρημένη οικονομία μας και να δώσουμε προβάδισμα σε δράσεις και «έξυπνες» αποφάσεις και ενέργειες τόσο των επιμελητηρίων, όσο και των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι. και Α.Τ.Ε.Ι.) της χώρας που θα οδηγήσουν σε ταχεία επανεκκίνηση της οικονομίας μας και σε δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, που τις έχουμε τόσο πολύ ανάγκη.

Ίσως έτσι καταφέρουμε να περιορίσουμε, ως ένα βαθμό, τη διαρροή εγκεφάλων που εντάθηκε στα χρόνια των μνημονίων και μπορέσουμε να επαναφέρουμε στην πατρίδα μας ορισμένους από τους Έλληνες επιστήμονες διαφόρων κλάδων που αναγκάστηκαν να ξενιτευτούν στα χρόνια της κρίσης…

* O Γιώργος Κωνσταντινίδης είναι οικονομολόγος, διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου.

Γεννημένος στη Γερμανία, με θητεία σε τρεις ομάδες της Bundesliga, τη Χέρτα, την Κολωνία και το Αννόβερο, ο Κώστας Κωνσταντινίδης είναι από τους λίγους στην Ελλάδα που γνωρίζουν πολύ καλά το γερμανικό ποδόσφαιρο.

Ο τεχνικός διευθυντής των Εθνικών Ομάδων φιλοξενήθηκε στην εκπομπή GAME TIME του ΟΠΑΠ και μίλησε για την 27^η αγωνιστική της Bundesliga. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι απόψεις του για όλα τα παιχνίδια του Σαββατοκύριακου:

Βόλφσμπουργκ-Ντόρτμουντ: Η διαφορά ποιότητας γέρνει σίγουρα προς τη Ντόρτμουντ. Χάνεται η δύναμη της έδρας με τις άδειες εξέδρες και υπερέχει η ποιότητα των ομάδων. Θέλει τη νίκη η Ντόρτμουντ πριν από το ντέρμπι με τη Μπάγερν.

Γκλάντμπαχ-Λεβερκούζεν: Και οι 2 ομάδες έρχονται από εντυπωσιακά αποτελέσματα εκτός έδρας. Η Γκλάντμπαχ παίζει μεν στην έδρα της, αλλά η Λεβερκούζεν έχει πιο ποιοτικούς παίκτες. Αμφίρροπο παιχνίδι, με τη Λεβερκούζεν να έχει μικρό προβάδισμα.

Πάντερμπορν-Χοφενχάιμ: Η Πάντερμπορν παίζει τη ζωή της. Η Χοφενχάιμ έχει πολύ καλύτερη ομάδα. Έρχεται από ένα ατυχές αποτέλεσμα με τη Χέρτα στην έδρα της. Δεν μπήκε καλά στην μετά κορωνοϊό εποχή. Πιστεύω όμως ότι είναι καλύτερη ομάδα από την Πάντερμπορν και θα κερδίσει.

Φράιμπουργκ-Βέρντερ Βρέμης: Η Φράιμπουργκ ρίχνει ματιές προς το Europa League. Η Βέρντερ είναι με τη θηλιά στον λαιμό. Δυστυχώς βρίσκεται σε δύσκολη θέση μία πολύ παραδοσιακή ομάδα, μία μεγάλη ομάδα. Θα είναι σφιχτό παιχνίδι και δεν βλέπω ότι μπορεί να υπάρξει νικήτρια.

Μπάγερν-Άιντραχτ Φρανκφούρτης: Λογικά θα κερδίσει η Μπάγερν. Η Άιντραχτ δεν βρίσκεται σε καλή κατάσταση και δεν έχει την ποιότητα να «χτυπήσει» τη Μπάγερν.

Σάλκε-Άουγκσμπουργκ: Η Σάλκε μπήκε άσχημα, παρότι επανήλθαν οι πολλοί τραυματίες που είχε πριν από τη διακοπή του πρωταθλήματος. Η Άουγκσμπουργκ έκανε μία ήττα της τελευταίας στιγμής από τη Βόλφσμπουργκ. Η Σάλκε υπερέχει σε αυτό το παιχνίδι.

Μάιντζ-Λειψία: Η Λειψία δεν έχει άλλα περιθώρια. Θέλει οπωσδήποτε τη νίκη. Σαν ομάδα είναι καλύτερη από τη Μάιντζ και πιστεύω ότι θα την κερδίσει.

Κολωνία-Φορτούνα Ντίσελντορφ: Ντέρμπι, μίσος, σαν ομάδες και σαν πόλεις. Η Κολωνία είχε ένα καλό σερί πριν από τη διακοπή. Στο τελευταίο παιχνίδι με τη Μάιντζ από 2-0 ισοφαρίστηκε 2-2. Και στον αγώνα με τη Φορτούνα έχει μικρό προβάδισμα, αλλά πιο πιθανή είναι η ισοπαλία.

