Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι το ωριαίο κόστος εργασίας στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 6,1% στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, έναντι αύξησης μόλις 3% στην Ευρωζώνη. Την ίδια στιγμή, ενέργεια, καύσιμα και πρώτες ύλες εξακολουθούν να επιβαρύνουν σημαντικά κυρίως τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Το μεγάλο οικονομικό ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να αυξηθούν οι μισθοί. Είναι εάν η αύξηση των αμοιβών μπορεί να συνοδευτεί από αντίστοιχη βελτίωση της παραγωγικότητας, ώστε το επιπλέον κόστος να μη μεταφερθεί στις τελικές τιμές.

Στο +6,1% το κόστος εργασίας

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το ωριαίο κόστος εργασίας στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 6,1% σε ετήσια βάση στο δεύτερο τρίμηνο.

Η αντίστοιχη αύξηση στην Ευρωζώνη ήταν περίπου 3%, γεγονός που σημαίνει ότι η ελληνική αγορά κινείται με σχεδόν διπλάσιο ρυθμό.

Η μισθολογική δαπάνη αυξήθηκε επίσης κατά 6,1%, ενώ το μη μισθολογικό κόστος ενισχύθηκε κατά 5,8%.

Στη βιομηχανία, το κόστος εργασίας αυξήθηκε κατά 5,7%, έναντι περίπου 2,9% στην Ευρωζώνη.

Δεν είναι μόνο οι μισθοί

Για μια επιχείρηση, όμως, η μισθοδοσία αποτελεί μόνο ένα μέρος του συνολικού λογαριασμού.

Τα στοιχεία της τελευταίας έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το πρώτο εξάμηνο του 2026 δείχνουν ότι 73,3% των μικρών επιχειρήσεων πληρώνουν ακριβότερα την ηλεκτρική ενέργεια σε σχέση με το 2025.

Αντίστοιχα, το 73,2% αντιμετωπίζει υψηλότερο κόστος καυσίμων και το 77,5% ακριβότερες πρώτες ύλες και προμήθειες.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι το μέγεθος της επιβάρυνσης.

Η μέση αύξηση υπολογίζεται σε περίπου 26% στο ηλεκτρικό ρεύμα, 27,75% στα καύσιμα και 24,75% στις πρώτες ύλες και προμήθειες.

1 στις 5 χωρίς καθόλου ταμειακό απόθεμα

Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο όταν εξεταστεί η οικονομική αντοχή των μικρότερων επιχειρήσεων.

Το 21,8% δηλώνει ότι δεν διαθέτει καθόλου ρευστά διαθέσιμα, ενώ ένα επιπλέον 22,9% έχει ταμειακό απόθεμα που επαρκεί το πολύ για έναν μήνα.

Συνολικά, δηλαδή, το 44,7% των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων βρίσκεται χωρίς ουσιαστικό μαξιλάρι ρευστότητας ή με διαθέσιμα που καλύπτουν έως έναν μήνα λειτουργίας.

Παράλληλα, το 30,9% έχει τουλάχιστον μία ληξιπρόθεσμη υποχρέωση.

Οι αυξήσεις περνούν στις τιμές

Όταν μια επιχείρηση δεν μπορεί να απορροφήσει το αυξημένο κόστος, οι επιλογές περιορίζονται.

Μπορεί να μειώσει το περιθώριο κέρδους της, να περιορίσει επενδύσεις και άλλες δαπάνες ή να μεταφέρει μέρος της επιβάρυνσης στην τελική τιμή.

Η έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ δείχνει ότι 40,3% των επιχειρήσεων αύξησαν τις τιμές τους στο πρώτο εξάμηνο του 2026.

Το ποσοστό είναι αυξημένο κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο.

Παράλληλα, το 27,2% των επιχειρήσεων εκτιμούσε ότι θα προχωρήσει σε νέες ανατιμήσεις κατά το δεύτερο εξάμηνο.

Η παραγωγικότητα είναι το μεγάλο κλειδί

Η αύξηση των μισθών δεν αποτελεί από μόνη της πρόβλημα για μια οικονομία.

Όταν συνοδεύεται από υψηλότερη παραγωγικότητα, μια επιχείρηση μπορεί να αυξάνει τις αποδοχές χωρίς να χρειάζεται να μεταφέρει ολόκληρο το πρόσθετο κόστος στις τιμές των προϊόντων της.

Εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται ο Οικονομικός Ταχυδρόμος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η παραγωγικότητα εργασίας στην Ελλάδα παραμένει περίπου στο 54,6% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η απόσταση συνδέεται με σειρά παραγόντων: μικρό μέσο μέγεθος επιχειρήσεων, επενδυτικό κενό, χαμηλότερη τεχνολογική ένταση σε αρκετούς κλάδους, ελλείψεις δεξιοτήτων και ακριβή ενέργεια.

Η άλλη πλευρά: Οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να προσλαμβάνουν

Η εικόνα πάντως δεν είναι μονοδιάστατη.

Παρά τις πιέσεις, 12,3% των μικρών επιχειρήσεων δήλωσαν ότι αύξησαν το προσωπικό τους στο πρώτο εξάμηνο του 2026, ενώ μόλις 6,5% προχώρησαν σε μείωση.

Για το δεύτερο εξάμηνο, 10,4% σχεδίαζαν αύξηση του προσωπικού και 7,7% μείωση.

Αυτό δείχνει ότι η αγορά εργασίας εξακολουθεί να δημιουργεί ζήτηση, παρά το αυξανόμενο κόστος.

Μισθοί, επενδύσεις και τιμές

Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο.

