Πόσο μάλλον σε μια περίοδο, καταστροφική για τον τόπο, όταν η τότε «Ηνωμένη Αντιπολίτευσις», που είχε κερδίσει το Κόμμα Φιλελευθέρων στις εκλογές, επανέφερε– μ’ ένα (ο Θεός να το κάνει…) δημοψήφισμα, στο θρόνο τον βασιλιά Κωνσταντίνο Α’ και πραγματοποιούσε πολεμικές επιχειρήσεις στην Ανατολή, χωρίς να πιστεύει στο όραμα της Μεγάλης Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών που είχε δημιουργήσει ο Ελευθέριος Βενιζέλος…

Αθήνα, 25 Μαρτίου 1921, από την προηγούμενη μέρα η πρωτεύουσα είχε φορέσει τα γιορτινά της για να τιμήσει τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από την Εθνική Παλιγγενεσία: Από τις 3 μετά το μεσημέρι, όπως περιέγραφε ο Τύπος της ημέρας «τα καταστήματα ήρχισαν κλείοντα, τα διάφορα γραφεία επίσης. Αι πλατείαι Ομονοίας και Συντάγματος, αι οδοί Σταδίου, Ερμού και Πανεπιστημίου την 5ην απογευματινήν ώραν είχον πλέον κατακλυσθεί από ανθρώπινα κύματα συνεχώς κινούμενα και αδιαλείπτως διαδεχόμενα άλληλα»!

Ταυτόχρονα, γινόταν στέψη των αγαλμάτων, τόσο του Αλέξανδρου Υψηλάντη και των Ιερολοχιτών στο Πεδίον του Άρεως, παρουσία του βασιλιά, όσο και στο άγαλμα του Κολοκοτρώνη, μπροστά από την τότε Βουλή, με παρόντες τον διάδοχο Γεώργιο και τους πρίγκιπες Νικόλαο, Ανδρέα και Χριστόφορο. Κάπου ανάμεσα τους ήταν o πρωθυπουργός Νικόλαος Καλογερόπουλος, μαζί με τους άλλους ηγέτες της δεξιάς παράταξης και υπουργούς του, οι οποίοι, όμως, προετοίμαζαν επιμελώς την αντικατάστασή του.

Το ξημέρωμα της εθνικής επετείου έφθασε στο λιμάνι του Πειραιά το υπερωκεάνιο «Πατρίς», μεταφέροντας 29 αξιωματικούς και 1.536 οπλίτες τραυματίες, τους ήρωες του Εσκί Σεχίρ, τη στιγμή που συμπολεμιστές τους επιχειρούσαν στην Κιουτάχεια. Οι Αθηναίοι ξύπνησαν από τους κανονιοβολισμούς ακούγονταν από το Λυκαβηττό, ενώ έξω από τον Ιερό Καθεδρικό Ναό, στις 10 το πρωί, όλα ήταν έτοιμα για την υποδοχή των υψηλών προσκεκλημένων για τη δοξολογία.

Εκεί, από νωρίς είχαν παραταχθεί στην πλατεία Μητροπόλεως οι Ναυτικοί Δόκιμοι, στην οδό Ευαγγελιστρίας οι Ευέλπιδες, τμήμα της Ερμού κάλυπταν οι μαθητές της Σχολής Χωροφυλακής. Τελετάρχης ήταν ο δήμαρχος Αθηναίων Γεώργιος Τσόχας (της κυβερνώσας παράταξης κι εκείνος), ο οποίος στις 10.15 π.μ. υποδέχθηκε σύσσωμο το αλληλοσπαρασσόμενο Υπουργικό Συμβούλιο και ένα τέταρτο μετά, άρχισαν να καταφθάνουν οι άμαξες των ανακτόρων.

Τόσο πριν όσο και μετά τη δοξολογία, το πλήθος μη έχοντας ουσιαστική πληροφόρηση για τα… κατορθώματα των (νέων, από τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920) κυβερνώντων του, παρότρυνε τους επισήμους να φτάσουν «και στην Πόλη, και στην Αγιά Σοφιά του χρόνου»! Που να ήξερε τι θα συνέβαινε ενάμιση χρόνο μετά…

Μόλις ολοκληρώθηκε η τελετή –στρατιωτικές παρελάσεις δεν γίνονταν τότε, καθιερώθηκαν αργότερα, την περίοδο της δικτατορίας Μεταξά- οι επίσημοι με τον πατριάρχη Αλεξανδρείας Φώτιο και τον μητροπολίτη Αθηνών (ο τίτλος αρχιεπίσκοπος δόθηκε μια διετία μετά, από την επαναστατική κυβέρνηση, στον διάδοχό του) Θεόκλητο, μετέβησαν στα ανάκτορα για τις καθιερωμένες ευχές κι ακολούθως, στο Πανεπιστήμιο για τον πανηγυρικό της ημέρας.

