Του Λάμπρου Ροϊλού

Ο συλλογισμός/διαπίστωση αυτή βασίζεται στο έργο του αρχαίου Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη και την ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου. Στο κείμενό του βιβλίου του ο G.Allison, αναφέρει ότι η αιτία του πολέμου ήταν κατά τα γραφόμενα στον Θουκυδίδη: «Η ανάπτυξη της δύναμης της Αθήνας, και ο φόβος που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη, και κατέστησαν τον πόλεμο αναπόφευκτο».

Παραθέτει μάλιστα ο Allison 16 τέτοιες αντίστοιχες περιπτώσεις («παγίδας») μεταξύ κυρίαρχων κρατών από τα τέλη του 15ου αιώνα έως σήμερα όπου οι 12 εξ’ αυτών οδήγησαν σε πόλεμο.

Το θέμα ανακινήθηκε κατά την επίσκεψη του προέδρου Τραμπ στην Κίνα τον Μάϊο  2026, όταν στον λόγο του ο πρόεδρος Σι αναφέρθηκε στην «Παγίδα του Θουκυδίδη» όσον αφορά τις σχέσεις της Κίνας (σαν ανερχόμενης δύναμης) έναντι των ΗΠΑ (σαν ήδη κυρίαρχης δύναμης), εν μέρει και σαν προειδοποίηση προς τον Τραμπ να μην πέσει σε τέτοια παγίδα, αλλά και για να δείξει πόσο πιο ενημερωμένος είναι αυτός σε πολιτικά ζητήματα έναντι του Αμερικανού προέδρου και μάλιστα πάνω σε μια θεωρία/ βιβλίο Αμερικανού συγγραφέα που υπήρχε εδώ και 9 χρόνια.

Να σημειωθεί πάντως ότι ο όρος είχε συζητηθεί και νωρίτερα και είχαν εκφράσει την άποψη τους τόσο ο πρόεδρος Σι όσο και ο πρόεδρος Ομπάμα θεωρώντας ότι μελλοντική στρατιωτική σύγκρουση έπρεπε και μπορούσε να αποφευχθεί. Ιδιαίτερα για το θέμα είχε μακρά συζήτηση ο G.Allison με τον πρόεδρο Σι κατά την επίσκεψη του πρώτου στην Κίνα τον Απρίλιο 2024.

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙ ΠΟΛΕΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΠΟΥ ΘΕΤΕΙ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ; ΚΑΙ ΑΝ ΝΑΙ ΓΙΑΤΙ;

Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ήταν η μακροβιότερη (διαρκείας 27 ετών σε 3 στάδια) αρχαιοελληνική στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ της Δηλιακής Συμμαχίας (υπό την ηγεσία της Αθήνας) και της Πελοποννησιακής Συμμαχίας (υπό την ηγεσία της Σπάρτης).

Ξεκίνησε το 431 π.Χ., με την εισβολή των Σπαρτιατών και των συμμάχων τους, στην Αττική, καθώς και με τη λεηλασία της Αθηναϊκής υπαίθρου και έληξε το 404 π.Χ. με τη νίκη των Σπαρτιατών (στην ναυμαχία  στους Αιγός Ποταμούς-στον Ελλήσποντο ή Δαρδανέλλια- 405 π.χ. και την εκεί ήττα των Αθηναίων) Οι τελευταίοι μετά από αυτό, πολιορκημένοι από την στεριά και τη θάλασσα, αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν. Οι Κορίνθιοι και οι Θηβαίοι ζήτησαν να καταστραφεί η Αθήνα και οι κάτοικοι της να γίνουν δούλοι. Οι Σπαρτιάτες, όμως, σεβόμενοι την προσφορά της Αθήνας στους Περσικούς πολέμους, αρνήθηκαν.

Αιτία του πολέμου ήταν «η ολοένα αυξανόμενη δύναμη της Αθήνας που προκάλεσε φόβο στους συμμάχους της Σπάρτης και κατέστησε τη σύρραξη ανάμεσα στις δύο πόλεις αναπότρεπτη», αναφέρει ο Θουκυδίδης ως καταλυτικό αίτιο στην κήρυξη του πολέμου.

Αυτός ο πόλεμος δεν ήταν σημαντικός μόνο για την εξέλιξη της ιστορίας της Ελλάδας, αλλά και για την επιστήμη της ιστοριογραφίας, επειδή ήταν το πρώτο γεγονός, το οποίο έγινε αντικείμενο επιστημονικής και ιστορικής ανάλυσης: Ο ιστορικός Θουκυδίδης μας παραδίδει στο έργο του «Ιστορία» μία αναλυτική σύγχρονη περιγραφή του πολέμου μέχρι τον χειμώνα του έτους 411 π.Χ. (από την οποία εξαρτώνται έως και σήμερα κατά ένα μεγάλο μέρος οι σημερινοί ερευνητές), στο οποίο αναλύει τα αίτια και τις αφορμές του πολέμου με μία συγκεκριμένη μέθοδο, η οποία έγινε πρότυπο για τη μεταγενέστερη ευρωπαϊκή ιστοριογραφία.

Τα γεγονότα μετά το 411 π.Χ., που ο θάνατος του δεν επέτρεψε στο Θουκυδίδη να εξιστορήσει, περιγράφει ο Ξενοφών στο έργο του, «Ελληνικά». Η ονομασία «Πελοποννησιακός Πόλεμος» είναι μεταγενέστερη, ενώ ο Θουκυδίδης τον αναφέρει ως πόλεμο ανάμεσα στους Πελοποννήσιους και τους Αθηναίους.

Για τον Θουκυδίδη, η ανθρώπινη φύση είναι σταθερή, αμετάβλητη και καθορίζει την πορεία της Ιστορίας. Ο κορυφαίος αρχαίος ιστορικός εισήγαγε μια ρεαλιστική και επιστημονική προσέγγιση, υποστηρίζοντας ότι τα ιστορικά γεγονότα επαναλαμβάνονται επειδή οι βασικές εσωτερικές παρορμήσεις των ανθρώπων παραμένουν οι ίδιες («ἕως ἂν ἡ αὐτὴ φύσις ἀνθρώπων ᾖ»). Η ανάλυσή του αποτελεί το θεμέλιο του πολιτικού ρεαλισμού στις διεθνείς σχέσεις.

Στον περίφημο «Διάλογο των Μηλίων» και σε άλλα σημεία του έργου του, ο Θουκυδίδης συμπυκνώνει τις κινητήριες δυνάμεις των ανθρώπων και των κρατών σε τρεις άξονες:

• Δέος (Φόβος): Η ανάγκη για ασφάλεια και η επιβίωση απέναντι σε απειλές.

• Τιμή (Φιλοτιμία/Δόξα): Η επιδίωξη του γοήτρου, της υστεροφημίας και της κοινωνικής αναγνώρισης.

• Ωφέλεια (Συμφέρον): Η επιθυμία για υλικό κέρδος, πλούτο και επέκταση της ισχύος.

Το Δίκαιο του Ισχυρότερου

Στη φιλοσοφία του Θουκυδίδη, η ισχύς υπερέχει της δικαιοσύνης στις σχέσεις μεταξύ κρατών:

• Οι ισχυροί πράττουν όσα τους επιτρέπει η δύναμή τους.

• Οι αδύναμοι υπομένουν όσα τους επιβάλλει η μοίρα τους.

• Αυτή η τάση για κυριαρχία θεωρείται φυσικός νόμος και όχι απλή ηθική διαστροφή.

Η πίστη του στην αμετάβλητη φύση του ανθρώπου είναι ο λόγος που έγραψε την Ιστορία του Πελοποννησιακού  Πολέμου. Το έργο του δεν προοριζόταν για μια εφήμερη ακρόαση, αλλά ως ένα αιώνιο απόκτημα (κτῆμα ἐς αεί). Καθώς οι άνθρωποι θεωρούσε ότι θα αντιδρούν πάντα με τον ίδιο τρόπο κάτω από παρόμοιες συνθήκες, η μελέτη του παρελθόντος αποτελεί το ασφαλέστερο εργαλείο για την κατανόηση και την πρόβλεψη του μέλλοντος.

Στις πιο πάνω Θουκυδίδιες αρχές για την φύση του ανθρώπου να προσθέσω και να επαυξήσω τα εξής που αναφέρω σε μέρος της εισαγωγής μου στο βιβλίο μου «ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ» (Εκδόσεις Παπαζήση 2023):

Στα εκατομμύρια έτη ζωής στον πλανήτη γη, κανένα άλλο ζωικό είδος πλην του ανθρώπου, δεν σκότωνε μαζικά το ομοειδές του. Μεμονωμένα περιστατικά όπου ζώο να μονομαχεί με ομοειδές του, ναι υπάρχουν καθημερινά! Έχετε δει όμως ή μάθει ποτέ κοπάδι λύκων να μάχεται και να σκοτώνει άλλους λύκους; Κοπάδι τίγρεων να επιτίθεται και να σκοτώνει άλλες τίγρεις;

Σε κάθε περίπτωση, ποτέ στα εκατομμύρια αυτά έτη δεν υπήρξε είδος ζώου που με τις ενέργειες του να μπορούσε να απειλήσει όλο το οικοσύστημα ή την ύπαρξη της ζωής στον πλανήτη γη, άλλο από τον άνθρωπο. Κι’ ας είναι το υψηλότερης νόησης ζώο που υπήρξε ποτέ στον πλανήτη μας!

Αναζητώντας τις αιτίες των πολέμων, δεν θα ήταν δύσκολο να αναλύσουμε την ψυχοσύνθεση και κοινωνική συμπεριφορά του ανθρώπου, ως άτομο γενικότερα και ειδικότερα.

Στην φύση του ανθρώπου είναι η τάση κυριαρχίας του ενός επί του άλλου, του ισχυρότερου επί του ασθενέστερου, του πλουσιότερου επί του φτωχότερου, του εξυπνότερου επί του ευηθέστερου, του μορφωμένου επί του αμόρφωτου κ.ο.κ..

Αυτή η τάση σε ένα περιβάλλον όπου (από την εποχή του homo sapiens μέχρι σήμερα) τα αγαθά είναι περιορισμένα, όπου ο ένας θα έχει περισσότερα ή καλύτερα από τον άλλο. Όπου ένα κοινωνικό σύνολο (πόλη, κράτος, ή Συνασπισμός κρατών) θα έχει περισσότερα  από το άλλο, και σε συνδυασμό με την απληστία που διακρίνει την ανθρώπινη φύση, οδηγούν πολλές φορές στην δια της βίας αναζήτηση περισσοτέρων αγαθών.

Φυσικά ο αμυνόμενος ή ο ανταγωνιστής του επιτιθέμενου θα υπερασπιστεί τον χώρο του και τα σε αυτόν κεκτημένα, με συνέπεια την αναπόφευκτη σύγκρουση.

Πέραν των σχεδόν ενστικτωδών συμπεριφορών, που τις βρίσκουμε και στα ζώα, ο άνθρωπος σαν πνευματώδης φύση που ξεχωρίζει από τα τελευταία, κινείται και σε διαφορετικά επίπεδα αντιπαράθεσης που έχουν να κάνουν με ιδεολογία, θρησκεία, εθνικά χαρακτηριστικά. Αυτά όμως δεν αναιρούν την πιο πάνω έμφυτη ανάγκη κυριαρχίας του ενός επί του άλλου, ή την ανάγκη άμυνας και υπεράσπισης της ιδεολογίας, θρησκείας, εθνικισμού κατά του επιτιθέμενου. Με αποτέλεσμα την αναπόφευκτη, βίαια, με κάθε μέσον, σύγκρουση, ακόμα και εάν οι διαφορές έχουν αυτό τον «πνευματώδη» χαρακτήρα.

Ακόμα και τότε ισχύει η επιδίωξη επιβολής της ιδεολογίας, θρησκείας κλπ της μιας κοινωνικής ομάδας επί της άλλης. Αυτή μάλιστα που προσπαθεί να επιβληθεί πολλές φορές  χρησιμοποιεί σαν προμετωπίδα και πρόσχημα πολέμου τέτοια αιτιολογία, ενώ αποβλέπει καθαρά να αποκομίσει υλικό όφελος.

Η πλάση του ανθρώπου που ήταν ευλογία Θεού, έγινε με την αυτονόητη προϋπόθεση ότι δεν θα θελήσει αυτός να υπερβεί την φύση του, την ύπαρξη του και να επιδιώξει να γίνει ο ίδιος, Θεός. Με την εξουσία μάλιστα, να έχει ο ίδιος το δικαίωμα ζωής ή θανάτου της ίδιας της γης και της ίδιας του της ύπαρξης.

ΟΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΧΕΙ ΥΠΟΨΙΝ Ο ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ ΜΕ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΞΗΣ:

Α) Η σημαντικότερη είναι η εξέλιξη των όπλων ανταγωνιζομένων κρατών, όταν με τα πυρηνικά όπλα μπορεί να σκοτωθούν μέσα σε λίγα λεπτά δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι και να καταστραφούν απίστευτα μεγάλες εκτάσεις του πλανήτη ακόμη και η πλήρης καταστροφή του, σύμφωνα με το δόγμα M.A.D. των χρόνων του «ψυχρού πολέμου» που την απέτρεψε.

Η αμοιβαία εξασφαλισμένη καταστροφή (M.A.D.=Mutually assured destruction) (συνώνυμο στα Αγγλικά της λέξης «τρέλα») είναι ένα δόγμα στρατιωτικής στρατηγικής και πολιτικής εθνικής ασφάλειας στο οποίο η πλήρης χρήση πυρηνικών όπλων από δύο ή περισσότερες αντίπαλες πλευρές θα είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή τόσο του επιτιθέμενου όσο και του αμυνόμενου. Το δόγμα βασίζεται στην υπόθεση ότι η χρήση πυρηνικών όπλων από τη μία πλευρά θα είχε ως αποτέλεσμα αντίποινα με πυρηνικά όπλα από την άλλη πλευρά, οδηγώντας σε καταστροφικό αποτέλεσμα και για τις δύο πλευρές.

Η έννοια της αμοιβαία εξασφαλισμένης καταστροφής αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου ως αποτρεπτικό μέσο για την αποτροπή της χρήσης πυρηνικών όπλων είτε από τις Ηνωμένες Πολιτείες είτε από τη Σοβιετική Ένωση.

Δοκιμάστηκε αποτρεπτικά με επιτυχία κατά την «κρίση της Κούβας» την δεκαετία 1960 επί προεδρίας Τζων Κένεντυ όταν η Σοβιετική Ένωση είχε στείλει εκεί πυραύλους στο κατώφλι των ΗΠΑ.

Β) Ο Θουκυδίδης ξεχωρίζοντας στην εποχή του την Σπάρτη και την Αθήνα (και τις περί αυτές συμμάχους πόλεις) αναφέρεται πρωτίστως σε στρατιωτική ισχύ.

Τον 21ο αιώνα εκτός από τις  ΗΠΑ, και Κίνα πρέπει να ληφθούν υπόψιν σαν 3η δύναμη τουλάχιστον και η Ρωσία η οποία  (χωρίς την συνδρομή των ΗΠΑ και του απρόθυμου Τραμπ) μπορεί να εξοντώσει χρησιμοποιώντας πυρηνικά ή μόνο ακόμη και με την απειλή αυτή μπορεί να επιβληθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη . (Βλέπε τα άρθρα μου πόλεμος ΝΑΤΟ-Ρωσίας μέρος Α και Β 2025).

Τα πιο πάνω τον 21ο αιώνα βάζουν στο παιχνίδι και μικρότερες χώρες , όταν εκτός από τις ΗΠΑ , Ρωσία, Κίνα Αγγλία και Γαλλία, πυρηνικά όπλα κατέχουν οι Ινδία, Πακιστάν, το Ισραήλ (ανεπίσημα το τελευταίο 200 τουλάχιστον) και η πάντα επικίνδυνη Β. Κορέα.

Γ) Άλλη παράμετρος εκτός της Θουκυδίδιας λογικής αποδείχθηκε ιδιαίτερα τον 20ο και 21ο αιώνα η συμβολή μεμονωμένων ανθρώπων που με μόνες τις πράξεις και τον χαρακτήρα τους βασιζόμενοι και στην μεγάλη ισχύ τους μπορούν να αιματοκυλήσουν τον κόσμο

Ξεχωρίζουν φυσικά ο Hitler και την εποχή μας ο Πούτιν. Ο πρώτος μάλιστα χωρίς τα πυρηνικά που διαθέτει ο δεύτερος, μοιάζει συγκριτικά σαν ένας περιορισμένης επικινδυνότητας τρελός στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Ο Πούτιν ήταν επικεφαλής των δημιουργών του δόγματος που αναπτύχθηκε στην Ρωσία (1999-2000) περί «αποκλιμάκωσης μιας πολεμικής σύρραξης δια της κλιμάκωσης με χρήση πυρηνικών όπλων». (De-escalation doctrine, of escalating to de-escalate). Αρχικά σαν Γενικός Γραμματέας του Ρωσικού συμβουλίου εθνικής ασφαλείας, που εν συνεχεία υπέγραψε και σαν επίσημο έγγραφο ως πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Για να καταστεί όμως αποτελεσματική μια τέτοια απειλή, έπρεπε να γίνει πιστευτή. Έτσι σε όλα τα μεγάλης εμβέλειας γυμνάσια που διεξήγαγε η Ρωσία από το 2000, όλα περιελάμβαναν προσομοιώσεις περιορισμένων πυρηνικών χτυπημάτων.

Την απειλή αυτή για την εφαρμογή του πιο πάνω δόγματος ο Πούτιν την χρησιμοποίησε επανειλημμένα τόσο κατά τον Ουκρανικό πόλεμο (2022-26), όσο και κατά την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 αλλά και κατά την εισβολή του στην Γεωργία το 2008.(Βλέπε αναλυτικότερα επ’ αυτού στο βιβλίο μου «Τα σημεία των καιρών».)

Αν ζούσαμε την εποχή του Θουκυδίδη θα ζητούσαμε από το Μαντείο των Δελφών να μας πει τι μέλλει γενέσθαι στον κόσμο τούτο, εν όψει των πιο πάνω.

Στην σημερινή όμως εποχή φοβάμαι ότι θα πρέπει να προσφύγουμε στην Αποκάλυψη του Ιωάννη και στην προσευχή.

Τι ανώτερο και σπουδαιότερο μπορεί να περιμένει ένας Έλληνας πολιτικός από το να υπηρετήσει την χώρα του από το πόστο του πρωθυπουργού; (Έτη 2012-2015)

Έχοντας ήδη υπηρετήσει πριν σαν Υπουργός Οικονομικών, Πολιτισμού και Εξωτερικών;

Του Λάμπρου Ροϊλού

Ο χαρακτηρισμός του σαν αποστάτη για τον οποίο τον είχαν κατηγορήσει θεωρώντας ότι προκάλεσε την πτώση του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη το 1992, είχε ξεθωριάσει με την μεταγενέστερη πορεία του στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας και την πρωθυπουργία του. Εκεί θα πρέπει λοιπόν να παραμείνει ο χαρακτηρισμός αυτός, στα αζήτητα της ιστορίας

Η δημιουργία ενός νέου κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά σε αυτή την πολιτική συγκυρία που με την κοινή λογική μόνο σε ρεμβασιστικές διαθέσεις ή και σε άσκοπη ματαιοδοξία μπορεί να αποδοθεί, θα μπορούσε να αποτρέψει την αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας και μία κυβέρνηση σταθερότητας για ένα κόμμα που πίστεψε και υπηρέτησε τόσα χρόνια ηγούμενος και σε αυτό τα έτη 2009-2015.

ΣΥΝΤΟΜΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ Α. ΣΑΜΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΝΤΡΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ:

Υπήρξε ενεργό μέλος της Ο.Ν.ΝΕ.Δ. και εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Μεσσηνίας με τη Νέα Δημοκρατία (Ν.Δ.) στις βουλευτικές εκλογές του 1977 σε ηλικία 26 ετών, ο νεότερος βουλευτής στην ιστορία του Ελληνικού Κοινοβουλίου.

Τον Ιούλιο του 1989 διορίστηκε υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση συνεργασίας της Νέας Δημοκρατίας με τον Συνασπισμό υπό τον πρωθυπουργό Τζαννή Τζαννετάκη. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους ανέλαβε υπουργός Εξωτερικών στην οικουμενική κυβέρνηση (Ν.Δ., ΠΑ.ΣΟ.Κ., Συνασπισμός) υπό τον πρωθυπουργό Ξενοφώντα Ζολώτα.

Μετά τις εκλογές του Απριλίου του 1990, όταν η Νέα Δημοκρατία κατάφερε να κερδίσει αυτοδυναμία στο Κοινοβούλιο συνεργαζόμενη με τον βουλευτή της Δημοκρατικής Ανανέωσης Θεόδωρο Κατσίκη, θήτευσε ως υπουργός Εξωτερικών.

Στις 13 Απριλίου 1992, συγκλήθηκε το συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών για το Μακεδονικό ονοματολογικό ζήτημα υπό τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Καραμανλή.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου, μετά τη σύνοδο, ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την αποπομπή του Σαμαρά από την κυβέρνηση και ακολούθως ανέλαβε ο ίδιος το υπουργείο Εξωτερικών, καθώς ο υπουργός είχε προηγουμένως διαφοροποιηθεί από την κυβερνητική γραμμή παρουσιάζοντας στη σύσκεψη σημείωμα με επτά σημεία δράσης, τα οποία προκάλεσαν την αντίδραση του Προέδρου της Δημοκρατίας και του πρωθυπουργού.

Στις 30 Ιουνίου 1993 ίδρυσε την Πολιτική Άνοιξη συγκεντρώνοντας στελέχη όπως ο Νικήτας Κακλαμάνης, ο Ανδρέας Λεντάκης κλπ.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1993, με προτροπή του Αντώνη Σαμαρά, δύο βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας αποστασιοποιήθηκαν και προσχώρησαν στην Πολιτική Άνοιξη διατηρώντας τη βουλευτική τους έδρα ως ανεξάρτητοι· πρώτα ο Στέφανος Στεφανόπουλος, βουλευτής Ηλείας, και μετά ο Γιώργος Συμπιλίδης, βουλευτής Κιλκίς. Έτσι, η

Νέα Δημοκρατία απώλεσε τη δεδηλωμένη, έχοντας μόνο 150 έδρες στην κοινοβουλευτική της ομάδα. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης αναγκάστηκε να προκηρύξει πρόωρες εκλογές για τον Οκτώβριο του 1993. Τότε επήλθε μακροχρόνια βαθιά πολιτική και προσωπική ρήξη με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.

