Του Κώστα Χριστίδη

Στο πλαίσιο αυτό, το Ινστιτούτο Δημοσιονομικών και Οικονομικών Μελετών (ΙΔΟΜ), αφού συντόνισε ένα διεξοδικό διάλογο με τη σύμπραξη της Ελληνικής Ένωσης Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛΕΤΕΑ) και με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων, ακαδημαϊκών και εκπροσώπων επαγγελματικών και θεσμικών φορέων, παρουσίασε (σε ειδική εκδήλωση, στις 4/3/2026), την εξής βαθιά μεταρρυθμιστική πρόταση, συγγραφείς της οποίας είναι η Μιράντα Ξαφά και ο Γεώργιος Κ. Μπήτρος .

Προτείνεται οι σημερινοί ασφαλισμένοι από 45 ετών και άνω να συνεχίσουν να καλύπτονται από το δημόσιο. Οι κάτω των 45 ετών ασφαλισμένοι να πάρουν πίσω έντοκα τις εισφορές που έχουν καταβάλει για κύρια και επικουρική ασφάλιση και να αναζητήσουν κάλυψη από τους κεφαλαιοποιητικούς πυλώνες (2ο και 3ο), υπό δημόσια ή ιδιωτική ανταγωνιστική διαχείριση. Τόσο οι κάτω των 45 ετών ασφαλισμένοι, όσο και οι νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας, είτε είναι μισθωτοί είτε αυτοαπασχολούμενοι, σύμφωνα και με σχετική σύσταση της ΕΕ, θα εγγράφονται αυτόματα σε κεφαλαιοποιητικούς συνταξιοδοτικούς φορείς του 2ου πυλώνα, με ενιαίους κανόνες  και εποπτεία.

Θα έχουν όμως, μετά πάροδο δύο ετών, δικαίωμα μεταφοράς και διαχείρισης των υποχρεωτικών ασφαλιστικών αποθεματικών τους σε όποιο ιδιωτικό ή δημόσιο φορέα της δικής τους επιλογής (και όχι του εργοδότη τους ή του επαγγελματικού φορέα στον οποίο ανήκουν), στον 2ο και στον 3ο πυλώνα (auto-enrollment με opt-out), κάτω από συνθήκες πλήρους διαχειριστικής ασφάλειας και διαφάνειας.

Η αποτελεσματική λειτουργία του προτεινόμενου συστήματος προϋποθέτει στοιχειώδη οικονομική παιδεία και άσκηση ατομικής ευθύνης των ασφαλισμένων ώστε να επιλέγουν τους διαχειριστές που εξασφαλίζουν τις μέγιστες αποδόσεις για κάθε δεδομένο επίπεδο ρίσκου του χαρτοφυλακίου τους.  Το ύψος των υποχρεωτικών εισφορών των ασφαλισμένων κάτω των 45 ετών θα πρέπει να οριστεί ύστερα από διαπραγμάτευση με τους κοινωνικούς εταίρους, με αφετηρία τις εισφορές 26% που ισχύουν σήμερα, και διαχωρίζονται σε 20% για κύρια σύνταξη και 6% για επικουρική. Αυτός ο διαχωρισμός θα παύσει να ισχύει στο προτεινόμενο σύστημα, καθώς οι νέοι ασφαλισμένοι θα εισπράττουν μία και μοναδική ανταποδοτική σύνταξη, πέρα από την εθνική σύνταξη που θα συνεχίσει να υπάρχει ως έχει, δηλ. με αμιγώς κρατική χρηματοδότηση, χωρίς υποχρέωση καταβολής εισφορών.

Αν αυτό συμβεί άμεσα, οι εισφορές στο κρατικό διανεμητικό σύστημα θα έχουν μηδενιστεί το 2050. Όταν δε οι εργαζόμενοι άνω των 45 ετών σήμερα συνταξιοδοτηθούν, θα λειτουργούν παράλληλα : πρώτον,  το δημόσιο προνοιακό σύστημα (συμπεριλαμβανομένης της εθνικής σύνταξης), χρηματοδοτούμενο αποκλειστικά από τον κρατικό προϋπολογισμό, και δεύτερον, το κεφαλαιοποιητικό σύστημα με βάση τις υποχρεωτικές και προαιρετικές  συνταξιοδοτικές εισφορές των εργαζομένων στον 2ο και τον 3ο πυλώνα, οι οποίοι θα αποτελούνται από ιδιωτικούς φορείς (ΤΕΑ, ασφαλιστικές επιχειρήσεις, τράπεζες, και άλλους χρηματοπιστωτικούς φορείς), αλλά και από δημόσιους, όπως είναι το ΤΕΚΑ, οι οποίοι θα λειτουργούν με βάση τις υποχρεωτικές ασφαλιστικές εισφορές και τις προαιρετικές αποταμιεύσεις των εργαζομένων.  Αν εφαρμοστεί πλήρως το προτεινόμενο σύστημα, και οι οικονομικές πολιτικές της τελευταίας τριετίας συνεχιστούν, η δαπάνη για κρατικές συντάξεις θα έχει μειωθεί από 13,7% το 2025 σε 8% του ΑΕΠ ή χαμηλότερα στα μέσα της δεκαετίας του 2050.

Ως προς το κόστος μετάβασης, η μεταρρύθμιση συνεπάγεται για το δημόσιο επιπλέον δαπάνη περίπου €5 δις στον πρώτο χρόνο εφαρμογής της και €36 δις σωρευτικά – κόστος που έχει υπολογισθεί αναλυτικά βάσει 10 πινάκων, οι οποίοι είναι στη διάθεση όποιου θα ενδιαφερόταν να δει το πλήρες κείμενο της μελέτης στον ιστότοπο του ΙΔΟΜ.

Οι υπολογισμοί βασίζονται στις παραδοχές ότι η ηλικία συνταξιοδότησης θα είναι το 67ο έτος, ότι οι διάφορες κατανομές (όπως των πιθανοτήτων θανάτου των εργαζόμενων και των συνταξιούχων, της απασχόλησης μεταξύ πλήρους και μερικής, κ.λπ.) θα παραμείνουν σταθερές ή, εάν μεταβληθούν θα αντισταθμίζονται και ότι οι συντάξεις θα αναπροσαρμόζονται ετησίως με βάση τον ρυθμό αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ (στη μελέτη, για τις αριθμητικές προσομοιώσεις, λαμβάνεται ως 5%). Αυτό το κόστος μετάβασης μπορεί να χρηματοδοτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τα συσσωρευμένα κεφάλαια στο Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ, που ανέρχονταν σε 21,9 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025 και που δεν θα χρειάζονται πλέον μετά τη μετάβαση σε βιώσιμο ασφαλιστικό σύστημα), καθώς και από κέρδη από την μελλοντική εξόρυξη υδρογονανθράκων στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης.

Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση μπορεί να διαχωρισθεί σε δύο φάσεις: η Α’ φάση υπολογίζεται ότι θα διαρκέσει από την έναρξή της για μία εικοσιπενταετία περίπου, στο τέλος της οποίας οι εισφορές των εργαζομένων που θα παραμείνουν στον πρώτο πυλώνα θα έχουν μηδενισθεί. Τα έσοδα του πρώτου πυλώνα θα υποστούν κατά τα πρώτο έτος μία απότομη μείωση ως ποσοστό του ΑΕΠ και στη συνέχεια μία βραδύτερη προοδευτική  μείωση μέχρι το τέλος της 25ετίας, ανάλογα με τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας, τις μεταβολές του ΑΕΠ και τις δημογραφικές εξελίξεις. Η Β’ φάση θα διαρκέσει για μία ακόμη δεκαετία, στο τέλος της οποίας – όπως προαναφέρθηκε – η δαπάνη για κρατικές συντάξεις υπολογίζεται ότι θα έχει σταθεροποιηθεί σε 8% του ΑΕΠ ή χαμηλότερα (από 13,7% σήμερα). Στη συνέχεια, η δυναμική της προτεινόμενης μεταρρύθμισης μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση της δημόσιας συνταξιοδοτικής δαπάνης σε ποσοστό 4% του ΑΕΠ, όπως συμβαίνει σήμερα σε χώρες όπως η Αυστραλία και η Ιρλανδία, που προχώρησαν ήδη από τη δεκαετία του 1980 σε ανάλογη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού τους συστήματος.

Η παραπάνω βασική μεταρρυθμιστική πρόταση του συνταξιοδοτικού συστήματος πρέπει να συνδυασθεί με στοχευμένες παρεμβάσεις αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος, με συνεκτική , μακροπρόθεσμη στρατηγική για την οικονομική μετανάστευση, με εισαγωγή κατάλληλης χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης και στις τρεις εκπαιδευτικές βαθμίδες και με εκτεταμένες καμπάνιες ενημέρωσης των Ελλήνων πολιτών.

Εάν υλοποιηθεί εγκαίρως η πρόταση αυτή, θα προκύψει ένα βιώσιμο συνταξιοδοτικό σύστημα, που θα σταματήσει σταδιακά την αιμορραγία των δημόσιων οικονομικών, θα αποκαταστήσει την κυριότητα αλλά και την ευθύνη των εργαζόμενων να φροντίζουν για την ασφάλεια και την απόδοση των συνταξιοδοτικών τους αποταμιεύσεων και θα θέσει, σε ορίζοντα 3 – 4 δεκαετιών, σε κίνηση την αναπτυξιακή μηχανή, ούτως ώστε η Ελλάδα να αποτελέσει λαμπρό παράδειγμα για αναφορά και απομίμηση.

Τα παραπάνω, βεβαίως, προϋποθέτουν αποφασιστικές κυβερνήσεις με επιμονή και προσήλωση στον στόχο, συνδικαλιστικά όργανα που να μην αποτελούν κομματικά εξαρτήματα και σωστά ενημερωμένους πολίτες, πράγματα κάθε άλλο παρά αυτονόητα.

Γράφει ο Κώστας Χρηστίδης

Ακολουθεί ο εξής διάλογος:
- Ρίχνω ένα φάρμακο για να φύγουν οι ελέφαντες!
- Μα είδες κανέναν ελέφαντα εδώ γύρω;
- Είδες πόσο αποτελεσματικό είναι το φάρμακο; (!)

Έτσι, για να καταπολεμηθεί η ‘’ακρίβεια’’ (ακριβέστερα, ο πληθωρισμός, δηλ. η παρατεταμένη και σημαντική αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών ) πραγματοποιούνται έλεγχοι, αυξάνονται οι κατώτατοι μισθοί, θεσπίζονται διάφορα ‘’καλάθια’’, ορίζονται ‘’πλαφόν’’ (‘’οροφές’’, για τους ελληνομαθείς) τιμών και κερδών, επιβάλλονται πρόστιμα κατά των κερδοσκόπων και εξορκίζεται η απληστία εγχώριων επαγγελματιών και ξένων πολυεθνικών. Λησμονείται όμως ότι η τιμή ενός αγαθού ή μιας υπηρεσίας είναι το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης του νόμου προσφοράς και ζήτησης, και αν θέλουμε να μειωθεί η τιμή ενός ή του συνόλου των αγαθών/υπηρεσιών, πρέπει να μειωθεί η συνολική ζήτηση ή να αυξηθεί η συνολική προσφορά (ή και τα δύο) σε σταθερή βάση.

Η άσκηση ελέγχων και η επιβολή διατιμήσεων, που θεωρούνται από πολλούς πρόσφορα μέτρα για την πάταξη της ‘’κερδοσκοπίας’’ και την αντιμετώπιση της ‘’απληστίας’’, οδηγούν, σε πρώτη φάση, σε πτώση της ποιότητας των προσφερόμενων αγαθών και υπηρεσιών ενώ σε δεύτερη φάση προκαλούν αποκρύψεις και αποθεματοποιήσεις.

Παράλληλα, δημιουργούνται σοβαρές επιδράσεις στη λειτουργία της οικονομίας: ενισχύεται η ζήτηση, αποθαρρύνεται η προσφορά, αυξάνουν δηλ. οι πιέσεις για περαιτέρω άνοδο των τιμών. Όταν οι πιέσεις αυτές φθάσουν σε σημείο ‘’βρασμού’’, σε κάποια χρονική στιγμή γίνεται έκρηξη, οι έλεγχοι καταρρέουν και οι τιμές εκτινάσσονται σε πολύ μεγαλύτερα ύψη. Οι εξελίξεις αυτές έχουν επιβεβαιωθεί από την ιστορική παρατήρηση 40 αιώνων : από την εποχή του Χαμουραμπί, αργότερα του Διοκλητιανού και άλλων μιμητών τους. Στην Ελλάδα, οι παλαιότεροι θυμούνται το πρώιμο ΠΑΣΟΚ να δίνει τη ‘’μάχη της φραντζόλας’’ και τη ‘’μάχη του τελάρου’’ με τα γνωστά (εκ των προτέρων) οικτρά αποτελέσματα.

Σήμερα πάλι, τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν περισσότερη δοσολογία από το φάρμακο που διώχνει τους ελέφαντες (συγγνώμη, την ακρίβεια): περισσότερους ελέγχους, μεγαλύτερα πρόστιμα. Προτείνουν, επιπροσθέτως, μείωση του ΦΠΑ σε επιλεγμένα είδη, όπως σε τρόφιμα, καύσιμα κ.α. Στο σημείο αυτό είναι λεκτέα τα εξής: η μείωση των φόρων είναι κατ’ αρχήν επιθυμητή, γιατί συνεπάγεται μικρότερη μεταφορά πόρων προς τον τομέα που λειτουργεί λιγότερο παραγωγικά (για λόγους μόνιμους και παγκόσμιας εφαρμογής), δηλ. το δημόσιο. Πρέπει, βέβαια, το κράτος να μπορεί να χρηματοδοτεί τις θεμιτές δραστηριότητές του, μεταξύ των οποίων και η στήριξη των άτυχων και ευάλωτων μελών της κοινωνίας. Αυτό το τελευταίο μπορεί να γίνει καλύτερα όχι με πανσπερμία επιδομάτων και μέτρων που διαστρεβλώνουν τον μηχανισμό των τιμών και τη λειτουργία της αγοράς αλλά με τη γενίκευση ενός ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, το οποίο σταδιακά θα αυξάνεται, ενσωματώνοντας και καλύπτοντας όλες τις βασικές ανάγκες κάθε μέλους της κοινωνίας.