Εκεί, μίλησε ο καθηγητής Παύλος Καρολίδης (οι παλαιότεροι, θα θυμούνται ότι η πλειοψηφία των σχολικών χαρτών έφερε την υπογραφή του) και τη σειρά πήρε, παρόντος του βασιλιά, η στέψη του ανδριάντα του πατριάρχη Γρηγορίου Ε’, με προσφώνηση του πρώην πρύτανη Ιωάννη Μεσολωρά αλλά και του Ρήγα Φεραίου, με χαιρετισμό του Θεόφιλου Βορρέ, μετέπειτα προέδρου της Ακαδημίας.

Σειρά στον επίσημο εορτασμό της εκατονταετηρίδας είχε, μετά τη μεσημβρινή ανάπαυλα, κάτι που δεν συνηθίζεται στις μέρες μας: Το σύνολο των επισήμων κατευθύνθηκε προς το Α’ νεκροταφείο, όπου τελέστηκαν τρισάγια στους τάφους των Οδυσσέα Ανδρούτσου, Κωνσταντίνου Κανάρη, Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Αδαμάντιου Κοραή, Ανδρέα Μεταξά και Εμμανουήλ Ξάνθου, οι οποίοι υπάρχουν ακόμα στο ίδιο σημείο.

Παράλληλες δεήσεις έγιναν και στα μνήματα των Κυριάκου Κουμπάρη, Ιωάννη Κωλέττη, Ανδρέα Λόντου, Γιάννη Μακρυγιάννη, Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, Ρήγα Παλαμήδη, Κίτσου Τζαβέλλα, Ριχάρδου Τζορτζ, Χριστόδουλου Χατζηπέτρου και Βούλγαρη Χατζηχρήστου αλλά με χαμηλότερη ιερατική και πολιτική εκπροσώπηση.

Οι δείκτες του ρολογιού έδειχναν πια 5 το απόγευμα, οι δεήσεις είχαν ολοκληρωθεί και μαζί τους η προτελευταία επίσημη εκδήλωση, με την κατάθεση στεφάνου στο οστεοφυλάκιο του Γρηγορίου Ε’, στη Μητρόπολη. Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με δεξίωση στο Δημαρχείο αλλά στην πορεία προς την πλατεία Λουδοβίκου (έτσι ονομαζόταν τότε, εκείνη, στην οποία στεγάζεται και σήμερα) πέντε υπουργοί… έχασαν το δρόμο. Κι αντί για την πλατεία Εθνικής Αντίστασης-Κοτζιά, βρέθηκαν στο Υπουργείο Στρατιωτικών (βασική φωτογραφία)!

Συγκεντρώθηκαν εκεί, στη συμβολή της Βασιλίσσης Σοφίας (Κηφισίας ονομαζόταν τότε και σε αυτό το σημείο η λεωφόρος, αφού η Σοφία βρισκόταν εν ζωή κι ήταν εν ενεργεία βασίλισσα) με την Ακαδημίας, πέραν του οικοδεσπότη υπουργού Δημητρίου Γούναρη, ο επί των Ναυτικών Νικόλαος Θεοτόκης, ο Επισιτισμού και Οικονομικών Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, ο Γεωργίας Γεώργιος Μπαλτατζής και ο Εσωτερικών και Συγκοινωνίας Παναγής Τσαλδάρης. Με συνοπτικές διαδικασίες επικύρωσαν, κάτι που συζητούσαν το τελευταίο χρονικό διάστημα: Την «καρατόμηση» του πρωθυπουργού Καλογερόπουλου!

Μισή ώρα αργότερα, ο Θεοτόκης έγινε δεκτός από τον Κωνσταντίνο στην Ηρώδου Αττικού. Μέχρι τις 7 συζητούσαν οι δυο τους, όταν έφτασε κι ο υπουργός Στρατιωτικών. Η συνάντηση των τριών διήρκεσε τριάντα λεπτά και 21 ώρες αργότερα ο Γούναρης ορκίστηκε πρωθυπουργός, με υπουργούς και τους υπόλοιπους της παρέας!