Στις βουλευτικές εκλογές του 2000 η Πολιτική Άνοιξη δε συμμετείχε και ο Σαμαράς υποστήριξε δημόσια τη Νέα Δημοκρατία, Στις 13 Μαΐου 2004, η Πολιτική Άνοιξη διαλύθηκε και ο Σαμαράς εντάχθηκε και πάλι στη Νέα Δημοκρατία και συμμετείχε στο ψηφοδέλτιό της στις ευρωεκλογές του 2004, στις οποίες εξελέγη ευρωβουλευτής. Τη θέση αυτή κατείχε μέχρι το 2007, οπότε και έθεσε υποψηφιότητα και εξελέγη βουλευτής Μεσσηνίας με τη Νέα Δημοκρατία. Στον ανασχηματισμό της 7ης Ιανουαρίου 2009, τοποθετήθηκε στη θέση του υπουργού Πολιτισμού.

Στις εσωκομματικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 29 Νοεμβρίου 2009 εξελέγη πρόεδρος του κόμματος, με ποσοστό 50,06% έναντι 39,72% της Ντόρας Μπακογιάννη

Τον Μάιο του 2010, μετά την όξυνση της δημοσιονομικής κρίσης της χώρας και τη σύναψη της δανειακής σύμβασης με την τρόικα, ήρθε προς ψήφιση στη Βουλή σχετικό νομοσχέδιο (που έγινε γνωστό ως «Μνημόνιο»), το οποίο ο Σαμαράς απέρριψε, επιβάλλοντας γραμμή «κομματικής πειθαρχίας». Μετά την ψηφοφορία η Ντόρα Μπακογιάννη διαγράφηκε από τη Νέα Δημοκρατία ύστερα από απόφαση του Αντώνη Σαμαρά, λόγω της επιλογής της να υπερψηφίσει την νομοθετική διάταξη.

Στις 6 Μαΐου 2012 διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές οι οποίες απέβησαν άκαρπες και επαναπροκηρύχθηκαν εκλογές για τις 17 Ιουνίου. Στο διάστημα αυτό τέθηκε εν αμφιβόλω και ως διακύβευμα των εκλογών η συνέχιση της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωζώνη και ο Αντώνης Σαμαράς παίρνει την πρωτοβουλία να καλέσει σε συστράτευση τις κεντροδεξιές φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις. Η εικοσαετής κόντρα του Σαμαρά με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη αμβλύνθηκε, και η Ντόρα Μπακογιάννη που είχε διαγραφεί από τη Νέα Δημοκρατία και είχε ιδρύσει δικό της κόμμα ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα και επέστρεψε στα ψηφοδέλτια της Νέας Δημοκρατίας και δήλωσε ανοιχτά τη στήριξή της στον Αντώνη Σαμαρά. Το ίδιο έπραξαν και κάποια στελέχη του Λαϊκού Ορθόδοξου Συναγερμού όπως οι βουλευτές Μάκης Βορίδης, Άδωνις Γεωργιάδης και Θάνος Πλεύρης .

Μετά τη νίκη της Νέας Δημοκρατίας στις εκλογές της 17ης Ιουνίου 2012, με ποσοστό 29,66%, και τη συμφωνία με τα κόμματα ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ για σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας, ο Σαμαράς ορκίστηκε πρωθυπουργός στις 20 Ιουνίου.

Στις 21 Ιουνίου 2013 η ΔΗΜ.ΑΡ. αποχώρησε από το κυβερνητικό σχήμα, εξαιτίας του κλεισίματος της Ε.Ρ.Τ. με απόφαση Σαμαρά και τον τελευταίο να ηγείται κυβέρνησης συνασπισμού Ν.Δ. - ΠΑ.ΣΟ.Κ.

Ο Σαμαράς παρέλαβε την ελληνική οικονομία με 8% ύφεση και 10% έλλειμμα, και παρέδωσε ποσοστό της τάξεως του 0,7% ανάπτυξης σε δυόμισι χρόνια.

Στις 29 Δεκεμβρίου 2014, αμέσως μετά την τρίτη και τελευταία αποτυχημένη ψηφοφορία στη Βουλή για την εκλογή νέου Προέδρου της Δημοκρατίας, ο Σαμαράς ανακοίνωσε την διεξαγωγή πρόωρων εκλογών για τις 25 Ιανουαρίου 2015, στις οποίες η Νέα Δημοκρατία ήρθε δεύτερη σε ψήφους πίσω από το ΣΥ.ΡΙΖ.Α με αρχηγό τον Αλέξη Τσίπρα.

Μετά το αποτέλεσμα των εκλογών και την ήττα της Νέας Δημοκρατίας, υπέβαλλε την παραίτησή του στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κάρολο Παπούλια, παραμένοντας, όμως, πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας με την ιδιότητα, πια, του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Μετά το δημοψήφισμα της 5 Ιουλίου του Αλέξη Τσίπρας με ερώτημα αν έπρεπε να γίνει αποδεκτό το σχέδιο συμφωνίας των τριών θεσμών, Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Ε.Ε.), Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (Ε.Κ.Τ.) και Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (Δ.Ν.Τ.) ο Σαμαράς υπέβαλε την παραίτησή του από την αρχηγία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Έκτοτε παρέμεινε βουλευτής της Ν.Δ.. Προσωρινός πρόεδρος ορίστηκε ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης πριν εκλεγεί και αναλάβει επίσημα τη προεδρία ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Μετά την παραίτησή του από την προεδρία της Νέας Δημοκρατίας παρέμεινε βουλευτής Μεσσηνίας. Επανεξελέγη βουλευτής στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015, του 2019, του Μαΐου 2023 και του Ιουνίου 2023.

Στις 16 Νοεμβρίου 2024 ο Σαμαράς διαγράφηκε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας. Είχε προηγηθεί συνέντευξη του Σαμαρά, όπου έθετε θέμα παραίτησης του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, ενώ πρότεινε ως υποψήφιο πρόεδρο της Δημοκρατίας τον πρώην πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Κάποιες συμβουλές που δήλωσε πρόσφατα ότι έδωσε στην Νέα Δημοκρατία που με μαγικό τρόπο θα εξασφάλιζαν με αυτές τις επόμενες εκλογές ποσοστό με 38% και αυτοδυναμία ισχυρίστηκε ότι δεν εισακούστηκαν. (Δεν γνωρίζω αν σε αυτές την παραίτηση του από την δημιουργία νέου κόμματος ).

Η ενέργεια της δημιουργίας νέου κόμματος που θα άπτεται των ψηφοφόρων ίδιου ή σχεδόν ίδιου εκλογικού χώρου, είτε αποδεδειγμένα είτε όχι, θα του επιρρίψει την ρετσινιά του εγωπαθή υπονομευτή ούτως ή άλλως.

Μάλιστα με δεδομένη την παρούσα συγκυρία όπου το ΠΑΣΟΚ δηλώνει και εμμένει στο ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί με τη Νέα Δημοκρατία (που  είχε συμμετάσχει όμως στην υπό τον Σαμαρά κυβέρνηση), και την φυσική αδυναμία συνεργασίας της Nέας Δημοκρατίας με άλλα κόμματα, θα επιβεβαιώσουν τον πιο πάνω χαρακτηρισμό.

Αν ληφθεί υπόψιν οι προϊστορία που εκθέτω πιο πάνω με τις διαγραφές Αντώνη Σαμαρά και Ντόρας Μπακογιάννη από τη Νέα Δημοκρατία, να επανακάμπτουν αυτοί μετά και να συσπειρώνονται και πάλι στον κοινό αγώνα, κάτι παρόμοιο δεν θα έπρεπε να αποκλειστεί   να συμβεί και  στο άμεσο μέλλον.

Γνωρίζω ότι ο πρωθυπουργός είναι άνθρωπος αρχών και όχι κυβιστήσεων. Είναι όμως και ρεαλιστής και άνθρωπος των αποτελεσμάτων.

Ένας που θέτει πάνω από όλα το καλό της πατρίδας.

Θα μπορούσε λοιπόν να δοθεί μία ακόμα ευκαιρία στον Αντώνη Σαμαρά να βγει από την πολιτική απομόνωση και τον πολιτικό χειμώνα στον οποίο έχει περιέλθει με μία θέση στα επόμενα ψηφοδέλτια της Νέας Δημοκρατίας, όταν γι αυτόν τώρα η μόνη διέξοδος είναι η δημιουργία νέου κόμματος.

Μεσολαβητές θα μπορούσαν να είναι κ. Κακλαμάνης (πρώην μέλος της Πολιτικής Άνοιξης) και ο φίλος του πρώην πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής.

Διαφορετικά η ανάγκη του κυρίου Σαμαρά να είναι μέρος της πολιτικής που θα συμβάλλει στην πρόοδο του τόπου μπορεί να ικανοποιηθεί με τους απλούς ακόλουθους τρόπους:

1). Αναδεικνύοντας μεγαλοψυχία και κατόπιν ωρίμου σκέψεως να δηλώσει ότι απέχει από την δημιουργία νέου κόμματος.

2) Να αφοσιωθεί στην συγγραφή απομνημονευμάτων και συμβουλών για μελλοντικές κυβερνήσεις και πολιτικές λόγω της εμπειρίας που απέκτησε όλα αυτά τα χρόνια.

Αυτό θα ήταν η μεγαλύτερη υπηρεσία που θα μπορούσε να προσφέρει όχι μόνο στην παράταξη αλλά και στην πατρίδα του αυτή τη στιγμή. Συμβάλλοντας στην σταθερότητα και στην προστασία των επιτευγμάτων της τελευταίας επταετίας...

Ίσως αυτή η αλλαγή στάσης του να επέτρεπε στον Πρωθυπουργό να αναθεωρήσει και αυτός την αντιμετώπιση του Αντώνη Σαμαρά,

Τέλος πιστεύω ότι αυτά θα έκαναν να αισθάνεται υπερήφανη και η αγαπημένη του κορούλα Λένα που τα παρακολουθεί από εκεί ψηλά. Και ας μην το πιστεύει αυτός ότι είναι έτσι. Εκείνη θα τον περιμένει να του το πει όταν τον συναντήσει πάλι.

* Ο Λάμπρος Ροϊλός είναι συντ. δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, συγγραφέας, ερευνητής.

Τα βασικά επιχειρήματα: Η λέξη καταρχήν πρόωρες ετυμολογικά έχει την απλή έννοια του «πριν από την ώρα τους». Και ότι γίνεται πριν από την ώρα του όπως π.χ. Τοκετός, σεξ, γάμος, παιδί, ανεξαρτητοποίηση παιδιών και ένα σωρό άλλα, ενέχουν ένα εγγενές, μεγαλύτερο ρίσκο, σαν κανόνας ας πούμε ,της φυσικής ζωής.

Του Λάμπρου Ροϊλού

Αν το πάρουμε με τα τωρινά πολιτικά δεδομένα, με εκλογές το φθινόπωρο του 2026 μπορεί να είναι κάποιος αιφνιδιασμός για τα νέα κόμματα Τσίπρα, Καρυστιανού, Σαμαρά, πλην όμως υπάρχει ο κίνδυνος (όπως εξάλλου φαίνεται και από τις δημοσκοπήσεις) ο κόσμος να δώσει εκεί την ψήφο του συναισθηματικά, παρορμητικά, χωρίς να του έχει δοθεί ο χρόνος να εμπεδώσει τι μπορούν να προσφέρουν αυτά τα κόμματα από πλευράς στελεχών, προγράμματος, και εμπειρίας. Ιδιαίτερα όταν έχει μεσολαβήσει η ραστώνη και σχετική απραξία του καλοκαιριού για όλους.

Κάποιους μήνες μετά π.χ. έστω την άνοιξη του 2027 θα έχουν συνειδητοποιηθεί κάποια πράγματα σχετικά με αυτά τα κόμματα και το ρίσκο που περικλείεται στην ψήφιση τους.

Επίσης η διεθνής γεωστρατηγική κατάσταση/συγκυρία με τις σοβαρές οικονομικές συνέπειες της, έχει τις περισσότερες πιθανότητες να έχει καταλαγιάσει/ ομαλοποιηθεί την άνοιξη/ καλοκαίρι του 2027 (-ή τουλάχιστον να έχουν εκλείψει οι αιτίες που τις προεκάλεσαν-) παρά το φθινόπωρο που μας έρχεται.

Το ίδιο θεωρώ ότι η αναταραχή από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, το ατύχημα των Τεμπών, και το θέμα των παρακολουθήσεων σε μεταγενέστερο χρονικό σημείο θα έχει γίνει μια συνήθεια στην συνείδηση των πολιτών με την παράλληλη σκέψη ότι ρουσφέτια υπήρξαν και πολύ περισσότερα στο παρελθόν και θα υπάρξουν και στο μέλλον με οποιαδήποτε κυβέρνηση. Ότι ατυχήματα σαν αυτό των Τεμπών μπορούν να ξαναγίνουν και σημασία έχει τι μέτρα έλαβε για αυτό η τωρινή κυβέρνηση ώστε να μην ξανασυμβεί κάτι παρόμοιο στα Ελληνικά τρένα.

Επίσης αν ο κόσμος συγκρίνει αυτό το ατυχές συμβάν και τα 57 αδικοχαμένα παιδιά, με άλλα θέματα που με μια άλλη κυβέρνηση, θα μπορούσαν να επηρεάσουν δυσμενώς τα εκατοντάδες χιλιάδες άλλα Ελληνόπουλα, είναι κάτι που προϊόντος του χρόνου με κατάλληλη ενημέρωση θα μπορούσε να μετρήσει.

Η μεγάλη εικόνα:

(Παραθέτω και εδώ κάποια αποσπάσματα από το σχετικό άρθρο μου Η ΤΕΜΠΙΑΔΑ ΚΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΙΚΟΝΑ, που δημοσιεύθηκε το 2025 αλλά και πρόσφατα 28/2/26 με αφορμή την επέτειο).

Αυτή η κυβέρνηση στα χρόνια της θητείας της δοκιμάστηκε όσο καμιά άλλη μετά την μεταπολίτευση και ανταπεξήλθε(παρά τις κρατικές παθογένειες δεκαετιών) με θαυμαστή ικανότητα. Το ποσοστό 40% που έλαβε στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές μετά από τετραετή θητεία το επιβεβαιώνει.

Να αναλογιστούμε ότι όταν ανέλαβε η κυβέρνηση Μητσοτάκη το 2019 ακροβατούσαμε οικονομικά και ήμασταν με το ένα πόδι εκτός ευρώ;. Να σκεφτούμε την οργανωμένη από την Τουρκία απόπειρα εισβολής στα σύνορά μας στον Έβρο το 2020 με την συγκέντρωση εκεί πλήθους μεταναστών; Να θυμηθούμε τα πολύ δύσκολα έτη της πανδημίας και πως ανταπεξήλθαμε; Να θυμηθούμε τα Τουρκικά γεωτρύπανα που αλώνιζαν τότε στο Αιγαίο; και τις καθημερινές δεκάδες παραβιάσεις του εναερίου χώρου μας από Τουρκικά αεροπλάνα; Να θυμηθούμε την ενεργειακή κρίση μετά την πανδημία που προκλήθηκε από τη δραματική μείωση των μεταφορών και άλλων λόγων που οφείλονταν σε αυτήν; Η  οποία ενεργειακή κρίση ενισχύθηκε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και το κλείσιμο της στρόφιγγας του Ρωσικού αερίου, προς την Ευρώπη; (Και όταν ακριβαίνει η ενέργεια, ακριβαίνουν τα πάντα.) Να θυμηθούμε το Τούρκο-Λιβυκό σύμφωνο και πως εν μέρει το ακυρώσαμε στην πράξη σε αντίστοιχη νόμιμη  συμφωνία με την Αίγυπτο;

Να θυμηθούμε: την δημοσιονομική σταθερότητα και την πρόσφατη αναβάθμιση μας από τους οίκους αξιολόγησης στην επενδυτική βαθμίδα;. Αυτήν που μας δίνει την δυνατότητα να δανειζόμαστε φθηνότερα ακόμη και από την Ιταλία για κρατικές και άλλες δαπάνες;. Ή/και για την πρόωρη αποπληρωμή του χρέους μας, που πετυχαίνουμε; Πρόσφατα η πάντοτε επικριτική για την οικονομία μας Γερμανική κυβέρνηση μας έδωσε τα εύσημα και μας ανέδειξε σαν παράδειγμα δημοσιονομικής σταθερότητας και οικονομικής προόδου. Την καλή σχέση (σε «ήρεμα νερά») με την Τουρκία και με ανοικτή επικοινωνία στο ανώτερο επίπεδο τα τελευταία 2 χρόνια. Την πολύ σημαντική ενίσχυση της αμυντικής μας ικανότητας με την απόκτηση των Ραφάλ, την αναβάθμιση των F16, την σε βάθος χρόνου, απόκτηση των  F35 (τα οποία πασχίζει η Τουρκία να αποκτήσει). Την απόκτηση των φρεγατών «Belharra» από την Γαλλία με την υπογραφή αμοιβαίου συμφώνου αμυντικής προστασίας σε περίπτωση ξένης επίθεσης.

Η ευνοϊκή περίοδος:

Όπως πολύ σωστά έχει  πει ο πρωθυπουργός , μέχρι την άνοιξη/καλοκαίρι του 27 θα έχει να επιδείξει η κυβέρνηση περισσότερα έργα και θα έχει δώσει περισσότερα κίνητρα για να τον ξαναψηφίσουν. Θα αποδείξει επίσης αυτός ότι παραμένει συνεπής και στις συνεχείς δηλώσεις του ότι οι εκλογές θα γίνουν στην ώρα τους και ότι η πρόωρη προκήρυξη τους δεν αποτελεί θέμα πανικού ή αδυναμίας εκ μέρους του.

Η ιστορική διαδρομή του Κυριάκου Μητσοτάκη από την εκλογή του στην ηγεσία της ΝΔ έχει δείξει ότι τα περισσότερα ευνοϊκά γεγονότα έχουν συμβεί γι’ αυτόν άνοιξη/καλοκαίρι που αποδεικνύεται γι’ αυτόν ας πούμε η πιο «γουρλίδικη» περίοδος του έτους.

Αναλυτικότερα σύμφωνα με το βίντεο που ανήρτησε αυτός για τα 10 χρόνια στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας αναφέρεται:

Μετά την εκλογή του τον Ιανουάριο 2016 ακολούθησαν τα εξής σημαντικά:

•    Η αυτοδυναμία που πέτυχε στις εκλογές τον Ιούλιο 2019.

•    Η πετυχημένη  διαχείριση της κρίσης στον Έβρο τον Μάρτιο 2020.

•    Η διαχείριση της πανδημίας επίσης τον Μάρτιο 2020.

•    Η συμφωνία για το ταμείο ανάκαμψης και το gov.gr τον Ιούλιο 2020.

•    Η ψήφιση της αμυντικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ τον Μάϊο  2022.

•    Η ιστορική ομιλία του στο κογκρέσο επίσης τον Μάϊο 2022.

•    Ο θρίαμβος στις διπλές εκλογές τον Μάϊο και Ιούνιο 2023.

•    Η θέσπιση των μη κρατικών πανεπιστημίων τον Μάρτιο 2024.

Με ενδιαφέρον διάβασα προ ημερών στην στήλη της Καθημερινής ΘΕΩΡΕΙΟ η αναφορά ότι πρέπει η Νέα Δημοκρατία να είναι «προληπτική» για εκλογές τον Οκτώβριο, γιατί όσες φορές έγιναν αυτές τέτοια εποχή τις κέρδισε το ΠΑΣΟΚ!!

Καταλήγοντας και με λίγο χιούμορ: αν ο Ανδρουλάκης στοχεύει και θεωρεί ότι μπορεί να κερδίσει την ΝΔ με μία ψήφο παραπάνω, επειδή περνάω την περίοδο αρχές Ιουλίου με αρχές Οκτωβρίου με τη γυναίκα μου στο εξοχικό μου στην Σέριφο, με τις πρόωρες εκλογές θα χάσει ο κ. Μητσοτάκης δύο ψήφους άρα και τις εκλογές...

* Ο Λάμπρος Ροϊλός είναι συντ. δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, συγγραφέας και ερευνητής.

Ακολουθώντας λοιπόν τον παραδοσιακό νόμο του αμερικανικού Φαρ Ουέστ όπου ο σερίφης τοιχοκολλεί αφίσες για καταζητούμενους (wanted dead or alive) έναντι χρηματικής αμοιβής, ο «πρόεδρος ειρήνη» και νέος σερίφης προσφέρει αμοιβή 10 εκατομμυρίων δολαρίων σε όποιον εξοντώσει ή δώσει σημαντικές πληροφορίες που θα οδηγήσουν στην εξόντωση μιας σειράς Ιρανών ηγετών (εχθρών του Ισραήλ) περιλαμβανομένου του νυν ανώτατου ηγέτη Μοτζάμπα Χαμεϊνί. Είναι ο ίδιος πρόεδρος σερίφης που τον παλαιότερα επικηρυγμένο από τις ΗΠΑ έναντι 15 εκατομμυρίων δολαρίων τζιχαντιστή Αλ Γκολάνι νυν καλούμενο ΑλΣάραα «προσωρινό πρόεδρο» της Συρίας (πιόνι του φίλου του Ερντογάν) υποδέχτηκε στον Λευκό Οίκο μετά βαΐων και κλάδων.

Του Λάμπρου Ροϊλού

Έχουν προηγηθεί βέβαια τώρα, η γνωστή απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Μαδούρο από την αμερικανική task force και η δολοφονία του ανωτάτου ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμεϊνί μαζί με πολλούς Ιρανούς αξιωματούχους στην έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν.

Νομικούς κύκλους απασχόλησε μεταξύ άλλων ή νομιμοποίηση ή μη της πιο πάνω άσκησης βίας (απαγωγής και φόνου) αρχηγών κρατών.

Κατά το Verfassungblog: «Στις 28 Φεβρουαρίου 2026, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δολοφόνησαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Η κοινή επιχείρηση σηματοδότησε την πρώτη φορά που κάποιο από αυτά τα 2 κράτη σκότωσε άμεσα εν ψυχρώ, έναν εν ενεργεία αρχηγό κράτους. Όπως και με την επιχείρηση των ΗΠΑ τον Ιανουάριο του 2026 εναντίον του Νικολάς Μαδούρο, αυτό που ξεχωρίζει δεν είναι μόνο η σοβαρότητα της πράξης, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο δικαιολογήθηκε. Οι δημόσιες δηλώσεις τόνισαν το ιστορικό του Χαμενεΐ και την πολυπλοκότητα της συνεργασίας των ΗΠΑ-Ισραήλ στις υπηρεσίες πληροφοριών, αλλά δεν διατύπωσαν μια αξιόπιστη νομική βάση για την επίθεση.»