Μία άλλη οικονομική αλήθεια που το σύνολο των πολιτικών φαίνεται να αγνοεί είναι το ότι η επιβάρυνση των πολιτών προκύπτει όχι από το σύνολο των φόρων αλλά από το ύψος των δημοσίων δαπανών.Οι δαπάνες αυτές χρηματοδοτούνται διά των φόρων (πάσης φύσεως και ονόματος, όπως : άμεσοι και έμμεσοι φόροι, ασφαλιστικές εισφορές, ειδικά τέλη, ‘’έκτακτες’’ πλην ουδέποτε καταργούμενες εισφορές κ.ο.κ.) και διά δανεισμού, που βαρύνει κατ’ εξοχήν τους νεότερους και, βεβαίως, τους μελλοντικούς πολίτες της χώρας.

Η προσπάθεια μείωσης των δημοσίων δαπανών θα έπρεπε να είναι ακριβώς το αντικείμενο μίας μεγάλης αλλά, ατυχώς, ελλείπουσας συζήτησης. Ως ένα παράδειγμα μείωσης δαπανών θα αναφέρω ότι βάσει μίας παλαιότερης (προ δέκα ετών περίπου) μελέτης, το κόστος της γραφειοκρατίας στη χώρα μας υπολογιζόταν στο 6,8% επί του ΑΕΠ, δηλ. διπλάσιο περίπου του αντίστοιχου μέσου όρου των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και μόνον η μείωση του κόστους της γραφειοκρατίας στο μέσο επίπεδο της (επίσης υπέρμετρα γραφειοκρατικής) ΕΕ θα απέφερε εξοικονόμηση της τάξεως 7,5 δις ευρώ ετησίως … Και κάτι για τους οικονομικούς φωστήρες που έχουν υψώσει ως σημαία τη μείωση του ΦΠΑ : ας αναλογισθούν ποια δημοσιονομική επίπτωση θα είχε αυτό σε μία χώρα με πληθυσμό 10 εκ. άτομα, η οποία, όμως, υποδέχεται 30 εκ. τουρίστες ετησίως.

Απλό και σταθερό φορολογικό σύστημα, πολιτική και δημοσιονομική σταθερότητα, μικρότερο και πιο αποτελεσματικό κράτος, μείωση της γραφειοκρατίας, κλίμα φιλικό προς την επιχειρηματικότητα, αύξηση παραγωγικών επενδύσεων είναι οι αναγκαίες προϋποθέσεις για τη δημιουργία διατηρήσιμου πλούτου, ο οποίος μόνον αφού υπάρξει, μπορεί να κατανεμηθεί δικαιότερα (ό,τι και αν σημαίνει ο όρος αυτός). Απλές οικονομικές αλήθειες που συχνά λησμονούνται…

*Ο Κώστας Χριστίδης είναι νομικός - οικονομολόγος

Πράγματι, κάθε άνθρωπος, κάθε οργανισμός και κάθε κοινωνία πρέπει να κάνει τα σωστά πράγματα με τον σωστό τρόπο τόσο σε βραχυπρόθεσμο όσο και σε μεσομακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα προκειμένου να μεγιστοποιήσει τον επιδιωκόμενο στόχο ή αποτέλεσμα. Ο στόχος μπορεί να είναι η μεγιστοποίηση της προσωπικής ικανοποίησης (utility) για ένα άτομο, των κερδών (για μία επιχείρηση) της πνευματικής και οικονομικής προόδου για μία κοινωνία.

Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να προσδιορισθούν με σαφήνεια το ‘’τι’’ (ποιοί είναι οι επιδιωκόμενοι στόχοι) και το ‘’πώς’’ (με ποιά μέσα και με ποιούς τρόπους θα επιτευχθεί η υλοποίηση των στόχων). Το ‘’πώς’’ είναι κατά κανόνα δυσκολότερο από το ‘’τί’’, ιδίως εάν ληφθεί υπόψη ότι η επίτευξη των στόχων πρέπει να έχει διατηρήσιμο χαρακτήρα, αλλιώς είναι ίσως προτιμότερο να μη πραγματοποιηθεί, καθόσον η πτώση ή η απώλεια μπορεί να οδηγήσει σε απογοήτευση, πτώχευση, μόνιμη υποβάθμιση.

Οι πολιτικοί, όμως, έχουν διαφορετικό στόχο : τη μεγιστοποίηση των ψήφων. Διακρίνονται για … απληστία ψήφων, επιδιώκοντας ‘’καθαρή εντολή’’, την οποία προσπαθούν να εξασφαλίσουν υποσχόμενοι (περίπου) τα πάντα στους ψηφοφόρους τους. Οι πολιτικοί και, γενικότερα, οι δραστηριοποιούμενοι στον δημόσιο τομέα (όπως στρατιωτικοί, εκπαιδευτικοί, γραφειοκράτες κ.α.), οι οποίοι θα μπορούσαν να αποκληθούν περιληπτικά ‘’δημόσιοι επιχειρηματίες’’, επιδιώκουν και αυτοί το συμφέρον τους, όπως το αντιλαμβάνονται οι ίδιοι.

Οι δημόσιοι επιχειρηματίες αμείβονται με φόρους, δηλαδή με ποσά που αποσπώνται αναγκαστικά από το εισόδημα κάθε ατόμου και που, κατά κανόνα, δεν βρίσκονται σε άμεση αντιστοιχία με κάποιο παραγόμενο αγαθό ή υπηρεσία.

Έτσι, οι δημόσιοι επιχειρηματίες έχουν μπροστά τους ολόκληρη την κλίμακα των ανθρώπινων αναγκών, φόβων και ελπίδων για να αναπτύξουν τη δραστηριότητά τους. Η παιδεία είναι, ασφαλώς ένα πολύτιμο αγαθό. Το ίδιο και η εξασφάλιση στα γηρατειά. Το ίδιο και η απαλλαγή από τον φόβο ή την ανάγκη. Πέστε μας τί θέλετε (και αν δεν μας το πείτε εσείς, θα σας το πούμε εμείς) και θα σας το προμηθεύσουμε, αυτή είναι η τακτική των πολιτικών / δημόσιων επιχειρηματιών.

Ατυχώς, ο μέσος πολίτης θεωρεί ότι το δημόσιο είναι ένας γιγαντιαίος μηχανισμός διά του οποίου μπορεί να ικανοποιούνται οι δικές του ανάγκες δαπάναις όλων των άλλων. Δεν αντιλαμβάνεται ότι οι δημόσιες δαπάνες, - στις οποίες περιλαμβάνονται οι μισθοδοσίες βουλευτών (γιατί 300 και όχι 200 ;), υπουργών (γιατί 63 και όχι 23 ;), δικαστικών (γιατί τρία και όχι ένα ανώτατο δικαστήριο κ.ο.κ. – χρηματοδοτούνται από φόρους και δανεισμό που βαρύνουν, άμεσα και έμμεσα, τον ίδιο και τους απογόνους του.

Τί θα έπρεπε και θα μπορούσε να γίνει ; Όπως ο Οδυσσέας διέταξε όλο το πλήρωμα του πλοίου του να βάλουν κερί στα αυτιά τους ώστε να μην ακούν το γοητευτικό αλλά επικίνδυνο τραγούδι των Σειρήνων, ενώ ο ίδιος ζήτησε να τον δέσουν στο κατάρτι ώστε όταν ακούσει το τραγούδι να μην παρασυρθεί από την γοητεία τους, έτσι και οι σοβαρότεροι πολιτικοί μας πρέπει να προχωρήσουν στη θέσπιση συνταγματικών διατάξεων με κεντρική κατεύθυνση την υποβάθμιση του διαβόητου πολιτικού κόστους. Συνταγματική θέσπιση πάγιου εκλογικού νόμου με κατάργηση του σταυρού προτίμησης.