Και το παιχνίδι της μοίρας: Τέσσερις (Γούναρης, Θεοτάκης, Πρωτοπαπαδάκης, Μπαλτατζής) από τους πέντε «συνωμότες» που έριξαν τον Καλογερόπουλο, εκτελέστηκαν στις 15 Νοεμβρίου 1922, μετά τη «δίκη των Έξι», ως υπαίτιοι της Μικρασιατικής καταστροφής…

Μόνο ο πέμπτος (Τσαλδάρης) είχε καλύτερη τύχη αφού διαδέχθηκε τον Γούναρη στην ηγεσία του Λαϊκού Κόμματος!

Γράφει ο Λάζαρος Λαζαρίδης

Είχαν μεσολαβήσει τρεις εκλογικές αναμετρήσεις (1946, 1950 και 1951) και στην Αρχή βρισκόταν η κυβέρνηση του στρατηγού Πλαστήρα της κεντροαριστερού προσανατολισμού ΕΠΕΚ, σε συνεργασία με το Κόμμα Φιλελευθέρων του Σοφοκλή Βενιζέλου. Στα έδρανα της αξιωματικής αντιπολίτευσης καθόταν ο νεοπαγής Ελληνικός Συναγερμός του στρατάρχη Παπάγου, ο οποίος είχε υπερκεράσει στο χώρο της Δεξιάς το παραδοσιακό Λαϊκό Κόμμα του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη.

Οριακή ήταν η κοινοβουλευτική πλειοψηφία, με 131 στους 258, συνολικά, βουλευτές. Κι η προσχώρηση δύο βουλευτών της ΕΔΑ (των Μιχάλη Κύρκου και Λεωνίδα Καραμαούνα) λίγο μόνο βοήθησε την ΕΠΕΚ, αφού εξόργισε ακόμα περισσότερο τον αμερικανικό παράγοντα, που διαφέντευε τότε τη χώρα, με ενορχηστρωτή τον πρέσβη Τζον Πιουριφόι.

Οι ΗΠΑ ήθελαν νέες εκλογές και πρωθυπουργό τον Παπάγο. Το διατυμπάνιζε, άλλωστε ο Πιουριφόι: «Μόνη υπάρχουσα οδός είναι η διεξαγωγή εκλογών και μόνον σύστημα δια των δι’ αυτών ανάδειξιν ισχυράς κυβερνήσεως είναι το πλειοψηφικόν»!

Το πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα προέβλεπε ότι το κόμμα που θα ερχόταν πρώτο σε κάθε εκλογική περιφέρεια θα ελάμβανε όλες τις έδρες της. Με αυτό θα επιτυγχανόταν από τη μια η καθολική κοινοβουλευτική εξαφάνιση της Αριστεράς κι από την άλλη μία όχι απλώς ισχυρή, αλλά παντοδύναμη κυβέρνηση του πρώτου κόμματος, το οποίο και στις εκλογές του 1951 ήταν ο Συναγερμός.

Τον «Μαύρο Καβαλάρη» τον κολάκευε πάντα μια καθαρά προσωπική στρατιωτική αναμέτρηση με τον στρατάρχη και την επεδίωκε ενδομύχως. Αυτή θα του την έδινε το πλειοψηφικό, αλλά οι βουλευτές, τόσο της ΕΠΕΚ, όσο και των Φιλελευθέρων, στην πλειοψηφία τους, όχι μόνο δεν το ήθελαν, αλλά πρότειναν και την επιστροφή στην απλή αναλογική. Ούτε καν την ενισχυμένη που ίσχυσε στις εκλογές του 1951. Επομένως, έλειπε αυτό το «κάτι» που θα έπειθε τον Πλαστήρα να λάβει αυτή την τολμηρή απόφαση. Κι αυτό το «κάτι» το βρήκε ο δαιμόνιος Πιουριφόι.

Τι ήταν αυτό το «κάτι» το αποκάλυψε, χρόνια αργότερα, ο τότε επιτελάρχης του Παπάγου, πολιτικός και συγγραφέας Σπύρος Μαρκεζίνης:

«Ο Αμερικανός πρέσβης εγνώριζε ότι ο Πλαστήρας είχε εκφρασθεί υπέρ μιας προσωπικής εκλογικής αναμετρήσεως μεταξύ αυτού και του Παπάγου.