Ως προς αυτό το θέμα να αναφέρουμε όσο πιο σύντομα γίνεται τα ισχύοντα κατά το Διεθνές Δίκαιο:

Η δολοφονία ηγέτη κράτους (ή ανώτατου αξιωματούχου) από άλλο κράτος αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου, καθώς προσκρούει στις θεμελιώδεις αρχές της κρατικής κυριαρχίας, της μη επέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις και της απαγόρευσης της χρήσης βίας

Ακολουθεί η νομική ανάλυση της πράξης:

1. Βασικές Αρχές Διεθνούς Δικαίου

Χάρτης του ΟΗΕ (Άρθρο 2§4): Η δολοφονία ηγέτη θεωρείται παράνομη χρήση βίας (ή απειλή χρήσης βίας) κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας ενός κράτους. Η πργρφ 4 του άρθρου 2 αναφέρει:

«Όλα τα Μέλη στις διεθνείς τους σχέσεις θα απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας, που εκδηλώνεται εναντίον της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας οποιουδήποτε κράτους είτε με οποιαδήποτε άλλη ενέργεια ασυμβίβαστη προς τους Σκοπούς των Ηνωμένων Εθνών.»

Κυριαρχία: Η στοχευμένη δολοφονία ηγέτη σε ξένο έδαφος αποτελεί άμεση παραβίαση της κυριαρχίας του κράτους-στόχου.

Διεθνώς Προστατευόμενα Πρόσωπα: Η Σύμβαση της Νέας Υόρκης (1973) ποινικοποιεί επιθέσεις κατά αρχηγών κρατών, κυβερνήσεων και υπουργών εξωτερικών, απαιτώντας από τα κράτη να τους προστατεύουν.

2. Διάκριση: Εν Καιρώ Ειρήνης vs Εν Καιρώ Πολέμου

Σε καιρό ειρήνης (Peacetime): Η δολοφονία είναι πάντα παράνομη σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αντιμετωπίζεται ως εξωδικαστική εκτέλεση (extrajudicial killing) και παραβιάζει το δικαίωμα στη ζωή.

Σε κατάσταση ένοπλης σύγκρουσης (Armed Conflict): Το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο (ΔΑΔ) είναι πιο σύνθετο. Αν και οι αρχηγοί κρατών δεν έχουν ασυλία από νόμιμες στρατιωτικές επιθέσεις κατά τη διάρκεια πολέμου, η δολοφονία απαγορεύεται εάν επιτυγχάνεται μέσω δόλου/απάτης (perfidy), π.χ. παραβιάζοντας περίοδο ανακωχής ή σε περίοδο διαπραγματεύσεων -όπως έγινε και στην περίπτωση δολοφονίας του Αλί Χαμεϊνί- (Πρόσθετο Πρωτόκολλο Ι, Άρθρο 37).

(Σημείωση: Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο είναι ένας πολύ ετερογενής και πολύπλοκος τομέας του διεθνούς δικαίου ως προς την προέλευση και την ιστορική του εξέλιξη, τη θεωρία και την οργάνωσή του, καθώς και τη διάδοση και την αποδοχή του. Εκτός από μια σειρά από διατάξεις που θεσπίστηκαν με τη μορφή διεθνών συνθηκών- που είναι οι τέσσερις Συμβάσεις της Γενεύης του 1949 (GC I, II, III και IV) συμπληρωμένες από τα Πρόσθετα Πρωτόκολλα Ι και ΙΙ του 1977 (AP I και AP II), καθώς και από το πρόσθετο Πρωτόκολλο III του 2005 (AP III) περιλαμβάνει επίσης σε μεγάλο βαθμό άγραφες αρχές που έχουν αποκτήσει γενική ισχύ ως διεθνές εθιμικό δίκαιο).

3. Επιχειρήματα «Αυτοάμυνας» και η Σύγχρονη Πρακτική

Ορισμένα κράτη (κυρίως οι ΗΠΑ) έχουν κατά καιρούς υποστηρίξει ότι στοχευμένες δολοφονίες (targeted killings) είναι νόμιμες ως μέτρο «προληπτικής αυτοάμυνας» (anticipatory self-defense) κατά τρομοκρατών ή ηγετών που σχεδιάζουν άμεσες επιθέσεις (π.χ. υπόθεση Σουλεϊμανί, 2020).

Ωστόσο, η πλειοψηφία της διεθνούς νομικής κοινότητας θεωρεί ότι αυτές οι πράξεις δεν πληρούν τις αυστηρές προϋποθέσεις της άμεσης απειλής και της αναλογικότητας.

4. Ασυλία (Immunity)

Οι εν ενεργεία αρχηγοί κρατών (sitting heads of state) απολαμβάνουν ασυλίας ratione personae από την ποινική δικαιοδοσία άλλων κρατών. Αυτό σημαίνει ότι ένα άλλο κράτος δεν μπορεί να τους δικάσει, αλλά και δεν νομιμοποιεί τη δολοφονία τους.

Συμπέρασμα

Η δολοφονία ηγέτη κράτους από άλλο κράτος θεωρείται απαγορευμένη πράξη (act of aggression) και μπορεί να αποτελέσει casus belli (αιτία πολέμου), ενώ οι δράστες ενδέχεται να φέρουν ευθύνη για διεθνές έγκλημα.

Βέβαια, τα αμερικανικά πλήγματα εναντίον του Σαντάμ Χουσεΐν το 2003 ήταν τα πρώτα ανοιχτά πλήγματα που έκανε ένα κράτος για να στοχεύσει και να σκοτώσει ένα άλλο ηγέτη κυρίαρχου κράτους. Παρόμοια φανερά πλήγματα έγιναν από το ΝΑΤΟ εναντίον του Καντάφι κατά τη διάρκεια της επέμβασης στη Λιβύη το 2011. Η φερόμενη συνωμοσία μεταξύ τρομοκρατικών ομάδων και του Χουσεΐν χρησιμοποιήθηκε για να δικαιολογήσει αυτές τις πρώτες απόπειρες δολοφονίας. Για τον Καντάφι, ήταν η υπόθεση επικείμενης γενοκτονίας. Παράλληλα με τα στρατηγικά οφέλη της στοχοποίησης και των δύο ηγετών, ήταν τα ηθικά επιχειρήματα που παρατηρήθηκαν στη ρητορική και των δύο Προέδρων Μπους και Ομπάμα που αναδεικνύουν ισχυρούς λόγους πίσω από την εκούσια παραβίαση μιας διεθνούς απαγόρευσης τόσο σημαντικής όσο η δολοφονία από τις ΗΠΑ. Η γλώσσα που χρησιμοποίησε ο Πρόεδρος Μπους για να δικαιολογήσει τα πλήγματα ήταν προσεκτικά διατυπωμένη για να απευθύνεται στην αμερικανική ηθική: συνδυάζοντας έναν δίκαιο πόλεμο κατά της τυραννίας, προωθώντας τα ανθρώπινα δικαιώματα, επεκτείνοντας τη δημοκρατία και την ανάληψη των αμερικανικών αξιών ως καθολικών αγαθών .

Εδώ να αναρωτηθούμε : και οι Ταλιμπάν που κυριαρχούν στο Αφγανιστάν; Ο φίλος μας Σίσι της Αιγύπτου που είναι δικτάτορας, έχοντας φυλακίσει και τον νόμιμα εκλεγμένο ηγέτη του κόμματος των αδελφών μουσουλμάνων; Ο Πούτιν; Ο Ερντογάν; Τι πρεσβεύουν αυτοί;

Στο εξαιρετικό άρθρο του ερευνητή Δρ. Απόστολου Τσιουβαλά της 20-2-26 (πηγή: NomikiBibliothiki-Daily) αναφέρει σχετικά με τα πιο πάνω και κυρίως αναφερόμενος στην απαγωγή Μαδούρο τα εξής:

«Συνεπώς, οι ενέργειες των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα αποτελούν ένα επικίνδυνο νομικό προηγούμενο που υπονομεύει περαιτέρω αυτές τις αρχές και έρχεται να θυμίσει τις, μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούμενες ως ανήκουσες στο σκοτεινό παρελθόν, επιβολές νεοφιλελεύθερων «πειραματικών» δικτατοριών υπό το δόγμα της «πίσω αυλής των ΗΠΑ» στη Λατινική Αμερική. Επιπλέον, έρχεται να ενισχύσει την εντεινόμενη τάση αμφισβήτησης της αρχής της κυριαρχικής ισότητας, με την τελευταία να αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της ύπαρξης αυτού που μεταπολεμικά ονομάστηκε «διεθνής κοινότητα».

«Καθίσταται σαφές ότι, αρχικώς, τέτοιες πρακτικές κυοφορούν τον κίνδυνο να παράσχουν σε αναθεωρητικές και αυταρχικές κυβερνήσεις ανά τον κόσμο βάσιμη νομιμοποίηση για παρόμοιες μονομερείς ενέργειες. Δεν είναι άλλωστε μυστικό πως στρατηγικοί ανταγωνιστές των ΗΠΑ, με (τουλάχιστον τυπικά) ακόμα λιγότερες εσωτερικές δημοκρατικές «αγκυλώσεις», όπως η Ρωσική Ομοσπονδία και η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, δείχνουν να εξετάζουν την ενίσχυση της έντασης στις δικές τους «γειτονικές» στρατιωτικές υποθέσεις σε Ουκρανία και Ταιβάν, αντίστοιχα. Υπό αυτή την έννοια, κανονικοποιώντας την εξω-εδαφική εφαρμογή του εθνικού δικαίου, παρακάμπτοντας ακόμη και τις εγχώριες δημοκρατικές διαδικασίες νομιμοποίησης μέσω του Κογκρέσου και μη επιδιώκοντας διεθνή έγκριση ή συνεργασία, οι ΗΠΑ παρέχουν έναν οδικό χάρτη πολύτιμης σημασίας για περιφερειακές δυνάμεις που φιλοδοξούν να επιβληθούν στους γείτονές τους, «κουρελοποιώντας» το ήδη καταρρακωμένο διεθνές δίκαιο και ακολουθώντας το δόγμα του «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμη τους και οι αδύναμοι υποχωρούν και το αποδέχονται».

«Πέραν όμως αυτών των (καθόλα βάσιμων) υποθετικών σεναρίων, η συγκεκριμένη επιχείρηση έλαβε επίσης χώρα εντός μιας ιδιαιτέρως δύσκολης περιόδου για τη διεθνή νομιμότητα, την πολυμέρεια και τους κανόνες των διεθνών σχέσεων, καθώς ήρθε να ακολουθήσει την ευθεία αμφισβήτηση της δικαιοδοσίας και της βαρύτητας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου από, σχεδόν, σύσσωμο το Δυτικό κόσμο, ακολουθώντας τη διατύπωση κατηγοριών εναντίον του Μπέντζαμιν Νετανιάχου για εγκλήματα πολέμου και κατά της ανθρωπότητας. Αντίστοιχη στάση τήρησαν και οι στρατηγικοί σύμμαχοι της Ρωσίας απέναντι στο ένταλμα σύλληψης που εξέδωσε το ΔΠΔ για τον Βλαντίμιρ Πούτιν σχετικά με την εισβολή στην Ουκρανία δύο χρόνια νωρίτερα. Αμφότεροι, προφανώς αγνοώντας τα αντίστοιχα εντάλματα, συνεχίζουν ανενόχλητοι να επισκέπτονται τους στρατηγικούς τους εταίρους, καθιστώντας τα, ούτως ή άλλως στερούμενα μηχανισμών καταναγκασμού, εντάλματα του ΔΠΔ τυπικές υποδείξεις στερούμενες έννομων συνεπειών».

ΛΕΡΝΑΙΕΣ ΥΔΡΕΣ

Ο κόσμος θα έχει αντιληφθεί ότι όσο κι αν σκότωναν τους ηγέτες/ αξιωματούχους του Ιράν ξεφύτρωναν άλλοι σαν άλλη Λερναία Ύδρα.

Τον Σεπτέμβριο του 2024 σημειώθηκε μια πρωτοφανής επιχείρηση κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, όπου πέντε χιλιάδες συσκευές επικοινωνίας (κυρίως βομβητές/pagers και ασύρματοι), που χρησιμοποιούσαν μέλη της οργάνωσης ως πιο ασφαλές μέσο επικοινωνίας, εξερράγησαν ταυτόχρονα. Η ισραηλινή Μοσάντ φέρεται να παγίδευσε τις συσκευές πριν φτάσουν στον Λίβανο, τοποθετώντας μια μικρή ποσότητα εκρηκτικής ύλης. Από την έκρηξη σκοτώθηκαν ή τραυματίσθηκαν χιλιάδες σημαίνοντα μέλη της φιλοϊρανικής αυτής οργάνωσης.

Εν τούτοις σε λιγότερο από 2 χρόνια η Χεζμπολάχ εμφανίζεται τώρα πάλι δυνατή να επιτίθεται στο Ισραήλ. Οι -μέχρι στιγμής- 1.200 νεκροί και οι πάνω από 3.000 τραυματίες στον Λίβανο της τελευταίες ημέρες, (με 1 εκατομμύριο εκτοπισμένους) θα γεννήσουν τους μελλοντικούς μαχητές της οργάνωσης αυτής. Άλλη Λερναία Ύδρα και αυτή.

Ακόμα και τα ΜΜΕ δεν χαρακτηρίζουν τους φόνους των Ιρανών ηγετών σαν δολοφονίες αλλά σαν  «εξουδετέρωση» ή το πολύ κάποιες φορές σαν «εξόντωση».

Για να μην παρεξηγηθώ, δεν κλαίω για τους μουλάδες, αλλά για την Διεθνή Τάξη πραγμάτων που μάλλον σαν «αταξία»  πρέπει να χαρακτηρίζεται, για να χρησιμοποιήσουμε τον πιο διακριτικό τρόπο απόδοσης της, όπου βέβαια δεν υπερισχύει πια το Διεθνές Δίκαιο αλλά ο νόμος του ισχυροτέρου με τις πιο πάνω συμπεριφορές των ΗΠΑ, να μετατρέπεται σε νόμο της ζούγκλας, όπου ο πιο ισχυρός ηγέτης κράτους θα κατασπαράζει τον άλλο ηγέτη ενός άλλου κράτους που δεν του αρέσει.

ΜΗΠΩΣ Ο ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΣΤΟΧΟΣ, ΘΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΖΕΛΕΝΣΚΙ;

Πολύ φοβάμαι ότι η απόπειρα φόνου του επόμενου εκτός Ιράν ηγέτη  κράτους δεν θα είναι οι Νετανιάχου, Τραμπ και Πούτιν που προστατεύονται επαρκώς αλλά τώρα που η προσοχή είναι στραμμένη στον ιρανικό πόλεμο αυτός θα είναι ο Ουκρανός Ζελένσκι.

Προοίμιο, μεταξύ άλλων, ήταν και η αναφορά του Πούτιν ότι είχε στοχευθεί η εξοχική κατοικία του από Ουκρανικά drones, ο οποίος ισχυρισμός, διαπιστώθηκε από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες ότι ήταν ψέμα, πράγμα που εξόργισε τον Τραμπ γιατί του είχε παραπονεθεί σχετικά στο τηλέφωνο ο Πούτιν.

Αν τώρα ο Πούτιν προβεί στην αποτρόπαια πράξη, τι θα μπορούσε να του προσάψει ο Τραμπ,  ύστερα από αυτά που έχει κάνει αυτός κατά του Μαδούρο και των Ιρανών ηγετών; Όταν μάλιστα προχθές ονόμασε τον πόλεμο κατά του Ιράν «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» (κατά το πρότυπο του Πούτιν);

Σε άρθρο μου με τίτλο μυαλό του Πούτιν έγραφα: Ο Τραμπ προσβλέπει σε επιχειρηματική συμφωνία με τον Πούτιν (μεταξύ άλλων) για εκμετάλλευση του βορείου πόλου, όπου έχουν λιώσει οι πάγοι και είναι δυνατή η εξόρυξη ενεργειακών ορυκτών ανυπολόγιστης αξίας, συμφωνώντας απόλυτα μαζί του περί ανυπαρξίας της κλιματικής αλλαγής. Επίσης ο Πούτιν με την ολοκληρωτική κατάληψη της Ουκρανίας, μπορεί να προσφέρει στον Τραμπ πολύ περισσότερα από τις σπάνιες γαίες και ορυκτά της απ’ ότι θα έκανε ο Ζελένσκι. Ποιος έχει ανάγκη πια την Γροιλανδία; Η απαξίωση Ζελένσκι προάγγελος της εξόντωσης του.

Η αιχμή του δόρατος της Ουκρανικής αντίστασης και η προσωποποίηση της ψυχής της, καθώς και εμπνευστής της δεν είναι άλλος από τον νόμιμα εκλεγμένο πρόεδρο της Βολοντιμίρ Ζελένσκι.

Πως λοιπόν κάμπτεις την αντίσταση των Ουκρανών; Μα φυσικά πρώτα από όλα εξοντώνοντας με φυσικό τρόπο τον ηγέτη τους, αφού όμως τον απαξιώσεις ακόμα και στα μάτια του λαού του, ώστε να  μειώσεις τις αντιδράσεις. Έτσι εξηγήθηκε από πολλούς ότι ο δημόσιος διάλογος στην πρώτη συνάντηση στον Λευκό Οίκο ήταν προσχεδιασμένος με αυτό τον σκοπό.

Ειπώθηκε λοιπόν από τον Τραμπ (προφανώς καθοδηγούμενο από τους μέτρ της ρωσικής προπαγάνδας) ότι ο Ζελένσκι είναι ένας μέτριος κωμικός, διεφθαρμένος γιατί δήθεν καταχράστηκε τα μισά δισεκατομμύρια της Αμερικανικής βοήθειας για τον πόλεμο. Ένας δικτάτορας που εν μέσω πολέμου εισβολέων και όταν ο κόσμος δυσκολευόταν να ξεμυτήσει από τα σπίτια του, εδώ και 6 μήνες τώρα που έληξε η θητεία του δεν είχε κάνει εκλογές! Όταν αδικαιολόγητα κατά τον Τραμπ είχε κηρυχθεί η χώρα σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης, αναστέλλοντας όπως ήταν φυσικό τις δημοκρατικές διαδικασίες εκλογών! (Σημειωτέον ότι ο Ζελένσκι εξελέγη το 2019 με ποσοστό 75%).

Μια από τις τελευταίες δηλώσεις Τραμπ για τον Ζελένσκι είναι ότι θα ήταν καλύτερα γι’ αυτόν να κατέφευγε εξόριστος στο Παρίσι! Υπονοώντας ότι από το να τον σκοτώσουν καλύτερα να γλιτώσει παραιτούμενος και πηγαίνοντας εκεί. Γιατί αυτός θα είναι ο επόμενος στόχος από τον Πούτιν, δηλαδή η φυσική εξόντωση του προέδρου Ζελένσκι με κάποιο τρόπο όπως έγινε και με τον Πριγκόζιν της Βάγκνερ που παραδόθηκε και μετά από καιρό έπεσε το αεροπλάνο του, αλλά και με άλλους πολλούς αντιπάλους του κόκκινου τσάρου.(Όπως τους, Νεμτσώφ, Λιτβινένκο, Ναβάλνι) .

Να θυμίσουμε εδώ ότι το 2004-2005 είχε ηγηθεί της «Πορτοκαλί επανάστασης» στην Ουκρανία ο μετέπειτα εκλεγείς πρόεδρος Βίκτωρ Γιουσένκο -λόγω διαπιστωμένης νοθείας στις εκλογές του 2004- κατά τις οποίες ο Γιουσένκο (-γνωστός για τις αντιρωσικές απόψεις του-) είχε προεκλογικά μυστηριωδώς δηλητηριαστεί με διοξίνη, αλλά επέζησε.

Τελευταία ο Τραμπ (μέσα στα πολλά αντικρουόμενα που λέει) ζήτησε να γίνουν εκλογές στην Ουκρανία και να αποσυρθεί ο Ζελένσκι!

Θα τελειώσω με ένα χιουμοριστικό σκίτσο  που δημιούργησα στην φαντασία μου με αφορμή την προμηνών δήλωση του Τραμπ να είναι, ότι μετά τον nobel ειρήνης, επιθυμία του είναι να πάει στον παράδεισο!

Τον φαντάστηκα λοιπόν έξω από τις πύλες του παραδείσου, συνοδευόμενο από άνδρες της task force με προτεταμένα τα όπλα τους να ζητά από τον Άγιο Πέτρο να του ανοίξει να μπει.

Το επιπλέον δε επιχείρημα του προς αυτόν να είναι: «Ξέρεις πόσους ανθρώπους σου έχω στείλει εγώ εδώ πέρα ;»

* Ο Λάμπρος Ροϊλός είναι συντ. δικηγόρος παρ’Αρείω Πάγω, συγγραφέας, ερευνητής

Γράφει ο Λάμπρος Ροϊλός*

Ζητώντας πάντα πολύ περισσότερα από αυτά που συνήθως δέχεται τελικά να πάρει.

Έχοντας μάλιστα απειλήσει με εξόντωση τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμεϊνί ο οποίος φέρεται να κρύβεται σε υπόγειες εγκαταστάσεις.

Έτσι έχει ήδη το αεροπλανοφόρο Αbraham Lincoln με στολίσκο τοποθετημένο στην είσοδο του Περσικού κόλπου στα ανοικτά του Ομάν και έχει διατάξει και δεύτερο αεροπλανοφόρο το Gerald Ford να μεταβεί εκεί. Παράλληλα έχει ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ιρανικό καθεστώς με τις οποίες ξεκινάει τον δεύτερο γύρο τους την Τρίτη 17/2 . Την ίδια ώρα οι Φρουροί της Επανάστασης διεξάγουν ασκήσεις στον Κόλπο με πραγματικά πυρά;.

Οι απαιτήσεις του Τραμπ ευθυγραμμιζόμενες τώρα με αυτές του Ισραήλ είναι (α) οριστικό τέλος στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν με εμπλουτισμό ουρανίου εξοπλιστικό ή μη. (β) τον περιορισμό του βεληνεκούς του πυραυλικού του συστήματος και (γ) διακοπή κάθε βοήθειας σε φιλοϊρανικές παραστρατιωτικές δυνάμεις/ οντότητες (Χαμάς, Χεσμπολάχ, Χούτι κ.α.).

Οι Ιρανοί συζητούν μόνο για περιορισμό του πυρηνικού τους προγράμματος για στρατιωτικούς σκοπούς. Τίποτα άλλο, σε αντάλλαγμα με άρση κάποιων κυρώσεων.