Πλήρες ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικών και βουλευτικών καθηκόντων. Σταθερή κυβερνητική / κοινοβουλευτική θητεία. Ανώτατο όριο δύο θητειών στις θέσεις της εκτελεστικής εξουσίας. Αλλαγή του τρόπου ανάδειξης της ηγεσίας της δικαστικής εξουσίας. Θέσπιση δημοσιονομικών περιορισμών (ως προς το έλλειμμα, το ανώτατο ύψος φορολογικής επιβάρυνσης κλπ.).

Ευτυχώς, σήμερα συντρέχουν δύο ευνοϊκές συνθήκες : πρώτον, πλησιάζει ο χρόνος μιας νέας συνταγματικής αναθεώρησης, η οποία πρέπει να αξιοποιηθεί όσο το δυνατόν τολμηρότερα και επιτυχέστερα. Περί αυτής, ασφαλώς, θα πούμε περισσότερα προσεχώς. Δεύτερον, η χώρα μας διαθέτει μία από τις ικανότερες κυβερνητικές ηγεσίες, σε σύγκριση με αντίστοιχες προηγούμενες αλλά και με σύγχρονες διεθνώς. Έχει, βεβαίως, και αυτή τους ‘’λόγους ‘’ της, τους οποίους ο Λόγος ενίοτε αδυνατεί να κατανοήσει.

Πάντως, η σπουδαιότερη κληρονομιά που μπορεί να αφήσει είναι η θέσπιση συνταγματικών κανόνων που θα αναβαθμίζουν το πολιτικό σύστημα. Μία σωστή προτροπή προς όλους (νομίζω ότι) θα ήταν η εξής : ‘’Μη σκέφτεστε μόνο πως διαχειρίζεται την κρατική μηχανή η σημερινή κυβέρνηση. Σκεφθείτε, καλύτερα, τί θα έκαναν με αυτή τη ‘’μηχανή’’ οι πολιτικοί που φοβόσασθε περισσότερο στην περίπτωση που κέρδιζαν τις εκλογές’’.

* Ο Κώστας Χριστίδης είναι Νομικός και Οικονομολόγος

Οι σύγχρονοι Φαρισαίοι δεν προσεύχονται, εκφράζουν όμως δημοσίως την ικανοποίησή τους (τουλάχιστον μέχρι πρότινος) λέγοντας: ‘’Ευτυχώς που δεν είμαστε σαν αυτούς τους ανάλγητους νεοφιλελεύθερους που θέλουν να κατεδαφίσουν το κοινωνικό κράτος. Ένδεκα φορές έκοψαν τις συντάξεις ενώ και εμείς τις περικόψαμε στη συνέχεια αρκετές φορές, επιπροσθέτως καταργήσαμε το ΕΚΑΣ, και, αν και πιστοί στο δόγμα ‘’κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζίτη’’, διενεργήσαμε χιλιάδες κατασχέσεις και πλειστηριασμούς, αυξήσαμε όλους τους φόρους, αλλά με αυτά και με αυτά δημιουργήσαμε ένα ‘’μαξιλάρι’’ πολλών δισεκατομμυρίων, το οποίο μάλιστα, καλέσαμε αυτούς που μας διαδέχθηκαν στην εξουσία, να το μοιράσουν ‘’εμπροσθοβαρώς’’.

Η διαφθορά και η διαπλοκή αγγίζουν όλους τους άλλους εκτός από εμάς. Αντικαταστήσαμε τους διαπλεκόμενους εργολάβους του Δημοσίου, τραπεζίτες και καναλάρχες που λειτουργούσαν σε βάρος των συμφερόντων του λαού με άφθαρτους εργολάβους και νέους καναλάρχες (έστω, το προσπαθήσαμε) με χοντρό πορτοφόλι και πεντακάθαρο πόθεν έσχες. Βέβαια, χάθηκαν περί τα 25 δισ. ευρώ στη διαδικασία της τρίτης κεφαλαιοποίησης των τραπεζών, ενώ φορτώσαμε στον ελληνικό λαό και 86 δισ. ευρώ με το τρίτο μνημόνιο που αναγκαστήκαμε να υπογράψουμε μετά από σκληρότατη διαπραγμάτευση (ενώ οι ‘’μερκελιστές’’ και ‘’γερμανοτσολιάδες’’ προκάτοχοί μας υπέγραφαν αδιαμαρτύρητα).

Οι νεοφιλελεύθεροι αντίπαλοί μας ξεκίνησαν με χαρά να ιδιωτικοποιούν το λιμάνι του Πειραιά, τα περιφερειακά αεροδρόμια, το Ελληνικό, τον Αστέρα Βουλιαγμένης και άλλα ‘’φιλέτα’’ του Δημοσίου. Και εμείς τα υπογράψαμε όλα αυτά, αλλά πώς; Με δάκρυα και με πόνο ψυχής! Αυτή είναι η μεγάλη, η χαώδης διαφορά μας!

Εκείνοι είχαν απολύσει πολλούς δημοσίους υπαλλήλους δήθεν ως επίορκους, πλαστογράφους πτυχίων, κ.λπ. Εμείς όλους αυτούς τους κρατήσαμε, τόση είναι η ευσπλαχνία μας! Προσπαθήσαμε να αναβαθμίσουμε το ανθρώπινο δυναμικό με αξιοκρατικές προσλήψεις νέων συνεργατών, πρώην σερβιτόρων, με διορισμούς συγγενών και συντρόφων αγωνιστών, ιδιοκτητών βουλκανιζατέρ ως διοικητών νοσοκομείων κ.α. Και το πετύχαμε σε σημαντικό βαθμό, χάρη και στις καταλήψεις και τους κοινωνικούς αγώνες μας!

Οι αντίπαλοί μας ήταν ομοτράπεζοι επιχειρηματιών στα κότερα των τελευταίων. Εμείς, έχοντας αναλάβει την πολιτική ευθύνη για τη ‘’στραβή που έκατσε στη βάρδια μας’’ στο Μάτι, εξ αιτίας της οποίας κάηκαν 102 συνάνθρωποί μας, πήγαμε αμέσως μετά να ξεκουρασθούμε για καμιά βδομαδούλα στο κότερο επιφανούς φίλου επιχειρηματία. Οι αντίπαλοί μας καυχώνται ότι εξυγίαναν την Ολυμπιακή, τον ΟΤΕ, τον ΟΛΠ. Στα Τέμπη, όμως, την πάτησαν, στον ΟΣΕ τίποτα δεν έκαναν! Βλέπετε πόσο διαφέρουμε …‘’

Για παλαιούς και νέους Φαρισαίους ισχύουν τα λόγια του Ιησού Χριστού: ‘’Ουαί υμίν τοις Φαρισαίοις, ότι αγαπάτε την πρωτοκαθεδρίαν εν ταις συναγωγαίς και τους ασπασμούς εν ταις αγοραίς. Ουαί υμίν, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί, ότι εστέ ως τα μνημεία τα άδηλα, και οι άνθρωποι περιπατούντες επάνω ουκ οίδασιν’’.