Λόγω των εφαρμοζόμενων δημοσιονομικών και νομισματικών πολιτικών των κυβερνήσεών τους και του υπερκαταναλωτικού προτύπου που κυριάρχησε στις δυτικές οικονομίες, τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι Η.Π.Α., ο Καναδάς και γενικότερα οι δυτικού τύπου ισχυρές οικονομίες παρουσίασαν σημαντική αύξηση του δημόσιου χρέους τους ως ποσοστού του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος τους (Α.Ε.Π.), γεγονός που αύξησε και το δείκτη του κατά κεφαλήν δημοσίου χρέους τους.

Του Γιώργου Κωνσταντινίδης*

Η υπερχρέωση του δυτικού και του ανατολικού ημισφαιρίου του πλανήτη έχει δημιουργήσει τεράστια αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές, στις παγκόσμιες συναλλαγές, διευρύνει το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών και πολιτών και οδηγεί σε μια ολοένα και επιταχυνόμενη διαταραχή της σταθερότητας της υφηλίου, με εστίες τοπικών, εμφύλιων, διμερών ή και πολυμερών συγκρούσεων και πολέμων να αναζωπυρώνονται ή να ξεσπούν με απρόβλεπτες συνέπειες για τις μελλοντικές γενιές.

Το συνολικό χρέος όλων των κρατών ανέρχεται στο αστρονομικό ποσό των 60 τρισεκατομμυρίων δολαρίων!

Η χρηματοπιστωτική αστάθεια και οι διαρκείς διακυμάνσεις των αγορών χρήματος και κεφαλαίου τροφοδοτούν τη διεθνή οικονομική κρίση χρέους και έτσι ο φαύλος κύκλος της μεταδιδόμενης υπερχρέωσης των κοινωνιών συνεχίζει το αφανιστικό έργο του, ιδιαίτερα για τις αδύναμες και αποβιομηχανοποιημένες οικονομίες…

Η υπερσυγκέντρωση οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος σε ορισμένες «παραδοσιακά» ισχυρές χώρες, όπως οι Η.Π.Α., η Ρωσία, η Γερμανία, η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία κ.ά. και η ανάδυση νέων «παικτών», π.χ. η Κίνα, η Ινδία, η Νότια Κορέα, η Τουρκία, η Ινδονησία κ.ά., που επιδιώκουν και ως ένα μεγάλο βαθμό έχουν επιτύχει αποτελεσματικά την αναδιανομή της διεθνούς οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος, διαμορφώνουν ένα πολύπλοκο σύμπλεγμα οικονομικών συναλλαγών και συμμαχιών, με πολλά αντικρουόμενα συμφέροντα.

Παρά τη δυσκολία του εγχειρήματος ας επιχειρήσουμε να σκιαγραφήσουμε τις τάσεις – προοπτικές που υφίστανται σε παγκόσμιο επίπεδο, σε όρους «οικονομικών και χρηματοπιστωτικών σχηματισμών - υπερομάδων».

Από τη μια πλευρά παρατηρούμε τα «παραδοσιακά», «δυτικού τύπου» καπιταλιστικά κεφάλαια (κυρίως Η.Π.Α., Καναδάς, χώρες – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ισραήλ, Αυστραλία κ.ά.) και από την άλλη τα ανερχόμενα, ευρασιατικά, «ανατολικού τύπου» κεφάλαια (Ρωσία, Κίνα, Ινδία, Ιράν, Ιράκ, Τουρκία, Αζερμπαϊτζάν, Ινδονησία κ.ά.).

Μια τρίτη σημαντική οικονομική δύναμη συνιστούν τα επονομαζόμενα ισλαμικά ή «πράσινα» κεφάλαια (islamic capitalism), τα οποία αυξάνονται με αλματώδεις ρυθμούς, ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες και πλέον έχουν διεισδύσει σε ολόκληρο τον κόσμο, λόγω της χρηματοοικονομικής παγκοσμιοποίησης. Ενδεικτικά αναφέρω ότι στη Μεγάλη Βρετανία η ισλαμική χρηματοοικονομική και τραπεζική (Islamic finance and banking) γνωρίζει μεγάλη άνθηση και οι αγγλικές τράπεζες διαμορφώνουν τραπεζικά προϊόντα που συνάδουν με την ισλαμική τραπεζική νομοθεσία και πρακτική (Σαρία).