Μεσολάβησε πιο πριν ο βομβαρδισμός των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν από την Αμερικανική αεροπορία την 22/6/25 με τίτλο της επιχείρησης το «Σφυρί του Μεσονυκτίου» (-αφού πάλι είχαν προηγηθεί συζητήσεις μεταξύ των 2 πλευρών στον λεγόμενο πόλεμο των 12 ημερών με το Ισραήλ-) καθώς και οι πρόσφατες εσωτερικές αναταραχές για κοινωνικούς, οικονομικούς λόγους κατά του καθεστώτος των Μουλάδων με χιλιάδες νεκρούς. Κάτι παρόμοιο σε πιο ήπια μορφή εξεγέρσεων και με λιγότερους νεκρούς είχε συμβεί μετά την δολοφονία τον Σεπτέμβριο 2022 της Μαχσά Εμινί για τον λόγο ότι δεν φορούσε σωστά την μαντήλα της.

Ιστορικά πρέπει να λάβουμε υπόψιν για τις σχέσεις των τελευταίων ετών μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ τα εξής δεδομένα (πού αντλώ από το βιβλίο μου ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ εκδόσεις Παπαζήση 2023):

Η διεθνής συμφωνία JCPOA του 2015.

Με την συμφωνία αυτή των 6 με το Ιράν, για τον έλεγχο του πυρηνικού του προγράμματος την JCPOA (Joint Comprehensive Plan of Action- Κοινό Σύμφωνο Κατανόησης για Σχέδιο Δράσης) του 2015, αυτή η υπόθεση είχε μπει σε ένα σωστό δρόμο.

Ειδικότερα για την JCPOA: Οι συμβαλλόμενες χώρες με το Ιράν ήσαν οι ΗΠΑ, Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία και Κίνα.

Σε αυτήν προβλεπόταν:

Ο περιορισμός του εμπλουτισμού Ουρανίου σε μόλις 3,67%, καθώς και του αριθμού των συσκευών φυγοκέντρησης για τον εμπλουτισμό. Προβλέπονταν παράλληλα τακτικοί, εξονυχιστικοί έλεγχοι των πυρηνικών εγκαταστάσεων από επιθεωρητές της ΔΕΑΕ (Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας) (IAEA).

Μεσολαβούν τα πιο κάτω γεγονότα που θα μπορούσαν να έχουν δυναμιτήσει και τελείως διαλύσει την συμφωνία αυτή:

Και ενώ οι όροι του συμφώνου τηρούνταν κατά γράμμα, όπως επιβεβαίωναν και οι επιθεωρητές της ΔΕΑΕ, στις 8/5/2018 οι ΗΠΑ με τον Τραμπ πρόεδρο αποσύρθηκαν από το σύμφωνο JCPOA (με τον Νετανιάχου πρόεδρο του Ισραήλ να επικροτεί), ενώ οι άλλες χώρες/μέρη ενέμειναν στην τήρηση της συμφωνίας.

Οι ΗΠΑ στις 8/4/2019 χαρακτηρίζουν τους Φρουρούς της Επανάστασης, που αποτελούν τμήμα του Ιρανικού στρατού, τρομοκρατική οργάνωση.

Αρχές Μαΐου 2019 ο Τραμπ στέλνει αεροναυτική δύναμη με το αεροπλανοφόρο Αβραάμ Λίνκολν στην περιοχή του Περσικού κόλπου επίσης ενός αμφίβιου αποβατικού πλοίου, αεροπλάνων F52 (με δυνατότητα μεταφοράς ακόμα και πυρηνικών), F16 και τα νέα F35. Επίσης μια συστοιχία πυραύλων Patriot.

Την 3/1/2020 δολοφονείται στη Βαγδάτη με Αμερικανικό drone και διαταγή Τραμπ ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης Ιρανός στρατηγός Κασέμ Σουλεϊμάνι.

Στις 3/11/2020 κερδίζει τις Αμερικανικές προεδρικές εκλογές ο δημοκρατικός Μπάϊντεν και δηλώνει ότι θα επαναφέρει τις ΗΠΑ στο σύμφωνο JCPOA του 2015 (πράγμα που τελικά δεν έκανε). Ήταν όμως να αναλάβει τα καθήκοντα του στις 20/1/2021.

Έτσι στις 25/11/2020 ο Τραμπ στέλνει στον Περσικό κόλπο το αεροπλανοφόρο Νίμιτς, και στις 27/11/2020 δολοφονείται ο «πατέρας του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν» Μοσέν Φαριζαντέχ με τρόπο που παραπέμπει στο Ισραήλ και την Μοσάντ..

Τότε πάλι με την συγχορδία του Ισραήλ είχαν μαζευτεί μαύρα σύννεφα ενδεχόμενου πολέμου με το Ιράν, που απεφεύχθη λόγω και της ψύχραιμης αντίδρασης του Ιράν, και των λοιπών συμβαλλομένων, Αγγλίας, Γαλλίας, Γερμανίας, Κίνας και Ρωσίας που ενέμειναν στην τήρηση της συμφωνίας.

Συμφωνία όμως, που λόγω της επιβολής οικονομικών κυρώσεων των ΗΠΑ επί των συνεργαζόμενων με το Ιράν εταιριών των χωρών αυτών , όσον αφορά το οικονομικό της σκέλος δεν μπορούσε να τηρηθεί

Φρονούμε ότι το αντικειμενικά βέβαιο είναι, ότι το σύμφωνο JCPOA θα μπορούσε μέσω της επιτήρησης της ΔΕΑΕ και των περιορισμών που είχε θέσει στο Ιράν να ελέγξει το συγκεκριμένο πρόβλημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν τουλάχιστον μέχρι το 2025 όπως προέβλεπε η συμφωνία αυτή..

(Α) Πως θα διεξαγόταν ένας πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ;

(α) Λόγω των εν δυνάμει παλαιών πιθανοτήτων συγκρούσεως υπάρχουν έτοιμα πλάνα από πλευράς Ισραήλ και ΗΠΑ αεροπορικής εισβολής τους στο Ιράν που συνδυαζόμενη με κυβερνοεπίθεση του προγράμματος Nitro-Zeus είναι ικανή να εξουδετερώσει: Την αεράμυνα, τα συστήματα εντολής/ ελέγχου των Ιρανών, τα συστήματα επικοινωνίας, τα ραντάρ, τα μέσα

μεταφορών, τους σταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας, το τραπεζικό σύστημα και γενικότερα οτιδήποτε χρησιμοποιεί για τη λειτουργία του υπολογιστές ή παρόμοια ηλεκτρονικά κυκλώματα.

Ειδικώτερα οι Αμερικανοί ή οι Ισραηλινοί θα επιδιώξουν να βομβαρδίσουν και να εξουδετερώσουν τις πυραυλικές, πυρηνικές εγκαταστάσεις, αντιαεροπορικά συστήματα και τις εγκαταστάσεις υποδομών, ενέργειας, τηλεπικοινωνίας, μεταφορών. Ακόμη και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις προκειμένου να πλήξουν την οικονομία του Ιράν. Αυτό θα γινόταν, αφενός με τα βομβαρδιστικά αεροπλάνα, πυραύλους Patriot αλλά και με ταυτόχρονη κυβερνοεπίθεση του προγράμματος Nitro Zeus. Το τελευταίο οι Αμερικανοί σε συνεργασία με τους Ισραηλινούς, το έχουν εξελίξει από το 2010 τα τελευταία χρόνια και αυτό θα νέκρωνε τις δυνατότητες αντίδρασης των Ιρανών.

Επίσης θα επιδιώξουν να εξοντώσουν τα Ιρανικά ηγετικά στελέχη σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο.

Το Ιράν δεν είναι Ιράκ. Εκεί υπήρξε και πρόσβαση των Αμερικανών σε ανθρώπους της διοίκησης του Σαντάμ. Σαν βάση δε του νέου καθεστώτος που εγκαθίδρυσε η Αμερική εκεί είχε τους Σιίτες, (που αποτελούσαν το 60% του πληθυσμού) ενώ επί Σαντάμ κυβερνούσαν οι αντιφρονούντες Σουνίτες. Το Ιράν είναι καθαρά Σιιτικό.

Είναι μια χώρα των ενενήντα εκατομμυρίων με έκταση 1.648.195 τετραγωνικών χιλιομέτρων, δηλαδή τρεις φορές μεγαλύτερη από την Γαλλία.

Οι 120.000 στρατιώτες που εξέταζαν οι Αμερικανοί σε σύσκεψη να στείλουν τον Μάϊο 2019, κατά τον ναύαρχο Σταυρίδη και άλλους στο πεντάγωνο, θα αρκούσε μόνο για να αμυνθούν σε θέσεις εκτός του Ιράν. Για εισβολή επί Ιρανικού εδάφους θα χρειαζόταν πολύ μεγαλύτερος αριθμός.

Επομένως από τα πιο πάνω προκύπτει, ότι θα ήταν αδιανόητη μια στρατιωτική κατοχή του Ιράν σε βάθος χρόνου.

(β) Από την άλλη το Ιράν διαθέτει -σύμφωνα με ειδικούς- το μεγαλύτερο και το πιο πλουραλιστικό οπλοστάσιο πυραύλων στην Μέση Ανατολή, που έχει μάλιστα αναπτύξει σε συνεργασία με την Βόρειο Κορέα και τη Λιβύη. Αυτό μπορεί να πλήξει τόσο τον Αμερικανικό στόλο, όσο και το Ισραήλ. Επίσης το Ιράν έχει την δυνατότητα (κατά τους ισχυρισμούς του) όχι μόνον να αποκρούσει τις κυβερνοεπιθέσεις, αλλά να αντεπιτεθεί με κυβερνοεπιθέσεις από μέρους του σε Αμερική/Ισραήλ. Άλλωστε οι Ιρανοί έχουν αποδείξει με κυβερνοεπιθέσεις το 2012 στην Αμερική, σε τράπεζες, χρηματοπιστωτικές αγορές, στρατιωτικούς στόχους και στο καζίνο του Las Vegas, ότι μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρό πρόβλημα.

Επίσης οι Ιρανοί μέχρι και πρόσφατα έχουν απειλήσει ότι αν χρειαστεί, μπορούν να κλείσουν την δίοδο στον Περσικό κόλπο από τα στενά του Ορμούζ, μέσα από τα οποία διακινείται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.

Η Ρωσία αν και σύμμαχος του Ιράν τηρεί στάση αναμονής. Δεν θα διακινδυνεύσει να εμπλακεί σε πόλεμο όπου συμμετέχουν δύο πυρηνικές δυνάμεις (ΗΠΑ και Ισραήλ), αλλά ευρισκόμενη άλλοτε σε συμμαχία με το Ιράν στην Συρία και σε καλές εμπορικές, πολιτικές σχέσεις με αυτό, φρονούμε ότι θα συνδράμει με κάποιο τρόπο. Το πιθανότερο είναι ότι θα ετοιμάζεται για ενίσχυση του Ιράν σε κυβερνοεπιθέσεις, αμυντικά και επιθετικά, αφού δεν θα μπορεί να αποδειχθεί η ανάμειξη της με την μορφή που διεξάγονται αυτές στον κυβερνοχώρο. Έχει επίσης υποσχεθεί σε ανύποπτο χρόνο οικονομική/εμπορική βοήθεια.

(Β) Πόλεμος από εσφαλμένη εκτίμηση ή ατύχημα:

Τον Μάϊο 2019 στην αντίστοιχη συσσώρευση της ναυτικής δύναμης των ΗΠΑ στον Κόλπο υπήρξαν προειδοποιήσεις μεταξύ άλλων και του Υπουργού Άμυνας της μεγάλης Βρετανίας Χάμοντ καθώς και του Αμερικανού ναυάρχου James Σταυρίδη (πρώην διοικητή του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη) που θεωρούσαν ότι με τη συσσώρευση δυνάμεων και την κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή, από λάθος υπολογισμό ή ατύχημα μπορεί να προκληθεί θερμό επεισόδιο και έκρηξη πολέμου.

Τα μικρά ταχύπλοα σκάφη των Φρουρών της Επανάστασης συνηθίζουν παραδοσιακά να πλησιάζουν Αμερικανικά πλοία στον κόλπο και να είναι ανεξέλεγκτα (ακόμα και από την Ιρανική κεντρική διοίκηση) για επιθέσεις. Το ίδιο ισχύει και για αντίστοιχα Ιρανικά drones.

Στα πιο πάνω προστέθηκε πρόσφατα στον Ιρανικό στόλο ένα νέο τελευταίου τύπου stealth αντιτορπιλικό που διαφεύγει από τα ραντάρ.

Οι Ιρανοί μέχρι και πρόσφατα έχουν απειλήσει ότι αν χρειαστεί, μπορούν να κλείσουν την δίοδο στον Περσικό κόλπο από τα στενά του Ορμούζ. Μέσα από αυτά διακινείται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.

(Γ) Οι λόγοι για την επέκταση του πολέμου με το Ιράν:

Υπάρχουν επιπροσθέτως σοβαροί λόγοι για τους οποίους η ακραία εθνικιστική σημερινή Ισραηλινή κυβέρνηση θα μπορούσε να μπει στον πειρασμό να επεκτείνει τον πόλεμο κατά του Ιράν, και αυτοί είναι:

Το γεγονός ότι το Ιράν αποτελεί την μόνη μόνιμη σοβαρή στρατιωτική απειλή για το Ισραήλ.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. (Αν και αυτό ελεγχόταν σε μεγάλο βαθμό από την συνθήκη JCPOA 2015, ο Τραμπ το τορπίλησε καταγγέλλοντας την διεθνή συμφωνία).

Το ότι η αεροπορική εισβολή και καταστροφή των πυρηνικών/πυραυλικών εγκαταστάσεων του Ιράν αποτελεί τον πολυετή, διαχρονικό, διακαή πόθο, των Ισραηλινών.

Το γεγονός ότι στο άμεσο παρελθόν ήλεγχε σε μεγάλο βαθμό με φιλοϊρανικές δυνάμεις στρατιωτικά το τόξο, Ιράκ- Συρίας- Λιβάνου- Υεμένης.

Το ότι αποτελεί την μεγαλύτερη ανταγωνίστρια πετρελαιοπαραγωγό χώρα της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ότι χρηματοδοτεί/ τροφοδοτεί τους αντάρτες Χούτι στην Υεμένη, τους οποίους μάχεται η Σαουδική Αραβία και την ανταγωνίζεται σε επιρροή στην περιοχή. Η τελευταία είναι σύμμαχος των ΗΠΑ, συνδεόμενη με πολυετείς συμβάσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε εξοπλιστικά. Ενώ έχει απειλήσει επανειλημμένα με πόλεμο το Ιράν.

(Δ) Οι αποτρεπτικοί λόγοι για τους οποίους οι εμπλεκόμενοι θα θελήσουν να τον αποφύγουν:

Γιατί μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες στον Αμερικανικό στόλο ή στις Αμερικανικές βάσεις στην περιοχή.

Γιατί θα είναι καταστροφικός για την οικονομία του Ιράν, αλλά και των ΗΠΑ. Ο πόλεμος -και ιδιαίτερα αν κλείσουν τα στενά του Ορμούζ -θα σημάνει άνοδο του πετρελαίου πάνω από 100 $ το βαρέλι. Για δε την Αμερική που είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής και εισαγωγέας αν διαρκέσει, θα είναι μεγάλη οικονομική ζημιά με υπέρογκο και το στρατιωτικό/ οικονομικό κόστος. Θα είναι καταστροφικός και για την παγκόσμια ειρήνη και οικονομία.

Μπορεί να στοιχίσει ακριβά στο Ισραήλ σε έμψυχες και υλικές/οικονομικές απώλειες.

Είναι ενδεχόμενο να έχει θετικό ή αρνητικό αντίκτυπο για τον Τραμπ εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.

Να επισημάνουμε ότι ο κοινός εχθρός/εισβολέας ενώνει τον λαό του υφιστάμενου την εισβολή.

Ότι επίσης στην προσπάθεια αλλαγής καθεστώτος μπορεί να προκύψει στρατιωτικό καθεστώς των Φρουρών της Επανάστασης αντί για το υφιστάμενο Θεοκρατικό.

Ο κίδυνος ζημίας των επιτιθέμενων από τις κυβερνοεπιθέσεις του αμυνόμενου.

Αποτελεί κοινό μυστικό ότι το Ισραήλ διαθέτει περί τα 200 πυρηνικά όπλα και αν τα βρει σκούρα μπορεί ακόμα και να καταφύγει σε αυτά. Με ανυπολόγιστες διεθνείς οικολογικές, οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις.

ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΤΑΛΗΞΗ

Ας ελπίσουμε λοιπόν ότι επειδή το αποτέλεσμα τέτοιας επέκτασης της σύρραξης θα είναι lose/lose για όλους, τελικά θα αποφευχθεί, ακόμα και αν στην πορεία προκύψει τυχόν λάθος εκτίμηση ή ατύχημα.

Εν όψει των ανωτέρω θεωρώ πιθανώτερο το ενδεχόμενο ο Τραμπ να αρκεστεί σε μια συμφωνία για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν για ειρηνικούς μόνον σκοπούς με τον αυστηρό έλεγχο από επιθεωρητές της ΔΕΑΕ (Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας) (IAEA)στα πλαίσια της προηγούμενης διεθνούς σύμβασης JCPOA 2015 που ο Τραμπ είχε καταγγείλει (τραγική ειρωνία) κομπάζοντας βέβαια ότι πέρασε το δικό του, και ότι απέτρεψε άλλον ένα πόλεμο. Με υπόσχεση της μελλοντικής άρσης κάποιων κυρώσεων για το Ιράν.

*Ο Λάμπρος Ροϊλός είναι συντ. δικηγόρος παρ’Αρείω Πάγω, συγγραφέας, ερευνητής

Του Λάμπρου Ροϊλού*

Παρόμοια περίπτωση ήταν και η στρατιωτική ενέργεια του Τραμπ στην Βενεζουέλα για την αλλαγή καθεστώτος  που σαν πραγματικό κίνητρο ήταν τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου στον κόσμο που διαθέτει αυτή η χώρα. Η υποψία αναλυτών ότι είχε βάλει στόχο τα θέματα αυτά, έγινε αργότερα με ανοιχτή δήλωση και αποκαλυφθέν σχέδιο ωμής πραγματικότητας από τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο χωρίς υπεκφυγές.

Για να διαπιστωθεί όμως πολύ σύντομα ότι ο «μαύρος χρυσός» είναι «μαύρος» αλλά όχι «χρυσός» αφού θα απαιτηθούν πολλά δισεκατομμύρια επενδύσεων μόνο και μόνο για να επανέλθει η χώρα αυτή στην ημερήσια παραγωγή των τριών εκατομμυρίων βαρελιών που είχε πριν 10 χρόνια από τις 800.000 που έχει τώρα μάλιστα σε ένα πολιτικά ασταθές περιβάλλον στο οποίο πετρελαϊκές εταιρείες διστάζουν να προχωρήσουν σε επενδύσεις πλην της chevron που ήδη δραστηριοποιείται εκεί από χρόνια.

Άνθρακες όμως φρονούμε ότι θα αποδειχθεί ο θησαυρός και των σπάνιων γαιών/ ορυκτών της Γροιλανδίας όπως θα αναλυθεί πιο κάτω.

Προκειμένου όμως να δούμε πρώτα την τωρινή υπάρχουσα κατάσταση στην εξόρυξη, εμπόριο και εκμετάλλευση των σπάνιων γαιών παγκοσμίως, παραθέτω σχετικά αποσπάσματα από το βιβλίο μου "ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ" (εκδόσεις Παπαζήση Οκτώβριου 2023):

Η γεωπολιτική των πρώτων υλών και των «σπάνιων γαιών»:

Εκτός από την πολιτική βούληση και τον πακτωλό των χρημάτων για μετάβαση στην «πράσινη ενέργεια» των ΑΠΕ, θα απαιτηθεί και γεωπολιτικός σχεδιασμός, για την εύρεση, εξόρυξη, επεξεργασία και διανομή των αναγκαίων Κρίσιμων Ορυκτών Πρώτων Υλών (ΚΟΠΥ), των αναγκαίων για την υλοποίηση τους.

Στο συνέδριο των RawMat που έγινε τον Σεπτέμβριο του 2021 στην Ελλάδα συνετάγη μια λίστα 83 πρώτων υλών, 30 εκ των οποίων θεωρήθηκαν κρίσιμες. Σε αυτές ήσαν οι 17 σπάνιες γαίες, το Γερμάνιο, το κοβάλτιο, ο γραφίτης, το λίθιο, ο φωσφόρος κ.λπ.

Τα στοιχεία αυτά και ιδιαίτερα των σπάνιων γαιών είναι απαραίτητα για την κατασκευή κινητών τηλεφώνων, ηλεκτρικών αυτοκινήτων, φωτοβολταϊκών λαμπτήρων, τουρμπινών ανεμογεννητριών, οθονών υγρών κρυστάλλων, μπαταριών, ασύρματων ηλεκτρικών εργαλείων, καταλυτικών μετατροπέων, ηχείων, ακουστικών κ.α. ειδών προηγμένης τεχνολογίας που το αμερικανικό πεντάγωνο θεωρεί αναγκαία ακόμη και για την αμυντική ασφάλεια των ΗΠΑ (όπως π.χ. για την κατεύθυνση πυραύλων).

Θα απαιτηθεί για την επίτευξη της μετάβασης σε πράσινη ενέργεια, ο εξαπλασιασμός στην εξόρυξη των ΚΟΠΥ τα επόμενα χρόνια, όπως: σπάνιες γαίες, χαλκός, πυρίτιο, κοβάλτιο, νικέλιο, λίθιο κ.α.

Ένα συμβατικό αυτοκίνητο χρειάζεται για την κατασκευή του 30 κιλά ΚΟΠΥ, ενώ ένα ηλεκτρικό απαιτεί 200 τέτοια κιλά ανά όχημα.

Κυρίαρχος η Κίνα:

Το 85% κατασκευής των φωτοβολταϊκών panels βρίσκεται σε κινεζικά χέρια.

Οι ΗΠΑ το 2019 πραγματοποίησαν το 80% των εισαγωγών τους σε σπάνιες γαίες από την Κίνα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται κατά 98% για εισαγωγή σπάνιων γαιών (π.χ. για off shore αιολικά), από την Κίνα. Κατά 98% για βορικό άλας από την Τουρκία. Κατά 78% λίθιο (για μπαταρίες) από την Χιλή. Κατά 71% πλατίνα (για ηλεκτρικό εξοπλισμό) από τη νότια Αφρική. Κατά 68% κοβάλτιο από το Κογκό. Κατά 64% βωξίτη (για αλουμίνιο) από την Γουϊνέα.