Εγνώριζε επίσης ότι ο πρωθυπουργός επίστευε βαθύτατα στον πνευματισμό και, κατά την αφήγηση του Βενιζέλου στον συγγραφέα και στον Κύρο Κύρου (σ.σ. τον εκδότη της εφημερίδας «Εστία»), ο στρατηγός χρησιμοποιούσε ως διάμεσον έναν πολιτικό φίλο του. Ο Πιουριφόι εχρησιμοποίησε με τον κατάλληλο τρόπο γνωστή Αθηναία «καφετζού», την οποία ιδιαιτέρως ενεπιστεύετο ο πρωθυπουργός. Εκείνη ανέλαβε να πείσει τον στρατηγό ότι το πλειοψηφικό θα απέβαινε προς όφελός του και ότι αν επροκαλείτο από τον Παπάγο, έπρεπε, χωρίς επιφύλαξη, να αποδεχθεί την πρόκληση.

Ο Πιουριφόι μου ετηλεφώνησε: «Πέστε στον Παπάγο να προκαλέσει τον Πλαστήρα στη Βουλή για το πλειοψηφικό». Του επέστησα την προσοχή ότι ο Παπάγος δεν είχε κοινοβουλευτική εμπειρία και, αν τα πράγματα δεν εξελίσσοντο όπως τα προέβλεπε, η κατάσταση θα περιεπλέκετο. Επέμενε. Όχι χωρίς δισταγμούς, υπέδειξα στον στρατάρχη να το πράξει, χωρίς βεβαίως να αναφερθώ στις μεταφυσικές ευαισθησίες του Πλαστήρα και σε όσα από το παρασκήνιο είχε ετοιμάσει ο Πιουριφόι με τη συνεργασία της καφετζούς.

Ο Παπάγος, έπειτα από πολλή σκέψη, θα ανεβεί στο βήμα και θα πει στον Πρωθυπουργό: «Ως στρατιωτικοί, καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον καλύτερα. Γιατί να χάνουμε καιρό; Ας ψηφίσουμε το πλειοψηφικό. Και αν οι Έλληνες προτιμήσουν εσένα, εγώ θα σε αποδεχθώ. Αν ψηφίσουν εμένα, είμαι βέβαιος ότι το ίδιο θα κάνεις και συ. Απλά πράγματα». Ο Πλαστήρας, προς γενική κατάπληξη της Βουλής, απάντησε μονολεκτικά: «Δέχομαι».

Ποια ήταν, όμως, αυτή η καφετζού, που αν υιοθετήσουμε τη μαρτυρία του Μαρκεζίνη, έπεισε τον Πλαστήρα; H «κυρά Βάσω» με τ’ όνομα, που είχε για βοηθό «το Μαρικάκι το κουτσό», που το χαρακτήριζαν έτσι λόγω μιας αναπηρίας που είχε στο πόδι…

Μετά από αυτές τις εξελίξεις, διαλύθηκε η Βουλή και ορκίστηκε υπηρεσιακή κυβέρνηση, υπό τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Δημήτριο Κιουσόπουλο, για να διενεργήσει τις εκλογές της 16ης Νοεμβρίου 1952.

«Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος…»

Ο προεκλογικός αγώνας ήταν σκληρός. Οι οπαδοί του Παπάγου φώναζαν στις συγκεντρώσεις του «κάτω ο Μαύρος Γάτος» (για τον «Μαύρο Καβαλάρη» ενώ από τη Μόσχα ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης διακήρυττε: «Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος... άσπρος σκύλος, μαύρος σκύλος, ούλοι οι σκύλοι μια γενιά».

Με τέτοιο κλίμα στο χώρο της παραδοσιακής Αριστεράς, τι να κάνει ο δόλιος ο Πλαστήρας… Στο βρόντο πήγαν κι οι επαφές του με την ηγεσία της ΕΔΑ, στην οποία πρότεινε να τον στηρίξει ο μηχανισμός της στην υπόλοιπη χώρα κι εκείνος να της δώσει τις δυνάμεις του στη Λέσβο και στη Λευκάδα, ώστε εκείνη να εκπροσωπηθεί με 8 αντιπροσώπους στη νέα Βουλή.