Οι μουσουλμανικές χώρες δημιουργούν και ενισχύουν το αναδυόμενο ισλαμικό κεφάλαιο (Σαουδική Αραβία, Κατάρ και λοιπά αραβικά κράτη, Ιράν, Τουρκία, Αίγυπτος, Μαλαισία, Ινδονησία, Πακιστάν, Σουδάν, Σομαλία, Νίγηρας κτλ.).

Δεδομένης της δυναμικής ανόδου του ισλαμικού καπιταλισμού και των διασυνδέσεών του με τεράστια οικονομικά συμφέροντα και projects, ένα σενάριο που συζητείται σε παγκόσμια πολιτικά, οικονομικά, ακαδημαϊκά και επιχειρηματικά φόρα είναι η διαμόρφωση μιας Ευρασιατικής – Ισλαμικής Ένωσης, με πολιτικό και οικονομικό περιεχόμενο.

Αυτή η ιδέα μπορεί φαινομενικά να ακούγεται υπεραισιόδοξη ή ανεδαφική. Όμως δεν αποτελεί ουτοπία. Στηρίζεται στην πολιτική θεωρία του Ευρασιανισμού και της 4ης Πολιτικής Θεωρίας (μετά από τον μαρξισμό, τον φασισμό και τον φιλελευθερισμό), που έχει ως βασικό εκφραστή της τον Αλεξάντρ Ντούγκιν και το βιβλίο του «Τέταρτη Πολιτική Θεωρία», που εκδόθηκε το 2009.

Το ευρασιατικό κίνημα λαμβάνει διαστάσεις μέσω δικτύων που διαθέτει σε αρκετές ασιατικές και όχι μόνο χώρες, όπως η Ελλάδα και η Τουρκία, επιδιώκοντας να συνενώσει διαφορετικές νοοτροπίες, ιδιοσυγκρασίες και θρησκείες (Ορθοδοξία, Ισλάμ, Βουδισμός, Ινδουισμός κτλ.), κατά του μονοπολικού, καπιταλιστικού ηγεμονισμού και Ατλαντισμού της Δύσης και του δυτικού πολιτισμού γενικότερα, όπως αυτός εκφράζεται από τις Η.Π.Α. την Ευρώπη και τα υπόλοιπα κράτη με δυτική ταυτότητα.

Η 4η Πολιτική Θεωρία επιδιώκει να συνενώσει διαφορετικές πολιτικές, θρησκευτικές (Χριστιανισμός, Ισλαμισμός, Ινδουισμός κ.ά.) και στρατιωτικές δυνάμεις, με στόχο την ανατροπή της παγκοσμιοποίησης, του άκρατου φιλελευθερισμού και του ατομικισμού που τον χαρακτηρίζει.

Ο Ευρασιανισμός - αντιδυτικισμός μπορεί να εκφραστεί με τις ανερχόμενες χώρες που ανήκουν στην Ευρασία, κυρίως με τη Ρωσία στο ρόλο της πρωταγωνίστριας χώρας, την Κίνα, την Ινδία, το Ιράν, ενδεχομένως και την Τουρκία, τη Νότια Κορέα, την Ινδονησία, τη Μαλαισία, το Πακιστάν, το Αφγανιστάν κ.ά.

Χάρτης που παρουσιάζει τον Ευρασιατικό κόσμο κατά την θεωρία του Ευρασιανισμού.

Βέβαια, για να ευοδώσει το Ευρασιατικό «μέτωπο» που ενισχύει καθοριστικά τη μετασοβιετική Ρωσία χρειάζεται να γεφυρωθούν αντιτιθέμενες πολιτικές και πολιτισμικές σχέσεις, οι οποίες αλλάζουν μεν δύσκολα αλλά με επιταχυνόμενο ρυθμό, λόγω των τεράστιων και ταχύτατων μεταβολών που συντελούνται διεθνώς σε όρους κατανομής ισχύος και οικονομικής επιρροής.

Πρόκειται για εκκολαπτόμενη τάση χωρίς να έχει, δεδομένου των συνθηκών, μεγάλες πιθανότητες επιτυχίας, εκτός εάν η παγκόσμια κρίση επιφέρει μια συνολική οικονομική αποτελμάτωση που θα κυοφορήσει μια πολεμική εναντίον των διεθνών φιλελεύθερων ελίτ. Θα καταστεί η Ευρασιατική Ένωση το αντίπαλο δέος της Ευρωπαϊκής Ένωσης;Υπάρχουν δυνατότητες συνεργασίας και συνεργειών ανάμεσά τους; Θα συγκεραστούν ή θα συγκρουστούν τα μεγάλα συμφέροντά τους; Ουδείς γνωρίζει.