Η Γροιλανδία: με έκταση όση αυτή του Μεξικού, αλλά με 56.000 κατοίκους και ημιαυτονομία (υπαγόμενη διοικητικά στην Δανία) έχει αρχίσει να αποψιλώνεται από πάγους δημιουργώντας ένα εφιαλτικό σενάριο ανόδου των θαλασσών κατά 7 μέτρα, (αν λιώσουν τελείως αυτοί). Αυτό όμως άνοιξε την όρεξη σε πολλούς, γιατί μετά την Κίνα, η Γροιλανδία φαίνεται να έχει ένα από τα πλουσιότερα γνωστά υπεδάφη σε «σπάνιες γαίες». Έχοντας τουλάχιστον τα περισσότερα από τα 17 στοιχεία των σπάνιων γαιών όπως λανθάνιο, πρασεοδύμιο, προμήθειο κλπ (αλλά και επιπλέον σίδερο, χαλκό και ψευδάργυρο) .

Χέρι βέβαια σε αυτά έχει ήδη βάλει η Κίνα τουλάχιστον στο 12%.

Μετά τις άκαρπες προσπάθειες του κ. Τραμπ (στην 1η του θητεία) να αγοράσει την Γροιλανδία όπως είχε εκφράσει την επιθυμία για τους πιο πάνω λόγους, μαθαίναμε ότι οι Τζ.Μπέζος, Μπιλ Γκέϊτς και Μ.Μπλούμπεργκ, ένωναν τότε τις δυνάμεις τους για την εκμετάλλευση της περιοχής αυτής.

Υπολογίζεται ότι η ετήσια ζήτηση παγκόσμιως για σπάνιες γαίες ανέρχεται σήμερα  περίπου στους 250.000 τόνους. Ενώ η Κίνα ελέγχει το 35% των κοιτασμάτων διεθνώς, όταν χαρακτηριστικά το 2020 είχε το 60% της παγκόσμιας εξόρυξης/ παραγωγής με 140.000 μετρικούς τόνους, έναντι 38.000 των ΗΠΑ. Αντίστοιχα σε αποθέματα η Κίνα προηγείται με 44 εκατομμύρια μετρικών τόνων, η Βραζιλία με 22, η Ρωσία με 12, ενώ οι ΗΠΑ μόλις με 1,4.

Επιπλέον η Κίνα μονοπωλεί τόσο το upstream όσο και το downstream στις σπάνιες γαίες. Δηλαδή τόσο την παραγωγή όσο και την διήθηση/ επεξεργασία. Έτσι το Πεκίνο έχει αποκτήσει ένα γεωστρατηγικό πλεονέκτημα, ασκώντας ασφυκτική πίεση στην Ευρωπαϊκή, Αμερικανική και Ιαπωνική καινοτόμο βιομηχανία.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των πέντε χωρών στις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση αποβλέπει για προμήθειες σπάνιων γαιών μαζί με τις Γροιλανδία, Σουηδία, Φιλανδία και Νορβηγία. Στη Γροιλανδία έπεσε η κυβέρνηση, όταν οι ημιαυτόνομοι Γροιλανδοί αντέδρασαν στα σχέδια κινεζικής εταιρίας εξόρυξης σπάνιων γαιών, να εναποθέσει ακατέργαστα τοξικά και ραδιενεργά απόβλητα στην φύση της Γροιλανδίας.

Τέλος η εναγκάλιση των Ταλιμπάν από την Κίνα μετά την κατάληψη της εξουσίας στο Αφγανιστάν, κρύβουν το αξίας (κατά την έκδοση του The Hill) τριών τρισεκατομμυρίων δολαρίων ορυκτό πλούτο σε σπάνιες γαίες (όπως λάνθάνιο, νεοδήμιο, δημήτριο καθώς και φλέβες λιθίου, αλουμινίου, χρυσού, αργύρου, ψευδαργύρου και υδραργύρου).

Άνθρακες ο θησαυρός

Οι σπάνιες γαίες και τα προβλήματα της εν γένει εκμετάλλευσης τους στην Γροιλανδία σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση του Associated Press:

Το σκληρό περιβάλλον της Γροιλανδίας, η έλλειψη βασικών υποδομών και η δύσκολη γεωλογία έχουν μέχρι στιγμής εμποδίσει οποιονδήποτε να κατασκευάσει ένα ορυχείο για να εξορύξει τα περιζήτητα στοιχεία σπάνιων γαιών. Ακόμα κι αν ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επικρατήσει στην προσπάθειά του να αναλάβει τον έλεγχο του αρκτικού νησιού, αυτές οι προκλήσεις δεν θα εξαφανιστούν.

Ο Τραμπ έχει δώσει προτεραιότητα στο να σπάσει τον ασφυκτικό παγκόσμιο έλεγχο της Κίνας στην παγκόσμια προσφορά σπάνιων γαιών αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν εκτεταμένους δασμούς την περασμένη άνοιξη. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια και μάλιστα έχει αποκτήσει μερίδια σε αρκετές εταιρείες. Τώρα ο πρόεδρος προωθεί και πάλι την ιδέα ότι η απόσπαση του ελέγχου της Γροιλανδίας από τη Δανία θα μπορούσε να λύσει το πρόβλημα.

Η Γροιλανδία έχει σημαντικά κοιτάσματα, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειάς της είναι περικυκλωμένο από πάγο και ανεξερεύνητο.

Αλλά η Γροιλανδία μπορεί να μην είναι σε θέση να παράγει σπάνιες γαίες για χρόνια - αν όχι ποτέ. Ορισμένες εταιρείες προσπαθούν ούτως ή άλλως, αλλά οι προσπάθειές τους να ανακαλύψουν μερικούς από τους 1,5 εκατομμύρια τόνους σπάνιων γαιών που είναι εγκλωβισμένοι σε βράχο στη Γροιλανδία γενικά δεν έχουν προχωρήσει πέρα από το στάδιο της εξερεύνησης.

Η γοητεία του Τραμπ με το νησιωτικό έθνος πιο ρεαλιστικά θα μπορούσε να αφορά περισσότερο την αντιμετώπιση της Ρωσικής και Κινεζικής επιρροής στην Αρκτική παρά την εξασφάλιση οποιουδήποτε από τα δύσκολα στην προφορά στοιχεία όπως το νεοδύμιο και το τερβίο που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή των μαγνητών υψηλής ισχύος που απαιτούνται σε ηλεκτρικά οχήματα, ανεμογεννήτριες, ρομπότ και μαχητικά αεροσκάφη, μεταξύ άλλων προϊόντων.

Η κύρια πρόκληση για την εξόρυξη στη Γροιλανδία είναι, «φυσικά, η απομακρυσμένη θέση. Ακόμα και στο νότο όπου είναι κατοικημένη, υπάρχουν λίγοι δρόμοι και καθόλου σιδηρόδρομοι, επομένως κάθε επιχείρηση εξόρυξης θα πρέπει να δημιουργήσει αυτές τις προυποθέσεις προσβασιμότητας», δήλωσε ο Ντιόγκο Ρόζα, ερευνητής οικονομικής γεωλογίας στη Γεωλογική Υπηρεσία Δανίας και Γροιλανδίας. Η ενέργεια θα πρέπει επίσης να παράγεται τοπικά και θα πρέπει να προσληφθεί εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό.

Μια άλλη ανησυχία είναι η προοπτική εξόρυξης σπάνιων γαιών στο εύθραυστο περιβάλλον της Αρκτικής, ακριβώς τη στιγμή που η Γροιλανδία προσπαθεί να οικοδομήσει μια ακμάζουσα τουριστική βιομηχανία, δήλωσε ο Πάτρικ Σρέντερ, ανώτερος συνεργάτης στο πρόγραμμα Περιβάλλοντος και Κοινωνίας στο think-tank Chatham House στο Λονδίνο.

«Χρειάζονται τοξικές χημικές ουσίες για να διαχωριστούν τα ορυκτά από το πέτρωμα, έτσι ώστε να μπορούν να είναι εξαιρετικά ρυπογόνα ακόμα και πιο κάτω από την περιοχή», δήλωσε ο Σρέντερ. Επιπλέον, οι σπάνιες γαίες βρίσκονται συχνά μαζί με ραδιενεργό ουράνιο.

Εκτός από το άθλιο κλίμα που περιβάλλει μεγάλο μέρος της Γροιλανδίας κάτω από στρώματα πάγου και παγώνει τα βόρεια φιόρδ για μεγάλο μέρος του έτους, οι σπάνιες γαίες που βρίσκονται εκεί τείνουν να είναι εγκλεισμένες σε έναν σύνθετο τύπο πετρώματος που ονομάζεται ευδιαλύτης, και κανείς δεν έχει αναπτύξει ποτέ μια κερδοφόρα διαδικασία για την εξαγωγή σπάνιων γαιών από αυτό το είδος πετρώματος.

«Αν βρισκόμαστε σε έναν αγώνα δρόμου για κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών - τότε θα πρέπει να επικεντρωθούμε στις πηγές κοιτασμάτων που είναι πιο εύκολα διαθέσιμες στην αγορά», δήλωσε ο David Abraham, ειδικός στις σπάνιες γαίες που παρακολουθεί τον κλάδο εδώ και δεκαετίες και έγραψε το βιβλίο «Τα Στοιχεία της Δύναμης».

Αυτή την εβδομάδα, η τιμή της μετοχής της Critical Metals υπερδιπλασιάστηκε αφού δήλωσε ότι σχεδιάζει να κατασκευάσει ένα πιλοτικό εργοστάσιο στη Γροιλανδία φέτος. Αλλά αυτή η εταιρεία και περισσότερες από δώδεκα άλλες που εξερευνούν κοιτάσματα στο νησί απέχουν πολύ από την πραγματική κατασκευή ενός ορυχείου και θα χρειαστεί να συγκεντρώσουν τουλάχιστον εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια.

Η παραγωγή σπάνιων γαιών είναι μια δύσκολη επιχείρηση

Ακόμα και τα πιο πολλά υποσχόμενα έργα μπορεί να δυσκολευτούν να αποκομίσουν κέρδος, ειδικά όταν η Κίνα καταφεύγει στην πώληση επιπλέον υλικών στην αγορά για να μειώσει τις τιμές και να οδηγήσει τους ανταγωνιστές εκτός αγοράς, όπως έχει κάνει πολλές φορές στο παρελθόν. Και αυτή τη στιγμή τα περισσότερα κρίσιμα ορυκτά πρέπει να υποβάλλονται σε επεξεργασία στην Κίνα.

Ορισμένες εταιρείες σε όλο τον κόσμο παράγουν ήδη σπάνιες γαίες ή μαγνήτες και μπορούν να παραδώσουν πιο γρήγορα από οτιδήποτε στη Γροιλανδία, την οποία ο Τραμπ έχει απειλήσει να καταλάβει με στρατιωτική ισχύ εάν η Δανία δεν συμφωνήσει να την πουλήσει.

Ορισμένα άλλα έργα εξόρυξης στις ΗΠΑ και σε φιλικά έθνη όπως η Αυστραλία βρίσκονται πιο μακριά και σε πολύ πιο προσβάσιμες τοποθεσίες.

Ο Scott Dunn, Διευθύνων Σύμβουλος της Noveon Magnetics, δήλωσε ότι αυτές οι επενδύσεις θα πρέπει να κάνουν περισσότερα για να μειώσουν την επιρροή της Κίνας, αλλά είναι δύσκολο να αλλάξουν γρήγορα τα μαθηματικά όταν περισσότερο από το 90% των σπάνιων γαιών στον κόσμο προέρχονται από την Κίνα. Η εταιρεία του Dunn παράγει ήδη περισσότερους από 2.000 μετρικούς τόνους μαγνητών κάθε χρόνο σε ένα εργοστάσιο στο Τέξας από στοιχεία που προμηθεύεται εκτός Κίνας. Καταλήγει η έκθεση του Associated Press.

ΤΗΞΗ ΤΩΝ ΠΑΓΩΝ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΩΝ

Αν ο Τραμπ τελικά καταφέρει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να αποκτήσει τη Γροιλανδία είναι βέβαιο ότι θα επιδιώξει την τήξη των ενοχλητικών για την εκμετάλλευση του νησιού πάγων που καλύπτουν το 85%  του εδάφους της νήσου αυτής, αφού γι αυτόν δεν υπάρχει κλιματική αλλαγή και οι συνέπειες της. Αν μάλιστα προχωρήσει με τη Ρωσία στην εκμετάλλευση της ζώνης στην Aρκτική (αφού και ο Πούτιν δεν δέχεται την κλιματική αλλαγή) οι συνέπειες θα είναι οι εξής:

Οι κρηπίδες πάγου της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας φτάνουν σε πάχος έως και 3 χιλιόμετρα, και περιέχουν περισσότερα από τα 2/3 του γλυκού νερού του πλανήτη. Αν λιώσουν εντελώς, θα προκαλέσουν την άνοδο της επιφάνειας των ωκεανών κατά 58 και 7 μέτρα αντίστοιχα! Με ότι αυτό θα συνεπάγεται για τα παράλια και τις εκεί πόλεις.

Μόνο τον Ιούλιο του 2019 στη Γροιλανδία έλιωσαν καλύμματα πάγων 160 δισεκατομμυρίων τόνων! (Περισσότερα για τα πιο πάνω στο βιβλίο μου «ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ» )

Η ΠΙΘΑΝΗ ΛΥΣΗ

Μετά την περιπαικτική δήλωση Μεντβέντεφ να προλάβει ο Τραμπ το δημοψήφισμα των Γροιλανδών υπέρ ενσωμάτωσης της νήσου με την Ρωσία, ο Λαβρόφ δήλωσε ότι αν ο Τραμπ αποκτήσει την Γροιλανδία το όνομα του θα μείνει στην παγκόσμια ιστορία. Στο μυαλό μου είναι σαν να του λέει ότι εσύ θα διαλύσεις με μία κίνηση το ΝΑΤΟ ενώ εμείς τόσα χρόνια προσπαθούσαμε -ανεπιτυχώς- να  περιορίσουμε την περαιτέρω επέκταση του.

Ο εμπαιγμός των Ρώσων προφανώς δεν έχει γίνει αντιληπτός από τον νάρκισσο πλανητάρχη αλλά οι περί αυτού δεν του λένε τίποτα για όλα αυτά;

Αναμφισβήτητα η στάση των Ευρωπαίων πρέπει να είναι σθεναρή με τα  αντίμετρα που εξετάζονται και αναλύθηκαν στο πρώτο μέρος του άρθρου μου, γιατί η τακτική του κατευνασμού εκλαμβάνεται σαν αδυναμία, με την οποία η φιλοσοφία του Τραμπ περί  της επιβολής δια της ισχύος, τον κάνει πιο αδίστακτο και πιο επιρρεπή στο να παίζει Τραμπ-ολίνο ακόμα και με την πιθανότητα διάλυσης του ΝΑΤΟ.

Επειδή ο Τραμπ κατά την προσφιλή του τακτική απειλεί και εκβιάζει να πάρει περισσότερα από αυτά που θα τον ικανοποιούσαν πραγματικά, μία πιθανή λύση να είναι:

Να παραχωρηθεί στον Τραμπ ικανή έκταση για να επεκτείνει την υπάρχουσα Αμερικανική βάση ή να δημιουργήσει και περισσότερες κατά βούληση στο νησί. Ενώ παράλληλα να του παραχωρηθεί η δυνατότητα συνεκμετάλλευσης του ορυκτού πλούτου της Γροιλανδίας σε ικανοποιητικό για αυτόν βαθμό μέχρις ότου βέβαια ανακαλύψει ότι " άνθρακες ο θησαυρός ". Τουλάχιστον για το ορατό μέλλον.

* Ο Λάμπρος Ροϊλός είναι συντ. δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, συγγραφέας, ερευνητής

Του Λάμπρου Ροϊλού

Ο Medvedev περιπαικτικά δήλωσε ότι ο Τραμπ πρέπει να επισπεύσει, γιατί είναι δυνατόν μετά από δημοψήφισμα τους οι Γροιλανδοί να ενωθούν με την Ρωσία.

Ρώσοι και Κινέζοι θα τρίβουν τα χέρια τους τώρα από ικανοποίηση.

Βέβαια όπως και στην περίπτωση της Βενεζουέλας οι αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου έχουν πάντα οικονομικά πέραν των γεωστρατηγικών κινήτρων. Στην περίπτωση της Γροιλανδίας το κίνητρο είναι η σπάνιες γαίες και τα λοιπά ορυκτά του υπεδάφους (πετρέλαιο/ αέριο) που έχει το νησί αυτό  καθώς και η θαλάσσια οδός κοντά στην Αρκτική που θα συντόμευε δραματικά τα εμπορικά ταξίδια μεταξύ Ηπείρων.

Η Γροιλανδία είναι μια αυτοδιοικούμενη χώρα που αποτελεί μέρος του εδάφους του Βασιλείου της Δανίας, το οποίο είναι το ίδιο μέλος του ΝΑΤΟ και, ως εκ τούτου, σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Αποτελεί το μεγαλύτερο νησί του πλανήτη (πλην Ηπείρων φυσικά) με το μήκος της ακτογραμμής του να ισοδυναμεί με την περίμετρο της γης στο ύψος του ισημερινού.

Το νησί καλύπτεται κατά 85% από παγετώνες, όπου θερμοκρασίες πέφτουν συνήθως στους -50 βαθμούς κατά τη διάρκεια του σκότους της πολικής νύχτας, η οποία διαρκεί περισσότερο από τρεις μήνες το χρόνο.

Η κλιματική αλλαγή αποδυναμώνει τον θαλάσσιο πάγο που συνήθως περιβάλλει την Γροιλανδία τον χειμώνα, επιτρέποντας σε περισσότερα πλοία να ταξιδεύουν στο Βορειοδυτικό Πέρασμα από την Ευρώπη στην Ασία μέσω της Αλάσκας και της Βερίγγειου Θάλασσας.

Επιπλέον, η Γροιλανδία έχει κοιτάσματα σπάνιων γαιών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή smartphones, μηχανημάτων μαγνητικής τομογραφίας και συστημάτων όπλων υψηλής τεχνολογίας.

Η τρέχουσα γεωπολιτική συγκυρία βρίσκει το ενδιαφέρον του Τραμπ για τη Γροιλανδία να αυξάνεται εκθετικά από την επανέναρξη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο του 2025, με τον ίδιο να λέει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν πλέον επιλογές και ότι αν δεν καταλάβουν το νησί, θα το κάνουν η Ρωσία ή η Κίνα.

Στο Α΄ μέρος αυτό θα ασχοληθούμε κυρίως  με την γεωπολιτική διάσταση του θέματος ασφάλειας για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ που προσφέρει η θέση και το μέγεθος της Γροιλανδίας.

Στο Β΄ μέρος θα μας απασχολήσει το θέμα της εκμετάλλευσης του ορυκτού της πλούτου που εποφθαλμιά ο Τραμπ, αλλά και οι επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτή στην τήξη των πάγων της νήσου, που ήδη δοκιμάζονται από την κλιματική αλλαγή.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΞΙΩΣΗΣ ΤΡΑΜΠ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

Παρά τις προτάσεις της Δανίας όλο το 2025 να αυξήσει τις Αμερικανικές βάσεις και στρατό στην Γροιλανδία και να συνάψει συμβάσεις εκμετάλλευσης του ορυκτού της πλούτου, ο Τραμπ επιμένει στην απόκτηση της νήσου από τις ΗΠΑ σαν απαραίτητη προϋπόθεση για την ασφάλεια τους (ιδίως μέσω του Golden Dome) αλλά και για την ικανότητα του ΝΑΤΟ. Οτιδήποτε λιγότερο από την ιδιοκτησία είναι «απαράδεκτο», λέει ο πρόεδρος.

Ας θυμηθούμε εδώ την ψυχολογία ενός αθεράπευτα νάρκισσου ανθρώπου, που θέλει -όπως έχει δηλώσει πάντα να κερδίζει- που διετέλεσε, κτηματομεσίτης και κάτοχος/ιδιοκτήτης πληθώρας ακινήτων εντός και εκτός ΗΠΑ της οικογενειακής επιχείρησης Τραμπ. Επίσης ας θυμηθούμε τις προτροπές προς τον Βορειοκορεάτη ηγέτη κατά την συνάντηση τους να του έχει υποδείξει να αξιοποιήσει τουριστικά την μεγάλη ακτογραμμή της χώρας του, καθώς και την ιδέα του η Γάζα να γίνει η Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής.

Ο κ. Τραμπ στους Ευρωπαίους ηγέτες που λένε ότι η Δανία, μέλος του ΝΑΤΟ, πρέπει να διατηρήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας απάντησε στο Truth Social:

«Στρατιωτικά, χωρίς την τεράστια δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών, μεγάλο μέρος της οποίας έχτισα κατά τη διάρκεια της πρώτης μου θητείας, και τώρα την αναβαθμίζω σε ένα νέο και ακόμη υψηλότερο επίπεδο, το ΝΑΤΟ δεν θα ήταν αποτελεσματική δύναμη ή αποτρεπτικός παράγοντας - Ούτε καν κοντά σε αυτό!». «Το γνωρίζουν αυτό, και το ίδιο και εγώ».

Η Γροιλανδία είναι σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητη, αλλά η Δανία διατηρεί τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της αμυντικής και εξωτερικής πολιτικής της, και αποτελεί μέρος του εδάφους της. Το νησιωτικό έθνος μπορεί να κηρύξει πλήρη ανεξαρτησία μέσω νόμου, αλλά οι πολιτικές παρατάξεις διαφωνούν για το πώς να αποσχιστεί από τη Δανία.

Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, συναντήθηκε στον Λευκό Οίκο στις 14/1/26 με τους υπουργούς Εξωτερικών της Γροιλανδίας και της Δανίας και τον Αμερικανό ομόλογό τους, υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, για να συζητήσουν το μέλλον της Γροιλανδίας. Συνάντηση που απέβη απλώς διαδικαστική χωρίς κανένα αποτέλεσμα.

Την προηγουμένη, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, χαρακτήρισε τη διεθνή συζήτηση για το μέλλον της χώρας του ως μια υπαρξιακή επιλογή μεταξύ δύο αφεντικών. «Αντιμετωπίζουμε μια γεωπολιτική κρίση και αν πρέπει να επιλέξουμε μεταξύ των ΗΠΑ και της Δανίας εδώ και τώρα, τότε επιλέγουμε τη Δανία», δήλωσε ο κ. Νίλσεν. «Είμαστε ενωμένοι στο Βασίλειο της Δανίας», ωθώντας τον Τραμπ να απαντήσει απειλητικά:

«Αυτό είναι δικό τους πρόβλημα. Διαφωνώ μαζί του. Δεν ξέρω ποιος είναι ο Νίλσεν. Δεν ξέρω τίποτα γι' αυτόν, αλλά αυτό θα είναι ένα μεγάλο πρόβλημα για αυτόν», δήλωσε υπό τύπον απειλής ο Τραμπ.