Οι κάλπες ήταν καταιγιστικές: Ελληνικός Συναγερμός 49,22% και 247 βουλευτές, ΕΠΕΚ-Κόμμα Φιλελευθέρων 34,22% και 51 έδρες (εκ των οποίων 31 του Πλαστήρα και 20 του Σοφ. Βενιζέλου), ΕΔΑ 9,55% χωρίς κοινοβουλευτική εκπροσώπηση και Λαϊκόν Κόμμα με 1,05% και 2 αντιπροσώπους.

Ο Πιουριφόι με την «κυρά Βάσω» είχε πιάσει διάνα. Ο Πλαστήρας δεν εκλέχτηκε καν βουλευτής κι η χώρα οδηγήθηκε σε αυτοδύναμες κυβερνήσεις της Δεξιάς για 11 χρόνια!

Από τη στήλη «20oς αιώνας - Στιγμές στην Ελλάδα» που δημοσιεύεται στο «Καρφί»

Σταχυολογούμε ορισμένα από αυτά αρχής γενομένης από το 1929, στη Βουλή, όταν ο «Γέρος» βρισκόταν στο βήμα και μιλούσε και τον διέκοψε ένας αντιπολιτευόμενος βουλευτής, με ειρωνικά σχόλια. «Ποιος το είπε αυτό;», ρώτησε ο ομιλητής για να εισπράξει ένα περήφανο «εγώ» από τη δεξιά πτέρυγα. «Α, σεις, δεν έχει καμία σημασία τότε», ήταν η αποστομωτική απάντηση του ρήτορα! Ο φωνασκών βουλευτής (Ιώαννης Κίνιας) 18 χρόνια μετά, στις 16 Σεπτεμβρίου 1947, προσχώρησε στο Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα του Παπανδρέου!

Αργότερα (1943) προτάθηκε στον Παπανδρέου η ηγεσία του ΕΑΜ κι εκείνος την αρνήθηκε, λέγοντας προς τους συνομιλητές του «εσείς έχετε πάνω από το κεφάλι σας τον Θεό, εγώ, αν δεχτώ, θα έχω τον… Θέο», αναφερόμενος στο ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ Κώστα Θέο!

Στις 7 Μαρτίου 1948 γινόταν στη Ρόδο η τελετή της ενσωμάτωσης των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα. Στην εξέδρα των επισήμων χώρεσαν μόνο οι βασιλείς, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ντίνος Τσαλδάρης και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών. Συναντώντας τον κάτω από την εξέδρα η σύζυγος του Τσαλδάρη, Ναντίν, του είπε «μπα, εσείς στο πεζοδρόμιο;», για να εισπράξει την εξής πληρωμένη απάντηση: «Κυρία μου ήταν το μόνο μέρος που θα μπορούσα να σας συναντήσω»!

Την ίδια χρονιά, στη Βουλή, έκανε σχόλια εναντίον του ο βουλευτής του Λαϊκού Κόμματος Κρίτων Δηλαβέρης. Αμέσως μετά ο Παπανδρέου είπε ότι «ο κ. Δηλαβέρης ομίλησε ως γνήσιο προϊόν του εργοστασίου του». Το εργοστάσιο Δηλαβέρη κατασκεύαζε τούβλα!

Κατόπιν, τον συνάντησε σύζυγος ενός στρατηγού και του είπε με ύφος: «Kατηγορείτε διαρκώς τον σύζυγό κύριε Παπανδρέου αλλά να γνωρίζετε ότι αυτός θα είναι διαρκώς από πάνω κι εσείς από κάτω». Ο «Γέρος» της απάντησε: «Κυρία μου συγχέετε από την ιδικήν σας θέση στο κρεβάτι»!

Το 1951 το κόμμα του έμεινε εκτός Βουλής κι όταν συνεργάτης του μονολογούσε «κρίμα, διότι οι συγκεντρώσεις μας έσφυζαν από κόσμο», εκείνος δεν έχασε το κέφι του, λέγοντας για τους ψηφοφόρους: «Μας αρραβωνιάζονται αλλά δεν μας παντρεύονται»!

Επί πρωθυπουργίας Παπάγου ο Σοφοκλής Βενιζέλος προσέφερε τη συναρχηγία του Κόμματος Φιλελευθέρων στον Παπανδρέου. Λίγο μετά όμως ο γιος του ιδρυτή αποχώρησε και ίδρυσε δικό του κόμμα! «Πως συνέβη αυτό;» ρώτησαν τον «Γέρο» κι εκείνος απάντησε: «Αγαπητοί μου, ο άνθρωπος αυτός με εκάλεσε στο σπίτι του για να με δολοφονήσει»!