Τέλος, ο περίφημος «δρόμος του μεταξιού» αποτελεί μια προσπάθεια του κινεζικού, πληθυσμιακού και οικονομικού «γίγαντα» να αναβιώσει αυτός ο πολύ προσοδοφόρος «εμπορικός δρόμος», ο οποίος θα προσδώσει ιδιαίτερα αυξημένο κύρος στην Κίνα, που συνιστά τη 2η μεγαλύτερη οικονομία και τη ναυαρχίδα των χωρών BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Δημοκρατία Νότιας Αφρικής).

Αν στο σχεδιασμό αυτό συμμετάσχουν ενεργά – εμπορικά και επιχειρηματικά – επιπλέον ισχυρές χώρες της Ασίας και της Υπερκαυκασίας, κρίνεται εφικτή η συνδιαμόρφωση ενός σημαντικού πόλου που θα μπορεί να κινεί τα νήματα ολόκληρης της επονομαζόμενης Heartland της Ευρασίας.

Στο σημείο αυτό η εντατικοποίηση της πολύπλευρης συνεργασίας Κίνας και Ρωσίας θα συνδράμει αποφασιστικά στην υλοποίηση του οικονομικού αυτού σχηματισμού, από τον οποίο θα ζημιωθούν γεωπολιτικά και οικονομικά οι Η.Π.Α., η Ευρωπαϊκή Ένωση και γενικότερα η Ευρώπη.

Οι εξελίξεις θα νοηματοδοτήσουν την πορεία της διεθνούς οικονομίας και θα κατευθύνουν προς τη μια ή την άλλη τάση, από όσες προαναφέραμε, επηρεάζοντας τελικά θετικά ή αρνητικά σε οικονομικό και γεωπολιτικό επίπεδο τους ποικίλους διεθνείς δρώντες, τους συμμάχους και τους αντιπάλους τους. Ουδείς μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα το μέλλον…

*Γιώργος Κωνσταντινίδης, οικονομολόγος, Διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου, συγγραφέας του βιβλίου “Συσσώρευση Κεφαλαίου και Παγκοσμιοποίηση στην Τουρκία Διαχρονικά”, εκδόσεις Παπαζήση, 2009.

«Κάλλιο αργά παρά ποτέ» για ένα χώρο που θα έπρεπε να είχε ήδη εξελιχθεί σε έναν μητροπολιτικό πόλο με πολλαπλά οφέλη για όλους τους κατοίκους του λεκανοπεδίου της Αττικής.

Του Γιώργου Κωνσταντινίδη*

Η εν λόγω επένδυση προβλέπει οικιστική ανάπτυξη, βελτίωση του παραλιακού μετώπου επί της λεωφόρου Ποσειδώνος, ανέγερση ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων και χώρων άθλησης, καινούριο γήπεδο γκολφ, εκπαιδευτικά και ερευνητικά κέντρα, εκμετάλλευση και ανάδειξη των ολυμπιακών εγκαταστάσεων για την προβολή της κληρονομιάς των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, τη διαμόρφωση ενός Μητροπολιτικού Πάρκου Πρασίνου και Αναψυχής, το οποίο θα καλύπτει το 42% της συνολικής επιφάνειας του έργου, δράσεις για την εμπορική, τουριστική και περιβαλλοντική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής κ.ά.

Στα θετικά αυτής της συμφωνίας συγκαταλέγεται η συμβολή της στο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν, η οποία θα αγγίξει το 2%, ενώ σε επίπεδο απασχόλησης θα προσφερθούν συνολικά 70000 θέσεις εργασίας που θα προέρχονται από διάφορες επαγγελματικές ειδικότητες και κατ’ έτος θα χρειαστούν περίπου 10000 θέσεις κατά τη διάρκεια της πραγματοποίησης του έργου.

Το ζητούμενο, βέβαια, είναι πόσες από τις θέσεις θα διατηρηθούν μετά την ολοκλήρωσή του και πόσες από αυτές θα στελεχωθούν με Έλληνες απασχολούμενους, ώστε να μειωθεί όσο περισσότερο γίνεται το ποσοστό της ανεργίας που έχει σκαρφαλώσει στο 24%, πλήττοντας κυρίως τους νέους ανθρώπους.

Με βάση μελέτες που έχουν εκπονηθεί τα έσοδα για το ελληνικό δημόσιο μακροπρόθεσμα θα κυμανθούν στα 10 – 11 δισεκατομμύρια ευρώ και μπορεί να αυξηθεί κατά 1 εκατομμύριο ο αριθμός των τουριστών που θα επισκεφτεί την Αττική.