Ομοίως, η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, δήλωσε πρόσφατα ότι μια στρατιωτική εισβολή των ΗΠΑ στην περιοχή θα σήμαινε το τέλος του «ΝΑΤΟ και επομένως της ασφάλειας μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο». Κάλεσε επίσης τον Τραμπ να σταματήσει να απειλεί να καταλάβει τη χώρα, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ «δεν έχουν κανένα δικαίωμα να προσαρτήσουν καμία από τις τρεις χώρες του Δανικού βασιλείου [Δανία, Γροιλανδία και Νήσους Φερόες]».

Δεν έχουν υπάρξει ενδείξεις Ρωσικών ή Κινεζικών πλοίων ή υποβρυχίων γύρω από τη Γροιλανδία τα τελευταία χρόνια, ανέφερε η Financial Times (11/1/26), επικαλούμενη δύο ανώτερους Σκανδιναβούς διπλωμάτες με πρόσβαση σε ενημερώσεις πληροφοριών του ΝΑΤΟ.

«Η εικόνα που παρουσιάζεται για Ρωσικά και Κινεζικά πλοία ακριβώς μέσα στο φιόρδ Νουούκ και για μαζικές κινεζικές επενδύσεις που πραγματοποιούνται δεν είναι σωστή», δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λ. Ράσμουσεν.

Ο κ. Τραμπ είχε προηγουμένως προτείνει να προσφερθεί σε κάθε έναν από τους 56.000 κατοίκους της Γροιλανδίας έως και 100.000 δολάρια (δηλαδή 5,6 δις) για να ανεξαρτητοποιηθούν με δημοψήφισμα και να υπαχθούν στην Αμερική.

Όταν ρωτήθηκε για τη χρήση βίας, είπε: «Θα κάνουμε κάτι στη Γροιλανδία, είτε τους αρέσει είτε όχι».

Επίκειται εισβολή στη Γροιλανδία;

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να έχει ήδη διατάξει τους ηγέτες των ειδικών δυνάμεών του να καταρτίσουν ένα σχέδιο για μια πιθανή εισβολή στη Γροιλανδία. Σύμφωνα με την Daily Mail, η ομάδα του ηγέτη της MAGA έχει παρακινηθεί από την επιτυχία της πρόσφατης επίθεσης των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την επακόλουθη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο να κινηθεί το συντομότερο δυνατό για να καταλάβει το μεγαλύτερο νησί του κόσμου.

Πηγές ανέφεραν στην Daily Mail ότι ενώ οι αρχηγοί του γενικού επιτελείου αντιτίθενται στο σχέδιο, άτομα όπως ο πολιτικός σύμβουλος Στίβεν Μίλερ έχουν ωθηθεί σε δράση για μια πιθανή κατάληψη της Γροιλανδίας μετά την επίθεση στη Βενεζουέλα. Η έκθεση υπογράμμισε περαιτέρω ότι ο Τραμπ βασιζόταν στην Κοινή Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων (JSOC) για να «καταρτίσει» το σχέδιο εισβολής.

Η αντίδραση σε αυτά των Ευρωπαίων, και η απειλή νέων δασμών από Τραμπ:

Η Βρετανία βρίσκεται σε συνομιλίες με Ευρωπαίους συμμάχους σχετικά με την ανάπτυξη στρατιωτικής δύναμης στη Γροιλανδία σε μια προσπάθεια να αποτρέψει τον Ντόναλντ Τραμπ από το να καταλάβουν το Αρκτικό νησί.

Οι αρχηγοί των ενόπλων δυνάμεων καταρτίζουν σχέδια για μια πιθανή αποστολή του ΝΑΤΟ που θα περιλαμβάνει στρατεύματα, πολεμικά πλοία και αεροσκάφη για την προστασία της στρατηγικά σημαντικής περιοχής από τη Ρωσική και Κινεζική επιθετικότητα.

Βρετανοί αξιωματούχοι έχουν πραγματοποιήσει συζητήσεις με ομολόγους τους στη Γερμανία και τη Γαλλία τις τελευταίες ημέρες καθώς οι προετοιμασίες για την επιχείρηση αρχίζουν να διαμορφώνονται, ανέφερε η Telegraph.

Κυβερνητικές πηγές ανέφεραν ότι ο Σερ Κιρ Στάρμερ έλαβε την απειλή από τη Ρωσία και την Κίνα στην περιοχή «εξαιρετικά σοβαρά» και συμφώνησε ότι απαιτείται δράση.

«Συμμεριζόμαστε την άποψη του Προέδρου Τραμπ - η αυξανόμενη επιθετικότητα της Ρωσίας στον Απώτατο Βορρά πρέπει να αποτραπεί και η ευρωατλαντική ασφάλεια να ενισχυθεί»,

Η επιδίωξή του Τραμπ για την περιοχή έχει προκαλέσει αναταραχή στο ΝΑΤΟ και έχει εγείρει φόβους ότι η 75χρονη συμμαχία θα μπορούσε να καταρρεύσει. Οι ευρωπαϊκές χώρες ελπίζουν τώρα να αποτρέψουν μια κρίση προσφέροντας να αναπτύξουν δυνάμεις στο νησί.

Η πρόταση συζητήθηκε σε συνάντηση των συμμάχων του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες στις 15/1/26, όπου τα μέλη έδωσαν εντολή στο Ανώτατο Αρχηγείο Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης να εξετάσει επιλογές για την ασφάλεια της Αρκτικής.

Πηγές ανέφεραν ότι η πιθανή επιχείρηση θα μπορούσε να κυμαίνεται από μια πλήρη στρατιωτική ανάπτυξη έως έναν συνδυασμό ασκήσεων, ανταλλαγής πληροφοριών και ανακατευθύνσεων των αμυντικών δαπανών.

Οποιαδήποτε αποστολή πιθανότατα θα λειτουργούσε υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ και θα ήταν ξεχωριστή από τις υπάρχουσες επιχειρήσεις στη Βαλτική και την Πολωνία.

Με το βρετανικό αμυντικό think tank RUSI να αναφέρει ότι με τις μεγάλες ασκήσεις «Cold Response» του ΝΑΤΟ που αναμένεται να ξεκινήσουν στον Απώτατο Βορρά στις 9 Μαρτίου, έχουν ήδη αναπτύξει πλοία και άλλες ναυτικές δυνάμεις στην περιοχή

Φέτος, 1.500 Βρετανοί Πεζοναύτες θα αναπτυχθούν στη Νορβηγία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία για την άσκηση αυτή, η οποία επικεντρώνεται στην υπεράσπιση του παγωμένου εδάφους.

Προς το παρόν έχουν αποστείλει μικρό αριθμό στρατιωτικών δυνάμεων στα πλαίσια άσκησης στην περιοχή οι Αγγλία, Γαλλία , Γερμανία, Σουηδία, Νορβηγία και Φινλανδία.

Γι αυτές τις χώρες στις 17/1/26 ο Τραμπ (κατά την αγαπημένη του εκβιαστική τακτική) απείλησε με επιβολή δασμών 10% από 1/2/26 (επιπλέον των ήδη συμφωνηθέντων 15% τον περασμένο Ιούλιο) και 25% από 1/6/26 αν μέχρι τότε δεν έχει αγοράσει την Γροιλανδία!!

ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΛΑΒΕΙ Η Ε.Ε.

• Η Ε.Ε. θα μπορούσε να μην επικυρώσει την οικονομική συμφωνία που συμφώνησε με τις ΗΠΑ τον Ιούλιο 2025.

• Η Ε.Ε. μίλησε για αντίμετρα ύψους 93 δις

• Η Ευρωπαϊκή Ένωση φέρεται επίσης να προετοιμάζει κυρώσεις σε Αμερικανικές εταιρείες εάν ο κ. Τραμπ απορρίψει την προσφορά ανάπτυξης του ΝΑΤΟ. Οι τεχνολογικοί γίγαντες όπως η Meta, η Google, η Microsoft και η X θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν περιορισμούς στις ευρωπαϊκές τους δραστηριότητες, μαζί με αμερικανικές τράπεζες και χρηματοπιστωτικές εταιρείες.

Οι αναλυτές υποστήριξαν ότι η επιθετική στάση του προέδρου ήταν μέρος της τυπικής διαπραγματευτικής του στρατηγικής, η οποία περιλαμβάνει την υποβολή ακραίων απαιτήσεων για την απόσπαση παραχωρήσεων από άλλα έθνη.

Οι Βρυξέλλες αρνούνται να επιβεβαιώσουν ότι η Γροιλανδία καλύπτεται από την αμυντική ρήτρα της ΕΕ, καθώς ο Τραμπ κλιμακώνει τις απειλές

• Ο Επίτροπος Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους δήλωσε πρόσφατα ότι το Άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ θα εφαρμοστεί «σίγουρα» εάν οι ΗΠΑ εισβάλουν στο πλούσιο σε ορυκτά Δανικό έδαφος.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Von der Leyen αρνήθηκε να επιβεβαιώσει ότι η Γροιλανδία καλύπτεται από την αμοιβαία αμυντική ρήτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Υπάρχουν πολλές εικασίες σχετικά με το τι πρέπει να γίνει, τι θα μπορούσε να γίνει, τι μπορεί να γίνει», δήλωσε η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στους δημοσιογράφους, όταν ρωτήθηκε εάν το λεγόμενο Άρθρο 42.7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα εφαρμοστεί εάν οι ΗΠΑ εισβάλουν στο πλούσιο σε ορυκτά νησί της Αρκτικής, το οποίο αποτελεί μέρος του Δανικού βασιλείου, αλλά δεν είναι επίσημα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Διερωτάται όμως κανείς πως θεωρείται αυτή έδαφος προστατευόμενο από την συνθήκη του ΝΑΤΟ αλλά δεν θεωρείται έδαφος της Ε.Ε. αφού εδαφικά υπάγεται στην Δανία μέλους της Ε.Ε.;

Η Von der Leyen όμως παράλληλα δήλωσε ότι η ασφάλεια της Αρκτικής είναι «αναμφισβήτητα» ζήτημα τόσο της ΕΕ όσο και του ΝΑΤΟ, και ότι οι Βρυξέλλες έχουν «εντείνει» τη δέσμευσή τους με την Γροιλανδία τα τελευταία χρόνια.

«Είναι σημαντικό οι Γροιλανδοί να γνωρίζουν, και το γνωρίζουν αυτό με πράξεις, όχι μόνο με λόγια, ότι σεβόμαστε τις επιθυμίες των Γροιλανδών και τα συμφέροντά τους, και ότι μπορούν να βασίζονται σε εμάς», είπε.

Οι έρευνες δείχνουν ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Γροιλανδών θέλει το νησί τους να είναι ανεξάρτητο από τη Δανία και τις ΗΠΑ, αλλά ο πρωθυπουργός τους δήλωσε ότι αν είναι να επιλέξουν προτιμούν την Δανία την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ. Πράγμα που επιβεβαιώνουν και οι δημοσκοπήσεις, καθώς και πρόσφατες αντιαμερικανικές διαδηλώσεις στο νησί .

ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΠΙΤΟΥΦΙΚ, (προφέρεται bee-doo-FEEK) στρατιωτική βάση των ΗΠΑ και κέντρο επικοινωνιών στην βορειοδυτική Γροιλανδία. Βρίσκεται στο Ακρωτήριο Άθολ και στη νότια ακτή του φιόρδ Γούλστενχολμε, ενός κόλπου του Μπάφιν. (Παλαιότερα γνωστή ως αεροπορική βάση «Thule», που μετονομάστηκε το 2023 επί Beiden)

Η βάση λειτούργησε ως ενδιάμεσος σταθμός στην διαπολική αεροπορική διαδρομή μεταξύ Βόρειας Αμερικής και βόρειας Ευρώπης, και ένας σταθμός έγκαιρης προειδοποίησης βαλλιστικών πυραύλων που ολοκληρώθηκε το 1961. Στρατιωτικοί σχεδιαστές της εποχής του Ψυχρού Πολέμου έχτισαν τη βάση εκεί, με άδεια από την Δανία, επειδή βρίσκεται στα μισά του δρόμου μεταξύ Μόσχας και Ουάσινγκτον . Η βάση συνέχισε να λειτουργεί σαν ένα σύστημα προειδοποίησης πυραύλων στις αρχές του 21ου αιώνα.

Σήμερα, περίπου 150 Αμερικανοί στρατιωτικοί σταθμεύουν στη βάση της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, μαζί με εκατοντάδες Καναδούς, Δανούς και Γροιλανδούς στρατιωτικούς και εργολάβους.

Σήμερα, η δηλωμένη δημόσια αποστολή του Pituffik είναι να φιλοξενεί στρατιωτικό προσωπικό που συντονίζει τις δορυφορικές επικοινωνίες και παρακολουθεί τις εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων, ενώ παράλληλα παρακολουθεί τον χώρο κοντά στη Γη. Οι αξιωματούχοι της βάσης έχουν δηλώσει προηγουμένως ότι τα συστήματά τους μπορούν να ανιχνεύσουν ένα κομμάτι μετάλλου στο μέγεθος μιας μπάλας σόφτμπολ από απόσταση 3.000 μιλίων.

ΤΟ GOLDEN DOME είναι ένα προτεινόμενο σύστημα πολυεπίπεδης αντιπυραυλικής άμυνας για τις Ηνωμένες Πολιτείες, που προορίζεται για την ανίχνευση και καταστροφή βαλλιστικών, υπερηχητικών και πυραύλων κρουζ πριν από την εκτόξευσή τους ή κατά τη διάρκεια της πτήσης τους. Το σύστημα θα χρησιμοποιούσε έναν «αστερισμό» δορυφόρων εξοπλισμένων με αισθητήρες και διαστημικούς αναχαιτιστές. Εάν εφαρμοστεί, οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν διαστημικά όπλα σε τροχιά για πρώτη φορά.

Το σύστημα θα βασιζόταν σε χιλιάδες διαστημικά όπλα ή "αναχαιτιστές" κατανεμημένους σε ολόκληρη τη Γη. Το 2019, ο Ντόναλντ Τραμπ τόνισε το επιθετικό δυναμικό του συστήματος, δηλώνοντας ότι τα όπλα θα αποτελούσαν «ένα πολύ, πολύ μεγάλο μέρος της άμυνάς μας και, προφανώς, της επίθεσής μας». Στις 27 Ιανουαρίου 2025, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που έδινε εντολή στις Ένοπλες Δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών να κατασκευάσουν τον Σιδερένιο Θόλο για την Αμερική πριν από το τέλος της θητείας του. Αργότερα μετονομάστηκε σε Χρυσό Θόλο τον Μάιο του 2025.

* Ο Λάμπρος Ροϊλός είναι συντ. δικηγόρος παρ’Αρείω Πάγω, συγγραφέας, ερευνητής.

Του Λάμπρου Ροϊλού

Οι εικόνες του στολισμένου δέντρου; της φάτνης και όλου του σπιτιού μας; Οι φωτισμένοι με γιρλάντες δρόμοι και μαγαζιά; Η μουσική των χριστουγεννιάτικων τραγουδιών; Η γενική καλύτερη διάθεση των ανθρώπων στις συνειδήσεις των οποίων ξυπνούν οι παιδικές αλλά και μετέπειτα  μνήμες τους από όλα τα Χριστούγεννα της ζωής τους; Αυτές τις οποίες μεταδίδουν στα παιδιά και στα εγγόνια τους;

Όλα αυτά γίνονται με την συνειδητή αλλά συχνότερα υποσυνείδητη γνώση των ανθρώπων ότι εορτάζουν ένα εξαιρετικά ιδιαίτερο, μοναδικό γεγονός. Την γέννηση ενός μεγάλου ηγέτη, που αυτοί που πιστεύουν, τον αποκαλούν Θεάνθρωπο και Μεσσία. Σε κάθε περίπτωση την γέννηση, που οι πάντες θα αναγνωρίσουν ότι απετέλεσε το χρονικό σημείο που ιστορικά άλλαξε τη μορφή και το μέλλον του κόσμου. Η επίδραση των Χριστουγέννων και του Χριστιανισμού στον κόσμο.

Ας αναλογιστούμε ότι καμία άλλη ανθρώπινη προσωπικότητα μέχρι σήμερα, δεν επηρέασε όσο Αυτός την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Εδώ και περισσότερα από 2000 χρόνια τα ημερολόγια των πιστών όλων των θρησκειών και δογμάτων, ακόμα και των άθεων, μετρούν την πάροδο των ετών από τον χρόνο της γέννησης του. Με τον ίδιο άλλωστε τρόπο μετρούν και τα χρόνια πριν από αυτήν, σαν π.χ. (προ Χριστού).

Οι επίσημα και στα χαρτιά έστω, καταγεγραμμένοι χριστιανοί σήμερα στον πλανήτη αριθμούν περί τα 2,4 δις. Δηλαδή το 35% των 6,8 δις του πληθυσμού της γης. Αν περίπου τα 25 χρόνια θεωρούνται επίσημα τα χρόνια μιας γενιάς, τότε στις 83 γεννεές που έχουν μεσολαβήσει μέχρι σήμερα από τη γέννηση του, ας φανταστεί κανείς πόσα δισεκατομμύρια ψυχών χριστιανών έχουν περάσει και θα περάσουν από τη γη. Το πρώτο έτος μ.Χ. ο πληθυσμός της γης εκτιμάται σε 170 έως 400 εκατομμύρια. Το 1900 σε περίπου 1,6 δις. Το 2050 εκτιμάται ότι θα είναι 9,3 δις.

Ας αναλογιστούμε ότι με την εξαίρεση της Ασίας και μέρους της Αφρικής και Αυστραλίας οι ηγέτες, ιδίως των ισχυρότερων κρατών του κόσμου ήσαν και είναι (τουλάχιστον στα χαρτιά) χριστιανοί.

Ας σκεφτούμε ότι η διδασκαλία αυτού του «ηγέτη» βασιζόταν αποκλειστικά στην αγάπη αλλήλων, (ακόμα και των εχθρών), στην βοήθεια προς τον πλησίον, στην προστασία των αδυνάτων, στην ισότητα των ανθρώπων και στην ειρήνη. Στην μετάνοια και την συγχώρεση.

Αυτός άνοιξε και διεύρυνε το μυαλό και την ψυχή των ανθρώπων ώστε να οραματίζονται την μετά θάνατον ζωή. Έδωσε με το παράδειγμα της Ανάστασης του την απόδειξη σε αυτούς που την πίστεψαν, αλλά και την υποψία ή κρυφή ελπίδα στους άθεους γι' αυτό. Το ενδεχόμενο μιας αλήθειας που όμως προτιμούν να μην σκέπτονται αυτοί που δεν πιστεύουν. Ίσως και από φόβο ή δειλία μήπως απογοητευτούν. Περισσότερο γιατί δεν θέλουν να σκέπτονται τον θάνατο που θεωρούν το τέλος της ύπαρξης τους.

Την διδασκαλία και φιλοσοφία Του αυτή, οι (χρεοκοπημένοι πια) κομμουνιστές, αλλά και οι απανταχού πάσης αποχρώσεως αριστεροί, ενώ σαν περιεχόμενο, την είχαν και την έχουν λάβαρο και όραμα, τον ίδιο τον κατέστησαν εχθρό τους. Τον πολέμησαν δεν τον πίστεψαν, και ας είπε αυτός ότι στην βασιλεία των ουρανών οι έσχατοι έσονται πρώτοι.

Κοιτάξτε παντού αυτές τις μέρες σε όλο τον πλανήτη, την συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων, της κάθε ηπείρου, της κάθε φυλής, του κάθε γένους, Ευρωπαίους, Αμερικάνους, Ασιάτες, Αφρικάνους. Όλοι γιορτάζουν, στολίζουν, περιμένουν τον (χριστιανό) άγιο Βασίλη και την αλλαγή του χρόνου και προβληματιστείτε. Η ανθρώπινη αλαζονεία και  άγνοια.

Την αλλαγή που μετράει κάθε χρόνο την ίδια πάντα μέρα, για όλους, ένα επιπλέον χρόνο από τη γέννηση του Χριστού. Και για μια έστω φορά στη ζωή σας, όσοι εξ υμών δηλώνετε άθεοι, σκεφθείτε μήπως σημαίνουν κάτι όλα αυτά;!

Ας αφήσετε για λίγο την ανθρώπινη αλαζόνα φύση μας και το πιστεύω σας ότι αφού δεν έχει αποδειχθεί επιστημονικά, ούτε η ιδιότητα του Θεανθρώπου ούτε η ανάσταση του, τότε πρόκειται για απάτη.

Οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι οι επιστημονικές τους γνώσεις για την φύση των πάντων και την δημιουργία του σύμπαντος είναι κόκκος άμμου μπροστά στην απόλυτη γνώση. Γνωρίζουν την αρχαία σοφή ρήση (που φαίνεται όμως ότι εσφαλμένα αποδίδεται στον Σωκράτη) «εν οίδα ότι ουδέν οίδα».

Νομίζουν οι άνθρωποι ότι γνωρίζουν τα πάντα για τη μητρότητα και τα περισσότερα για την ανατομία και λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Δεν μπορούν όμως να εξηγήσουν ούτε το μητρικό ένστικτο (που φτάνει μέχρι και την αυτοθυσία) ούτε το ένστικτο των πιστών για την ύπαρξη του Θεού. Δεν μπορούν καν να κατανοήσουν την αίσθηση των πιστών της επικοινωνίας που μπορεί να έχουν αναπτύξει με το θείο.

Βεβαίως δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς (πλην κληρικών κυρίως) ότι και οι άλλες θρησκείες και δόγματα στοχεύουν στην ίδια πηγή, τον Θεό. Παρόλη την άγνοιά τους όμως, οι μη πιστεύοντες, ζητούν να τους δοθούν από τους πιστούς, επιστημονικές αποδείξεις για την ύπαρξη του Θεού και την δημιουργία από Αυτόν του κόσμου.

Η απάντηση του Νεύτονα στην αθεΐα.

Αντί για άλλη απάντηση σε αυτό παραθέτω την ιστορία που διηγήθηκε ο μεγάλος φυσικός Ισαάκ  Νεύτων:

Ο Νεύτων λοιπόν, είχε κατασκευάσει ένα περίπλοκο ομοίωμα του ηλιακού συστήματος, με γρανάζια, πλανήτες σε μινιατούρα, που να περιστρέφονται γύρω από έναν ήλιο, επίσης, σε μικρογραφία, παριστάνοντας έτσι τις πραγματικές τροχιές τους. Μια μέρα ένας άθεος φίλος του πήγε στο εργαστήριο του και έμεινε κατάπληκτος από τον μεγαλοφυή εκείνο μηχανισμό. «Ποιος έκανε αυτό το απίθανο μοντέλο;» ρώτησε. «Κανένας» απάντησε ο Νεύτων, «έγινε κατά τύχη!». «Έλα μη κοροϊδεύεις τώρα», είπε ο άλλος.