Το 1959 όταν ήλθε η σειρά του Παπανδρέου να αποχωρήσει από το κόμμα, το οποίο είχε επανενωθεί εκ νέου, του είπε ο πρόεδρος της Βουλής Κωνσταντίνος Ροδόπουλος «τώρα εσείς ως τι ομιλείτε;». Η απάντησή του: «Ως τέως Φιλελεύθερος, νυν ελεύθερος»!

Εκείνα τα χρόνια, σε ένα νέο διαγκωνισμό μεταξύ Παπανδρέου-Βενιζέλου, ο Αχαιός είπε στον δικό του (ως τότε) εκδότη της «Ελευθερίας» Κόκκα: «Πάνο, ο Σοφοκλής έχει πλέον δική του Αυλή, αλλά όχι Λεβίδη. Βελλίδη!». Λεβίδης ήταν ο ιστορικός αυλάρχης του Παλατιού και ο Γιάννης Βελλίδης, εκδότης της εφημερίδας «Μακεδονία»!

Την περίοδο των «Ανενδότων», μιλούσε τη μια μέρα στη Λάρισα και την επομένη στο Βόλο». Στη Μαγνησία, άφησε «ξερό» το ακροατήριο του, όταν ξεκίνησε λέγοντας «λαέ της Λαρίσης». Έντρομοι συνεργάτες του, του ψιθύρισαν «του Βόλου, κύριε πρόεδρε». Εκείνος, συνέχισε απτόητος «λαέ της Λαρίσης», κάνοντας το επιτελείο του να χλωμιάσει! Είχε καταλάβει το λάθος του κι έκανε ένα τέχνασμα το οποίο κατάλαβαν οι συνεργάτες του, όταν είπε για τρίτη φορά ««λαέ της Λαρίσης, έλα να θαυμάσεις το λαό του Βόλου που σε ξεπέρασε σε όγκο και σε ενθουσιασμό»!

Ούτε ενδεδυμένον, ούτε… γυμνόν»

Στα χρόνια της «Αποστασίας», ο Βελλίδης της «Μακεδονίας» ήλθε στην Αθήνα για να του επιδώσει τα… διαπιστευτήρια του. Όμως, το διάστημα αυτό η εφημερίδα του, παρότι παραδοσιακά Κεντρώα, τηρούσε επαμφοτερίζουσα στάση. Έτσι, όταν ο Παπανδρέου άκουσε τον εκδότη να του πλέκει το εγκώμιο, του είπε: «Γιάννη μου στα προφορικά παίρνεις άριστα αλλά στα γραπτά… μηδέν»!

Το 1965 πάλι, οι έμπιστοι του «Γέρου» αφού διαπίστωναν ότι το μεγαλύτερο μέρος της δόξας των αγώνων εισπράττει ο γιος του Ανδρέας κι όχι ο ίδιος, τον έπεισαν να κάνει μια προσωπική συγκέντρωση-παρουσία στα γραφεία της Ενώσεως Κέντρου στη Χρήστου Λαδά. Ο ίδιος αφού ανέβηκε στον 1ο όροφο, άκουσε ένα σύνθημα κι έστειλε τον Ανδρέα Μοθωνιό (διευθυντή του πολιτικού του γραφείου) να πάει στο παράθυρο να καταλάβει ακριβώς τι έλεγαν. Εκείνος του απάντησε: «Λένε… Γάμα Παπανδρέου». Το πλήθος, φυσικά, εννοούσε Γ(εώργιος) Παπανδρέου αλλά ο «Γέρος» πείραξε τον συνεργάτη του: «Ώστε Γάμα Παπανδρέου! Το υπεσχέθημεν κι αυτό Ανδρέα;»!

Τέλος, μετά τη χούντα των συνταγματαρχών είχε κυκλοφορήσει η φήμη ότι ο Γεώργιος Παπανδρέου ήταν νονός του Γεωργίου Παπαδόπουλου επειδή κατάγονταν και οι δύο από την Αχαΐα κι από σχετικά κοντινά χωριά, ο «Γέρος» από το Καλέντζι ο δικτάτορας από τα Ελαιοχώρι.