Η προοπτική μετεξέλιξης του Ελληνικού σε σημείο προορισμού τόσο των Ελλήνων πολιτών όσο και των τουριστών θα προσδώσει ιδιαίτερο κύρος στην Αττική και, γενικότερα, στη χώρα μας και θα έχει σημαντικότατα αποτελέσματα διάχυσης (spillover effects) σε ποικίλους κλάδους της οικονομίας, όπως ο κατασκευαστικός που έχει καταβαραθρωθεί τα τελευταία χρόνια, ο τουριστικός, ο εμπορικός (τοπικό και υπερτοπικό εμπόριο) κτλ. αλλά και σε πολλές δραστηριότητες όπως οι αθλητικές, οι ψυχαγωγικές, οι πολιτιστικές κτλ.

Ειδικότερα θα υπάρξει ανάπλαση του παραλιακού μετώπου, θα κατασκευαστούν λιμενικά έργα στην περιοχή, πεζόδρομοι και ποδηλατόδρομοι χιλιομέτρων, υπογειοποιήσεις και, γενικά, θα πρόκειται για μια ολοκληρωμένη, αστική ανάπλαση – ανάπτυξη στο παραλιακό μέτωπο της Αττικής που διαθέτει τεράστια ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα σε σύγκριση με αντίστοιχα άλλων ευρωπαϊκών πόλεων. Επιτέλους ας ελπίσουμε ότι θα αναδειχθεί η παραλιακή σε μια πραγματική Ριβιέρα της Αττικής με πολλαπλασιαστικά οφέλη για όλους τους εμπλεκόμενους χρήστες και επισκέπτες της.

Αξίζει να αναφέρουμε πως το έργο που θα υλοποιηθεί θα συνιστά τη μεγαλύτερη αστική ανάπλαση στην Ευρωπαϊκή ήπειρο και το Μητροπολιτικό Πάρκο που θα δημιουργηθεί μια νέα εμπειρία ζωής για τον πολίτη που θα συνδυάζει τη διασκέδαση, την αναψυχή, την άθληση και τον πολιτισμό, που θα προσφέρονται μέσα από υψηλού επιπέδου υπηρεσίες, με τις οποίες θα αναβαθμιστεί η ποιότητα ζωής των κατοίκων της Αττικής!

Το Πάρκο θα συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα παράκτια πάρκα διεθνώς και θα παρέχει ελεύθερη πρόσβαση στο κοινό, ενώ στόχος του Σχεδίου Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης του συγκεκριμένου έργου είναι η πλήρης αξιοποίηση του παραλιακού μετώπου, με την ενεργοποίηση της συμμετοχής του επισκέπτη σε πληθώρα δραστηριοτήτων (κοινωνικές, περιβαλλοντικές, αναψυχής κ.ά.) και η σύνδεση της θάλασσας με την πόλη σε έναν κοινό άξονα.

Το ελληνικό δημόσιο θα αποκομίζει το 30% των καθαρών κερδών συν μια ελάχιστη απόδοση κατά τα 99 έτη που θα διαρκεί η σύμβαση του έργου. Επιπρόσθετα έσοδα ύψους 14 δισεκ. ευρώ περίπου για το δημόσιο θα προέλθουν από τις επενδύσεις που συνοδεύουν το project και αφορούν καταβολή φόρων όπως εταιρικοί, εισοδήματος, Φ.Π.Α., ακινήτων κτλ.

Τέλος, έσοδα θα προκύψουν και από το διαγωνισμό  αδειοδότησης του καζίνο που θα κατασκευαστεί στο χώρο, ανάγοντας έτσι την περιοχή σε διεθνές κέντρο του jet set, που επιθυμεί να συνδυάσει τις σημαντικές επενδυτικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες με την πολυτελή, ακριβή διασκέδαση. Με αυτόν τον τρόπο θα διαφοροποιηθεί το ελληνικό τουριστικό προϊόν και θα επιμηκυνθεί η τουριστική περίοδος, με αποτέλεσμα να αυξηθούν τα τουριστικά έσοδα.

Συμπερασματικά, με την ευόδωση του πολύπλευρου έργου στο Ελληνικό θα προβληθεί διεθνώς η Ελλάδα, θα αξιοποιηθούν τα ανταγωνιστικά  πλεονεκτήματα της Αττικής και θα βελτιωθεί η εν γένει εικόνα της.

Τα έργα υποδομής θα έχουν προϋπολογισμό της τάξης του 1,5 δισεκ. ευρώ και θα καταδείξουν ότι η Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει προορισμό άμεσων ξένων επενδύσεων με πολλαπλασιαστικά οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά  οφέλη, διαμορφώνοντας υπεραξία για την ακίνητη περιουσία και προστιθέμενη αξία για τους όμορους δήμους των νοτίων προαστίων της Αττικής, όπως το Ελληνικό, ο Άλιμος, το Παλαιό Φάληρο, η Γλυφάδα, η Βούλα, η Βουλιαγμένη, η Αργυρούπολη, η Ηλιούπολη, η Καλλιθέα, το Μοσχάτο κ.ά.