Ο φαρισαϊσμός του ΣΥΡΙΖΑ αποκαλύφθηκε σε όλο το μεγαλείο του κατά τη διάρκεια της κυβερνητικής του θητείας, οπότε και κατέρρευσε παταγωδώς το αυτο-επικαλούμενο ‘’ηθικό πλεονέκτημα’’. Ακολούθως, ως αξιωματική αντιπολίτευση (2019-2023), αναδείχθηκε και ο στρουθοκαμηλισμός του, με την πεισματική άρνηση όλων να εξετάσουν τα αίτια της αποτυχίας και της εκλογικής τους καθίζησης. Σήμερα που το συγκολλητικό όραμα της εξουσίας εξέλιπε οριστικά, άλλοι μεν απέρχονται σε αναζήτηση καλύτερης τύχης, άλλοι δε προσκολλώνται σε έναν άγνωστης πολιτικής κατεύθυνσης και ανύπαρκτης πολιτικής εμπειρίας νεόκοπο αρχηγό, άρτι αφιχθέντα εκ Μαϊάμι. Η πορεία και των μεν και των δε είναι προδιαγεγραμμένη. Δεν χρειάζονται δάκρυα, ούτε επικήδειοι.

Γράφει ο Κώστας Χρηστίδης

Η σύμπτωση απόψεων και η συναίνεση όσο το δυνατόν περισσοτέρων περί του πρακτέου είναι ασφαλώς επιθυμητή, για θέματα δε όπως τα ανωτέρω, σχεδόν απαραίτητη. Δεν πρέπει, όμως, να παραβλέπεται με κάποια δόση ουτοπισμού ότι σε μία ευρεία κοινωνία είναι εξαιρετικά δυσχερής η δημιουργία μίας αυξημένης πλειοψηφίας για την επιδίωξη κοινών σκοπών και για την χρήση μέσων, με τα οποία θα επιτευχθεί η πραγμάτωση των (προσυμφωνηθέντων) κοινών σκοπών. Και τούτο διότι, μεταξύ άλλων λόγων, υπάρχουν συνεχείς διαφοροποιήσεις προτιμήσεων, συμφερόντων και επιδιώξεων μεταξύ των μελών μίας κοινωνίας, τις οποίες διαφοροποιήσεις προσπαθούν να εκφράζουν, με μεγαλύτερη ή μικρότερη πιστότητα, τα πολιτικά κόμματα. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η απλή δήλωση της επιθυμίας των μελών μίας κοινωνίας περί συναίνεσης χωρίς να υπάρχει συμφωνία τόσον στους στόχους που θα επιδιωχθούν όσον και στα συγκεκριμένα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν μοιάζει με μίαν ομάδα ανθρώπων που δεσμεύονται να κάνουν όλοι μαζί ένα ταξίδι, χωρίς να συμφωνήσουν από πριν πού θέλουν να πάνε. Το αποτέλεσμα θα είναι να κάνουν ένα ταξίδι που οι περισσότεροι δεν θα ήθελαν να κάνουν.

Υπάρχει, ωστόσο, ένα μέγα θέμα επί του οποίου οι περισσότεροι, αν όχι οι πάντες, συμφωνούν : πρόκειται για τον προβληματικό τρόπο λειτουργίας του κράτους και του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Οι κατά καιρούς θάνατοι ανθρώπων, όπως στην Μάνδρα, στο Μάτι, στα Τέμπη, έξω από ποδοσφαιρικά γήπεδα, προκαλούν την γενική κατακραυγή, η οποία εν τούτοις δεν εκδηλώνεται με την ίδια ένταση όταν επίκειται κίνδυνος παραγραφής των εγκληματικών πράξεων των υπαιτίων λόγω βραδύτητας απονομής της δικαιοσύνης ή όταν δεν θεραπεύονται οι αιτίες των (επαναλαμβανόμενων) προβλημάτων, παρά την συσσώρευση πικρών εμπειριών επί πολλές δεκαετίες …

Ασφαλώς, ο τρόπος που λειτουργεί μία κρατική υπηρεσία δεν είναι σύμπτωση , ούτε αποτέλεσμα ενός λάθους που μπορεί να διορθωθεί εύκολα, αλλά συνέπεια της φύσεως της κρατικής μηχανής και της επίδρασης πιέσεων οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών, που έχουν ισχύ σχεδόν όσο και οι φυσικοί νόμοι. Η παράβλεψη του γεγονότος αυτού είναι ακριβώς το λάθος που κάνουν πολλοί ‘’μεταρρυθμιστές’’ αλλά και μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης, που πιστεύουν ότι είναι αρκετό να εκδιωχθούν οι ‘’ανίκανοι’’ ή οι ‘’διεφθαρμένοι’’ και να αντικατασταθούν με ικανούς και ηθικούς ανθρώπους για να λειτουργήσει το σύστημα.

Σε κάθε περίπτωση, επειδή το κράτος έχει πολλές και άκρως σημαντικές αρμοδιότητες που πρέπει να επιτελέσει, είναι ύψιστη ανάγκη η βελτίωση του τρόπου λειτουργίας του, συνολικά. Για να υπάρξει, όμως, αποτελεσματική θεραπεία, πρέπει να προηγηθεί ορθή διάγνωση. Και η ορθή διάγνωση, κατά την γνώμη μου, είναι ότι οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις δεν αποφασίζονται ή, συχνά, όταν αποφασίζονται δεν υλοποιούνται επειδή συγκρούονται με παγιωμένα συμφέροντα κομμάτων, πολιτικών, συνδικαλιστών, κρατικοδίαιτων επιχειρηματιών, γραφειοκρατών κ.α. Το πρώτο πράγμα για το οποίο χρειαζόμαστε ευρεία συναίνεση είναι ότι με τα συμφέροντα αυτά πρέπει να επέλθει ρήξη ! Συναίνεση, επομένως, στην αποξήλωση του πελατειακού κράτους είναι το πρώτο ζητούμενο. Εάν η συναίνεση αυτή συγκεντρώσει μία κρίσιμη μάζα πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων θα καταστεί δυνατή η υλοποίηση των ριζικών τομών που, υπεράνω παντός άλλου έχει ανάγκη ο τόπος.

Συγκεκριμένα :

•  Αλλαγή του εκλογικού νόμου

Μείωση του αριθμού των βουλευτών σε 200 ή 240. Κατάργηση του σταυρού προτίμησης και εκλογή των 2/3 του συνολικού αριθμού των βουλευτών με πλειοψηφικό σύστημα σε μονοεδρικές περιφέρειες και του 1/3 με αναλογικό σύστημα βάσει κομματικής λίστας.

• Συνταγματική αναθεώρηση

Πλήρες ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικής και κοινοβουλευτικής ιδιότητας. Σταθερή κοινοβουλευτική και κυβερνητική θητεία για τέσσερα ή πέντε έτη, χωρίς καμία δυνατότητα πρόωρης προσφυγής στις κάλπες. Θέσπιση ανώτατου ορίου δύο ή, το πολύ, τριών θητειών για κάθε αιρετό αξίωμα. Αλλαγή της νομοθεσίας περί ευθύνης των υπουργών και ασυλίας των βουλευτών. Σύσταση Συνταγματικού Δικαστηρίου, ρυθμίσεις για την δημοκρατική οργάνωση και την χρηματοδότηση των κομμάτων, θέσπιση συνταγματικών περιορισμών δημοσιονομικής φύσεως (κυρίως ως προς το ύψος των ελλειμμάτων της φορολογίας και της δυνατότητας δανεισμού). Κατάργηση της μονιμότητας για τους νεοπροσλαμβανόμενους δημοσίους υπαλλήλους.