Όταν έφτασε στα αυτιά του αυτή η… πληροφορία, ο «Γέρος», είπε επί λέξει: «Ανακριβέστατον, ουδέποτε τον έχω συναντήσει. Ούτε ενδεδυμένον, ούτε… γυμνόν»!

Δημοσιεύθηκε στο "Καρφί"

Αθήνα, φθινόπωρο 1934: Επί ενάμιση χρόνο την εξουσία ασκούσε το δεξιό Λαϊκό Κόμμα, με πρωθυπουργό τον μετριοπαθή για τα όρια της εποχής Παναγή Τσαλδάρη, από κοινού με τον προερχόμενο από το δημοκρατικό στρατόπεδο, αρχηγό του μικρού Εθνικού Ριζοσπαστικού Κόμματος Γεώργιο Κονδύλη ο οποίος εμφανιζόταν πλέον ως «βασιλικότερος του βασιλέως»!

Το πολιτικό κλίμα ήταν τεταμένο αφού είχε προηγηθεί δολοφονική απόπειρα κατά του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Ελευθερίου Βενιζέλου , με –αποδεδειγμένα- ενορχηστρωτές επικεφαλής των Σωμάτων Ασφαλείας, ενώ μερίδα του συμπολιτευόμενου Τύπου το τροφοδοτούσε ζητώντας την «κεφαλή επί πίνακι» εκείνου που είχε δημιουργήσει την «Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών»…

Από τις 25 Μαρτίου 1924 είχε εγκαθιδρυθεί η Προεδρευομένη Δημοκρατία και ο βασιλιάς Γεώργιος Β’ με τα μέλη της οικογένειας του βρίσκονταν στην αλλοδαπή. Η ήττα του Βενιζέλου και των άλλων δημοκρατικών κομμάτων που συνέπραξαν μαζί του στις εκλογές του 1933, είχε ανοίξει την όρεξη στους κόλπους των νικητών (κυρίως στον Κονδύλη αλλά και στον αρχηγό του επίσης μικρού Κόμματος Ελευθεροφρόνων Ιωάννη Μεταξά) για την επαναφορά του άνακτος.

Το ίδιο διάστημα κι αφού ο πρωθυπουργός Τσαλδάρης δεν άνοιγε το «πολιτειακό» εξέπνεαν οι συνταγματικές προθεσμίες για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Το αξίωμα κατείχε ο μάλλον συντηρητικός πολιτικός Αλέξανδρος Ζαΐμης, ο οποίος είχε εκλεγεί μια πενταετία νωρίτερα, με πρόταση του (τότε πρωθυπουργού) Βενιζέλου.

Όμως οι συνθήκες είχαν αλλάξει πλέον και ο ηγέτης των Φιλελευθέρων, τη στιγμή που η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει ότι θα προκρίνει την επανεκλογή Ζαΐμη, συνεκάλεσε, στις 13 Σεπτεμβρίου 1934, στην οικία του (Βασιλίσσης Σοφίας και Λουκιανού, εκεί που βρίσκεται σήμερα η κατοικία του Βρετανού πρέσβη) σύσκεψη των βουλευτών του κόμματος του. Εκεί, κατήγγειλε τον Ζαΐμη ως υποχείριο της κυβέρνησης, αφού, όπως είπε «κατέστησε την Προεδρία κενήν παντός περιεχομένου».

Με δεδομένο ότι ο Πρόεδρος θα εκλεγόταν από μικτό Σώμα (τη Βουλή, που την ήλεγχε η κυβέρνηση και τη Γερουσία, στην οποία οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης είχαν τη συντριπτική πλειοψηφία), ο Βενιζέλος είχε αποφασίσει να διεκδικήσει ο ίδιος το αξίωμα, αποτρέποντας έτσι και τη, μεθοδευόμενη από τους σκληροπυρηνικούς της Δεξιάς, βασιλική παλιννόστηση.