«Ποιος κατασκεύασε αυτό το μηχανισμό;». «Αν είσαι βέβαιος ότι κάποιος κατασκεύασε αυτό το μοντέλο», είπε τότε ο Νεύτων, «γιατί όταν παρατηρείς το σύμπαν, το οποίο είναι δημιουργημένο με πολύ ανώτερη ακρίβεια και σε απείρως μεγαλύτερη κλίμακα, από αυτή που είναι κατασκευασμένο τούτο εδώ το ομοίωμα, λες ότι έγινε απλώς κατά τύχη; Το κάνεις μόνο και μόνο επειδή δεν θέλεις να παραδεχθείς ότι υπάρχει ένα τόσο μεγάλο πρόσωπο που να μπορεί να κάνει ένα τέτοιο πράγμα. Αλλά το πρόσωπο αυτό υπάρχει, και είναι ο Θεός …».

Επίλογος.

Ας αφουγκραστούμε λοιπόν, πέραν από τα φαινόμενα, τι μας λέει το πνεύμα των Χριστουγέννων. Ίσως ακούσουμε και δούμε κάτι που δεν είχαμε σκεφτεί ή νοιώσει μέχρι τώρα. Ποιος ξέρει;

«Ο έχων ούς ακουσάτω τι το πνεύμα λέγει ταις εκκλησίαις» (3.22 Αποκάλυψις Ιωάννου).

* Ο Λάμπρος Ροϊλός είναι συντ. δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, συγγραφέας, ερευνητής.

Ακόμα και καθημάς να προαναγγέλλονται συμβάσεις εξόρυξης στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης από τις εταιρείες  Chevron και Exon Μobil .. Την ίδια στιγμή ο πρωθυπουργός μας ενημερώνει ότι η ζημιά από την θεομηνία Daniel θα στοιχίσει στην Ελλάδα 3 δισεκατομμύρια ευρώ.

Του Λάμπρου Ροϊλού

Στο ανώτερο γεωπολιτικό επίπεδο έχουμε ΑΦΕΝΟΣ στο κυνήγι των υδρογονανθράκων:

Α) Την Ρωσία να χρηματοδοτεί τον πόλεμο στην Ουκρανία από την πώληση του πετρελαίου και αερίου της αλλά και να ζει από αυτό, συντασσόμενη στην πράξη με το δόγμα Τραμπ.

Β) Τον αποκαλούμενο «Πρόεδρο ειρήνη» (-που βομβάρδισε το Ιράν, που μετονόμασε το Υπουργείο Άμυνας σε Υπουργείο Πολέμου-), να έχει στείλει το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο στον κόσμο Ρούσβελτ συνοδευόμενο από στόλο πολεμικών πλοίων και σε επιφυλακή 15.000 στρατιώτες έξω από τη Βενεζουέλα με σκοπό την ανατροπή του προέδρου της Μαδούρο, την στιγμή που αναλυτές ισχυρίζονται ότι δεν στοχεύει στα ναρκωτικά, που άφηνε ο τελευταίος να διοχετεύονται στις ΗΠΑ, αλλά στα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο αποθέματα πετρελαίου της χώρας αυτής.

ΑΦΕΤΕΡΟΥ έχουμε στον αντίποδα, την ανάπτυξη των ΑΠΕ σε όλο τον κόσμο για την μετάβαση στην «πράσινη ενέργεια» και την «πράσινη εποχή», με την ετήσια σύνοδο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής (COP30) να διεξάγεται αυτές τις ημέρες (10-25 Νοεμβρίου 25) στην Βραζιλία, αλλά με την ηχηρή απουσία ΗΠΑ, Κίνας, Ρωσίας και Ινδίας.

Όλα αυτά βέβαια εν μέσω τυφώνων που πλημμυρίζουν και σαρώνουν τα πάντα στις Φιλιππίνες, πλημμυρών στην Ευρώπη,  πρωτοφανών πυρκαγιών δασών, λειψυδρία ακραία καιρικά φαινόμενα να καταστρέφουν τις αγροτικές σοδειές, την στάθμη των θαλασσίων υδάτων να ανεβαίνει επικίνδυνα κ.ο.κ.

Με όλα αυτά είναι σαν η ανθρωπότητα, διχασμένη να κινείται σε δύο παράλληλα σύμπανταεοιλο.

Το ένα στην αυτοκαταστροφή και το άλλο στην αποτροπή της.

Από την μία να κυνηγά την απόκτηση, πηγών για εξόρυξη και διοχέτευση υδρογονανθράκων που βεβαίως αποφέρουν οικονομική ευρωστία και επιρροή, από την άλλη να προσπαθεί να προστατευθεί από τις συνέπειες που δημιουργούν αυτά.

Πιο κάτω για την εξήγηση των φαινομένων αυτών και κάποιων απαραίτητων (γι΄αυτό τον σκοπό) στοιχείων, παραθέτω από το βιβλίο μου «Τα σημεία των καιρών» (Εκδόσεις Παπαζήση Οκτώβριος 2023) κάποια απαραίτητα διαφωτιστικά αποσπάσματα που ακολουθούν:

Η ΚΟΚΚΙΝΗ ΓΡΑΜΜΗ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ

Η πρώτη οργανωμένη διεθνής κυβερνητική πολιτική αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής πραγματοποιήθηκε με την «Συνθήκη- Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή» (UNFCCC) του 1992 (με ισχύ από το Μάρτιο 1994 και το «Πρωτόκολλο του Κιότο»). Έκτοτε (1994) γίνονται ετήσιες σύνοδοι για την επανεξέταση του προβλήματος, και την διαπίστωση της προόδου από τα ληφθέντα μέτρα, αποκαλούμενοι (COP).

Προετοιμάζοντας την (COP24) Δεκεμβρίου 2018 στην Πολωνία συντάχθηκε η ένατη και σημαντικότερη μέχρι σήμερα επιστημονική έκθεση του προγράμματος του ΟΗΕ για το περιβάλλον (με τον τίτλο IPCC-Intergovernmental Panel on Climate Change). Την επιστημονική αυτή έκθεση ετοίμασαν 91 επιστήμονες, συγγραφείς και εκδότες αναλύσεων από 40 χώρες. Με αναφορά σε αυτήν περισσότερων από 6000 επιστημονικών πηγών και με τη συμβολή χιλιάδων ειδικών αναλυτών παγκοσμίως.

Στην σύνοδο των Παρισίων είχε τεθεί ο στόχος στο τέλος του αιώνα να μην αυξηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη πάνω από 1,5 βαθμό Κελσίου (από την βιομηχανική εποχή), ενώ κατά την έκθεση με τους σημερινούς ρυθμούς η αύξηση θα είναι τότε 3,2 βαθμοί Κελσίου.

Κατά την έκθεση αυτή λοιπόν, ο στόχος της συνθήκης του Παρισιού είναι ακόμη εφικτός, αν γίνει μείωση στο 45% όλων των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 και ο μηδενισμός τους έως τα μέσα του αιώνα. Αυτό συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, την κάθετη μείωση της χρήσης του κάρβουνου (του πιο ρυπογόνου όλων) κατά 59 έως 78% έως το 2030 και κατά 73 έως 97% έως 2050, καθώς και του πετρελαίου κατά 32 έως 87% ως το 2050.

Στόχοι που φαντάζουν ανέφικτοι

Κατά την COP 26 στην Γλασκώβη τον Νοέμβριο 2021 σήμανε συναγερμό και τον μέγιστο προβληματισμό το γεγονός, ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει ήδη αυξήσει την θερμοκρασία του πλανήτη κατά 1,1 βαθμό Κελσίου από την αρχή της βιομηχανικής εποχής, ενώ η κόκκινη γραμμή είναι ο 1,5 βαθμός. Ή το πολύ οι 2 βαθμοί.

Κρίθηκε τότε ότι θα χρειαστούν επενδύσεις 78-130 τρισεκατομμυρίων  δολαρίων μέχρι το 2050 για να επιτευχθεί αυτό. Για τον στόχο αύξησης του 1,5 βαθμού θα πρέπει να περιοριστούν παγκοσμίως οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και ειδικά οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μέχρι το 2030 κατά 45% συγκριτικά με το έτος 2010 και να μηδενιστούν μέχρι το 2050. (Με τις ουδέτερες εκτιμήσεις, πάντως να είναι, ότι ακόμη και έτσι, η αύξηση θα είναι 1,8-1,9 βαθμοί το 2030). Ιδιαίτερα όταν για χώρες μεγάλων ρύπων, όπως οι Αυστραλία, Κίνα, Σαουδική Αραβία, Βραζιλία, Ρωσία, τα μέτρα είναι τόσο αδύναμα, ώστε να μην είναι αξιόπιστοι οι στόχοι.

Για να υπάρξει όμως επαρκές «πρασίνισμα» των ηλεκτρικών συστημάτων, δηλαδή η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από ΑΠΕ, θα πρέπει αυτή για τα επόμενα 10 χρόνια να 100πλασιαστεί.. Οι πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων να 20πλασιαστούν και οι επενδύσεις σε «πράσινη» ενέργεια να 4πλασιαστούν.

Η σύνοδος αυτή στην Γλασκώβη ξεκίνησε με τις «βαρύγδουπες» δηλώσεις ηγετών, όπως του Μπόρις Τζόνσον: «Η ανθρωπότητα βρίσκεται ένα λεπτό πριν τα μεσάνυχτα». (Υπονοώντας το «Doomsday clock» του Σικάγου. Του νοητικού ρολογιού επιστημόνων του οποίου η ώρα 12 είναι η ώρα της «Αποκάλυψης»).

Παράλληλα οι πρόεδροι της Ρωσίας και της Κίνας, επιδεικτικά απουσίασαν από την σύνοδο. (Στα πλαίσια κάποιας μικροπολιτικής, γεωστρατηγικής αντίδρασης/διαμαρτυρίας κατά της Δύσης.)

Το θέατρο του παραλόγου συνεχιζόταν με την απουσία των επιστημόνων, επίσημων εκπροσώπων για την κλιματική αλλαγή, των συμμετεχόντων κρατών, με παρόντες μόνο τους πολιτικούς διαπραγματευτές και την πολυπληθή «ανεπίσημη παρουσία» των εταιρειών των ορυκτών καυσίμων!. Οι τελευταίοι στις τελευταίες συνόδους είναι όλο και πολυπληθέστεροι.  Με στόχο οι σύνοδοι να μην δώσουν σαφή κατεύθυνση εγκατάλειψης των ορυκτών καυσίμων «το ταχύτερο δυνατόν».

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Με αφορμή τη σύνοδο κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα στην Πολωνία 415 ασφαλιστικές εταιρείες και ταμεία, που αντιπροσωπεύουν 32 τρις δολάρια ενεργητικό, απηύθυναν έκκληση προς τις κυβερνήσεις των κρατών μελών του οργανισμού να λάβουν άμεσα μέτρα για την κλιματική αλλαγή.

Σε δημοσίευμα της εφημερίδας Guardian η εξ αυτών Βρετανική επενδυτική εταιρεία Schroders υπολόγισε  ότι οι ετήσιες παγκόσμιες απώλειες από την κλιματική αλλαγή μπορεί να φτάσουν και τα 23 τρις δολάρια. Ενώ μακροχρόνια, θα μπορούν να είναι τετραπλάσιες από αυτές της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008.

Οι επιστήμονες υπό την αιγίδα του ΟΗΕ υπελόγισαν ότι για να κρατηθεί η αύξηση της θερμότητας μέχρι 1,5 βαθμών Κελσίου ως το τέλος του αιώνα θα χρειαστούν 830 δις δολάρια ανά έτος. Όπως όμως είδαμε πιο πάνω, σε διαφορετική περίπτωση, οι απώλειες θα είναι πολλαπλάσιες.

ΤΗΞΗ ΤΩΝ ΠΑΓΩΝ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΩΝ

Οι κρηπίδες πάγου της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας που φτάνουν σε πάχος έως και 3 χιλιόμετρα, περιέχουν περισσότερα από τα 2/3 του γλυκού νερού του πλανήτη. Αν λιώσουν εντελώς, θα προκαλέσουν την άνοδο της επιφάνειας των ωκεανών κατά 58 και 7 μέτρα αντίστοιχα!

Μόνο τον Ιούλιο του 2019 στη Γροιλανδία έλιωσαν καλύμματα πάγων 160 δισεκατομμυρίων τόνων!

ΗΠΑ και Ρωσία από τα φαινόμενα αυτά όχι μόνο δεν σκιάζονται, αλλά συμπεριφέρονται όπως γύπες και ύαινες πάνω σε πτώμα, διαβλέποντας στο ξεπάγωμα της Αρκτικής ευκαιρίες για εκμετάλλευση ορυκτών καυσίμων!

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω καύσης ορυκτών, πρέπει να αντικατασταθεί από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Κυρίως μέσω φωτοβολταϊκών, Αιολικών πάρκων, ροής υδάτων κ.α. Να αντικατασταθούν τα αυτοκίνητα με ηλεκτρικά κ.ο.κ. (Δεν μπορείς όμως να κατασκευάσεις ηλεκτρικά αεροπλάνα και πλοία, λόγω όγκου μπαταριών).

Υπάρχει διχογνωμία στην Ε.Ε. για το αν η πυρηνική ενέργεια πρέπει να ενταχθεί στην «Πράσινη Ταξινομία», παρά τις χαμηλές εκπομπές της σε CO2..

Υπέρ της, πρωτοστατεί η Γαλλία με 10 χώρες, ενώ άκρως αντίθετη είναι η Γερμανία λόγω του προβλήματος της αποθήκευσης των πυρηνικών αποβλήτων και του ενδεχόμενου ατυχήματος. Ξεχάσαμε το Τσερνομπίλ; και την Φουκουσίμα;

Αντίθετα για το φυσικό αέριο υπάρχει ομοφωνία στην Ε.Ε. ότι θα έχει ρόλο σαν μεταβατική ενέργεια στην πράσινη εποχή. Η επίτευξη της σύντηξης (Fusion) και παραγωγής ενέργειας (με ανθρώπινα τεχνολογικά μέσα), παρόμοιας με αυτήν που παράγει ο ήλιος (ένα τεχνολογικό θαύμα) θα εξασφάλιζε στην γη  επάρκεια ενέργειας εσαεί. Βλέπε το «ITER». Απέχουμε όμως από την παραγωγή μία έως δύο δεκαετίες ακόμη.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: Από τα πιο πάνω αντιλαμβάνεστε (1) Την πολυπλοκότητα του ζητήματος των μέτρων και την ανάγκη να είναι αυτά «κομμένα και ραμμένα» στα μέτρα της κάθε χώρας. (2) Ότι δεν υπάρχει στην πράξη τόσο συντονισμένη, συγχρονισμένη και ομοιόμορφη προσπάθεια όλων στα συγκεκριμένα μέτρα, που θα οδηγήσουν σε εγγυημένη αναχαίτιση της «κλιματικής αλλαγής» την οποία τώρα αρχίσαμε να την μετονομάζουμε σε «κλιματική κρίση» (από απλή «αλλαγή»).Αν μη τι άλλο είναι μια κάποια πρόοδος και αυτή.

Οι προσπάθειες όμως δεν αρκούν. Χρειάζονται άμεσα αποτελέσματα. Η ενεργειακή κρίση σαν παρενέργεια της πανδημίας, διογκώνεται από την Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία σε ένταση και διάρκεια.

Συνεπώς η στροφή στην «πράσινη ενέργεια» (Α.Π.Ε.-Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας) λόγω της αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης , γίνεται ακόμα πιο επιτακτική και η ανάγκη αυτή αμεσότερη. Ιδιαίτερα για την Ε.Ε. που εξαρτιόταν σε πολύ μεγάλο βαθμό από το Ρωσικό αέριο και το εισαγόμενο πετρέλαιο και αέριο LNG.

ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ως βασικός στόχος είναι η απολιγνιτοποίηση μέχρι το 2028, που θα επιτευχθεί με διπλασιασμό της ισχύος των ΑΠΕ στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος με την βοήθεια κοινοτικών κονδυλίων.

Για την προστασία των δασών μας, πέραν της αύξησης των πυροσβεστικών αεροπλάνων και οχημάτων, η συζήτηση διευρύνθηκε με την ανάγκη αύξησης της ανθεκτικότητας των, επίβλεψη και άμεση αντιμετώπιση των πυρκαϊών εν τη γεννέσει τους. Επίσης αναγκαία είναι και η οργάνωση της αντιμετώπισης των καυσώνων, πλημμυρών κλπ ακραίων καιρικών φαινομένων με τα οποία θα πρέπει να μάθουμε δυστυχώς να ζούμε, αφού τα τελευταία 25 χρόνια η αύξηση της θερμοκρασίας στην Μεσόγειο ήταν διπλάσια αυτής των ωκεανών. Ενώ η χώρα μας λόγω της γεωγραφικής της θέσεως και της κλιματικής κρίσης, απειλείται από μεταναστευτικές ροές από την Αφρική και την Ασία.

Το ενδιάμεσο στάδιο μέχρι την μετάβαση στην, «πράσινη ενέργεια» των ΑΠΕ διεθνώς αναγνωρίστηκε/συμφωνήθηκε ότι είναι η καύση φυσικού αερίου. Έτσι δίνεται το περιθώριο τουλάχιστον μέχρι το 2050 (για το σενάριο μηδενικών εκπομπών) η Ελλάδα να μπορέσει να αξιοποιήσει τα θαλάσσια κυρίως κοιτάσματα νοτίως της Κρήτης και στο Ιόνιο. Αρκεί βέβαια να ξεμπλέξουμε εγκαίρως με τους Τούρκους και το Τούρκο-Λιβυκό μνημόνιο.

Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΣΗΣ ΑΥΤΟΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

Ένας σημαντικός αριθμός ανεξάρτητων επιστημόνων θεωρούν ότι τα μέτρα που συμφωνήθηκαν στο Κιότο το 1992 και στο Παρίσι τον Δεκέμβριο 2015 όσο και η επιβεβαίωση αυτών στην Βόννη 2 χρόνια μετά  είναι καθυστερημένα κι ελλιπή, γενικόλογα και χωρίς την βεβαιότητα δεσμευτικότητας, υλοποίησης και συγκεκριμενοποίησης τους όσον αφορά τον περιορισμό στην χρήση υδρογονανθράκων, με ολέθριες συνέπειες για το κλίμα και το περιβάλλον.

Γιατί όμως οι άνθρωποι παρά τις προειδοποιήσεις, τα σημάδια της φύσης, τα επιστημονικά δεδομένα, συνεχίζουν την ξέφρενη πορεία προς την καταστροφή;

Σε αναλογία μπορεί να επικαλεστεί κανείς την μελέτη του καθηγητή Βιογεωγραφίας στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια των ΗΠΑ Τζάρετ Ντάϊαμοντ, ο οποίος διερευνούσε το αίνιγμα και τους λόγους κατάρρευσης και της εξαφάνισης της κοινωνίας του νησιού του Πάσχα (ενός μικρού νησιού στον Ειρηνικό ωκεανό). Οι κάτοικοι αυτού του νησιού είχαν αναπτύξει τέτοιο πολιτισμό τον 15ο με 16ο αιώνα μ.Χ., ώστε (παρά το λιλιπούτειο μπόϊ τους) κατάφεραν να φτιάξουν τα γνωστά θεόρατα αγάλματα (μακρόστενα πρόσωπα ανθρώπων που μοιάζουν εξωγήϊνα), για τα οποία είναι τόσο γνωστό το νησί αυτό. Ο καθηγητής λοιπόν βγάζει τα εξής συμπεράσματα, που δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να απεικονίζουν την σημερινή πραγματικότητα της παγκόσμιας ανθρώπινης συμπεριφοράς σε μικρογραφία: Λέει λοιπόν ο Ντάϊαμοντ: «Οι κάτοικοι του νησιού επέλεξαν να διαχειριστούν το φυσικό περιβάλλον με έναν όπως αποδείχθηκε καταστροφικό τρόπο: υπερεκμεταλλεύθηκαν την ξυλεία των δέντρων και τη γονιμότητα του εδάφους, αυξήθηκε υπερβολικά ο πληθυσμός και χώρισαν την γη τους σε περιοχές που εξουσίαζαν ομάδες πληθυσμού με ανταγωνιστικές, έως και πολεμικές μεταξύ τους σχέσεις.

Η αλόγιστη εκμετάλλευση του φυσικού περιβάλλοντος υπέσκαψε την ικανότητα της μακροπρόθεσμης επιβίωσης». «Όταν η κοινωνία χάσει την αίσθηση της σπουδαιότητας των συλλογικών αγαθών, ως προϋπόθεση για την βιώσιμη ικανοποίηση των ατομικών αναγκών, τότε οι κοινωνίες καταρρέουν».

Η ίδια αρχή βεβαίως διέπει και τη διεθνή κοινωνία στο επίπεδο συμπεριφοράς κρατών και των πληθυσμών τους, στις μεταξύ τους σχέσεις και σε συνάρτηση με το περιβάλλον. Η απώλεια της πιο πάνω αίσθησης οδηγεί αφενός σε καταστροφή του περιβάλλοντος και των φυσικών αποθεμάτων της γης, σε πυρηνικά ατυχήματα, αλλά και σε πολέμους που τον 20ο αιώνα και σήμερα είναι ικανοί να καταστρέψουν τον πλανήτη και την ανθρωπότητα, ενώ αυτό δεν θα μπορούσε να συμβεί στο παρελθόν με τα μέσα και όπλα που υπήρχαν τότε.

Ειδικότερα, γιατί στο καθημερινό δίλημμα, μεταξύ του να προστατεύσουμε το διαχρονικό συλλογικό μέλλον μας; ή την σημερινή ανάγκη; Προτιμούμε το τελευταίο παραγνωρίζοντας το πρώτο; Μα γιατί είναι πιο εύκολο, πιο βολικό, πιο φθηνό, πιο γρήγορο και με πιο άμεσο χειροπιαστό αποτέλεσμα.

Σε ένα πλανήτη όπου το άμεσο χρηματικό κέρδος του κάθε ενός ατόμου, ή του κάθε κράτους έχει αναχθεί σαν το υπέρτατο αγαθό, σαν τον θεό στον οποίο ουσιαστικά πιστεύουν οι άνθρωποι.

Οι ανάγκες αντί με την τεχνολογία και την ευημερία να ικανοποιούνται, αυτές συνεχώς πολλαπλασιάζονται χάριν της κατανάλωσης που πάντα καταλήγει στο κέρδος, ενώ αντίθετα η ανάγκη επένδυσης χάριν της οικολογίας που θα απέφερε το ίδιο ή και μικρότερο χρηματικό κέρδος στο μέλλον, αλλά μόνο πρόσθετο κόστος για το παρόν, μοιάζει κάτι μακρινό και ανεπιθύμητο για τις πολυεθνικές εταιρείες και τους κυβερνώντες πολιτικούς. Έτσι η καθημερινή ανάγκη και η ικανοποίησή της απορροφά κάθε σκέψη και δύναμη, μέχρι την τελική καταστροφή.