Ουσιαστικά θα επωφεληθούν πρωτίστως τα νότια προάστια και ολόκληρο το παραλιακό μέτωπο από τον Πειραιά μέχρι το Σούνιο, αλλά η Αττική γενικότερα θα αναδειχθεί σε έναν hot spot προορισμό διεθνούς και υψηλού επιπέδου παρεχόμενων υπηρεσιών και υποδομών.

*Οικονομολόγος, Διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου, συγγραφέας του βιβλίου “Συσσώρευση Κεφαλαίου και Παγκοσμιοποίηση στην Τουρκία Διαχρονικά”, εκδόσεις Παπαζήση, 2009

Η Ελλάδα από το 2010 βρίσκεται στις συμπληγάδες της Τρόικας και ειδικότερα του Δ.Ν.Τ., το οποίο διαχρονικά προτείνει φιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές για να σταθεροποιηθεί αρχικά και μετά να αναπτυχθεί η κάθε οικονομία. Η «συνταγή» του Δ.Ν.Τ. στις χώρες που καλείται να συνδράμει ώστε να αντιμετωπίσουν τα μακροοικονομικά τους προβλήματα και να αναπτυχθούν είναι τις περισσότερες φορές η ίδια με κάποιες διαφοροποιήσεις, ανάλογα με τις ειδικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε χώρα.

Του Γιώργου Κωνσταντινιδη*

Έχει γίνει εκτενέστατη συζήτηση για τα μέτρα που ζητάει το Δ.Ν.Τ. ή η Ε.Κ.Τ. να εφαρμόσει η Ελλάδα, αλλά δεν έχει αναλυθεί ο τρόπος που άλλα κράτη κατάφεραν να απαγκιστρωθούν από το Δ.Ν.Τ. και την Ε.Κ.Τ., ολοκληρώνοντας τα προγράμματα σταθερότητας που τους είχαν επιβληθεί και επιτυγχάνοντας θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Με ποιες πολιτικές τα κατάφεραν και επανεκκίνησαν τις οικονομίες τους; Ας δούμε επιγραμματικά πώς εξελίχθηκαν τα προγράμματα σταθερότητας στην Κύπρο, στην Τουρκία και στη Ρουμανία.

«Είναι αξιοσημείωτο ότι η Κύπρος βρίσκεται σε τροχιά εξόδου από το Μνημόνιο, πριν από την αρχικά προβλεπόμενη προθεσμία του 2016», τόνισε ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι, πριν από λίγες ημέρες.

Πρόσθεσε δε ότι «δεν υπάρχει χρόνος για εφησυχασμό καθώς η οικονομία της Κύπρου και κυρίως ο χρηματοπιστωτικός της τομέας παρουσιάζουν προβλήματα». Υπογράμμισε επίσης ότι το πρόγραμμα που εφαρμόστηκε στην Κύπρο έχει επιτύχει και τα αποτελέσματά του κρίνονται θετικότερα από όσα είχαν προβλεφθεί πριν από δύο χρόνια. Ο ίδιος ανέφερε πως «όλα αυτά τα επιτεύγματα είναι εντυπωσιακά και πρέπει να έχουν το σεβασμό της υπόλοιπης Ευρώπης».

Η Κύπρος απέδειξε ότι ήθελε και μπορούσε να βγει από το Μνημόνιο που υπέγραψε το Μάρτιο του 2013, ασκώντας σοβαρή οικονομική πολιτική χωρίς μικροκομματικά συμφέροντα και αγκυλώσεις. Ο κυπριακός λαός επέδειξε ωριμότητα και ενότητα για να ορθοποδήσει η πατρίδα του και, τελικά, τα κατάφερε. Ο Κύπριος Υπουργός Οικονομικών κ. Χάρης Γεωργιάδης ανέφερε: «H Κύπρος βγήκε από την ύφεση», όμως «δε σκιαγραφώ μια ρόδινη εικόνα. Παρουσιάζω μια ιστορία ανάκαμψης, αισιοδοξίας και προοπτικής». Αυτές οι δηλώσεις του είναι «προσγειωμένες» παρά την αδιαμφισβήτητη επιτυχία της Κύπρου.

Πρόσφατα η κυπριακή κυβέρνηση δρομολόγησε τον τρίτο γύρο αδειοδότησης ερευνών για υδρογονάνθρακες στην ΑΟΖ της και έχουν ολοκληρωθεί τα απαραίτητα έγγραφα για να δημοσιευθεί ο διαγωνισμός. Ήδη οι εταιρείες TOTAL, ENI, NOBLE και BG εκδήλωσαν μεγάλο ενδιαφέρον. Επιπλέον, ορισμένοι ενδιαφερόμενοι έχουν προμηθευτεί τα σεισμογραφικά και προετοιμάζουν τις προσφορές τους. Τα προαναφερθέντα σαφώς αποκαλύπτουν την κινητικότητα των ξένων επενδυτών για σημαντικές επιχειρηματικές δραστηριότητες στην Κύπρο, η οποία προκύπτει από τις ορθολογικές ενέργειες και την οξυδέρκεια της πολιτικής της ηγεσίας.