• Αλλαγή της συνδικαλιστικής νομοθεσίας

Οι συνδικαλιστές να παρέχουν εργασία. Όταν προκαλούν ζημία ή βλάβη σε άλλους, φυσικά ή νομικά πρόσωπα, να υπέχουν τις ίδιες αστικές και ποινικές ευθύνες που προβλέπει για όλους η ισχύουσα νομοθεσία. Το δικαίωμα της απεργίας να είναι, χωρίς αμφιβολία, ελεύθερο αλλά με τήρηση των νόμιμων διατυπώσεων, αποφυγή κατάχρησης δικαιώματος και αντίστοιχη αναγνώριση του δικαιώματος προς εργασία.

• Καταπολέμηση του ευνοιοκρατικού καπιταλισμού

Προσέλκυση επενδύσεων (λιγότερο με θέσπιση κινήτρων και περισσότερο με άρση αντικινήτρων). Τόνωση του ανταγωνισμού, περιορισμός των εμποδίων εισόδου στην αγορά, περιστολή της πολυνομίας και των υπερ-ρυθμίσεων, που εκτρέφουν την γραφειοκρατία και την διαφθορά.

Καλή είναι η μάχη της πετσέτας και της τιμής των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων. Η μάχη, όμως, για την καταπολέμηση των πελατειακών σχέσεων και την αναβάθμιση της κρατικής μηχανής μέσω θεσμικών αλλαγών (όπως οι ανωτέρω) αποτελεί πολύ σημαντικότερο και δυσκολότερο στόχο.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σε υπουργικό συμβούλιο της προηγούμενης κυβέρνησης μετά το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, δεσμεύτηκε με δύο φράσεις : ‘’Ποτέ ξανά’’ και ‘’Τώρα ή ποτέ’’. Το εκλογικό σώμα του έδωσε, δικαίως, την ζητηθείσα άνετη αυτοδυναμία. Έχει, ασφαλώς, την βούληση, τις ικανότητες και την συναίνεση των ορθολογικά σκεπτόμενων ανθρώπων να προχωρήσει στις αναγκαίες ρήξεις και να υλοποιήσει επί μακρόν χρονίζουσες μεταρρυθμίσεις, κοινώς ‘’να γράψει ιστορία’’ !

* Ο Κώστας Χριστίδης είναι νομικός- οικονομολόγος

‘’Η ανάγκη εκσυγχρονισμού και ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας είναι άμεση και επιτακτική ούτως ή άλλως […] Γιατί αυτή τη στιγμή συντελούνται στην παγκόσμια οικονομία αλλαγές όπως η νέα τεχνολογική επανάσταση, η εμφάνιση στο προσκήνιο των χωρών της βάσης του Ειρηνικού Ωκεανού και ο νέος διεθνής καταμερισμός της εργασίας. Άρα το θέμα της ανάπτυξης της οικονομίας μας και της γεφύρωσης του κενού που μας χωρίζει από τους ανταγωνιστές μας είναι εθνική προτεραιότητα […] Είναι κάτι που πρέπει να γίνει οπωσδήποτε αν δεν θέλουμε να εκφυλιστούμε σε μία περιθωριακή και υπανάπτυκτη χώρα […] Αν φθάσουμε έγκαιρα στο τέρμα, τότε μαζί με τους άλλους εταίρους μας θα συμμετάσχουμε σε μία διαδικασία που, παρά το βραχυπρόθεσμο κόστος της, έχει σημαντικά οφέλη για διανομή στους κερδισμένους.

[…] Εάν η Ελλάδα θέλει ένα κράτος πρόνοιας με υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση και ασφαλείς συντάξεις, πρέπει να έχουμε υπόψη μας την μάχη για την αύξηση της παραγωγικότητας […] δεν έχουμε άλλη επιλογή. Αν αυτή η στάση δεν υιοθετηθεί από την εργατική και τη μεσαία τάξη, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι πολύ σοβαρές […] Στην Ελλάδα οι οικονομικοί πόροι για επενδύσεις συνθλίβονται από τα ελλείμματα του δημόσιου τομέα […] Εάν η Ελλάδα δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει την συμμετοχή στην τεχνολογική επανάσταση, τότε είμαστε καταδικασμένοι να παραμείνουμε μία τουριστική χώρα. Οι νέοι μας θα μεταναστεύσουν και θα έχουμε έναν πληθυσμό γερόντων που θα φροντίζει τα ξενοδοχεία.

[…] Η Ελλάδα έχει έναν υπερτροφικό δημόσιο τομέα που καταπνίγει την ιδιωτική επιχείρηση […] Αυτοί που εργάζονται στον δημόσιο τομέα είναι οι προνομιούχοι εργαζόμενοι στην Ελλάδα. Το όνειρο που καλλιεργήθηκε στον μέσο Έλληνα είναι να γίνει μισθωτός υπάλληλος του κράτους. Και αυτό διότι έχουν τους υψηλότερους μισθούς, συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη και καλές διακοπές.

[…] Έχουμε περίπου το διπλάσιο προσωπικό που απαιτείται για να παράγουμε τις απαιτούμενες κρατικές υπηρεσίες […] Μπορεί να μας πάρει 10 ή 15 χρόνια, αλλά η δύσκολη αποστολή μας ως σοσιαλιστές είναι να θέσουμε τον τομέα αυτό υπό έλεγχο και να αυξήσουμε την παραγωγικότητά του.

[…] Οι άλογες απεργίες, οι υπερβολικές και σε πολλές περιπτώσεις εκβιαστικές απαιτήσεις συντεχνιών, οι καταλήψεις δημόσιων κτιρίων από μικρές και άσχετες με τους φοιτητές μειοψηφίες […] υπονομεύουν την κοινωνική συνοχή. Οδηγούν σε αποδιοργάνωση και κατά συνέπεια σε αποσύνθεση του κοινωνικού ιστού. Αυτές οι αντιδημοκρατικές μορφές πάλης, που εκδηλώνονται είτε ως άκαιρες απεργίες, είτε ως καταλήψεις, είτε ως ετσιθελική παρακώλυση της οικονομικής και κοινωνικής ζωής στο κέντρο της Αθήνας, δεν χτυπούν κάποιες επιχειρήσεις ή οργανισμούς. Χτυπούν το κοινωνικό σύνολο, υπονομεύοντας την πανεθνική προσπάθεια και ετοιμότητα που σήμερα είναι περισσότερο παρά ποτέ αναγκαίες και για την οικονομία μας και για τους δημοκρατικούς μας θεσμούς και για τον ελληνισμό.‘’

Εάν κάποιος σήμερα προέβαινε σε γραπτές ή προφορικές δηλώσεις με το ανωτέρω περιεχόμενο, θα χαρακτηριζόταν ακραίος νεοφιλελεύθερος, όργανο της πλουτοκρατίας, ανάλγητος, εχθρός του λαού, πιόνι των τοκογλύφων και τα παρόμοια. Αυτά, πάντως, τα έχει πει ο ιδρυτής του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος και επί οκταετία και πλέον πρωθυπουργός της χώρας Ανδρέας Παπανδρέου (βλ. συνέντευξή του στον ‘’Οικονομικό Ταχυδρόμο’’, 30.07.1987 και στο ‘’Βήμα’’, 25.10.87.). Είχε πλέον συνειδητοποιήσει την καταστρεπτική πορεία, στην οποία μας οδηγούσε το κράτος – Φρανκεστάιν, το οποίο εν πολλοίς ο ίδιος δημιούργησε, και προσπάθησε να το τιθασεύσει, άνευ επιτυχίας …

Έκτοτε παρήλθαν όχι 10 ή 15 αλλά 35 και πλέον έτη και η χώρα οδηγήθηκε σε χρεοκοπία, ακριβώς διότι ‘’η δύσκολη αποστολή μας ως σοσιαλιστές να θέσουμε τον δημόσιο τομέα υπό έλεγχο και να αυξήσουμε την παραγωγικότητά του’’ απέτυχε οικτρά.