Είχε κάνει τους υπολογισμούς του για βέβαιη εκλογή του, παρά το γεγονός ότι όπως έγραφε -9 ημέρες αργότερα, από τα Χανιά-σε επιστολή του (στην ευρισκόμενη στο Παρίσι) σύζυγο του Έλενα «η κυβέρνησις, η οποία διαθέτει άφθονα μέσα διαφθοράς, κατόρθωσε να εξαγοράσει τρεις αντιπολιτευομένους βουλευτάς» και παρότι «ο Μιχαλακόπουλος (σ.σ. επί σειρά ετών στενός του συνεργάτης) με τους 5 φίλους του θα ψηφίσει τον κυβερνητικόν υποψήφιον Ζαΐμη». Υπολόγιζε ότι ελέγχει 183 εκλέκτορες έναντι 167 των κυβερνητικών και των συνεργαζόμενων με εκείνους. Μια μετατόπιση των 5 του Μιχαλακόπουλου θα έδιδε αναλογία 178-172 κι απέμειναν και 17 ακόμα εκλέκτορες, οι οποίοι ήταν γερουσιαστές, όχι όμως εκλεγόμενοι με κομματική σημαία αλλά από τις επαγγελματικές οργανώσεις. Από αυτούς οι 10 ήταν της αντιπολίτευσης (μεταξύ αυτών γνωστά δημοκρατικά ονόματα, όπως οι Ζάννας, Κιτσίκης, Σίδερης, Στρίγκος, Τερζάκης) και οι 7 της κυβέρνησης, οπότε και στο δεύτερο σενάριο, οι αντικυβερνητικοί πλειοψηφούσαν με 188 έναντι 179 εκλεκτόρων.

ΣΥΝΩΜΟΣΙΑ

Όμως δεν ήταν μόνο ο Ανδρέας Μιχαλακόπουλος (αντιπρόεδρος και υπουργός σε κυβερνήσεις Βενιζέλου αλλά και διατελέσας πρωθυπουργός) που τον πρόδωσε. Πίσω από την πλάτη του εξυφαίνετο συνωμοσία, η οποία εκδηλώθηκε στις 12 Οκτωβρίου, όταν συγκεντρώθηκαν οι 17 γερουσιαστές των οργανώσεων και σύσσωμοι αποφάσισαν να ψηφίσουν.. Ζαΐμη!

Είχαν μεριμνήσει γι’ αυτή την εξέλιξη οι δύο «υπαρχηγοί» του Βενιζέλου (διατελέσαντες και πρωθυπουργοί) Θεμιστοκλής Σοφούλης και Στυλιανός Γονατάς. Επιστρέφοντας από τα Χανιά ο Σοφούλης, όπου είχε συναντήσει τον αρχηγό, πήγε στον πρόεδρο της Γερουσίας Γονατά, φοβούμενος ότι η κυβέρνηση μπορεί να πάει σε πρόωρες εκλογές, τις οποίες θα κέρδιζε μ’ ένα περίεργο εκλογικό νόμο που είχε ψηφίσει, ο οποίος ευνοούσε.

Τότε ο Γονατάς σε συνεννόηση με τον Σοφούλη, όπως έγραψε πολλά χρόνια αργότερα στα απομνημονεύματα του, του είπε ότι «δυνάμεθα να χρησιμοποιήσουμε τους 17 γερουσιαστάς των επαγγελματικών οργανώσεων, προς διεξαγωγήν των συνεννοήσεων με την κυβέρνησιν, χωρίς να φανεί αναμιγνυόμενον το κόμμα των Φιλελευθέρων, δια των οποίων διαπραγματεύσεων, εξασφαλίζεται η επανεκλογή Ζαΐμη», με αντάλλαγμα την επαναφορά του προηγούμενου εκλογικού συστήματος. Οι 10 βενιζελογενείς γερουσιαστές των οργανώσεων, εκ των οποίων η πλειοψηφία πίστευε ότι αυτή η παρότρυνση έφτανε από τα Χανιά, συμπαρέσυρε και τους 7 και ο Ζαΐμης επανεκλέχτηκε!

Ο Βενιζέλος, παρότι αντιλήφθηκε τη συνωμοσία, δεν άδειασε τους πρωταγωνιστές της για να μη φανεί ότι δεν ήλεγχε το κόμμα του αλλά η μη εκλογή του στην Προεδρία επέφερε δεινά για τον τόπο: Το αποτυχημένο κίνημα της 1ης Μαρτίου 1935 (που ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν θα το είχε κάνει και θα ήλεγχε με άλλο τρόπο την εξουσία, άλλωστε προετοιμαζόταν προς αυτή την κατεύθυνση), την επαναφορά της βασιλείας και κατ’ επέκταση τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου…

Δημοσιεύτηκε στο «Καρφί του Σαββατοκύριακου»