Τον Μάιο του 2013 έληξε η 50 ετών σχέση της Τουρκίας με το Δ.Ν.Τ, αφού η ίδια αποπλήρωσε το χρέος της. Τον Ιούνιο του 2013 η Τουρκία από οφειλέτη μετατράπηκε σε πιστωτή - δανειστή του Δ.Ν.Τ., συνεισφέροντας οικονομικά για πρώτη φορά στο Ταμείο.

Αυτό πιστοποιεί την επιτυχημένη οικονομική διακυβέρνηση του Ερντογάν, παρά τα προβλήματα που ταλανίζουν την τουρκική οικονομία και τη σημαντική εξάρτησή της από ξένα επενδυτικά κεφάλαια.

Η Τουρκία αναγκάστηκε να δανειοδοτηθεί από το Δ.Ν.Τ. το 2001 με το ποσό των 17,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ώστε να αμβλυνθεί η οικονομική κρίση που αντιμετώπιζε. Το γεγονός ότι σήμερα βρίσκεται στην 16η θέση μεταξύ των 20 μεγαλύτερων οικονομιών σε παγκόσμιο επίπεδο (G-20), σημαίνει ότι κατάφερε να ανατάξει την παραπαίουσα οικονομία της.

Η δέσμη μέτρων που έλαβε τότε το οικονομικό επιτελείο της γειτονικής χώρας με επικεφαλής τον Κεμάλ Ντερβίς, ευθυγραμμιζόμενο με τις επιταγές του Δ.Ν.Τ., αφορούσαν τον περιορισμό των κρατικών δαπανών και της γραφειοκρατίας, το πάγωμα των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, τη μείωση των εταιρικών φόρων, την παροχή ισχυρών κινήτρων για την αύξηση της επιχειρηματικότητας, την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων καθώς και την ιδιωτικοποίηση κρατικών εταιρειών. Επιπλέον με την υποτίμηση της τουρκικής λίρας τριπλασιάστηκαν οι εξαγωγές τουρκικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

Αφού σταθεροποιήθηκε η τουρκική οικονομία και σημείωσε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης η τουρκική κυβέρνηση διαφώνησε με τους εκπροσώπους του Δ.Ν.Τ., διέκοψε τις διαπραγματεύσεις το 2008 και εφάρμοσε αντίθετα μέτρα από όσα σύστηνε το Δ.Ν.Τ. (μείωση ειδικών φόρων κατανάλωσης και Φ.Π.Α. και παροχή κινήτρων αναπτυξιακής πολιτικής). Ο ρυθμός πληθωρισμού και το δημόσιο χρέος της περιορίστηκαν σε τέτοιο βαθμό, ώστε να ικανοποιούνται ορισμένοι δείκτες της Συνθήκης του Μάαστριχτ.

Ενισχύθηκε κεφαλαιακά το κλονισμένο τραπεζικό σύστημα της Τουρκίας, το οποίο σταδιακά θωρακίστηκε αποκτώντας αυξημένη ρευστότητα και επιτοκιακή σταθερότητα και επετεύχθη οικονομική ανάπτυξη, η οποία άγγιξε και το 12% περίπου το 1ο τρίμηνο του 2010. Η Τουρκία κατέληξε να αποτελεί τη 2η πιο αναπτυσσόμενη χώρα σε παγκόσμια κλίμακα μετά την Κίνα! Οι εξελίξεις που προαναφέρθηκαν οδήγησαν τον Πρόεδρο Αμπντουλλάχ Γκιουλ να δηλώσει ότι «η Τουρκία κάποτε ήταν ο μεγάλος ασθενής της Ευρώπης και σήμερα είναι ο μόνος υγιής».

Με διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις και ελκυστική στις άμεσες ξένες επενδύσεις νομοθεσία η Τουρκία έχει διαμορφώσει μια ανταγωνιστική οικονομία, που διαθέτει υψηλού επιπέδου υποδομές. Ωστόσο ο μέσος μισθός του Τούρκου ανειδίκευτου εργάτη κυμαίνεται περίπου στα 400 ευρώ μηνιαίως. Η βαρύτητα της Τουρκίας σε παγκόσμια κλίμακα αυξάνεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς παρά τις διαστρωματικές, οικονομικοκοινωνικές αντιθέσεις και τα πολιτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει.