Σήμερα, μετά από μία δεκαετία οδυνηρών στερήσεων, εξακολουθεί να υπάρχει ικανός αριθμός πολιτικών και πολιτών που θεωρούν ότι για κάθε αναφυόμενο πρόβλημα η καλύτερη, αν όχι η μόνη, λύση είναι η ανάληψη της σχετικής αρμοδιότητας από το κράτος, η πρόσληψη περισσότερων δημοσίων υπαλλήλων και η διάθεση μεγαλύτερων κονδυλίων από τον κρατικό προϋπολογισμό ή από το (πεπερασμένων ορίων) Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ή, ακόμη, και από νέο δανεισμό.

Πρόκειται, ακριβώς, για την επικρατήσασα κατά το μεγαλύτερο διάστημα της μεταπολίτευσης αντίληψη του σοσιαλκρατισμού, η οποία χαρακτήρισε όλα σχεδόν τα κόμματα, εντός ή εκτός εξουσίας ευρισκόμενα (με μόνα διαφοροποιητικά στοιχεία την χρονική διάρκεια άσκησης της εξουσίας και την διαχειριστική (αν)επάρκεια των εκπροσώπων τους κατά την εφαρμογή των κρατικιστικών ιδεών τους στην πράξη).

Πέραν της κομμουνιστικής και της ριζοσπαστικής αριστεράς, πολιτικοί εκφραστές του σοσιαλκρατισμού βρίσκονται, ακόμη και σήμερα, σε διάφορους κομματικούς σχηματισμούς, είτε αποκαλούνται συντηρητικοί, εθνικιστές, λαϊκο-δεξιοί, κοινωνικά φιλελεύθεροι, προοδευτικοί ή οικολόγοι, Σπαρτιάτες ή Μυρμιδόνες ή ότι,δήποτε άλλο. Όλοι αυτοί, με τις κατά καιρούς ανακολουθίες και ασυναρτησίες τους, την άγνοια και την πολιτική τους ιδιοτέλεια, θεωρούν - στα λόγια - ότι ο σοσιαλισμός είναι ένα πολύ κακό πολιτικο-οικονομικό σύστημα, εκτός εάν το εφαρμόζουν οι ίδιοι, οπότε εξαγνίζεται.

Στην πράξη, θέτουν διαρκώς εμπόδια στην προσπάθεια (κατά τα προαναφερθέντα λόγια του Α.Γ.Π.) ‘’ανάπτυξης της οικονομίας μας και γεφύρωσης του κενού που μας χωρίζει από τους ανταγωνιστές μας’’, πλήττοντας έτσι καίρια μία κορυφαία εθνική προτεραιότητα.

Γράφει ο Κώστας Χρηστίδης

Σύμφωνα με το άρθρο 59 παρ. 1 του Συντάγματος, οι βουλευτές πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους δίνουν στο Βουλευτήριο και σε δημόσια συνεδρίαση τον ακόλουθο όρκο: ‘’Ορκίζομαι στο όνομα της Αγίας και Ομοούσιας και Αδιαίρετης Τριάδας να είμαι πιστός στην Πατρίδα και το δημοκρατικό πολίτευμα, να υπακούω στο Σύνταγμα και τους νόμους και να εκπληρώνω ευσυνείδητα τα καθήκοντά μου’’. (Αλλόθρησκοι ή ετερόδοξοι βουλευτές, βάσει του άρθρου 59 παρ. 2 του Συντάγματος, δίνουν τον ίδιο όρκο σύμφωνα με τον τύπο της δικής τους θρησκείας ή του δικού τους δόγματος).

Ο τέως υπουργός Επικρατείας και στη συνέχεια υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης Νίκος Παππάς καταδικάσθηκε αμετάκλητα και ομόφωνα από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο για παράβαση καθήκοντος και του επιβλήθηκε η ανώτατη προβλεπόμενη ποινή φυλάκισης δύο ετών. Μετά την καταδίκη Παππά, στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ περιφερόμενα στα ραδιοτηλεοπτικά μέσα ψελλίζουν ότι "η υπόθεση είναι στημένη…" (!)

Υπενθυμίζω ότι εν προκειμένω ακολουθήθηκε κατά γράμμα η προβλεπόμενη από το Σύνταγμα διαδικασία (άρθρο 86) για την άσκηση ποινικής δίωξης κατά μέλους της κυβέρνησης: πρόταση άσκησης δίωξης από τριάντα τουλάχιστον βουλευτές, σύσταση ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης κατόπιν απόφασης της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών, υποβολή του πορίσματος της επιτροπής στην Ολομέλεια της Βουλής και λήψη απόφασης για την άσκηση της δίωξης με απόλυτη και πάλι πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών. Παραπομπή της υπόθεσης στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, που συγκροτείται από έξι μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας και επτά μέλη του Αρείου Πάγου.

Τα τακτικά και αναπληρωματικά μέλη του Ειδικού Δικαστηρίου κληρώνονται, μετά την άσκηση της δίωξης, από τον Πρόεδρο της Βουλής σε δημόσια συνεδρίαση της Βουλής. Επίσης κληρώνονται τα μέλη του Δικαστικού Συμβουλίου (δύο μέλη από το ΣτΕ και τρία από τον ΑΠ) που διενεργεί την ανάκριση ορίζοντας έναν Αρεοπαγίτη από τα μέλη του ως ανακριτή. Καθήκοντα εισαγγελέα στο Ειδικό Δικαστήριο και στο Δικαστικό Συμβούλιο ασκεί μέλος της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου που επίσης κληρώνεται μαζί με τον αναπληρωτή του. Είναι προφανές ότι τα περιθώρια για ‘’στησίματα’’ και ‘’μεθοδεύσεις’’ είναι ανύπαρκτα.

Η πρόταση της εισαγγελέως για τον Νίκο Παππά ήταν απαλλακτική. Ο ΣΥΡΙΖΑ τότε, προώρως και ανεπιτρέπτως, εξέδωσε πανηγυρική ανακοίνωση.