Οι εργαζόμενοι χρειάζονται μεγαλύτερες αποδοχές ώστε να ανακτήσουν μέρος της αγοραστικής δύναμης που χάθηκε από τον πληθωρισμό. Από την άλλη πλευρά, οι επιχειρήσεις χρειάζονται επενδύσεις σε τεχνολογία, εξοπλισμό, ψηφιοποίηση και ενεργειακή αποδοτικότητα ώστε να μπορούν να χρηματοδοτούν υψηλότερους μισθούς χωρίς να χάνουν ανταγωνιστικότητα.

Εάν η παραγωγικότητα αυξηθεί παράλληλα με τις αμοιβές, η μισθολογική σύγκλιση με την Ευρώπη μπορεί να πραγματοποιηθεί με περισσότερο βιώσιμο τρόπο.

Εάν όμως το εργασιακό κόστος συνεχίσει να αυξάνεται ταχύτερα από την παραγωγικότητα, ενώ ταυτόχρονα παραμένουν υψηλές οι τιμές ενέργειας, καυσίμων και πρώτων υλών, η πίεση θα συνεχίσει να εμφανίζεται είτε στα περιθώρια κέρδους είτε στις τελικές τιμές.

Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη οικονομική εξίσωση που καλούνται να λύσουν σήμερα οι ελληνικές επιχειρήσεις.

Το ποσό αυτό εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που ανήλθε στα 31,8 ευρώ στην Ε.Ε. και στα 35,6 ευρώ στην Ευρωζώνη (επίσης αυξήθηκαν από τα 30,2 ευρώ και τα 34 ευρώ αντίστοιχα το 2022).

Σύμφωνα πάντοτε με τα στοιχεία της Eurostat, το μη μισθολογικό κόστος στην Ευρωζώνη αποτελεί το 25,5% του κόστους εργασίας. Στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό φαίνεται να διαμορφώνεται χαμηλότερα και συγκεκριμένα στο 19,9%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για τη βιομηχανία, τις κατασκευές και τις υπηρεσίες και για επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 10 εργαζομένους. Αυτό σημαίνει πως από τα 15,7 ευρώ που δίνει ο εργοδότης την ώρα, περίπου τα 3,13 πηγαίνουν σε φόρους και εισφορές.

Το συνολικό κόστος εργασίας στην Ελλάδα υπολογίζεται πως αυξήθηκε κατά περίπου 6,8% μεταξύ του 2023 και του 2022, με αντίστοιχη μεταβολή στο κομμάτι των μισθών, ενώ στην Ευρωζώνη αυξήθηκε κατά 4,8%.

Πάντως, το εργοδοτικό κόστος ενισχύθηκε σε όλες τις χώρες της Ε.Ε., με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να καταγράφονται στην Κροατία (16,5%), τη Βουλγαρία (14%) και την Πολωνία (12,4%). Μικρότερη αύξηση κατέγραψε η Δανία (2,7%) πέρυσι.

Σε απόλυτους αριθμούς, το υψηλότερο ωριαίο κόστος εργασίας παρατηρήθηκε στο Λουξεμβούργο (53,9 ευρώ), τη Δανία (48,1 ευρώ) και το Βέλγιο (47,1 ευρώ). Αντιθέτως, το χαμηλότερο κόστος εργασίας καταγράφεται στη Βουλγαρία (9,3 ευρώ), τη Ρουμανία (11 ευρώ) και την Ουγγαρία (12,8 ευρώ).

Ανάλογα με τον τομέα, η βιομηχανία είχε το υψηλότερο εργοδοτικό κόστος στα 38 ευρώ την ώρα στην Ευρωζώνη. Στις κατασκευές ανήλθε στα 31,9 ευρώ και στις υπηρεσίες στα 34,8 ευρώ.

Οι δύο κύριες συνιστώσες του κόστους εργασίας είναι το μισθολογικό και το μη μισθολογικό κόστος (ασφαλιστικές εισφορές και άλλες κρατήσεις). Στην ευρωζώνη, μισθοί και ωρομίσθιο αυξήθηκαν κατά 4,6%, ενώ το μη μισθολογικό κόστος αυξήθηκε κατά 6,2% σε ετήσια βάση, ενώ στην αυξήθηκαν αντίστοιχα κατά 5,0% και 6,1% το πρώτο τρίμηνο του 2023.

Κατανομή ανά οικονομική δραστηριότητα

Με βάση την οικονομική δραστηριότητα, το ωριαίο κόστος εργασίας στη ζώνη του ευρώ αυξήθηκε κατά 4,1% στην (κυρίως) μη επιχειρηματική οικονομία και κατά 4,9% στην επιχειρηματική οικονομία: +4,9% στη βιομηχανία , +4,1% στις κατασκευές και +5,5% στις υπηρεσίες. Στην ΕΕ, αντίστοιχα αυξήθηκε κατά 4,4% στην (κυρίως) μη επιχειρηματική οικονομία και κατά 5,5% στην επιχειρηματική οικονομία: +5,5% στη βιομηχανία, +4,4% στις κατασκευές και +5,8% στις υπηρεσίες.

Κόστος ωρομισθίου μεταξύ των χωρών

Οι υψηλότερες αυξήσεις στους μισθούς καταγράφηκαν στη Βουλγαρία (+15,7%), τη Ρουμανία (+14,3%) και τη Λιθουανία (+13,2%), ενώ τέσσερα ακόμη κράτη μέλη της ΕΕ κατέγραψαν αύξηση άνω του 10%, συγκεκριμένα: Εσθονία (+12,0%), Κροατία (+11,3%), Πολωνία (+10,7%) και Βέλγιο (+10,1%).