Η Ρουμανία από το 2009 βρέθηκε σε σταθεροποιητικό πρόγραμμα ύψους 20 δις ευρώ (5 δις ευρώ από την Ε.Ε., 13 δις ευρώ από το Δ.Ν.Τ. και 2 δις από την Παγκόσμια Τράπεζα). Η διεθνής οικονομική κρίση μείωσε το ρουμανικό Α.Ε.Π. και οι δανειστές ζήτησαν αύξηση της φορολογίας από το 16% στο 25%. Ο Πρόεδρος της χώρας Basescu δήλωσε «δε θα αγγίξουμε τις επιχειρήσεις, δε θα ανεβάσουμε τους φόρους σε ιδιώτες.

Αν τους αυξήσουμε τη φορολογία, δε θα κόψουν αποδείξεις. Εμείς, όμως, θα κάνουμε κάτι άλλο: θα κρατήσουμε τους φόρους χαμηλούς και θα κυνηγήσουμε απηνώς όποιον δεν τους πληρώνει, καθώς και τα μεγάλα κυκλώματα φοροδιαφυγής». Οριζόντιες περικοπές έγιναν μία μόνο φορά και δε χρειάστηκε επόμενη.

Απολύθηκαν δημόσιοι υπάλληλοι οι οποίοι δεν απέδωσαν σε γραπτές εξετάσεις. Φυλακίστηκαν πολιτικοί και καταχραστές δημόσιου χρήματος. Το πρόγραμμα έληξε το 2013 και μετά ολοκληρώθηκε και η «προληπτική γραμμή στήριξης», ενώ σταδιακά μισθοί και συντάξεις επανήλθαν στα επίπεδα προ των περικοπών. Απελευθερώθηκε η αγορά, δημιουργήθηκαν 400000 θέσεις απασχόλησης και η ανεργία αγγίζει μόλις το 7%! Ως συνέπεια η Ρουμανία προσελκύει επενδύσεις, υπήρξε η 2η πιο αναπτυσσόμενη χώρα στην Ευρώπη το 2015 (ρυθμός ανάπτυξης 4%) και έχει θετικές προοπτικές για το μέλλον.

Το Φεβρουάριο η κυβέρνησή της ξεπλήρωσε την τελευταία δόση της στο Δ.Ν.Τ. Οι Ρουμάνοι εφάρμοσαν σταθερά χωρίς παρεκκλίσεις τα μέτρα που έλαβαν. Τους διέκρινε αποφασιστικότητα και δικαιώθηκαν. Πλέον δίνουν προτεραιότητα στην εδραίωση της ανάπτυξης, στον περιορισμό της γραφειοκρατίας και θέτουν ως στόχο να καταστήσουν τη χώρα τους πραγματικά σύγχρονη και ευρωπαϊκή.

Πιστεύω πως, αν τα τρία προηγούμενα κράτη χρειαστούν ξανά κονδύλια από κάποιον διακρατικό ή ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό θεσμό, θα τους διοχετευθούν χωρίς μεγάλες δυσκολίες. Έχουν «χτίσει» με πολλές αντιξοότητες και σε μεγάλο βαθμό την οικονομική φερεγγυότητά τους με βάση τη συνέπεια, την αξιοπρέπειά και την προσπάθειά τους.

Στις μέρες μας η Ελλάδα βρίσκεται στην περιδίνηση του Δ.Ν.Τ. λόγω των οξύτατων οικονομικών της προβλημάτων και προσπαθεί να βελτιώσει τους οικονομικούς της δείκτες (έλλειμμα, χρέος κτλ.) και να δημιουργήσει τις απαραίτητες συνθήκες για την έξοδό της από την παρούσα κρίση. Στο σημείο αυτό μήπως θα έπρεπε να ακολουθήσει, ως ένα βαθμό και με τις αναγκαίες τροποποιήσεις, τα παραδείγματα της Κύπρου, της Τουρκίας και της Ρουμανίας, ώστε να επιτύχει τον τερματισμό της ύφεσης και να αναπτυχθεί οικονομικά;

Με στόχο να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η τρέχουσα κρίση επιβάλλεται η αλλαγή του παραγωγικού προτύπου της χώρας μας με έμφαση στην επιχειρηματικότητα, στις νεοφυείς επιχειρήσεις, στην καινοτομία, στην εξωστρέφεια, στην έρευνα και ανάπτυξη νέων προϊόντων σε συνδυασμό με το δραστικό περιορισμό της γραφειοκρατίας και της αλόγιστης κρατικής σπατάλης.

*Οικονομολόγος, Διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου, συγγραφέας του βιβλίου “Συσσώρευση Κεφαλαίου και Παγκοσμιοποίηση στην Τουρκία Διαχρονικά”, εκδόσεις Παπαζήση, 2009.