Η αμετάκλητη καταδίκη του τέως υπουργού των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ προκάλεσε δήλωση του κ. Τσίπρα κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι ‘’είναι … δειλός’’ διότι έπρεπε να είχε ασκήσει δίωξη (ο πρωθυπουργός) όχι κατά του αρμόδιου υπουργού αλλά κατά του ιδίου. Ασφαλώς ο Αλέξης Τσίπρας έχει την τελική πολιτική ευθύνη, την οποία θα σταθμίσει το εκλογικό σώμα. Οι ανώτατοι δικαστές έκριναν – ομόφωνα – την ποινική ευθύνη του διαπράξαντος παράβαση καθήκοντος (και παραβιάσαντος τον κατ’ άρθρο 59 παρ. 1 του Συντάγματος όρκο του) Ν. Παππά. Και, κατά θεμελιώδες νομικό αξίωμα, ‘’το δεδικασμένο αντί αληθείας λαμβάνεται’’. Ως φαίνεται, πάντως, μετά την έκδοση της συγκεκριμένης απόφασης, για τον κ. Τσίπρα και τον Σύριζα δεν υπάρχουν δικασταί εις τας Αθήνας αλλά μόνον … εισαγγελείς!

Στη σκηνή επανήλθε θορυβωδώς για πολλοστή φορά και ο ‘’αψύς Σφακιανός’’ Παύλος Πολάκης. Είναι ο ίδιος που παλαιότερα ως υφυπουργός Υγείας είχε πει ότι ‘’πρέπει να βάλουμε κάποιους στη φυλακή, αν θέλουμε να κερδίσουμε τις εκλογές’’. Τότε δεν είχε συγκινηθεί πολύ ο κ. Τσίπρας, ούτε κάποια ομάδα συνταγματολόγων. Σήμερα, ίσως ενώπιον και του διαφαινόμενου εκλογικού καταποντισμού, ο αρχηγός του Σύριζα προτίθεται να θέσει τον συχνότατα κατά το παρελθόν ομοτράπεζό του εκτός κομματικών ψηφοδελτίων (ή και εκτός κόμματος), επειδή ‘’ακολουθεί προσωπικές στρατηγικές’’. Ασφαλώς, ο αψύς Πολάκης, δίνοντας και φωτογραφίες συγκεκριμένων δικαστών, δημοσιογράφων, τραπεζιτών, του επί κεφαλής της ΑΑΔΕ κ.α., (δίκην αφίσας της Άγριας Δύσης με την λέξη wanted) υπερέβη τα εσκαμμένα.

Αποτέλεσμα ήταν να αντιδράσουν άμεσα θεσμικοί φορείς, όπως η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων, η ΕΣΗΕΑ και άλλες ενώσεις δικαστικών λειτουργών (όχι, πάντως, μέχρι της στιγμής που γράφονταν αυτές οι γραμμές , όσοι ευαίσθητοι ‘’επαγγελματικά’’, θα έλεγε κανείς, ανησυχούν για το κράτος δικαίου εν Ελλάδι). Και άλλα, όμως, προβεβλημένα στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης υπόσχονται ή απειλούν ότι ‘’η επόμενη φορά θα είναι αλλιώς’’, και, μάλιστα, ‘’είτε με το καλό είτε με το άγριο’’. Θεωρούν, μάλιστα, ότι καταδίκες όπως αυτή του Νίκου Παππά από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο είναι άνευ ιδιαίτερης βαρύτητας καθ’ όσον αφορούν σε ‘’θέμα για το οποίο τελικά θα αποφασίσει ο λαός’’ … Πλήρης, δηλαδή, απαξίωση της δικαστικής εξουσίας και προσπάθεια υποκατάστασης των θεσμών από τη λαϊκή βούληση. Είναι σαφές ότι κάποιοι, μέσα στο κομματικό μένος τους, καθίστανται επίορκοι και επικίνδυνοι.

*Ο Κώστας Χριστίδης είναι νομικός- οικονομολόγος

Πράγματι η χώρα αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει μεγάλα προβλήματα, τα οποία μπορεί να διαχωρισθούν σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη περιλαμβάνει έκτακτα, κατά κάποιο τρόπο, προβλήματα εξωγενούς φύσεως : αύξηση της επιθετικότητας της Τουρκίας, πανδημία Covid -19-, εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία και παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Τα προβλήματα αυτά αντιμετωπίσθηκαν με επάρκεια μάλλον πρωτόγνωρη για τα συνήθη δεδομένα του ελληνικού κράτους.

Η δεύτερη κατηγορία αφορά σε προβλήματα εγγενή και μόνιμα που μαστίζουν την λειτουργία του κράτους και του πολιτικού μας συστήματος γενικότερα. Μεγάλο μέγεθος και αναποτελεσματικότητα της κρατικής μηχανής, εξοργιστική βραδύτητα στην απονομή δικαιοσύνης, ύψος δημόσιου χρέους, χαμηλή σε γενικές γραμμές (με λίγες φωτεινές εξαιρέσεις) ποιότητα του πολιτικού προσωπικού. Σε κάποια από τα προβλήματα αυτά υπήρξε πρόοδος με κυριότερο παράδειγμα τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους. Στα περισσότερα, ατυχώς, η κατάσταση παραμένει η ίδια. Ως παράδειγμα, ας αναλογισθούμε ποια βελτίωση θα είχε επέλθει εάν ο αριθμός των βουλευτών μειωνόταν από 300 σε 200; Πόσον ευκολότερη θα ήταν η ανεύρεση κατάλληλων υποψηφίων, είδους, ως γνωστόν, ουσιώδους εν ανεπαρκεία; Πόσο θα περιοριζόταν η επίπτωση του ‘’πολιτικού κόστους’’ με κατάργηση της σταυροδοσίας κατόπιν της καθιέρωσης ενός πολιτικού συστήματος με μονοεδρικές περιφέρειες κατά τα 2/3 και αναλογικής εκλογής βάσει κομματικής λίστας κατά το 1/3;

Η κυβέρνηση όφειλε να είχε προετοιμάσει την κοινή γνώμη για βαθύτερες, εμβληματικές μεταρρυθμίσεις. Καλή, π.χ. η μείωση των συντελεστών ορισμένων φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, πλην ευκόλως αναστρέψιμη από μία μελλοντική κυβέρνηση με φορομπηχτική διάθεση. Θα ήταν αναγκαία, εν προκειμένω, μία συνταγματική μεταρρύθμιση με επιβολή δημοσιονομικών περιορισμών και υποχρέωση κατάθεσης ισοσκελισμένων ισολογισμών (μετά από μία ολιγοετή μεταβατική περίοδο).

Παρά τις παρατηρήσεις αυτές, η επιλογή στις επικείμενες εκλογές είναι εύκολη, όσον ίσως ποτέ άλλοτε. Από την μία πλευρά υπάρχει ο σημερινός πρωθυπουργός με αποδεδειγμένη ικανότητα διαχείρισης κρίσεων, γνώση του τρόπου λειτουργίας της οικονομίας και των διεθνών σχέσεων, αξιοσημείωτη συμβολή (λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους της χώρας μας) στη λήψη σημαντικών αποφάσεων από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (σύσταση Ταμείου Ανάκαμψης, καθιέρωση πιστοποιητικού εμβολιασμού κ.α.). Από την άλλη, ο τέως πρωθυπουργός επικαλούμενος ως ελαφρυντικό για κρίσιμα λάθη τις… αυταπάτες του (!), ο ανιαρός και ανέμπνευστος αρχηγός της ελάσσονος αντιπολίτευσης, οι αρχηγοί των λοιπών κοινοβουλευτικών κομμάτων που εγγίζουν τα όρια της γραφικότητας. Περιθώρια για αχρείαστες περιπέτειες δεν υπάρχουν.