Περισσότερα σχετικά με τα πιο πάνω περί της κλιματικής αλλαγής μπορείτε να βρείτε στις 65 σελίδες του βιβλίου μου ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ (εκδόσεις Παπαζήση Οκτώβριος 2023)

«Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η γη το 2100 να είναι ένα θολό είδωλο αυτού που βλέπουμε σήμερα» δήλωσε ο Lawrence Krauss καθηγητής φυσικής και αστρονομίας του πανεπιστημίου «Case Western University». «Μπορεί η επιστήμη να έχει αλλάξει τον κόσμο …» συνέχισε, «αλλά δεν άλλαξε τον τρόπο που σκέπτονται οι άνθρωποι για τον κόσμο …», επιβεβαιώνοντας έτσι την άποψη του Αλβέρτου Αϊνστάϊν ότι πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης μας αν θέλουμε να επιβιώσουμε.

Ηγέτες του κόσμου σοβαρευτείτε, γιατί είναι ήδη αργά!

Τι θα υπερισχύσει; Η αυτοκαταστροφή; Ή η αποτροπή της;

Οι περισσότεροι από εμάς δεν θα ζούμε για να το διαπιστώσουμε. Αλλά τα παιδιά και τα εγγόνια μας; ας σκεφτούμε τουλάχιστον αυτά.

*Ο Λάμπρος Ροϊλός είναι συντ. δικηγόρος παρ’Αρείω Πάγω, συγγραφέας, ερευνητής.

Ο λόγος που «εφευρέθηκε» το 2000 το δόγμα Πούτιν περί «αποκλιμάκωσης μιας πολεμικής σύρραξης δια της κλιμάκωσης με την απειλή χρήσης πυρηνικών όπλων» (στο οποίο αναφερθήκαμε στο Α΄μέρος του άρθρου), ήταν τα πολύ εξελιγμένα (συγκριτικά με τα Ρωσικά) συμβατικά στρατιωτικά μέσα του ΝΑΤΟ (ιδίως των ΗΠΑ) στον πόλεμο για την ανεξαρτησία του Κοσόβου, όταν το ΝΑΤΟ είχε επέμβει με αεροπορικό βομβαρδισμό της Σερβίας, την οποία ανάγκασαν σε συνθηκολόγηση (1999).

Του Λάμπρου Ροϊλού*

Οι Ρώσοι φοβήθηκαν ότι οι Δυτικοί θα μπορούσαν με τον ίδιο τρόπο να επέμβουν στην Ρωσική Ομοσπονδία, όπου οι Ρώσοι πολεμούσαν εκείνη τη χρονιά με τους Τσετσένους αυτονομιστές.

Έτσι ο Πούτιν υλοποίησε το δόγμα του ώστε να λειτουργήσει αυτό αποτρεπτικά σε τυχόν τέτοια σχέδια της Δύσης. Έτσι σε όλα τα μεγάλης εμβέλειας γυμνάσια που διεξήγαγε η Ρωσία από το 2000, όλα περιελάμβαναν προσομοιώσεις περιορισμένων πυρηνικών κτυπημάτων.

Το χρησιμοποίησαν και στον πόλεμο της Γεωργίας το 2008 και μετά την κατάληψη της Κριμαίας το 2014. Φυσικά και το 2022 μέχρι σήμερα. Τα πυρηνικά όπλα διακρίνονται σε στρατηγικά και σε τακτικά. Επίσημα, μόνο η Ρωσία και οι ΗΠΑ διαθέτουν τακτικά, οι άλλες χώρες μόνο στρατηγικά.

Τα στρατηγικά: Είναι τα ισχυρότερα και αυτά που έχουμε όλοι κατά νου, τα οποία είναι συνήθως μεγάλης εμβέλειας κυρίως διηπειρωτικοί πύραυλοι (ICBM) ή σε βομβαρδιστικά αεροπλάνα, αλλά ακόμα και σε υποβρύχια με δυνατότητα εκτόξευσης. Αυτά στοχεύουν προγραμματισμένα -στη σύγχρονη εποχή- σε εχθρικά στρατιωτικά αεροδρόμια, ραντάρ και αμυντικές εγκαταστάσεις εδάφους/αέρα, πυραυλικές και υποβρυχίων, ώστε να προετοιμάσουν το έδαφος για αεροπορικές/ πυραυλικές επιθέσεις σε υποδομές, στρατόπεδα και λοιπούς στόχους. Στην περίπτωση δε ολοκληρωτικού πυρηνικού πόλεμου θα στοχεύουν απευθείας και σε πόλεις.

Τα τακτικά είναι πολύ μικρότερης ισχύος συνήθως 0,3 - 10 κιλοτόνων. (Οι βόμβες στη Χιροσίμα-, Ναγκασάκι ήταν 15κ.τ.). Προορίζονται να χρησιμοποιηθούν επί του πολεμικού πεδίου στο εγγύς του συμβατικού στρατού που τα χρησιμοποιεί σε μια σύγκρουση με συμβατικές δυνάμεις.

Μπορεί να ριφθούν από αεροπλάνα ή να λάβουν τη μορφή μικρής εμβέλειας πυραύλου, βολής πυροβολικού, νάρκης, βόμβας βυθού, τορπίλης, πυραύλων στεριάς/αέρος, ή αέρος/αέρος ή ακόμα και από φορητή συσκευή (Αναλυτικότερα για τα πιο πάνω στο βιβλίο μου «Τα σημεία των καιρών» Εκδόσεις Παπαζήση Οκτ.23).

Σύμφωνα με την από 23/9/2022 μελέτη του (Αγγλικού) Βασιλικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων, γνωστού ως Chatham House (thinktank): Για να χρησιμοποιηθούν Ρωσικά στρατηγικά πυρηνικά όπλα σύμφωνα με το πρωτόκολλο της Ρωσίας πρέπει αυτά να τεθούν σε «ειδική κατάσταση (ετοιμότητας) πολεμικής ευθύνης», πράγμα που έγινε στις 27/2/22.

Οποιαδήποτε όμως κίνηση ετοιμασίας και ανάπτυξης στρατηγικών πυρηνικών όπλων θα γινόταν μέσω δορυφόρων άμεσα αντιληπτή από τις Νατοϊκές χώρες ακόμα και εν μέσω συννεφιάς ή τη νύχτα.

Στην περίπτωση τέτοιων κινήσεων σε συνδυασμό με πληροφορίες και αναλύσεις των Δυτικών υπηρεσιών ασφαλείας αν  αποτύγχαναν οι διπλωματικές προσπάθειες να μεταπειστεί η Ρωσία, τότε (λέει η μελέτη) θα μπορούσαν οι χώρες του ΝΑΤΟ να επέμβουν με συμβατικά όπλα για την αποτροπή της εκτόξευσης στρατηγικών πυρηνικών όπλων βομβαρδίζοντας τις σχετικές αποθήκες και τις σχετικές πυραυλικές εγκαταστάσεις προληπτικά. Αυτό όμως θα ενείχε τεράστιους κινδύνους αντί για αποτροπή να προκαλέσει πολύ χειρότερη επίθεση εκ μέρους της Ρωσίας που δεν θα το εκλάμβανε σαν προληπτική αλλά σαν επιθετική ενέργεια, συνεχίζει η μελέτη.

Πως θα απαντούσε όμως το ΝΑΤΟ σε ένα μεμονωμένο Ρωσικό χτύπημα με τακτικό πυρηνικό όπλο επί του πεδίου; Σύμφωνα λοιπόν με την ίδια μελέτη θα απαντούσε είτε χρησιμοποιώντας συμβατικά όπλα σε στρατηγικά σημεία της Ρωσίας, είτε με αντίστοιχο τακτικό πυρηνικό όπλο, με νομιμοποίηση για αυτή την ενέργεια το γεγονός, ότι το Ρωσικό πυρηνικό κτύπημα στην Ουκρανία μελλοντικά σε άλλη Νατοϊκή χώρα, θα είχε αντίκτυπο και συνέπειες πέραν των συνόρων επηρεάζοντας τις γειτονικές Νατοϊκές χώρες.

Η μελέτη αυτή θεωρεί ς ότι θα μπορούσε γι' αυτό τον σκοπό να χρησιμοποιηθεί κάποια από τις 150 Αμερικανικές Β-61 πυρηνικές βόμβες βαρύτητας τις εγκατεστημένες σε 5 Νατοϊκές χώρες (Βέλγιο, Γερμανία, Ολλανδία, Ιταλία και Τουρκία). Με τις ΗΠΑ,, Γαλλία, Μ. Βρετανία, να έχουν επίσης δυνατότητες χρήσης πυρηνικών.

Η ίδια μελέτη επίσης επισημαίνει ότι η λειτουργία του αξιώματος MAD του ψυχρού πολέμου γίνεται πιο πολύπλοκή την σημερινή εποχή όταν ληφθούν υπόψιν μεταξύ άλλων οι δυνατότητες κυβερνοεπιθέσεων που θα μπορούσαν να επέμβουν στην διοίκηση, χρήση και τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων και εγκαταστάσεων.

Στο θέμα αυτό μια μελέτη του ίδιου Chatham House της 18/12/20 επισημαίνει δύο τρόπους απάντησης:

Η μία λύση είναι το hackback, δηλαδή η άμεση απάντηση σε κυβερνοεπίθεση με τον ίδιο τρόπο. Δηλαδή με άμεση κυβερνοεπίθεση. Η άλλη λύση είναι η ασύμμετρη απάντηση σε χακάρισμα πυροδοτώντας κάποιο περιορισμένο πυρηνικό χτύπημα. . Το σύστημα προστασίας όμως μπορεί να παρερμηνεύσει κάποια επίδραση στο σύστημα (που να μην έχει σχέση με κυβερνοεπίθεση) και να πυροδοτήσει αναβαθμισμένο πυρηνικό κτήμα με καταστροφικές συνέπειες.

Στο πλαίσιο των επιλογών που συζητήθηκαν στην συλλογική αυτή μελέτη, η διπλωματική οδός, είναι η λιγότερο δαπανηρή και εγκυμονεί τους χαμηλότερους κινδύνους κλιμάκωσης και επομένως, παράλληλα με τη βελτίωση της ανθεκτικότητας στον κυβερνοχώρο, είναι ζωτικής σημασίας τα κράτη να αρχίσουν να προβληματίζονται για νέα και καινοτόμα μέτρα συμμόρφωσης, συμπεριλαμβανομένων των μελλοντικών μηχανισμών επαλήθευσης και κινήτρων ορθής συμπεριφοράς.

Σε άλλη έκθεση/μελέτη του Chatham House του Απριλίου 2014 με τίτλο: «Περιπτώσεις που έφτασαν πολύ κοντά να γίνει χρήση πυρηνικών όπλων και Επιλογές Πολιτικής». Επισημαίνονται και κάποιοι άλλοι κίνδυνοι: «Υπάρχουν πολλά γεγονότα που καταδεικνύουν το εύθραυστο των μέτρων της αποτροπής χρήσεως πυρηνικών, που οφείλεται μεταξύ άλλων σε τεχνικές δυσλειτουργίες και κακή επικοινωνία.

Δεδομένου του μεγάλου αριθμού πυρηνικών όπλων που υπάρχουν, της ασυνέπειας στην κουλτούρα και τις πρακτικές πυρηνικής ασφάλειας μεταξύ των κρατών, (όπως αποδεικνύεται από τις περιπτωσιολογικές μελέτες), και τον αποδεδειγμένο κίνδυνο ακούσιας χρήσης πυρηνικών, απαιτείται μια πιο προσεκτική εξέταση ορισμένων περιοχών υψηλού κινδύνου». «Όσο καλά μελετημένη κι αν είναι, η λήψη αποφάσεων είναι πάντα ευάλωτη σε έλλειψη επαρκών πληροφοριών, σε κακή επικοινωνία και σε παρερμηνεία κάποιων δεδομένων. Αυτοί οι κίνδυνοι είναι ιδιαίτερα αυξημένοι σε περιόδους κρίσης και σε περιοχές που είναι επιρρεπείς σε στρατιωτικές αντιπαραθέσεις».

Μια προσομοίωση πυρηνικού πολέμου ΝΑΤΟ-Ρωσίας που ονομάζεται «Σχέδιο Α» “Plan A”, (2017) που αναπτύχθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Princeton (σε σχέση με το Πρόγραμμα Επιστήμης & Παγκόσμιας Ασφάλειας) (SGS), αναδημοσιεύει το Newsweek της 15/9/22, αναφέρει: «Η σύγκρουση στην Ουκρανία είναι η πιο σοβαρή κρίση με πιθανή πυρηνική διάσταση στην οποία εμπλέκονται Ρωσία και Ηνωμένες Πολιτείες/ΝΑΤΟ από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Ακόμα κι αν ο κίνδυνος ενός πυρηνικού πολέμου εξακολουθεί να θεωρείται «μικρός»—όπως πολλοί αναλυτές θα υποστήριζαν», είπε ο καθηγητής του Princeton Alex Glaser, ένας από τους δημιουργούς του Plan A, στο Newsweek. «Μια κρίση όπως αυτή που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή οδηγεί συχνά σε κακή επικοινωνία μεταξύ των μερών, που επιδεινώνεται από το γεγονός ότι παραμένουν πολύ λίγες ενεργές γραμμές επικοινωνίας μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ/ΝΑΤΟ".

«Υπολογίζεται ότι θα υπάρξουν περισσότεροι από 90 εκατομμύρια άνθρωποι νεκροί και τραυματίες μέσα στις πρώτες ώρες της σύγκρουσης», είπε ο Glazer «Οι πραγματικοί θάνατοι θα αυξηθούν σημαντικά από τους θανάτους που προέρχονται από την κατάρρευση ιατρικών συστημάτων, καθώς και από πυρηνικές επιπτώσεις και άλλες μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός πυρηνικού χειμώνα παγκόσμιας κλίμακας».

«Μόλις ξεπεραστεί το πυρηνικό κατώφλι, μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να αποτραπεί η κλιμάκωση σε έναν ολοκληρωτικό πυρηνικό πόλεμο, δηλαδή την κλιμάκωση από την απλή χρήση, με έναν τακτικό πυρηνικό όπλο στην Ευρώπη, σε μια αντεπίθεση εξίσου δυνατή και τελικά σε εκατέρωθεν ολοκληρωτικές επιθέσεις με στρατηγικά πυρηνικά.

Η ανταλλαγή πυρηνικών κτυπημάτων θα κλιμακωθεί γρήγορα στην Ευρώπη με τη Ρωσία να στέλνει 300 κεφαλές μέσω αεροσκαφών και πυραύλων μικρού βεληνεκούς για να χτυπήσει τις βάσεις του ΝΑΤΟ και τα στρατεύματα που προωθούνται. Με μεγάλο μέρος της Ευρώπης να έχει καταστραφεί, το ΝΑΤΟ εκτοξεύει περίπου 600 κεφαλές από πυραύλους εδάφους και υποβρυχίων των ΗΠΑ κατά των Ρωσικών πυρηνικών δυνάμεων. Πριν καταστραφούν τα οπλικά της συστήματα, η Ρωσία εκτοξεύει πυραύλους που εκτοξεύονται από σιλό, οδικά κινητά οχήματα και υποβρύχια. Στο τελικό στάδιο της σύγκρουσης, τόσο η Ρωσία όσο και το ΝΑΤΟ στοχεύουν τις 30 πιο πυκνοκατοικημένες πόλεις και τα οικονομικά κέντρα της άλλης πλευράς -χρησιμοποιώντας 5-10 πυρηνικές κεφαλές σε καθεμία ανάλογα με το μέγεθος του πληθυσμού- σε μια προσπάθεια να εμποδίσουν τη δυνατότητα ανάκαμψης».

Έγινε μάλιστα τετράλεπτο οπτικοακουστικό κομμάτι το 2019 στο Youtube. Ανάλογη περιγραφή από άλλη μελέτη αντίστοιχης προσομοίωσης γίνεται και στο Time Magazine της 29/6/23.

Τέλος στο Newsletter 5/7/23 του ιστότοπου Future of Life Institute περιγράφεται συνοπτικά  «η πιο ρεαλιστική κατ’ αυτόν προσομοίωση πυρηνικού πολέμου που θα βιώσουν οι περισσότερες μεγάλες πόλεις σε όλο τον κόσμο»:

• Μια έκρηξη ηλεκτρομαγνητικού παλμού διακόπτει όλες τις επικοινωνίες.

• Έκρηξη που λιώνει δρόμους και κτίρια.

• Ένα κρουστικό κύμα που σπάει παράθυρα και κόκαλα.

• Η αιθάλη και τα συντρίμμια που ανεβαίνουν τόσο ψηλά στην ατμόσφαιρα, καλύπτουν τη γη, ρίχνοντας καταστροφικά τις παγκόσμιες θερμοκρασίες (κατά 20 βαθμούς C. ) και κατά συνέπεια λιμοκτονώντας το 99% των ανθρώπων του Β.Ημισφαιρίου και συνολικά 5 δις («Πυρηνικός χειμώνας»).

Πέραν των επιπτώσεων από την χρήση έστω περιορισμένη πυρηνικών όπλων, που θα είχε η ραδιενέργεια στην μόλυνση ανθρώπων, του εδάφους και του περιβάλλοντος, (βλέπε Τσερνόμπιλ το 1986), οι συνέπειες στο κλίμα παγκοσμίως θα ήταν δραματικές.

Σε μια επιστημονική έκθεση του Δεκεμβρίου 2006 μετά από συνδυασμένη έρευνα των Αμερικανικών πανεπιστημίων Rutgers Cook Colege, του New Jersey, του Colorado και του UCLA, πάνω στις κλιματολογικές επιπτώσεις που θα είχε ένας περιορισμένης έκτασης πυρηνικός πόλεμος (χρησιμοποιώντας σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές την μέθοδο της προσομοιώσεως με τις συνθήκες από εκρήξεις ηφαιστείων) Ένας τέτοιος πόλεμος έστω και τοπικού χαρακτήρα θα είχε σοβαρές συνέπειες παγκοσμίως, αντίστοιχες με αυτές της έκρηξης ηφαιστείου του 1815 στην Ταμπόρα της Ινδονησίας (η μεγαλύτερη των τελευταίων 500 ετών). Αυτή είχε προκαλέσει θανατηφόρους παγετούς σε όλη την περιοχή της Νέας Αγγλίας το 1816, όταν το έτος αυτό έχει μείνει στην ιστορία σαν « το έτος χωρίς καλοκαίρι». Ο καιρός τότε στην Ευρώπη ήταν τόσο κρύος και υγρός, ώστε οι καλλιέργειες είχαν καταστραφεί και οι άνθρωποι λιμοκτονούσαν.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ:

Ο Πούτιν θα εκμεταλλευτεί την περίοδο μέχρι την ενίσχυση των Ουκρανών με πολεμοφόδια και κυρίως με πυραύλους μεγαλύτερης εμβέλειας και με τα F16 εντείνοντας τους βομβαρδισμούς και τις επιθέσεις/κατακτήσεις εδαφών.

Θα επιδιώξει την παράταση του πολέμου εκμεταλλευόμενος την χαλαρότητα και εν πολλοίς την ουδετερότητα -στην πράξη-του Τραμπ και των ΗΠΑ. Εκτός και αν τελικά κάνει πράξη την πρόσφατη δήλωση πρόθεσης του για αποστολή στο Κίεβο μέσω των Ευρωπαίων συμμάχων πυραύλων Τόμαχοκ μεγάλης εμβέλειας.

Χωρίς την υποστήριξη που έχει η Ουκρανία και οι χώρες του ΝΑΤΟ από τις ΗΠΑ, οι πιο πάνω θέσεις υπερίσχυσης έναντι της Ρωσίας τίθενται ένα αμφιβόλω.

Αν τελικά ο Πούτιν συνθηκολογήσει παρακρατώντας τα κατακτημένα εδάφη. Όπως έκανε και με την Κριμαία το 2014 και στην συνέχεια προέβη στην «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» το 2022. Έτσι και στο επόμενο της συνθηκολόγησης διάστημα, θα επιδιώξει να εξουδετερώσει τον Ζελένσκι, να εγκαταστήσει φιλορωσική κυβέρνηση,  -που δεν θα επιτρέψει την αποστολή στην Ουκρανία Νατοϊκών δυνάμεων σαν εγγύηση - και θα ξαναρχίσει τα ίδια με νέα ειδική στρατιωτική επιχείρηση μέχρι να καταλάβει όλη την Ουκρανία ή το πιθανώτερο με στημένο δημοψήφισμα να προσαρτήσει όλη την χώρα.

Ο αρχικός στόχος του παραμένει: η ανασύσταση της «Αγίας Μεγάλης Ρωσίας» αποτελούμενης από την Ρωσία, Λευκορωσία και Ουκρανία, που έχει ιστορικό και θρησκευτικό υπόβαθρο για τον Πούτιν και κάποιους Ρώσους εθνικιστές.

Να θυμηθούμε μάλιστα ότι η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης έγινε με απόφαση της 8/12/91 των προέδρων των τριών αυτών χωρών. (Συνθήκες της Belovezhskaya).

Θα πρέπει οι Δυτικοί ηγέτες (Μακρόν, Μερτς, Στάρμερ κλπ) να διατηρήσουν τις δυνατότητες άμεσων επαφών με τον Πούτιν για την αποφυγή ενός πυρηνικού M.A.D. Με τον Τραμπ αυτό υπάρχει.

Επανερχόμενοι στην μελέτη Chatham House της 22/9/22. «Αν ο Πούτιν διατάξει πλήρη χρήση στρατηγικών πυρηνικών όπλων σαν ανταπάντηση, που θα σήμαινε και την ολική καταστροφή της Ρωσίας (και όχι μόνον) υφίσταται η ελπίδα ότι οι ανώτεροι αξιωματούχοι δεν θα ακολουθήσουν τέτοια εντολή. Υπάρχει κατά την μελέτη, ιστορικό προηγούμενο αποφάσεων  που κατώτεροι δεν υπήκουσαν».

Ευελπιστώ λοιπόν ότι με τέτοια εντολή, μετά τον Ιούλιο Καίσαρα θα έχουν φτάσει και για τον Πούτιν «αι Ειδοί του Μαρτίου», γιατί οι καλοζωισμένοι Ρώσοι ολιγάρχες και άλλοι περί αυτόν, που δεν συμμερίζονται την αυτοκτονική, μεγαλομανή, ναρκισσιστική σκέψη για δόξα του Πούτιν, θα θελήσουν να τελειώνουν με αυτόν, πριν αυτός τους τελειώσει και μαζί τους και όλη τη Ρωσία.

* Ο Λάμπρος Ροϊλός είναι συντ. δικηγόρος παρ’Αρείω Πάγω, συγγραφέας, ερευνητής.